Stichting Mainline stopt er na 36 jaar mee. De stichting zette zich in om zwaar verslaafde drugsgebruikers te helpen, maar is nu genoodzaakt te stoppen vanwege een weggevallen overheidssubsidie.

"Dit is niet de tijd om te bezuinigen op hulp die we echt nodig hebben", zegt Wim van den Brink, emeritus hoogleraar verslavingszorg en voorzitter van het bestuur van Mainline.

De hulp die de stichting levert, gaat vooral naar "gemarginaliseerde drugsgebruikers", zegt van den Brink. "Het zijn mensen die meestal niet de weg naar hulpverleners hebben gevonden." Mainline opereert als een van de weinige stichtingen op landelijk niveau. Nu de organisatie verdwijnt, ontstaat volgens Van den Brink een groot gat in de verslavingszorg.

De bezuinigingen van het kabinet-Schoof raakten de stichting hard. De subsidie van het ministerie van VWS maakte voorheen 40 procent van het jaarbudget uit, en die werd nu op termijn geschrapt. De gemeente Amsterdam sprong bij en verhoogde het gemeentelijke subsidiebedrag over dit jaar, maar ook dat kon het verschil niet maken.

Voorlichting

De stichting werd in de jaren 90 opgericht ten tijde van de aidsepidemie. Het was een van de eerste organisaties die voorlichting gaven aan drugsgebruikers, eerst in de vorm van een tijdschrift. Het blad werd in samenwerking met de gemeente Amsterdam verspreid. Later gebeurde dat over het hele land, op plekken waar veel gebruikers waren.

In de loop van de tijd ontstonden ook inloopavonden, projecten en activiteiten waar gebruikers hulp en ondersteuning konden krijgen. Ze konden bij Mainline terecht om te praten, te leren hoe ze konden minderen of hoe ze drugs veiliger konden gebruiken. Dat gebeurde onder meer door het uitdelen van schone naalden.

Geen zicht meer

Ook speelde de stichting een grote rol in het signaleren van nieuwe trends of vervuilde drugs, een essentiële informatiestroom voor onder andere het ministerie van VWS. Zo wilde het ministerie vorig jaar in kaart brengen hoeveel crackverslaafden er in Nederland waren.

Mainline kon daarbij helpen, omdat het in direct contact stond met crackgebruikers. Die contacten gaan straks verloren, aldus Van den Brink. "Ik weet niet wie dat moet gaan doen. Daar is niemand voor op dit moment."

Dat nauwe contact is de kracht van Mainline, vertelt van den Brink. "Er wordt vaak gezegd, je kan niet met drugsgebruikers praten. Of dat ze alleen maar willen gebruiken. Wij weten dat dat niet zo is." Van den Brink zegt dat het een kwestie is van het gesprek aangaan en de mensen opzoeken.

Geen zicht, geen beleid

Van den Brink had nog enige hoop op de nieuwe regering. Een motie van GroenLinks-PvdA om de subsidie opnieuw toe te kennen werd echter afgeraden door het kabinet, zegt van den Brink. De kans dat de beslissing wordt teruggedraaid is dus klein.

Het afgelopen anderhalfjaar probeerde Mainline nog zijn activiteiten voort te zetten en de kosten te beperken, maar dat was niet te doen. "En dat betekent dat we nu ten onder gaan", zegt van den Brink.

Nieuwsuur maakte eerder dit verhaal over stichting Mainline:

Piet van Dijk stapt op als wethouder van Lelystad. Hij is de derde van de vier wethouders die sneuvelt vanwege de onrust bij de gemeentelijke jeugdzorginstelling JEL.

Van Dijk van de lokale InwonersPartij kondigde zijn vertrek vanavond aan bij het begin van een ingelaste raadsvergadering, meldt Omroep Flevoland.

Hij noemde het "onacceptabel" dat de gang van zaken bij JEL bepaald wordt door ambtenaren en niet door politici. "Primaat hoort bij de politiek", hield Van Dijk de gemeenteraad voor. "Wat is de zin daarvan als niet u maar anderen bepalen wat er gebeurt?"

Efficiënter

Jeugd Lelystad (JEL) werd vijf jaar geleden door de gemeente opgericht om de jeugdzorg efficiënter te maken en de kosten te beheersen. Iedereen die in Lelystad jeugdzorg wilde aanvragen, was sinds 2021 aangewezen op JEL.

