De vergadering die paus Leo XIV anderhalve dag hield met zijn kardinalen eindigde gisteravond. Maar eigenlijk begon het moment waarop de paus het roer van de kerk stevig in handen nam om zijn koers uit te stippelen al woensdagochtend. Toen kondigde hij tijdens de wekelijkse audiëntie met gelovigen en bezoekers aan dat hij vanaf nu iedere week onderwerpen gaat behandelen die te maken hebben met het Tweede Vaticaans Concilie.

Dat was begin jaren 60 een drie jaar durende ingrijpende bisschoppenvergadering waarmee paus Johannes XXIII de kerk in de pas wilde brengen met de moderne tijd. Het was een kerkvernieuwing die, volgens velen, nu pas onder paus Franciscus en ook paus Leo XIV met verve geïmplementeerd wordt. De documenten van dat Concilie zijn, aldus Leo, nog altijd zeer relevant maar niet altijd goed begrepen. Daar gaat hij dus persoonlijk iets aan doen.

Diezelfde middag opende de paus vervolgens die speciale vergadering achter gesloten deuren. Van de 245 kardinalen verspreid over de hele wereld waren er 170 aanwezig. Niet iedereen dus, want sommigen zijn te oud of te ziek.

Zeldzaam

Dit soort speciale vergaderingen of Buitengewone Consistories tussen een paus en het college van kardinalen zijn zeldzaam. Onder Benedictus XVI is er niet één bijeengeroepen. Franciscus deed het wel, een jaar na zijn verkiezing, maar besloot vervolgens om zijn hervormingen alleen te bespreken met een select groepje van maximaal negen kardinalen uit alle windstreken. Waarschijnlijk omdat hij de nodige tegenstand verwachtte als hij iedereen mee zou laten praten. En hij had gelijk, want hij liet bij zijn overlijden een verdeeld college achter.

Franciscus' radicale pausschap had voor polarisatie en diepe meningsverschillen gezorgd. De uitsluiting om mee te kunnen praten had ook tot onvrede geleid. Tijdens de voorvergaderingen voor het conclaaf van afgelopen mei klonk een krachtige oproep aan de volgende paus om meer inspraak en samenwerking. Kardinaal Robert Francis Prevost knoopte dat goed in zijn oren en riep, eenmaal paus geworden, zijn collega's bij elkaar op de eerste werkbare datum: de dag na de afsluiting van het Heilig Jaar.

Geheimzinnigheid

Vanaf de aankondiging eind vorig jaar was dit consistorie omgeven met geheimzinnigheid. Het was onduidelijk wie precies zorg zou dragen voor de organisatie, hoe er vergaderd zou worden en, belangrijker nog, wat de onderwerpen zouden zijn. Uiteindelijk lekte de brief met huiswerk uit die de paus naar de kardinalen had gestuurd.

Vier onderwerpen moesten worden bestudeerd: evangelisatie volgens de lijn van paus Franciscus, de hervorming van de Curie en de relatie tussen dat bestuursapparaat en de lokale kerken en synodaliteit oftewel de nieuwe manier om samen met gewone gelovigen de kerk richting te geven. Met medeverantwoordelijkheid en actieve deelname voor iedereen. Als vierde op de lijst stonden liturgische thema's, waaronder de bij ultraconservatieve katholieken (vooral in Europa en de VS) zeer geliefde oude Latijnse mis van ver voor het Tweede Vaticaans Concilie.

Tijdens hun eerste samenzijn vroeg de paus de kardinalen twee gespreksonderwerpen te kiezen om uit te diepen. Een overgrote meerderheid koos voor de thema's evangelisatie en synodaliteit of kerkvernieuwing, tot teleurstelling van de traditionalistische flank.

Voor de conservatieve hardliners zal het ook even slikken zijn geweest, toen ze vervolgens verdeeld in werkgroepen aan grote ronde tafels moesten zitten. Om te praten en vooral naar elkaar te luisteren en elkaars lokale kerk en cultuur te leren kennen. Vergelijkbaar met de methode van de twee lange vergadersessies tijdens de Synode voor Synodaliteit, de belangrijkste hervorming ingezet door Franciscus om tot een ingrijpende kerkvernieuwing en cultuuromslag te komen.

De boodschap van paus Leo is helder: dit is de nieuwe manier van samenwerken en kerk zijn. Op weg naar eenheid en harmonie en een nieuw elan. "Zit er nog leven in onze kerk?", vroeg de paus tijdens de preek van Driekoningen. Volgens hem wel en iedereen, ook de kardinalen, moet hem helpen om dat leven te laten groeien en bloeien.

