Een week nadat overheid en netbeheerders hadden aangekondigd dat de wachtlijst voor een nieuwe elektriciteitsaansluiting de komende jaren flink omlaag kan, zeggen ze nu dat er een aansluitstop dreigt in Flevoland, Gelderland en Utrecht. Dat betekent dat er vanaf de zomer in deze provincies ook geen nieuwe contracten voor woningen meer afgegeven kunnen worden. Alleen met heel krachtige ingrepen kan dit rampscenario nog worden voorkomen, volgens de netbeheerders.

De operationele baas van landelijk netbeheerder Tennet, Maarten Abbenhuis, noemt de verschillende boodschappen ongelukkig. "Ik begrijp de verwarring thuis." Tennet kampt in Utrecht met lange procedures voor uitbreiding van het hoogspanningsstation Breukelen en de aanleg van een nieuw hoogspanningsstation in Utrecht-Noord. Dit heeft invloed op de capaciteit in alle drie de provincies.

In andere delen van het land kunnen grote bedrijven die veel stroom afnemen, helpen om de problemen op te lossen. Zo'n bedrijf krijgt dan een vergoeding om op drukke momenten op het stroomnet minder elektriciteit af te nemen. In Flevoland, Gelderland en Utrecht is er verhoudingsgewijs minder industrie en worden de problemen vooral veroorzaakt door particulieren.

Minder afnemen in spits

In plaats van een paar grote bedrijven moeten er hier dus honderdduizenden mensen overtuigd worden om minder elektriciteit af te nemen in de spitsuren. De problemen in deze provincies zijn niet nieuw en afgelopen jaar werden er al maatregelen aangekondigd om een zogenoemde aansluitstop te voorkomen. Zo moeten gasgeneratoren bij nieuwbouwwijken voorkomen dat deze aansluitingen niet aangelegd kunnen worden.

De maatregelen hebben onvoldoende effect, concluderen de netbeheerders nu. Bovendien is de groei van de vraag naar elektriciteit groter dan verwacht. Alle ruimte die met de maatregelen gecreëerd is, wordt gebruikt door mensen met een bestaande aansluiting die meer elektriciteit zijn gaan gebruiken. Dat kan gaan om de aanleg van (hybride) warmtepompen en laadpalen voor elektrische auto's.

Het demissionaire kabinet kondigde vorige week een aantal maatregelen aan die de problemen op het elektriciteitsnet kunnen verminderen. Een daarvan is het zwaarder belasten van het elektriciteitsnet, waardoor het risico op stroomstoringen toeneemt.

Het nieuwe kabinet komt met een crisiswet netcongestie. Die wet moet de procedures versnellen voor uitbreiding van de capaciteit van het elektriciteitsnet. Al deze maatregelen zijn volgens de netbeheerders noodzakelijk om een aansluitstop voor kleinverbruikers vanaf deze zomer te voorkomen in de drie provincies.

Het gaat niet alleen om nieuwe aansluitingen, maar ook om de aanvraag van een zwaardere aansluiting. Die kan nodig zijn als mensen een warmtepomp, laadpaal of elektrisch fornuis installeren.

Het seksuele en fysieke misbruik van pleegkinderen in jeugddorp De Glind in Gelderland kon lange tijd doorgaan door een gesloten cultuur en gebrek aan toezicht van buitenaf. Dat is de conclusie van de Erasmus Universiteit Rotterdam, die onderzoek deed naar de misstanden bij De Glind. De onderzoekers nemen het jeugdzorgorganisatie Pluryn kwalijk dat die nog altijd geen volledige opening van zaken wil geven.

In De Glind, een dorp vlak bij Barneveld, is plek voor 120 uithuisgeplaatste kinderen. Zij worden opgevangen in onder meer gezinshuizen binnen een grotendeels gereformeerde dorpsgemeenschap.

In oktober 2022 kwam via Omroep Gelderland aan het licht dat in de jaren 90 tientallen pleegkinderen in het jeugddorp fysiek, geestelijk en seksueel zijn mishandeld. Later kwamen bij de omroep ook meldingen binnen van na 2000.

Verschillende vormen van mishandeling

Naar aanleiding van die meldingen deed de Erasmus Universiteit samen met lotgenotenorganisatie BE4You2 onderzoek naar de misstanden. De onderzoekers hebben onder anderen gesproken met oud-bewoners.

Ze bekeken ook ruim 200 aanvragen die de slachtoffers hebben gedaan bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. "De resultaten laten zien dat verschillende vormen van mishandeling voorkwamen, waaronder emotioneel, fysiek en seksueel geweld", stellen de onderzoekers.

Pluryn laat aan Omroep Gelderland weten de signalen, vragen en kritiek serieus te nemen. "Het rapport vormt een belangrijke bron van inzicht, maar is niet het eindpunt", zegt de jeudgzorgorganisatie. "Wij blijven in gesprek met (oud-) bewoners, onze jongeren, medewerkers, onderzoekers en relaties om te blijven leren en verbeteren."

