Goedemorgen!

Eerst het weer: het is overwegend bewolkt en er trekken buien over het land. Daarbij waait een stevige zuidwestenwind en vooral aan zee komen zware windstoten voor. De temperatuur stijgt naar 10 tot 12 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

President Trump zegt dat hij de Amerikaanse overheid opdracht heeft gegeven om samenwerking met AI-bedrijf Anthropic stop te zetten. Het ministerie van Defensie en andere overheidsinstanties krijgen zes maanden de tijd om afscheid te nemen van Anthropic.

Als het bedrijf niet meewerkt aan de afbouw, zal Trump "de volledige macht van het presidentschap" inzetten om naleving af te dwingen, met mogelijk zware civiele en strafrechtelijke gevolgen, zegt de president op zijn socialemediaplatform Truth Social.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Ook al noemde een deel van de oppositie het een valse start: het nieuwe kabinet is begonnen. Marleen, Jorn en Simone ontmoeten wat kersverse ministers en horen van Mona Keijzer over haar vertrek bij de BBB.

Fijne zaterdag!

Israël en de Verenigde Staten hebben gezamenlijk aanvallen uitgevoerd op Iran. Er zijn explosies gehoord in de hoofdstad Teheran en er hangen dikke rookwolken boven de stad.

Iran voert in reactie ook aanvallen uit. De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde zegt raketten en drones te hebben afgevuurd op Israël "in reactie op de vijandelijke en criminele buitenlandse agressie tegen de Islamitische Republiek Iran".

Ook heeft Iran militaire bases in Qatar, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein bestookt, bevestigt het Iraanse persbureau Fars News.

In Israël ging vanmorgen "uit voorzorg" het luchtalarm af en is de noodtoestand uitgeroepen. Na meldingen van raketaanvallen vanuit Iran zijn inwoners van Tel Aviv naar schuilkelders gegaan.

Hieronder de eerste beelden van de aanvallen op Teheran:

Correspondent Daisy Mohr:

"De aanvallen op Iran zijn nog gaande en zijn gericht op politieke en militaire doelen. Het is moeilijk om vast te stellen of de informatie betrouwbaar is, onder meer doordat het internet grotendeels platligt. Ook is het moeilijk om een volledig beeld te krijgen.

Er worden aanvallen bij Qom en Isfahan gemeld en die kunnen erop wijzen dat nucleaire installaties worden aangevallen. Die liggen in ieder geval bij die plaatsen, maar het is nu niet vast te stellen of de ondergrondse complexen worden aangevallen.

Iran heeft een "verpletterende reactie" beloofd en heeft al raketten afgevuurd, ook op Amerikaanse militaire bases in het buitenland, zoals Bahrein. Dat was verwacht, dus daar zijn ze voorbereid. Personeel is weg of zit in schuilkelders.

Er is nog niets bekend over slachtoffers in Iran of op andere plekken in de regio. Het is een werkdag en de rookwolken zijn te zien in het centrum, waar mensen werken op ministeries en ook in het presidentiële paleis. Er is paniek in de stad en mensen zoeken een veilig heenkomen."

Het Israëlische leger zegt dat geestelijk leider ayatollah Khamenei en president Pezeshkian doelwit zijn. Het is nog onduidelijk of ze zijn geraakt. Wel zegt het leger dat er "successen" zijn behaald bij de aanvallen op "cruciale personen". Het Iraanse persbureau Tasnim liet weten dat Pezeshkian "in goede gezondheid verkeert".

In een toespraak op de Israëlische televisie zegt premier Netanyahu dat het Iraanse regime geen "bedreiging mag vormen voor de gehele mensheid". Hij zegt dat Israël "geen andere keuze had dan deze strijd aan te gaan".

Zie hier een deel van de toespraak van Netanyahu:

Netanyahu heeft het Iraanse volk en de Revolutionaire Garde opgeroepen om zich tegen het regime te keren. "Elke militair die zijn wapen neerlegt, zal een veilige uitweg worden geboden."

Volgens Netanyahu zullen Israël en de VS doorgaan met de aanvallen en hij verwacht dat Israël "zware verliezen zal lijden".

De aanvallen zijn maandenlang voorbereid en de datum stond al weken vast, zegt een functionaris van het Israëlische leger tegen persbureau Reuters. Israël bereidt zich volgens functionarissen voor op "meerdere dagen" van aanvallen.

Onderhandelingen hebben niets opgeleverd

Volgens de Amerikaanse president Trump hebben de onderhandelingen over het Iraanse atoom- en rakettenprogramma in Genève niets opgeleverd. Iraanse leiders zijn volgens hem niet te vertrouwen. Hij wil de onderhandelingen niet langer afwachten en het "Iraanse gevaar" vernietigen.

Volgens Trump is het doel van de aanvallen om de dreigingen van het Iraanse regime weg te nemen:

Trump richt zich ook tot de Iraanse strijdkrachten. Hij roept hen op hun wapens neer te leggen. De bevolking spoort hij aan om het regime omver te werpen. "Dit is mogelijk de enige kans die je in de komende jaren zal krijgen."

De aanval komt op het moment dat de spanning tussen Israël en de VS aan de ene kant en Iran aan de andere kant oploopt. De landen kunnen het niet eens worden over het nucleaire programma van Iran. De VS heeft de afgelopen weken oorlogsschepen en gevechtsvliegtuigen naar het gebied gestuurd.

Israël heeft zijn luchtruim gesloten voor de burgerluchtvaart en passagiers opgeroepen niet naar de luchthavens te gaan tot de situatie weer veilig is. Ook het Iraanse luchtruim is dicht.

De eerste week van kersvers D66-premier Rob Jetten zit erop. De beëdiging, het bordes, de nieuwe werkkamer, het eerste debat als minister-president in vak K, de eerste keer aan het hoofd van de ministerraad. Jetten beleefde veel eerste keren: hoe ging het hem af? Politiek duider van Nieuwsuur Arjan Noorlander volgde Rob Jetten de hele week van dichtbij.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Volgens Noorlander begon Jetten met veel zin en was hij zichtbaar onder de indruk van de zwaarte van het ambt. Jetten werd direct hard aangevallen door de oppositie in de Tweede Kamer en hij zal iedereen nodig hebben om zijn plannen werkelijkheid te zien worden. Volgens Noorlander begint premier Jetten daarom heel voorzichtig aan zijn nieuwe baan. En houdt hij het dicht bij de stijl van zijn voorganger Mark Rutte.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek