Drie Venezolanen die een paar maanden geleden naar Nederland werden gehaald door een mensenrechtenorganisatie, kunnen voorlopig niet naar huis. Dat komt door de onzekere situatie in hun thuisland. Een terugkeer is op dit moment te riskant.

Het gaat om een politiek activist en twee mensenrechtenadvocaten. Mensenrechtenorganisatie Justice & Peace nodigde hen in het kader van het Shelter City-programma uit om drie maanden in Nederland te verblijven. Het gaf hun de kans om tijdelijk een normaal leven te leiden waarin ze geen gevaar lopen.

Daarnaast ontvingen ze ondersteuning en ontmoetten ze bondgenoten. Het doel was om met hernieuwde kracht het werk in Venezuela voort te zetten.

Toen het luchtruim in Venezuela begin december gesloten werd was al duidelijk dat ze niet terug konden. Met de ontvoering van president Maduro is terugkeer nog onzekerder geworden.

Advocaten zelf slachtoffer

Victoria is een van de drie. Ze is mensenrechtenadvocaat en academicus. Vanwege haar werk loopt ze het risico in Venezuela opgepakt te worden. "In het verdedigen van onze cliënten ervaren we een hoop obstakels. Helaas worden advocaten hierdoor soms zelf ook slachtoffer."

Ze vertelt dat de maanden in Nederland haar goed deden. "Er is hier een goede kwaliteit van leven. De afgelopen maanden kon ik mijn academisch werk veilig doen. Daardoor ervoer ik minder stress en voel ik mij zowel mentaal als fysiek een stuk beter."

Ook Ezequiel is mensenrechtenadvocaat. Hij houdt zich bezig met het documenteren van mensenrechtenschendingen. "Het verdedigen van de mensenrechten wordt in Venezuela als crimineel gezien", legt hij uit.

Sinds de ontvoering van president Maduro hoort Victoria van familie en collega's dat de situatie in Venezuela erg gespannen is. "Mensen zijn bang om naar buiten te gaan. Onlangs werden zestien jongeren opgepakt omdat ze grappen over Maduro maakten. Ze worden nu verdacht van terrorisme. Venezolanen vragen zich af of dit een nieuwe golf van onderdrukking is of blijvend."

'Ondanks het risico willen ze altijd terug'

Omdat het voor hen allebei nu niet veilig is om terug te gaan, is hun tijdelijke verblijfsvergunning verlengd. "Het is voor hen niet fijn om hier te zijn terwijl het thuis zo escaleert", zegt Maral Khajeh van Justice & Peace. "Maar mensenrechtenverdedigers behoren tot de eerste groep mensen die de gevolgen ondervinden omdat ze zich uitspreken."

De organisatie bekijkt nu samen met hen wanneer en hoe ze terug naar huis kunnen. "We werken al jaren met mensen die gevaar lopen in eigen land. Ondanks het risico willen ze altijd terug naar hun eigen land", aldus Khajeh.

Ezequiel is hoopvol dat de situatie in Venezuela beter wordt. "We hopen op vrede, daar hebben we altijd voor gewerkt, dus dat blijft ons motiveren om door te gaan."

Ook Victoria hoopt op een betere toekomst. "Ik wil helpen de democratische instituties in Venezuela weer op te bouwen. Ik hoop op een omwenteling zoals we die in Zuid-Afrika en Colombia hebben gezien."

Het kookadvies voor huishoudens in delen van Amersfoort en omgeving is opgeheven. Dat heeft waterbedrijf Vitens bekendgemaakt. Sinds 5 januari gold het advies voor bewoners van de stad en omliggende plaatsen om het water voor gebruik te koken.

Dat hoeft vanaf nu niet meer. Uit tests blijkt dat de enterokokken-bacterie helemaal verdwenen is. Het waterbedrijf adviseert mensen wel om, als ze de afgelopen dagen geen kraanwater hebben gebruikt, de kraan een minuut te laten doorlopen om de leiding in huis door te spoelen.

