Mohammed Bashir uit Beuningen staat zelf nog steeds versteld van zijn heldenactie gisteren in een winkelcentrum in Nijmegen. Toen een man een andere man aanviel met een hakbijl, aarzelde hij geen seconder en overmeesterde met enkele anderen de dader. "Ik had echt het gevoel dat we nú moesten ingrijpen", zegt de 35-jarige Bashir tegen Omroep Gelderland.

In winkelcentrum Dukenburg klonk gistermiddag rond 15.30 uur geschreeuw. Bashir hoorde dat en ging erop af. "Toen zag ik dat er een ruzie gaande was tussen twee mannen. Een van de mannen liep er daarna vandoor. Toen dacht ik: oh, nu is het klaar. Alleen, toen pakte hij een bijl uit zijn tas en liep hij weer richting de andere man. Hij bleef het slachtoffer maar achtervolgen en bleef maar zwaaien met die bijl."

Veel kinderen

De man met de bijl struikelde. "Ik had toen echt het gevoel dat ik nú moest ingrijpen om te voorkomen dat er iets traumatisch zou gebeuren. Niet alleen voor mezelf, maar er waren ook heel veel kinderen in het winkelcentrum. Je zag eerst wel dat mensen het moeilijk vonden om in te grijpen, want er loopt toch iemand te zwaaien met een bijl. Maar toen hij struikelde moest er wel iets gebeuren, want toen verloor hij de overmacht."

Bashir greep de man in zijn nek en trok hem naar achteren. Ook hield hij de hand met de bijl erin vast zodat anderen het wapen konden afpakken. "Het was echt heel heftig om mee te maken en ik zat vol adrenaline. Anderen zijn op hem blijven zitten totdat de politie de man meenam."

Gewond

De 45-jarige aanvaller uit Nijmegen zit sindsdien vast. Bij de aanval raakte een 39-jarige plaatsgenoot gewond. Hij is met onbekende verwondingen naar het ziekenhuis gebracht.

Een dag later is Bashir nog steeds verbaasd over zijn eigen actie. "Ik herken mezelf eigenlijk niet in die beelden. Normaal spring ik nooit tussen mensen in als ze ruziën, al helemaal niet wanneer er wapens bij betrokken zijn. In het moment had ik het gevoel dat ik gewoon iets moest doen."

Het KNMI heeft de weerswaarschuwing code oranje voor Groningen, Friesland en de Waddeneilanden verlengd tot morgenochtend 09.00 uur. "We roepen weggebruikers op niet de weg op te gaan", aldus het weerinstituut.

De waarschuwing gold tot 21.00 uur vanavond, maar vannacht houdt het winterse weer aan, waardoor het KNMI nog niet afschaalt naar code geel.

Koudeprotocol van Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat stelt dit weekend vanwege extreem lage temperaturen een koudeprotocol in. Dat betekent dat mensen die met pech langs de weg komen te staan direct worden geholpen.

Daarom worden dit weekend extra bergers en weginspecteurs ingezet, zodat gestrande reizigers snel naar een veilige locatie met voorzieningen zoals een tankstation kunnen worden gebracht.

"Het is onwenselijk dat gestrande weggebruikers langdurig in extreem koude omstandigheden op een berger moeten wachten", zegt Rijkswaterstaat.

Extra ANWB-wegenwachten

De ANWB heeft extra wegenwachten opgeroepen om dit weekend te werken. Hierdoor moet het mogelijk zijn mensen binnen half uur te helpen en naar een veilige locatie te brengen.

Het koudeprotocol van Rijkswaterstaat geldt tot maandagochtend. Het is niet bekend tot hoe laat.

Een inzamelingsactie voor de grotendeels door brand verwoeste Vondelkerk heeft al ruim 180.000 euro opgehaald. Begin volgende week hoopt Stadsherstel Amsterdam de monumentale kerk in te kunnen om de schade verder te inventariseren.

De Vondelkerk in Amsterdam vloog een uur na de jaarwisseling in brand. De brand is vermoedelijk door vuurwerk veroorzaakt. De schade wordt op miljoenen geschat.

