De gemeente Utrecht stopt met het uitdelen van buitenslaapboetes aan daklozen. De bekeuring kon vanaf de invoering rekenen op forse kritiek. Een meerderheid van de gemeenteraad zet nu een streep door de bekeuring.

Het voorstel van Bij1 werd met grote meerderheid aangenomen. De partij diende het voorstel al twee keer eerder in, maar kreeg toen onvoldoende steun, schrijft RTV Utrecht.

Volgens fractievoorzitter Charlotte Passier van Volt was de motie "genuanceerder dan de vorige". Haar partij stemde eerder tegen en deze keer voor.

Het beboeten van buiten slapen stigmatiseert en criminaliseert mensen die in een kwetsbare positie verkeren, vindt een meerderheid in de raad. Door hen financieel te straffen worden zij verder in de problemen gebracht, is de gedachte.

Verbod afgezwakt

Buiten slapen is al jaren verboden in Utrecht. In 2024 werden zo'n 200 boetes aan daklozen uitgedeeld.

Vanwege aanhoudende kritiek zwakte de gemeenteraad het verbod vorig jaar af. Sindsdien moeten buitenslapers in de eerste plaats hulp en opvang worden aangeboden. Handhaving moet vooral worden ingezet op plaatsen waar buiten slapen leidt tot onveilige situaties en aanhoudende overlast.

Door de afzwakking van het verbod werden vorig jaar nog maar elf daklozen bekeurd.

Worstelen met kwestie

Burgemeester Dijksma van Utrecht liet de raad onlangs weten dat veel gemeenten worstelen met op straat slapende daklozen. Volgens haar is de boete nodig om mensen richting zorgverleners te dwingen.

De burgemeester vindt het feit dat iemand buiten slaapt op zichzelf geen reden voor een boete. Wel wil ze dat politie en gemeente bij meldingen van inwoners en ondernemers en bij aanhoudende overlast kunnen ingrijpen.

Volgens de burgemeester is er geen enkele gemeente te bedenken die daarin "een ultiem evenwicht" heeft gevonden.

Vorig jaar zijn er 17.900 valse geldbiljetten uit de omloop gehaald in Nederland. Dat is een daling van 26 procent ten opzichte van het jaar daarvoor, meldt De Nederlandsche Bank (DNB).

DNB ziet in de afgelopen tien jaar een dalende trend als het gaat om valse biljetten. Alleen in 2022 en 2024 waren er pieken door een klein aantal oplichtingszaken met vals geld van zeer slechte kwaliteit, schrijft DNB.

Vervalste briefjes van 50 euro worden het vaakst aangetroffen: bijna 43 procent van de aangetroffen vervalsingen had deze coupure. Daarnaast waren met 28 en 20 procent ook 200 en 20 euro populair, vervalsingen van 5 of 500 euro komen met minder dan 1 procent nauwelijks voor.

Wereldwijde daling

Mogelijke verklaringen voor de afname zijn volgens de bank de daling in het gebruik van contant geld, oplettende winkeliers die briefjes controleren op echtheid en de aandacht vanuit politie en justitie bij het bestrijden van vals geld.

Ook wereldwijd is er een daling van het aantal valse biljetten dat uit de omloop werd gehaald, schrijft de Europese Centrale Bank. In 2025 zijn 444.000 valse eurobankbiljetten gevonden, 20 procent minder dan in 2024. Briefjes van 20 en 50 euro waren het vaakst vervalst, samen was dat ongeveer 80 procent van alle vervalste biljetten.

Journalistenvakbond NVJ, de Auteursbond en schrijversvakbond Lira eisen dat Meta stopt met het gebruik van teksten van Nederlandse schrijvers, journalisten en vertalers voor het trainen van AI-modellen.

Het moederbedrijf van Facebook en Instagram traint volgens de vakbonden het AI-taalmodel van Meta Llama met auteursrechtelijk beschermd werk, zonder tekstschrijvers daarvoor te betalen.

De bonden eisen in een vandaag verstuurde sommatiebrief dat het bedrijf van Mark Zuckerberg stopt met het gebruik van de illegale datasets. Ook moet het bedrijf wat de bonden betreft ophouden met het aanbieden van AI-modellen die met dit werk zijn getraind.

Als Meta geen gehoor geeft aan de brief volgt een dagvaarding, zegt de voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten Thomas Bruning.

Auteursrecht

De vakbonden vinden het onaanvaardbaar dat Meta gebruik heeft gemaakt van werk uit illegale datasets. Eerder waren schrijvers al woedend toen uit rechtbankdocumenten uit de VS bleek dat Meta tientallen terabytes aan tekst had gehaald uit een illegale online database. Daarin stond ook werk van Nederlandse auteurs.

Het gaat om boeken, artikelen en andere teksten die zonder toestemming van de schrijvers zijn gekopieerd en verspreid. Dat is in strijd met het auteursrecht, omdat er geen toestemming voor is gevraagd en er niet voor is betaald.

Volgens de bonden wordt daarmee zowel de economische als creatieve positie van tekstschrijvers ondermijnd. Ze noemen het kwalijk dat "Meta met deze AI-modellen aanzienlijke commerciële belangen nastreeft en hiermee grote economische opbrengsten verwacht te realiseren".

Dat is "een scherp contrast" met de makers, die buitenspel dreigen te worden gezet door "systemen die getraind zijn op werk dat van hen gestolen is", stellen de vakbonden.

'Geen gratis grondstof voor AI'

De tekstschrijvers- en vertalersbonden willen in gesprek met Meta over een passende regeling voor het gebruik van auteurswerk bij AI-training. Liesbet van Zoonen van de Auteursbond zegt dat er in de AI-industrie miljarden omgaan en dat het "niet meer dan logisch is dat ze voor het werk van schrijvers, vertalers en journalisten gaan betalen", Want, zo stelt ze, "auteurs zijn geen gratis grondstof voor AI".

Bruning zegt dat de bonden ervoor hebben gekozen om Meta een sommatiebrief te sturen omdat "de bewijspositie al stevig was". Hij erkent dat meer bedrijven hetzelfde kan worden verweten, maar "we moeten ergens beginnen", redeneert hij.

Hij sluit niet uit dat de bonden op een later moment ook in actie komen tegen andere AI-bedrijven die onrechtmatig auteursrechtelijk werk gebruiken om AI-modellen te trainen.