Er was vanaf het begin veel kritiek. Ouders meldden dat hun kinderen niet de zorg kregen die ze nodig hadden. Een oud-medewerker van JEL zei bij Omroep Flevoland dat "het gesprek met een aanvrager er altijd op moest uitkomen dat er geen zorg werd ingezet en dat de beschikking stopgezet zou worden. 'Sloop het er maar uit' werd er standaard gezegd."

Vakbekwaamheid

Afgelopen januari kwamen documenten naar buiten waarin een aantal wethouders in Lelystad de ambtenaren gebrek aan vakbekwaamheid verweet. De ambtenaren zouden de uitvoering van beleid tegenwerken, waardoor met name de jeugdzorg vertraging opliep.

Ambtenaren op hun beurt klaagden over grensoverschrijdend en intimiderend gedrag van de wethouders Dennis Grimbergen (VVD) en Annemiek Messelink-Dijkstra (InwonersPartij). Zij stapten op tijdens de raadsvergadering van 27 januari.

Gemeentesecretaris

Een paar weken later, vanaf 23 februari, had JEL plotseling geen toegang meer tot de eigen computers en nam de gemeente de aanvragen voor jeugdzorg (weer) over. Tot woede van wethouder Van Dijk, die afgelopen maandag zei dat de computers van de JEL "zonder enige vorm van overleg met mij" waren geblokkeerd door de gemeentesecretaris.

In feite herhaalde hij dat verwijt vanavond toen hij opstapte. De gemeenteraad wil dat er een raadsenquête komt waarin duidelijk wordt wat er precies is gebeurd.

De opknapbeurt van de Poldertoren in Emmeloord is bijna klaar. De oude, achthoekige watertoren stond de laatste jaren leeg en was in verval geraakt. Nu komt er onder meer een hotel waarbij je vanuit badkamer en toilet uitzicht hebt op de hele Noordoostpolder.

"Vroeger waren mensen al snel negatief. De toren zou veel geld kosten, en zo lek zijn als een mandje", zegt Evert de Graaff uit Emmeloord bij Omroep Flevoland. "Nu zijn mensen juist blij. Het is een deel van onze identiteit geworden. Groningers hebben d' Olle Grieze (de Martinitoren, red.), Zwolle heeft de Peperbus. Wij hebben de Poldertoren."

De Poldertoren was van begin af aan een bijzondere verschijning op een van de vlakste stukjes Nederland. Met z'n 65,3 meter lengte was hij bij de bouw in de jaren 50 het hoogste gebouw van de Noordoostpolder. En dat was ook precies de bedoeling. De Poldertoren is gebouwd als watertoren, maar ook als herkenningspunt. De toren kreeg een carillon met 48 klokken, een groot uurwerk én een windvaan. Bovendien zit er op grote hoogte een uitkijkplatform.

Overwinning op water

"Een markant, van grote afstand te herkennen 'baken' aan een groot plein, dat kan worden beschouwd als het hart van Emmeloord en de Noordoostpolder", schreef de VVV. "Dit symbool van de eenheid van de polder en de overwinning op het water."

Zoals bij alle andere watertorens, werd ook de Poldertoren op een gegeven moment overbodig voor de watervoorziening. In 2005 kocht de gemeente de toren en vestigde daar onder andere de VVV. Opvallendste huurder was een tijdlang restaurant Sonoy, dat pal achter het uurwerk zat. Het restaurant voerde een Michelinster.

Te duur

Maar in 2013 kwam de klad erin. De gemeente zag dat er sprake was van achterstallig onderhoud, maar vond het te duur om dat te herstellen. De Poldertoren kwam leeg te staan. Daar veranderde de benoeming tot Rijksmonument in 2014 niets aan.

Het gebouw raakte in verval en kampte met grote scheuren aan de buitenkant en lekkages binnen. Bij een van de stormen in februari 2022 viel het cijfer 3 van een van de klokken naar beneden.

150 tot 200 meter scheuren

Het duurde tot 2024 voordat de gemeenteraad besloot dat de Poldertoren voor toekomstige generaties bewaard moest worden en in april 2025 begon de renovatie. Die kostte 4 miljoen euro. Dat was een stuk duurder dan gepland, vooral omdat zo'n 150 tot 200 meter aan scheuren moest worden gedicht.

"Maar het is al het geld waard geweest", zegt De Graaff, die 25 jaar geleden een website opzette over de toren. "Anders ben je zo'n gebouw heel snel kwijt. En daar kan ik me echt niks bij voorstellen."

De steigers zijn inmiddels weggehaald, in april wordt de toren heropend. Achter het uurwerk komt een aantal luxe hotelsuites met uitzicht. Voor de verdiepingen daaronder wordt nog een huurder gezocht.