Weerbarstige bacterie

Het advies om water voor gebruik te koken werd begin januari gegeven, omdat bij een controle van het drinkwater de enterokokkenbacterie was gevonden. Ondanks het leegpompen en schoonpompen van de watervoorraadkamer waar de bacterie was gevonden, bleek het probleem niet te zijn verholpen; de enterokokken bleven opduiken bij testen. Het kookadvies werd daarom drie keer verlengd.

Het waterbedrijf onderzoekt nog hoe de bacterie in het leidingwater is gekomen. Volgens Vitens moeten de enterokokken er van buiten in zijn gekomen, door bijvoorbeeld hoge grondwaterstanden of een lekkage. Een woordvoerder van het waterbedrijf zei eerder tegen de NOS dat het "een erg weerbarstige bacterie is die erg lastig uit het leidingwerk verdwijnt."

Meestal ongevaarlijk

Rond de feestdagen gold ook al een enterokokkenprobleem in een deel van Amersfoort. Toen duurde het kookadvies zes dagen.

Enterokokken komen van nature voor in de darmen en zijn niet gevaarlijk voor gezonde mensen. Mensen met een kwetsbare gezondheid of een verminderde weerstand kunnen er wel ziek van worden.

Europese landen hebben in een gezamenlijke verklaring kritiek geuit op de plannen van de Amerikaanse president Trump, die gisteren invoerheffingen aankondigde voor landen die militairen sturen ter voorbereiding op een NAVO-missie in Groenland. "Dreigingen met invoerheffingen ondermijnen de trans-Atlantische betrekkingen."

De verklaring is naar buiten gebracht door Nederland, Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Noorwegen, Zweden en Groot-Brittannië. Dat zijn de landen waaraan Trump de heffing van 10 procent oplegde. België stuurt ook een militair naar Groenland, maar werd om onduidelijke redenen niet genoemd door Trump. Het statement is ook niet ondertekend door België.

Demissionair premier Schoof deelt de boodschap op X. Daarin staat ook dat er gevreesd wordt voor een "gevaarlijke neerwaartse spiraal" als Trump zijn plan echt doorvoert. "Wij zijn volledig solidair met het Koninkrijk Denemarken en de bevolking van Groenland."

Vanochtend sprak demissionair buitenlandminister Van Weel van "chantage" door Trump. "We moeten zorgen dat dit belachelijke plan van tafel gaat", zei hij bij WNL op Zondag. Ook defensieminister Brekelmans zei dat het belangrijk is dat Europese landen met één mond spreken. "Anders vindt de VS ons zwak en verdeeld".

Van Weel reageerde na afloop ook bij de NOS:

Meerdere Europese landen hebben deze week militairen naar Groenland gestuurd, ter voorbereiding op een NAVO-missie daar. Namens Nederland zijn twee militairen afgereisd. Die blijven er enkele dagen.

Duitsland had vijftien militairen gestuurd, maar die zijn vandaag ineens weer vertrokken, meldt Bild. Volgens de Duitse krant kregen ze vanochtend plotseling het bevel om te vertrekken. Een woordvoerder van het Duitse leger zegt dat het verkenningsteam zijn opdracht heeft volbracht en de komende dagen de resultaten gaat evalueren.

Trump kritisch

President Trump uitte kritiek op de plannen voor troepenzendingen naar Groenland. Hij zegt dat de landen die militairen sturen zorgen voor een "gevaarlijke situatie voor de veiligheid, bescherming en het voorbestaan van de planeet".

Trump zinspeelt al tijden op het inlijven van Groenland, en dat voornemen lijkt de laatste twee weken zeer serieus en urgent geworden. Inlijving is volgens hem belangrijk voor de veiligheid van de Verenigde Staten. Groenland is onderdeel van het koninkrijk Denemarken.