Over 62 dagen, op woensdag 18 maart, zijn er weer verkiezingen. Dan mogen bijna veertien miljoen kiesgerechtigden stemmen voor de gemeenteraad.

Tussen deze en de laatste verkiezingen in oktober zit weinig tijd. Toch heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken een evaluatie gemaakt, ook over het experiment met het kleinere stembiljet. De Tweede Kamer besprak die vandaag met demissionair minister Rijkaart (BBB).

De overheid wil bij de gemeenteraadsverkiezingen in nog meer gemeenten experimenteren met het nieuwe, kleinere stembiljet. De kiezers in Alphen aan den Rijn, Boekel, Gouda, Leiden, Meierijstad, Midden-Delfland, Nijmegen, Noordoostpolder, 's-Hertogenbosch, Soest en Tynaarlo doen dan mee.

Het experiment in vijf gemeenten bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen is goed verlopen, zegt de minister. 0,47 procent van de stemmen was ongeldig, dat zijn ongeveer vijftigduizend stemmen. Een daling ten opzichte van de eerste keer. Toen was 0,74 procent van de stemmen ongeldig.

Minder fouten bij 'oude' stembiljet

De Tweede Kamer vindt het foutenpercentage nog steeds aan de hoge kant. Zeker omdat tijdens de experimenteerfase stemmen geldig worden geacht terwijl ze eigenlijk ongeldig zijn. Ter vergelijking: in de gemeenten waar met het 'oude' stembiljet werd gestemd was het aantal ongeldige stemmen nog lager: 0,26 procent.

Als een kiezer op het nieuwe biljet wel de witte stip bij een partijnummer rood maakt, maar vergeet de witte stip bij een kandidaatnummer rood te maken, dan telt de stem toch. De stem gaat dan naar de lijsttrekker van die partij. Dat is vastgelegd in het Tijdelijk experimentenbesluit nieuwe stembiljetten.

BBB-Kamerlid Vermeer vindt dat vreemd, omdat de kieswet in Nederland juist uitgaat van individuen die een Kamerzetel krijgen en niet een partij. Maar zo is het nu eenmaal afgesproken in de experimenteerfase, zegt de minister.

Met het nieuwe stembiljet maak je eerst het rondje rood voor de partij:

En vervolgens het rondje voor het nummer van de kandidaat van die partij:

Vermeer wil weten welke kiezers de fouten maken en waar dat aan ligt. Ook Kamerlid Van Baarle van Denk wil weten of het nieuwe biljet wel wetenschappelijk is getest op begrijpelijkheid voor alle opleidings- en vaardigheidsniveaus. Ook hij vindt het foutenpercentage nog erg hoog.

De minister zegt dat het door het stemgeheim onmogelijk is om er achter te komen wat de kenmerken van de kiezers zijn die de fout maakten. Wel is uit tests gebleken dat mensen met een beperking erg tevreden zijn met het nieuwe biljet. Ook zijn de kosten voor het maken van de stemmallen, een hulpmiddel voor blinde en slechtziende kiezers, veel lager met het nieuwe biljet.

Werkdruk stembureaus

Dat vindt Van Baarle geen argument. "Democratische verkiezingen mogen wat kosten", vindt hij. De minister zegt dat er meerdere voordelen aan het nieuwe stembiljet zitten, zoals ook de werkdruk op de stembureaus. Hij stuurt nog een uitgebreidere evaluatie en de voorgaande onderzoeken over het kleinere stembiljet naar de Kamer.

Over het definitief invoeren van het kleinere stembiljet wordt in ieder geval pas na de gemeenteraadsverkiezingen een besluit genomen. Hoe de experimenten daar verlopen, speelt een belangrijke rol bij dat besluit.

Frankrijk heeft een groep extreemrechtse Britse activisten de toegang tot het land ontzegd. Ze hadden geprobeerd om migrantenboten met geweld tegen te houden en te vernietigen. Volgens de minister van Binnenlandse Zaken Nunez waren hun acties bedoeld om aan te zetten tot geweld en de openbare orde te verstoren.

De activisten zijn lid van de groep Raise the Colours, die betrokken was bij een campagne om migrantenboten die naar het Verenigd Koninkrijk probeerden te komen op te sporen en te verwoesten. Ook verspreidden ze volgens het ministerie propagandamateriaal langs de Franse noordkust waarin ze Britten opriepen de migratie te stoppen.

Na een melding van geweld tegen migranten in de nacht van 9 op 10 september in Grand Fort Philippe, niet ver van Duinkerke, werd een onderzoek ingesteld. Vier mannen vielen migranten aan en zeiden dat ze niet welkom waren in Engeland. Ook werden de migranten bestolen.

Individuen

Volgens minister Nunez is er in de Franse samenleving geen plaats voor haatcampagnes en gewelddadige acties. "Onze rechtsstaat is niet onderhandelbaar", schrijft hij op X.

Het ministerie weet sinds december van de acties van de groep en heeft toen maatregelen genomen om te voorkomen dat het tot verdere ordeverstoringen zou komen. Hoeveel boten de activisten hebben verwoest en hoe de propaganda werd verspreid, zegt het ministerie niet.