Nu is het afwachten of hij erin zal slagen om met deze nieuwe werkwijze zijn kardinalen tot eenheid en eensgezindheid te brengen. In ieder geval staat er al een volgende buitengewone vergadering gepland voor eind juni. Daarna wil de paus de kardinalen ieder jaar drie of vier dagen naar het Vaticaan halen.

De protesten tegen het Iraanse regime zijn inmiddels zo groot dat zelfs de staatstelevisie er niet meer omheen kan. In het ochtendjournaal van vanmorgen werd er voor het eerst officieel iets over gezegd, al zat het verslag wel diep weggestopt in het bulletin.

De nieuwslezer typeerde de betogers als "terroristische vertegenwoordigers" van de aartsvijanden Israël en de VS, die "privéauto's en motoren in brand hebben gestoken, evenals metrostellen, brandweerwagens en bussen". Er werd gerept over slachtoffers, zonder verder in details te treden.

Omdat er geen vrije pers mogelijk is in het land, is onduidelijk hoeveel slachtoffers er tot nu toe precies zijn gevallen. Mensenrechtenorganisatie HRANA uit de VS houdt het op zeker 42 doden op meerdere plekken in het land. Ook zouden ruim 2200 mensen zijn gearresteerd.

Oproep zoon sjah

Desondanks lijkt er nog geen einde te komen aan de groei van de protesten, de grootste sinds de dood van Mahsa Amini in 2022, die overleed na mishandeling door de Iraanse moraalpolitie. Het waren twaalf dagen geleden aanvankelijk vooral handelaren die protesteerden tegen het waardeverlies van de nationale munt, maar inmiddels wordt openlijk geroepen om het vertrek van het regime.

Op meerdere plekken werd brandgesticht op straat en in Mashad werd een Iraanse vlag verscheurd:

Ook vannacht gingen op verschillende plekken in het land weer mensen de straat op, is te zien op video's op sociale media. Deze betogingen volgden op een oproep van Reza Pahlavi, de zoon van de verbannen sjah van het land. "De ogen van de wereld zijn op jullie gericht", twitterde zijn zoon gisteren. "Vorm een verenigd front en laat je eisen horen."

Volgens verschillende media waren bij de betogingen gisteravond ook leuzen te horen voor de terugkeer van de sjah. Behalve "Dood aan de dictator" en "Dood aan de Islamitische Republiek" werd er ook "Lang leve de sjah" en "Pahlavi zal terugkeren" gescandeerd.

Trump terughoudend

Het is onduidelijk hoe groot de steun voor Pahlavi daadwerkelijk is in het land. Zijn vader werd in 1979 verdreven bij de Islamitische Revolutie en zijn rol is sindsdien beperkt.

Hoewel Pahlavi de Amerikaanse president Trump en de rest van het Westen opriep "het regime verantwoordelijk te houden", noemde Trump steun voor Pahlavi eerder voorbarig: "Laten we maar eens zien wie er komt bovendrijven", zei Trump over wie een goede gesprekspartner zou kunnen zijn.

In een poging het nieuws over de protesten te smoren, heeft de Iraanse overheid het internet in het land platgelegd. Ook lijkt het niet meer mogelijk om internationale telefoongesprekken te voeren. Dergelijke maatregelen waren in het verleden vaak een opmaat naar verdere repressie door het regime.

Goedemorgen! De ambassadeurs van de EU-landen stemmen naar verwachting over de Mercosur-deal, een vrijhandelsverdrag met Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Zwitserland herdenkt de slachtoffers van de nieuwjaarsbrand in Crans-Montana.

Eerst het weerbericht: in het noorden geldt code oranje, daar valt sneeuw en waait het flink. Het is daar rond het vriespunt, lokaal kan het glad zijn. In het midden en zuiden regen en minder wind bij enkele graden boven nul. Overdag ongeveer hetzelfde, geleidelijk breidt de sneeuw zich naar het zuiden uit.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

In de Amerikaanse stad Portland zijn twee mensen neergeschoten door de immigratiedienst. Het zijn een man en een vrouw, ze liggen in het ziekenhuis. Het incident doet denken aan de dood van een vrouw woensdag in Minneapolis, die door de immigratiedienst werd doodgeschoten.

Ook nu in Portland zaten de slachtoffers in een auto, waarmee ze zouden hebben geprobeerd agenten aan te rijden. Een van hen is volgens het ministerie van Binnenlandse Veiligheid een illegale immigrant en mogelijk lid van een Venezolaanse bende. De burgemeester van Portland trekt dat in twijfel en zegt dat juist de federale agenten zijn stad onveilig maken.

Ander nieuws uit de nacht

En dan nog even dit:

De combinatie van sneeuw en wind nodigt ook uit tot extreme wintersporten. Zo is Jens Kofoed aan het sneeuwkiten op een akker in Biddinghuizen:

Een fijne dag!