Het is misschien wel de grootste spionagezaak ooit in Nederland: een voormalig medewerker van de NCTV die jarenlang staatsgeheime informatie zou hebben gelekt naar de Marokkaanse geheime dienst. Vanaf vandaag wordt de rechtszaak tegen de vermoedelijke spion Abderrahim el M. behandeld.

De nu 66-jarige Rotterdammer stond bekend als een expert op het gebied van salafisme en jihadisme. Voor de NCTV schreef hij daar rapportages over. Het Openbaar Ministerie vermoedt dat M. een dubbelleven leidde en tegelijkertijd werkte als spion voor de Marokkaanse geheime dienst. Het vertrouwen dat M. genoot, zou hij hebben benut om grote hoeveelheden geheime informatie door te spelen.

Staatsgeheimen

Het was de Nederlandse inlichtingendienst AIVD die in oktober 2023 waarschuwde dat M. uiterst vertrouwelijke documenten printte op zijn werk, de stukken meenam naar huis en daarna naar Marokko bracht.

Volgens de AIVD onderhield Abderrahim el M. al zeker sinds 2020 contact met de directeur contra-inlichtingen van de Marokkaanse geheime dienst. De AIVD hing stiekem een camera op bij de NCTV en zag hoe M. staatsgeheime stukken uitprintte met een pasje van een collega.

Kort hierna werd M. gearresteerd. Dat gebeurde op Schiphol, toen hij op het punt stond naar Marokko te vliegen. Hij bleek een grote hoeveelheid data bij zich te hebben op usb-sticks, waaronder tientallen documenten met staatsgeheime informatie. Meegenomen printjes van zijn werk bleek hij thuis weer te hebben ingescand. In totaal vond de politie bij M. meer dan 900 staatsgeheime documenten.

Uniek

"De zaak is uniek en mogelijk een van de grootste veiligheidsschandalen die we de afgelopen decennia hebben gezien", zegt Rowin Jansen, docent aan de Radboud Universiteit. Hij is gespecialiseerd in nationaal veiligheidsrecht en de inlichtingendiensten. "Het is zeker niet gebruikelijk dat zulke documenten worden geprint en mee naar huis worden genomen."

Omdat het om staatsgeheimen gaat, is over de inhoud maar weinig bekend. Het gaat in ieder geval om een groot aantal analyses van de AIVD en de MIVD, zoals een rapport over Marokkaanse inlichtingenactiviteiten in Nederland. Verder zou M. bijvoorbeeld een lijst hebben doorgespeeld met telefoonnummers van Marokkaanse IS-strijders.

Volgens Jansen neemt het risico op spionage de laatste jaren toe. Dat buitenlandse diensten juist hier actief zijn, is volgens hem wel te verklaren. "Nederland is een innovatief, rijk land en heeft een strategisch belangrijke positie binnen de EU en de NAVO. Daardoor is er een concentratie aan geheime informatie op de departementen."

Mee naar huis

Na zijn arrestatie heeft de NCTV-medewerker lange tijd gezwegen. Wel ontkende hij ten stelligste dat hij geheime informatie heeft gedeeld met de Marokkaanse geheime dienst. "Ik heb op geen enkele wijze staatsgeheime informatie overhandigd, aan wie dan ook", zei M. op een eerdere zitting.

Geheime stukken meenemen naar huis zou vaker gebeuren bij de NCTV. Demissionair premier Schoof (eerder baas van de NCTV) en de huidige directeur Aalbersberg moesten hierover komen getuigen.

Ook een collega van M. werd aangehouden. Zij zou haar inlog hebben uitgeleend, toen M. vanwege een nieuwe functie niet meer bij staatsgeheime stukken kon. Zij heeft verklaard dat ze geen idee had van M.'s spionageactiviteiten.

Gratis vakanties

Dat M. daadwerkelijk informatie verstrekte aan de Marokkaanse inlichtingendienst, blijkt volgens het OM uit berichtenverkeer met meerdere medewerkers van die dienst. In die berichten vroeg M. of hij "het medicijn" of "een klein dingetje" kon overhandigen.

Als tegenprestatie zou M. zijn getrakteerd op gratis vakanties naar Marokko. Uit het politieonderzoek blijkt dat M. heel regelmatig met zijn gezin op en neer vloog, waarvan meerdere trips betaald werden door de Marokkaanse inlichtingendienst. "Het is weer voortreffelijk geweest", schreef M. in een bedankje aan een van zijn contacten.

Te makkelijk

De grote vraag die boven de zaak hangt, is hoe M. jarenlang onder de radar kon blijven en ongemerkt zulke grote hoeveelheden gevoelige informatie kon meenemen bij de NCTV. Daar zijn inmiddels losse rapporten over geschreven, waaruit onder andere bleek dat de AIVD te makkelijk was met het delen van informatie en de NCTV de eigen beveiliging niet op orde had.