Raise the Colours zegt geen officieel bericht te hebben ontvangen van de Franse autoriteiten. De groep zegt niet achter het gebruik van geweld en overtreding van de wet te staan. Het gaat hier om individuen, stellen ze.

Farage

De groep ontstond als burgerinitiatief in Birmingham, waar een kleine groep honderden nationale vlaggen aan lantaarnpalen hing. Dat initiatief verspreidde zich over het Verenigd Koninkrijk. De Britse en Engelse vlag werden opgehangen als uitingen van het nationale gevoel. Ze werden ook opgehangen bij hotels waar asielzoekers verbleven, tijdens een golf van protest afgelopen zomer. Dat leidde tot onrust onder groepen migranten. Het werd gezien als uiting van antimigratiesentiment.

Vorig jaar slaagde een recordaantal van bijna 41.500 migranten erin Het Kanaal in kleine boten over te steken van Frankrijk naar het Verenigd Koninkrijk. In de zomer tekenden de twee landen een akkoord om een einde te maken aan de migratiestroom. Migranten die illegaal Het Kanaal oversteken, kunnen worden teruggestuurd naar Frankrijk.

Het is een belangrijk onderwerp geworden onder Britse kiezers en het heeft de radicaal-rechtse politicus Nigel Farage van de anti-immigratiepartij Reform UK een flinke stijging in de opiniepeilingen opgeleverd.

VS-gezant Witkoff heeft de tweede fase van het Gaza-plan aangekondigd. Witkoff spreekt over de "overgang van een staakt-het-vuren naar demilitarisering, technocratisch bestuur en wederopbouw".

Het gaat om de tweede fase van het vorig jaar voorgestelde Amerikaanse twintigpuntenplan. De eerste fase ging in met een staakt-het-vuren in oktober vorig jaar.

Egypte meldt dat er overeenstemming is over wie het bestuur moet krijgen over de Gazastrook. Het bestuur moet in handen komen van een vijftienkoppig Palestijns technocratisch comité, dat tijdelijk Gaza moet besturen. Die mensen zijn niet gebonden aan een politieke partij.

Aan het hoofd van het bestuur staat volgens persbureau Reuters Ali Shaath. Hij is een voormalig plaatsvervangend minister bij de Palestijnse Autoriteit. In het bestuur komen verder onder meer de voorzitter van de Kamer van Koophandel in Gaza en een oud-medewerker van een Palestijns telecombedrijf.

Toezicht van Trump

Volgens de Israëlische krant Haaretz hebben ze jarenlange ervaring in economische, sociale en publieke instellingen in de Gazastrook. Ze hebben daardoor goed zicht op de gevolgen van de oorlog en de humanitaire crisis in Gaza.

Een zogeheten vredesraad onder leiding van de Amerikaanse president Trump moet toezicht houden op de overgangsregering.

Wachten op lichaam laatste gijzelaar

In de tweede fase zou Hamas zich moeten ontwapenen. Volgens het persbureau DPA is verder afgesproken dat leden van Hamas die de wapens neerleggen en zeggen vreedzaam met Israël samen te willen leven, amnestie moeten krijgen.

Al in december werd door de Israëlische premier Netanyahu gezegd dat de tweede fase "zeer binnenkort" zou beginnen. Hij zei toen dat het wachten was op het overhandigen van de laatste dode gijzelaar die in handen is van Hamas.

Dat is nog altijd niet gebeurd. Witkoff roept Hamas op dit alsnog onmiddellijk te doen. "Als Hamas hieraan geen gehoor geeft, zal dit ernstige gevolgen hebben." Hamas claimt dat ze het laatste lichaam niet kunnen vinden.

Correspondent Nasrah Habiballah:

"Het is nog onduidelijk wat deze aankondiging van de volgende fase door Witkoff concreet gaat betekenen voor de mensen in Gaza. Er zou nu dus een nieuw bestuur zijn gevormd, maar wat dan nu de concrete stappen zijn als het gaat over wederopbouw, ontwapening van Hamas of terugtrekking van het Israëlische leger is nog onduidelijk.

Palestijnen die in Gaza wonen hebben in ieder geval weinig vertrouwen in het plan van Trump. Want sinds het bestand is de humanitaire situatie in Gaza maar nauwelijks verbeterd. Bovendien zijn er nog dagelijks aanvallen door Israël.

Ook in Israël is niet iedereen blij met het ingaan van de tweede fase. Het lichaam van de laatste gijzelaar is nog steeds niet overgedragen aan Israël. Familieleden van de gijzelaars hebben er bij premier Netanyahu op aangedrongen niet over te gaan op de volgende fase tot ook het laatste lichaam is vrijgegeven. Netanyahu bracht die boodschap ook over aan Trump toen hij onlangs op bezoek ging in de VS. Om druk uit te oefenen op Trump, nam hij de ouders van de laatste gijzelaars zelfs mee bij zijn bezoek."