Aan de moordaanslag op de Iraanse ayatollah Khamenei ging een jarenlange operatie van de Mossad vooraf. De Israëlische geheime dienst had zich toegang verschaft tot vrijwel alle verkeerscamera's in Teheran, schrijft de Financial Times in een reconstructie. Daarvoor sprak het met meerdere voormalige en huidige officieren van de dienst.

De beelden van de verkeerscamera's werden verwerkt en geanalyseerd, waardoor de reisbewegingen van Khamenei, zijn lijfwachten en chauffeurs uitvoerig in kaart konden worden gebracht. Met name één camera bleek bijzonder waardevol: de camera die stond afgesteld op de parkeerplaatsen bij de Pasteurstraat in Teheran, waar het kantoor van de ayatollah staat.

Inlichtingenagenten konden vanuit de ogenschijnlijk saaie camerahoek bijzonder veel relevante informatie opdoen, schrijft de krant. Door de beveiligers van het gebouw te volgen, kwamen ze achter hun adressen, werktijden, de routes die ze naar werk reden en belangrijker nog: wie ze normaal gesproken moesten beveiligen en vervoeren.

Buitenkans

"We kenden Teheran zoals we Jeruzalem kennen", zegt een Mossad-medewerker tegen de Financial Times. "En als je een plaats zo goed kent als de straat waar je zelf bent opgegroeid, valt ieder klein detail je op."

Mede daardoor wisten de Mossad en de Amerikaanse CIA dat zich afgelopen zaterdagochtend een buitenkans voordeed: het moment waarop de 86-jarige Khamenei en een groot deel van de Iraanse top samen in het pand bij de Pasteurstraat zouden zijn.

Eerder bleek al dat de aanvalsplannen van de Amerikanen en Israëliërs op het laatste moment werden aangepast door die nieuwe informatie. Daardoor werd de aanval die eigenlijk in de nacht van vrijdag op zaterdag had moeten plaatsvinden, verplaatst naar zaterdagochtend.

Khamenei verschool zich, in tegenstelling tot de geliquideerde Libanese leider Hassan Nasrallah van Hezbollah, niet dagelijks in ondergrondse bunkers. Maar uit eerdere geregistreerde bewegingen konden de Israëliërs opmaken dat de Iraanse leider wel degelijk naar een van zijn twee bunkers zou vluchten als er oorlog zou uitbreken. Dan zou hij beschermd blijven voor raketten. Mede daarom is het besluit genomen om hem bij wijze van openingszet uit te schakelen.

Aanval mocht niet falen

Van falen kon geen sprake zijn bij deze aanslag. Volgens de FT was een vereiste voor de aanval dat twee hooggeplaatste Israëlische officieren afzonderlijk van elkaar zouden concluderen dat het bijna onbetwistbaar is dat het doelwit op de juiste locatie zou zijn. Dat konden zij bevestigen op basis van de vergaarde data, maar belangrijker nog: de CIA had een menselijke bron die hetzelfde zei.

Tegelijk met het afvuren van de raketten werd ook een cyberaanval op de mobiele telefoons van de beveiliging van Khamenei uitgevoerd, zegt de Amerikaanse generaal Dan Caine. Daardoor leek het alsof hun telefoons bezet waren en konden ze dus geen potentiële waarschuwing ontvangen. Ook is er bewust voor gekozen om de aanval in de ochtend uit te voeren, om het element van verrassing in te brengen, juist omdat Iran de aanval 's nachts verwachtte.

Rond 09.40 uur lokale tijd troffen zo'n dertig Israëlische bommen de plek waar Khamenei zich bevond. Daarbij kwam niet alleen de man om het leven die Iran al ruim 35 jaar met harde hand bestuurde, maar ook enkele belangrijke vertrouwelingen. Onder hen zijn topadviseur Ali Shamkhani, leider van de Revolutionaire Garde Mohammad Pakpour, legerleider Abdolrahim Mousavi en defensieminister Amir Nasirzadeh.

Sinds de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran ligt bijna de hele Golfregio onder vuur. Dat zorgt voor onrust onder toeristen en bij mensen die daar permanent wonen, onder wie veel buitenlanders. Zij maken de balans op: blijven of vertrekken?

Nederlanders die in verschillende Golfstaten wonen vertellen aan podcast De Dag hoe dichtbij de oorlog nu al voor hen is, waarom zij desondanks blijven en hoe zij zich voorbereiden op de komende periode.

Ondertussen staan de Golfstaten zelf ook voor een groot dilemma, want de neutrale geopolitieke positie waar ze de laatste jaren zo hard aan hebben gewerkt is lastig vol te houden. Correspondent David Poort legt uit hoe de verhoudingen liggen en waarom deze landen nu serieus overwegen om mee te gaan vechten in de Israëlisch-Amerikaanse oorlog tegen Iran.

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra en Rosanne Sies

Een 26-jarige man is vrijgesproken van medeplichtigheid aan de doodslag op de Amsterdamse rapper Bigidagoe. Volgens de rechtbank Amsterdam kan niet met zekerheid worden gesteld dat hij het wapen aan de schutter gaf.

Bigidagoe werd in de nacht van 24 op 25 februari 2024 doodgeschoten na een confrontatie bij een zalencentrum in Sloterdijk. Op camerabeelden is te zien dat de schutter vlak voor het schieten een wapen krijgt aangereikt van een persoon met een vermoedelijk roodkleurige bodywarmer. Wie die persoon is, is volgens de rechtbank niet met zekerheid vast te stellen.

Justitie stelde dat de verdachte de man in de rode bodywarmer was. Een politieagent verklaarde dat hij hem met 85 procent zekerheid herkende op de beelden. Die herkenning kwam tot stand nadat de agent in politiesystemen had gezocht naar iemand die leek op de persoon op de beelden.

Onvoldoende overtuigend

De rechtbank vindt die herkenning onvoldoende overtuigend. Er zijn volgens de rechters te weinig specifieke kenmerken genoemd waaraan de man werd herkend en bovendien vond de herkenning plaats met voorkennis.

Hoewel er in het dossier aanwijzingen waren dat de man die nacht in de buurt was van het plaats delict, is dat volgens de rechtbank niet genoeg om te bewijzen dat hij het wapen overhandigde. Er waren die avond veel mensen aanwezig en geen enkele getuige wijst hem aan als de man met de rode bodywarmer.

De man die de rapper doodschoot werd vorig jaar veroordeeld tot 14 jaar cel, nadat hij bekende dat hij had geschoten.