Zwartgelakte passages

De onderzoekers vinden dat er bij Pluryn een gebrek aan openheid is. Zo beriep de organisatie zich herhaaldelijk op de privacywetgeving en liet Pluryn slechts een deel van het papieren archief onderzoeken.

Dat interne archiefonderzoek, dat een onafhankelijke jurist uitvoerde in opdracht van Pluryn, volgde kort na de onthullingen van Omroep Gelderland. De zorgaanbieder ontdekte in bestuursnotulen uit de jaren 90 signalen van misstanden, maar liet vervolgens het archief van na 2000 niet meer onderzoeken. Ook werd het onderzoek omwille van de privacy niet openbaar gemaakt.

Nadat het archiefonderzoek was afgerond, werden betrokken slachtoffers niet actief benaderd. Zij moesten zelf veel moeite doen om informatie te krijgen over hun persoonlijke geschiedenis, meldt Omroep Gelderland.

Als ze al stukken ontvingen, stonden er vaak zwartgelakte passages in. "Pluryn wekt hiermee de indruk misstanden zowel in het verleden als in het heden (letterlijk) onzichtbaar te willen maken", schrijven de onderzoekers.

Niet serieus genomen

Ze stellen dat jeugdzorgorganisaties een open, lerende houding nodig hebben om verandering mogelijk te maken. Die houding hebben ze bij Pluryn tijdens het onderzoek "onvoldoende ervaren", schrijven ze.

"Daarbij leken verschillende redenen een rol te spelen, waaronder bescherming van het belang en de reputatie van de organisatie, en privacywetgeving als argument om geen openheid te bieden."

Slachtoffers hebben "tot op de dag van vandaag" last van de gevolgen van mishandeling en misbruik, schrijven de onderzoekers. Ze vertelden dat mensen die klachten hadden niet werden geloofd of serieus genomen en dat de leiding meldingen liever intern hield, in plaats van bijvoorbeeld aangifte bij de politie te doen.

Kinderen die uit huis zijn geplaatst vinden nog altijd moeilijk een luisterend oor bij klachten. Ze kennen de officiële procedures niet of hebben daar geen vertrouwen in, schrijft kinderombudsman Margrite Kalverboer in het rapport Je bent maar een kind, je durft gewoon niet.

Dezelfde conclusies werden tien jaar geleden ook al getrokken na onderzoek, en er is te weinig veranderd, concludeert Kalverboer. "We zijn niet fundamenteel opgeschoten. Kinderen hebben geen toegang tot klachtenprocedures."

Ze noemt de situatie schrijnend, omdat de kwetsbare kinderen in de opvang vaak op zichzelf aangewezen zijn.

Kinderen weten bijvoorbeeld niet via welke kanalen ze iets kunnen melden over misstanden, geweld of gevoelens van eenzaamheid. "Het wordt ze wel verteld, maar waarschijnlijk op een moment dat het niet tot ze doordringt. Omdat ze net in een instelling geplaatst zijn bijvoorbeeld en bezig zijn met andere dingen."

Daarnaast ontbreekt het aan vertrouwen in een goede afloop. "Ze voelen zich niet veilig genoeg om een klacht in te dienen en vinden de procedure te afstandelijk. Ze kennen de mensen vaak niet", somt Kalverboer op. "Ook zijn ze bang dat het gevolgen heeft voor hun verblijf: hoe de groepsleiding met ze omgaat of hoe het op de groep gaat."

Kalverboer pleit voor een laagdrempeliger procedure en methoden die beter aansluiten bij de belevingswereld van de doelgroep, zoals de mogelijkheid online, anoniem te melden. Ook is er betere feedback nodig aan de kinderen over wat er met hun opmerkingen wordt gedaan.

Nagellakset

In het rapport haalt Kalverboer ter illustratie ervaringen van kinderen aan. Zo zegt Roos dat er "heel veel achter de schermen" kan gebeuren, maar "als jongere heb je daar niks van door".

Tom prijst een begeleider die een nagellakset meenam naar het werk. "En dan ineens zit iedereen met elkaar te praten. Je kan over alles praten, er is gelijk vertrouwen."

Kalverboer: "Kinderen blijven zeggen: 'er is wel van alles gebeurd, maar ik heb het aan niemand durven zeggen, want niemand was geïnteresseerd'. Mensen vragen vaak niet eens 'hoe gaat het nu met jou?' of 'wat speelt er?' Als dat niet gevraagd wordt, ga je dat ook niet zeggen."

"Als kind heb je het recht om veilig op te groeien. En als dat niet gebeurt, heb je het recht om te klagen", zegt Kalverboer. "Zorg ervoor dat kinderen iemand hebben bij wie ze zich veilig voelen, want anders blijven we ook de schandalen houden."