"Er waren wel regels maar die werden niet altijd nageleefd", zegt inlichtingendeskundige Rowin Jansen. "Dat is problematisch, want het gaat om heel gevoelige informatie en als die op straat belandt, is dat potentieel heel risicovol."

Vandaag wordt M. door de rechtbank ondervraagd over de verdenkingen. Morgen komt het OM met een strafeis.

Alle agenten die onder het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid vallen, krijgen in Minneapolis bodycams. Dat heeft minister Noem bekendgemaakt. In Minneapolis is het zeer onrustig door het harde optreden van immigratiedienst ICE en de grenspolitie.

ICE-agenten maken jacht op illegale migranten. Vorige maand schoot een agent van die dienst een vrouw dood in een auto. En een paar weken geleden werd iemand die meedeed aan een protest doodgeschoten door een agent van de grenspolitie.

Omstanders filmden beide incidenten. Het Witte Huis zei in beide gevallen dat de agenten niks verkeerd hadden gedaan. Critici van de regering-Trump pleitten al langer voor bodycams voor agenten, om te kunnen controleren of ze hun boekje te buiten gaan.

Sommige agenten die betrokken waren bij de dood van Alex Pretti droegen camera's, maar de beelden daarvan zijn niet geopenbaard. Het is niet bekend of agenten die bij de dood van Renee Good, een paar weken eerder, betrokken waren ook camera's droegen.

Over hele land uitgerold

Minister Noem zegt dat er nu geld beschikbaar is gekomen waardoor agenten in Minneapolis nu voorzien kunnen worden van bodycams. De bedoeling is dat het bodycam-programma daarna wordt uitgebreid naar het hele land.

De gouverneur van Minnesota, waar Minneapolis onder valt, noemt de stap mosterd na de maaltijd. "Dit had moeten gebeuren voordat agenten twee Amerikanen doodden", schrijft gouverneur Walz op X.

Er komt mogelijk een strafrechtelijk onderzoek naar de Britse politicus Peter Mandelson, naar aanleiding van het opduiken van zijn naam in de Epstein-files. Hij zou onder meer gevoelige financiële staatsinformatie doorgespeeld hebben aan Epstein.

De Londense politie zegt in een persbericht meldingen te hebben ontvangen over "vermeend wangedrag in een publiek ambt" en dat per geval wordt bekeken of er criminele verdenkingen zijn die een strafrechtelijk onderzoek rechtvaardigen.

De politie noemt geen namen, maar volgens de Britse krant The Times is het duidelijk dat het gaat om Mandelson. Hij zou in 2009, als minister van Economische Zaken, een memo met marktgevoelige informatie door hebben gestuurd naar Epstein, onder meer over geplande verkopen van staatsbezit om de financiën op orde te krijgen.

Daarnaast zou Mandelson in 2010 een dag voordat het bekendgemaakt werd aan Epstein hebben gemeld dat er een Europees Noodfonds in de maak was voor de stabiliteit van de euro. De Britse oppositie, maar ook Labour-parlementariërs eisen dat er een strafrechtelijk onderzoek komt. Ook toenmalig premier Gordon Brown wil dat de onderste steen boven komt.

Epstein had zich kunnen verrijken

De schrijver van het memo was Nick Butler, destijds een adviseur van Brown. Hij zegt dat het gevoelige en vertrouwelijke informatie bevatte dat nooit met iemand buiten de regering gedeeld had mogen worden. Ook stelt hij dat Epstein zich had kunnen verrijken met de informatie.

"Ik had absoluut geen idee dat Peter e-mails die ik had geschreven naar iemand buiten de regering stuurde. Ik ben diep verontwaardigd dat mijn vertrouwen is geschonden", zegt Butler tegen The Times.

Wie staan er nog meer in de nieuwste Epstein-files?

Afgelopen vrijdag gaf het Amerikaanse ministerie van Justitie een nieuwe hoeveelheid bestanden vrij uit het Epstein-dossier. Het gaat om ruim drie miljoen pagina's, meer dan 2000 video's en 180.000 afbeeldingen.

In dit artikel lees je een overzicht van de meest opvallende dingen uit deze lading Epstein-files. Zo komen onder anderen oud-president Bill Clinton, de Noorse prinses Mette-Marit en het Nederlandse model Yfke Sturm erin voor.

Mandelson heeft zijn Labour-lidmaatschap al opgezegd. Aanleiding daarvoor was dat in de Epstein-files staat dat Epstein 75.000 dollar naar Mandelson had overgemaakt. De Brit noemt die beschuldiging onterecht. Vanwege zijn banden met Epstein verloor hij eerder al zijn functie als Britse ambassadeur in de VS.

Premier Starmer wil dat Mandelson zijn adellijke titels worden ontnomen, al benadrukt hij dat hij de macht niet heeft om dat te doen.