Precies een week geleden begon eigenaar Stadsherstel een inzamelingsactie voor de Vondelkerk. De organisatie koopt monumentale panden op en restaureert deze om ze vervolgens te verhuren of een maatschappelijke functie te geven. Het gebouw werd ontworpen door Pierre Cuypers, die ook bouwmeester is van het Rijksmuseum en Centraal Station in de hoofdstad.

"Binnen een paar maanden" moet duidelijk worden hoe hoog het schadebedrag is en hoeveel de verzekering dekt. Toch is Stadsherstel Amsterdam alvast een inzamelingsactie gestart.

"De ervaring leert bij dit soort projecten waar brand is geweest dat de verzekering nooit toereikend is en er altijd een tekort blijft", zegt Stella van Heezik, woordvoerder van Stadsherstel. "Het zou zonde zijn als we dan niet verder zouden kunnen met de restauratie." Een streefbedrag voor de inzamelingsactie is er daarom nog niet.

Nog geen streefbedrag

De organisatie wordt bedolven onder reacties. "Zo veel zelfs dat we niet eens iedereen meer persoonlijk kunnen beantwoorden en bedanken", zegt Van Heezik. "We zijn aan het nadenken of we nog iets kunnen terugdoen voor alle donateurs, maar dat is nog wat pril. Als alles lukt, gaan we dat natuurlijk goed vieren."

Maandag hoopt Stadsherstel de Vondelkerk in te kunnen. Van Heezik: "In het souterrain kunnen we dan bijvoorbeeld kijken hoe het ervoor staat met het archief. Vandaag is een steiger aan de voorgevel geplaatst zodat we een deel van de muur kunnen veiligstellen. Het is niet zo dat het hele pand instort, maar bepaalde muurdelen van de kerk moeten wel verstevigd worden."

Vorige week maakte Nieuwsuur deze reportage bij de Vondelkerk:

Organisaties die van de Vondelkerk gebruikmaakten, moesten door de brand halsoverkop op zoek naar nieuwe onderkomens. Zo ook Maira Evers, oprichter en eigenaar van creatief bureau Gardeners met 35 werknemers. "De brand is verschrikkelijk voor de kerk, omwonenden, de stad en voor ons."

"Tegelijkertijd is het hartverwarmend hoeveel mensen met ons meedenken", zegt Evers. "Een hostel om de hoek bood ons deze week gelijk onderdak aan - en dat ontroerde enorm. Vanaf begin volgende week stelt Monks in de Houthavens tijdelijk een vleugel met alle faciliteiten in hun gebouw beschikbaar."

Ze verwacht dat de heropbouw van de kerk jaren gaat duren. "Het is de plek waar ik mijn bedrijf heb opgebouwd en bijna zeventien jaar heb gezeten. Ik wil hoe dan ook dat de Vondelkerk terugkeert, niet alleen voor ons, maar vooral voor de stad."

Een ander bedrijf dat een verdieping huurde in de Vondelkerk kan terecht in de Muiderkerk. Kerkgemeenschap Liberty Church is uitgeweken naar de Posthoornkerk.

Andere initiatieven

Naast de actie van Stadsherstel zijn er diverse andere initiatieven. Zo haalde Stichting Hart voor het Vondelpark al eerder 10.000 euro op en staat een inzamelingsactie op GoFundMe al op ruim 32.000 euro.

Ook zanger Dotan, die in mei in de Vondelkerk zou optreden, haalt geld op voor de kerk. Dotan schreef donderdag op Instagram dat "elke euro" die hij met zijn concert ophaalt naar de wederopbouw van de kerk uit 1872 gaat. De zanger treedt nu op in De Duif, een andere monumentale Amsterdamse kerk, gelegen aan de Prinsengracht.

De politie laat weten dat het onderzoek naar de toedracht van de brand nog steeds in volle gang is en er "vanuit het strafrechtelijke" gedeelte geen nieuws te melden is.