Wie van een doorsnee-inkomen een huis wil kopen, komt meer dan 100.000 euro tekort om een hypotheek te kunnen afsluiten. Zonder dubbel inkomen of rijke ouders lukt het deze inkomensgroep niet om een huis te kopen. Dat blijkt uit de eerste toegankelijkheidsmonitor die het Centraal Planbureau (CPB) uitvoerde naar de markt van koopwoningen.

Het CPB nam de betaalbaarheid van koopwoningen van 2015 tot en met 2024 onder de loep. De monitor laat zien dat het huishoudens met een doorsnee-inkomen tot aan 2018 nog lukte om van het eigen salaris een hypotheek voor een koopwoning af te sluiten. Daarna moesten zij eigen spaargeld meenemen om een huis te kunnen kopen.

Dat komt doordat de woningprijzen in die jaren veel harder stegen dan de inkomens. In 2024, toen de gemiddelde prijs van een koopwoning uitkwam op bijna 451.000 euro, kwam iemand met een modaal inkomen meer dan een ton tekort. "In 2015 konden huishoudens met een modaal inkomen nog 61 procent van het woningaanbod in Nederland kopen. In 2024 was dat nog slechts 21 procent", zegt Emile Cammeraat, programmaleider bij het CPB.

Half miljoen

Eind vorig jaar ging de gemiddelde verkoopprijs van een koophuis door de grens van half miljoen euro. Dat hoeft niet te betekenen dat doorsnee-inkomens sinds 2024 nog meer moeten bijleggen voor een hypotheek. In 2025 stegen de lonen voor het derde opeenvolgende jaar harder dan de inflatie. Omdat het CPB voor het onderzoek nog niet over alle cijfers van 2025 beschikte, is dat jaar in het onderzoek niet meegenomen.

Het CPB constateert dat het mensen met een doorsnee-inkomen niet meer lukt om zelf iets te kopen. Kopers hebben eigenlijk een partner of andere tweede koper nodig. Cammeraat: "Eenpersoonshuishoudens met een modaal inkomen kunnen nog maar 2 procent van het aanbod woningen kopen."

De gedaalde toegankelijkheid tot de koopwoningmarkt treft vooral starters, omdat die doorgaans jonger zijn en een lager inkomen hebben. Ook hebben ze geen overwaarde van een woning die ze verkopen.

Overal koopproblemen

Het probleem doet zich in het hele land voor, becijferde het CPB. Cammeraat: "In alle regio's is de toegankelijkheid voor doorsnee-inkomens afgenomen. De problemen zijn het grootst in de grote steden. Daar is de bereikbaarheid van een koopwoning gedaald tot 18 procent. In Amsterdam en Utrecht zelfs nog meer."

Veel mogelijkheden om doorsneehuishoudens te helpen zijn er niet, in ieder geval niet op de korte termijn. Eén van de manieren om de prijzen van koopwoningen minder hard te laten stijgen is het aanbod vergroten, oftewel bijbouwen. Maar het doel om 100.000 nieuwe woningen per jaar te realiseren, blijkt al jaren een onmogelijkheid, door onder meer stikstofregels en een tekort aan personeel in de bouw.

Het CPB noemt als optie het splitsen van bestaande woningen makkelijker maken. En het verminderen van de belastingvoordelen voor huizenbezitters. "De hypotheekrenteaftrek en het lage woningforfait leiden ertoe dat kopers meer kunnen bieden. En dat jaagt de prijzen verder op", zegt Cammeraat.

De kans dat aan de hypotheekrenteaftrek gemorreld wordt lijkt klein, omdat in het coalitieakkoord is opgenomen dat dit niet gebeurt.

Meer lenen slecht idee

Een andere optie kan zijn om de leennormen wat te versoepelen. Het onderzoek van het CPB werd in het leven geroepen om als input te dienen bij het vaststellen van de leennormen voor een woning. In het verleden konden huishoudens 106 procent van de waarde van een woning lenen voor een hypotheek.

Toen de huizenprijzen tijdens de kredietcrisis van 2008 hard daalden, bleven veel huizenbezitters die hun woning moesten verkopen met een restschuld zitten. Om herhaling te voorkomen kunnen kopers sinds 2018 niet meer dan de getaxeerde waarde van de woning lenen.

