NAVO-lidstaten moeten er samen voor zorgen dat Groenland wordt beschermd tegen landen als Rusland en China. Dat heeft NAVO-secretaris-generaal Rutte gezegd tijdens zijn bezoek aan Kroatië.

Volgens Rutte zijn alle lidstaten, waaronder de Verenigde Staten, het eens over het belang van het eiland in het noordpoolgebied. Het bondgenootschap zou daarom werken aan "nieuwe stappen" om de veiligheid te versterken.

Vrijwel alle landen willen een grotere rol van het bondgenootschap in de Arctische regio, zo bleek vorige week. Er zou worden gepraat over een nieuwe NAVO-missie in het gebied. Met zo'n gezamenlijke missie, met bondgenoot Amerika, zou de ergste spanning in ieder geval tijdelijk uit de lucht zijn, is het idee.

De Amerikaanse president Trump heeft vorige week herhaald dat hij Groenland wil 'hebben'. Naar eigen zeggen om ervoor te zorgen dat het niet in handen valt van China of Rusland. Militair ingrijpen werd daarbij niet uitgesloten. "We gaan iets met Groenland doen, of ze het nou willen of niet."

'Einde van de NAVO'

Groenland is een onafhankelijk land binnen het Deense koninkrijk. De Deense premier Frederiksen sprak over het einde van de NAVO als het inderdaad zou komen tot een Amerikaanse militaire actie tegen haar land. Dat werd vandaag herhaald door de Litouwse Eurocommissaris voor Defensie Andrius Kubilius.

Daarnaast zijn EU-lidstaten volgens het Europees Verdrag verplicht Denemarken te helpen als het land te maken krijgt met militaire agressie, zei Kubilius. Denemarken en Europese medestanders zouden daarom werken aan een plan over hoe te reageren als de VS daadwerkelijk actie onderneemt om Groenland in te nemen.

Rutte zegt dat hij gelooft dat Trump "het juiste" doet voor de NAVO. "De collectieve verdediging is cruciaal. Op dit moment bespreken we de volgende stappen om te verzekeren dat we gezamenlijk verdedigen wat hier op het spel staat."

Dit weekend gingen in 1000 dorpen en steden door heel Amerika mensen de straat op om te protesteren tegen vreemdelingenpolitie ICE. Vorige week werd de Amerikaanse Renee Good doodgeschoten in haar auto door een ICE-agent in Minneapolis. Wat daar gebeurde zorgt tegelijkertijd voor groeiende boosheid en enorme vastberadenheid. Opnieuw staan Amerikanen lijnrecht tegenover elkaar.

Verslaggever bij de NOS Simone Tukker volgt het nieuws in de VS vanuit Nederland en ziet hoe het protest tegen de acties van ICE toeneemt. De dood van Good maakt dat al die losse protesten tegen ICE die er al waren, verbonden en feller worden. Tegelijkertijd zegt de regering-Trump dat de agent uit zelfverdediging handelde. Trump wil zijn anti-immigratiebeleid voortzetten.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Deze aflevering van De Dag kun je hier beluisteren. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Onze podcasts:

De Dag: elke werkdag 20 minuten verdieping bij één onderwerp uit het nieuws.

Lang verhaal kort: elke werkdag rond vijven één onderwerp, in 5 minuten. NOS op 3 vertelt je wat je moet weten over een actueel onderwerp om het nieuws erover beter te kunnen volgen.

Met het Oog op Morgen: elke dag een overzicht van het nieuws, een blik in de ochtendkranten en het betere journalistieke interview.

Het Beste uit het Oog: iedere zaterdag selecteert de redactie van Met het Oog op Morgen de mooiste gesprekken van de afgelopen week.

De Stemming van Vullings en De Rooy: elke vrijdag een nieuwe aflevering waarin de politieke week wordt doorgenomen. Gemaakt door de NOS en EenVandaag.

Jeugdjournaal-podcast: iedere week vindt het Jeugdjournaal antwoorden op vragen van kinderen bij het nieuws.

Vijftien gemeenten roepen de formerende partijen op om Schiphol 's nachts te sluiten. Ze willen dat de luchthaven tussen 23.00 en 07.00 uur geen vluchten meer afhandelt, om de nachtrust en gezondheid van omwonenden te beschermen.

In de oproep schrijven de gemeenten dat vliegtuiggeluid kan oplopen tot 80 decibel, vergelijkbaar met een voorbijrazende trein. Nachtvluchten zouden in de geluidsbelasting tien keer zwaarder wegen dan dagvluchten, omdat ze de slaap verstoren. Langdurige blootstelling kan leiden tot slaapproblemen, stress en hart- en vaatziekten, met gevolgen voor concentratie en productiviteit.

De oproep komt van de gemeenten Aalsmeer, Amsterdam, Beverwijk, Haarlem, Heemskerk, Heiloo, Kaag en Braassem, Landsmeer, Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Teylingen, Uitgeest, Wormerland en Zaanstad. Ze nodigen andere gemeenten uit zich bij de oproep aan te sluiten.

De gemeente Haarlemmermeer, waar Schiphol zelf onder valt, doet niet mee.

'Scheelt voor 120.000 omwonenden'

In 2024 startten en landden op Schiphol maandelijks ruim 2400 nachtvluchten, blijkt uit cijfers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Onderzoek van het RIVM laat zien dat het aantal mensen met ernstige slaapverstoring door vliegtuiggeluid tussen 2002 en 2020 toenam.

Een nachtsluiting zou de hinder met ruim 20 procent verminderen voor bijna 120.000 omwonenden, stellen de gemeenten.

Ze benadrukken dat vluchten niet mogen worden verschoven naar de zogenoemde 'randen van de nacht', tussen 22.00 en 23.00 uur en tussen 07.00 en 08.00 uur. "Een volledige nachtsluiting dient daarom altijd gepaard te gaan met een daling van het totale aantal vluchten."

Als de oproep van de gemeenten wordt uitgewerkt, is Schiphol niet de eerste luchthaven die nachtvluchten schrapt. Zo mogen op het Londense Heathrow geen vluchten landen voor 04.30 uur en niet opstijgen tussen 23.00 en 06.00 uur. De luchthaven van Frankfurt is volledig gesloten tussen 23.00 en 05.00 uur.