Het Drents Museum moet een tentoonstelling met kunst uit India voorlopig uitstellen omdat het Indiase ministerie van Cultuur heeft besloten de kunstwerken vanwege de "huidige geopolitieke spanningen" niet op transport te laten gaan.

Het gaat om ongeveer zestig tekeningen en schilderijen voor de tentoonstelling Amrita Sher-Gil - Europa is van Picasso, India is van mij. Amrita Sher-Gil (1913-1941) was een Hongaars-Indiase schilder.

De kunstwerken komen uit de collectie van de National Gallery of Modern Art in New Delhi, de hoofdstad van India. De expositie zou vanaf 22 maart te zien zijn in Assen, schrijft RTV Drenthe.

'Zes jaar aan gewerkt'

"Voor de eerste keer in twintig jaar zou de collectie met werk van Sher-Gil te zien zijn in Europa", schrijft het museum. "Haar schilderijen zijn nationaal erfgoed en verlaten India zelden, en alleen met speciale toestemming van de Indiase regering."

Het Indiase besluit werd gisteren aan het Drents Museum meegedeeld. Er is volgens het museum "zes jaar hard gewerkt" om de expositie naar Nederland te krijgen.

Directeur Robert van Langh spreekt van een "enorme teleurstelling", maar begrijpt tegelijkertijd ook de keuze. Volgens hem is het werk van Sher-Gil voor India te vergelijken met het belang van het werk van Rembrandt en Van Gogh voor Nederland.

Toch expositie mogelijk maken

Ondanks het uitblijven van de kunst uit New Dehli opent het museum "op korte termijn" een tentoonstelling ter ere van de kunstenaar.

Het museum doet een oproep aan Nederlandse musea: zij worden gevraagd werken die aansluiten bij thema's binnen het leven en werk van Sher-Gil aan het Drents Museum uit te lenen.

Het museum zegt dat een aantal musea al medewerking heeft toegezegd.

De provincie Utrecht gaat stoppen met het actief verwijderen van nesten van de Aziatische hoornaar. Utrecht is de zevende provincie die de strijd tegen het exotische insect opgeeft.

Inmiddels heeft de provincie te maken met dusdanig veel nesten, dat uitroeien naar eigen zeggen onmogelijk is. In 2020 werden er zeven nesten geteld in Utrecht, het afgelopen jaar waren het er bijna 500.

Het tempo waarin de exotische hoornaar zich verspreidt, is de grootste boosdoener gebleken. Een nest produceert meerdere koninginnen, die op hun beurt weer nieuwe nesten maken. Uit zo'n nest kunnen het volgende seizoen wel zeven tot acht nieuwe nesten ontstaan.

Gerichte aanpak

In 2017 verscheen het Aziatische insect voor het eerst in Nederland en drie jaar later werd het in Utrecht waargenomen. Sindsdien worden de nesten van het insect actief verwijderd in opdracht van de provincie. Het verwijderen gebeurt door professionele bedrijven, maar ook door imkers en andere vrijwilligers.

Utrecht stopt niet volledig met het aanpakken van de insecten, maar gaat nu voor een "gerichte aanpak", net als de provincies Gelderland, Limburg, Noord-Brabant, Noord-Holland, Zeeland en Zuid-Holland.

De provincie zal alleen nesten weghalen op plekken waar groter 'steekgevaar' is, zoals schoolpleinen en campings. Ook worden ze verwijderd wanneer ze in de buurt van een beschermd natuurgebied hangen. Volgend jaar worden de taken doorgeschoven naar de gemeenten.

Bijenkolonies

De exotische hoornaars vormen vooral een probleem voor bijenkolonies. Hoornaars eten honingbijen en andere bestuivende insecten, wat niet goed is voor de biodiversiteit.

Aziatische hoornaars zijn niet gevaarlijker voor mensen dan de 'gewone' limonadewesp. Zolang ze niet lastiggevallen worden, steken ze in principe niet. Alleen mensen die allergisch zijn lopen gevaar als ze gestoken worden.

De antiwitwascontroles van banken kosten veel geld en hebben grote gevolgen voor mensen, maar het is onduidelijk of ze ook echt wat opleveren. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een rapport.

Jaarlijks wordt er naar schatting 15 tot 20 miljard euro witgewassen in Nederland. Om dat te voorkomen, zijn banken wettelijk verplicht ongebruikelijke transacties door te geven aan de opsporingsinstantie Financial Intelligence Unit (FIU).

De banken hebben daarbij te maken met het strenge toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB). Die deelde de afgelopen jaren verschillende keren boetes van honderden miljoenen euro's uit, omdat de controles bij meerdere banken niet op orde waren. Het Openbaar Ministerie deed zelfs onderzoek naar verschillende bankbestuurders die verantwoordelijk waren voor het anti-witwasbeleid.

Meldingen niet goed opgepakt

Banken hebben onder die grote druk steeds meer mensen aangenomen om transacties en klanten te controleren op witwaspraktijken. Een op de vijf bankmedewerkers houdt zich daar nu mee bezig.

Niet altijd met succes, concludeert de Rekenkamer. Niet alle banken geven de informatie goed door aan de FIU en vervolgens pakt die de meldingen volgens de Rekenkamer niet altijd goed op. De opsporingsinstantie heeft dan ook geen goed beeld van alle meldingen over witwassen die binnenkomen.

Intussen hebben de antiwitwascontroles wel grote gevolgen voor het dagelijks leven van burgers en instanties. Zij moeten bijvoorbeeld vragen beantwoorden over bedragen die ze overmaken of mogen vanwege de strenge regels geen rekening openen bij een bank.

Aanwijzingen voor discriminatie

De afgelopen jaren wezen verschillende onderzoekers erop dat bepaalde groepen mensen, zoals moslims, hier vaker mee te maken te hebben dan anderen. ING bood klanten daarom vorig jaar excuses aan vanwege discriminatie.

De Algemene Rekenkamer ziet in het eigen onderzoek ook aanwijzingen voor discriminatie. Zo doen banken relatief vaak een melding bij de FIU over mensen met een buitenlands klinkende achternaam, vooral uit het Midden-Oosten en Oost-Europa. Hier is geen goede verklaring voor gevonden.

Ook prominente personen als oud-politici en rechters hebben volgens de Rekenkamer meer last van de anti-witwasregels. Banken moeten hen extra controleren op witwassen, maar daardoor komen ook hun familieleden in de problemen. Zij hebben bijvoorbeeld meer moeite om een lening af te sluiten.

Liever monitoringsysteem

De Rekenkamer raadt de ministeries van Financiën en van Justitie en Veiligheid aan om met een plan te komen om zich bij de controles nog meer op mensen en transacties met een hoog risico te richten en daarmee ook discriminatie te voorkomen.

De ministeries laten weten bezig te zijn de anti-witwasaanpak aan te passen en eind dit jaar met een plan te komen. Volgend jaar gaan er ook nieuwe Europese regels in.

Minister Heinen (Financiën) zei begin dit jaar al dat hij vindt dat de witwascontroles doorgeslagen zijn. Hij wil opnieuw bekijken of banken samen een monitoringsysteem kunnen opzetten om het makkelijker te maken. Zo'n systeem werd in 2024 stopgezet, omdat het in strijd bleek met Europese wetgeving.