De Nederlandsche Bank (DNB) herhaalt vandaag dat de leennormen versoepelen geen goed idee is. "Dat kan leiden tot hogere biedingen en hogere schulden bij kopers, vooral starters. En daarmee tot hogere risico's voor huishoudens en financiële instellingen", aldus de toezichthouder.

DNB voegt daaraan toe dat een versoepeling van de leennormen er alleen maar toe leidt dat de huizenprijzen nog harder zullen stijgen, omdat mensen dan meer kunnen bieden. Diezelfde conclusie trekt het CPB.

Drie verdachten die tot ruim 15 jaar cel waren veroordeeld voor betrokkenheid bij de moord op de Franse leraar Samuel Paty in 2020 hebben in hoger beroep lagere straffen gekregen.

Een van hen was volgens het speciaal gerechtshof in Parijs verantwoordelijk voor een online haatcampagne die leidde tot de moord. De andere twee hielpen de dader bij het verkrijgen van wapens en reden hem naar de plaats delict.

Samuel Paty had in oktober 2020 spotprenten van de profeet Mohammed laten zien aan zijn leerlingen, als onderdeel van een les over vrijheid van meningsuiting en godslastering. Abdoullakh Anzarov, een 18-jarige van Russisch-Tsjetsjeense afkomst, hoorde daarvan op sociale media. Hij wachtte Paty op bij zijn school ten noordwesten van Parijs en onthoofdde hem op straat. Anzarov werd daarna doodgeschoten door de politie.

Haatdragende videoboodschappen

Het politieonderzoek leidde naar een aantal medeplichtigen. Een van hen is de vader van een van de leerlingen aan wie Paty de spotprenten had laten zien, Brahim C. Hij had voor de moord samen met een imam, Abdelhakim S., haatdragende videoboodschappen verspreid op sociale media.

Daarin werden de naam van de leraar en het adres van de school genoemd. De rechtbank veroordeelde C. eind 2024 tot dertien jaar cel. Dat is in hoger beroep nu teruggebracht tot tien jaar. De straf van imam S., vijf jaar cel, liet het hof in stand.

Twee vrienden van de Tsjetsjeense dader, Naïm B. en Azim E., hadden in eerste instantie ook lange celstraffen gekregen. Ze waren beiden tot zestien jaar veroordeeld, maar zagen die straf vandaag teruggebracht tot respectievelijk zes en zeven jaar.

De rechtbank achtte hen in 2024 medeplichtig aan moord, maar het hof denkt daar anders over en heeft de twee nu alleen veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie, zonder terroristisch oogmerk. De twee wisten mogelijk niet wat Anzarov precies van plan was.

Het Openbaar Ministerie had in het hoger beroep zestien tot twintig jaar gevangenisstraf geëist voor de vier verdachten. De familie van Samuel Paty had voor de behandeling van de zaak door het hof de wens uitgesproken dat "het vonnis in eerste aanleg zou worden bevestigd".

Bij een leghennenbedrijf in het Gelderse Lunteren, in de gemeente Ede, is vogelgriep vastgesteld. Om verdere verspreiding te voorkomen zijn zo'n 34.000 dieren afgemaakt.

Binnen een straal van een kilometer van het bedrijf liggen drie andere pluimveebedrijven. In de 3-kilometerzone zijn het er 32. Deze bedrijven worden de komende dagen gemonitord door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Vervoersverbod

Voor bedrijven die binnen een straal van 10 kilometer van het getroffen bedrijf gevestigd zijn, geldt per direct een verbod op het vervoeren van pluimvee. Het gaat in dit geval om 191 pluimveebedrijven.

Veel van die bedrijven bevinden zich al langer in de zogeheten beperkingszone. Vorige week dinsdag werd bij een nabijgelegen leghennenbedrijf in Ede ook vogelgriep vastgesteld. Toen werden zo'n 23.000 kippen afgemaakt.

Heviger

Het vogelgriepvirus steekt vrijwel elk jaar de kop op, maar dit seizoen verloopt het heviger dan de afgelopen jaren.

Na een uitbraak in het Drentse Gasselternijveenschemond in oktober werd een landelijke ophok- en afschermplicht ingesteld. Sindsdien zijn er tientallen gevallen van vogelgriep vastgesteld en zijn al meer dan twee miljoen dieren afgemaakt. De meeste uitbraken zijn in Gelderland.