In ieder geval twee van de drie grote energieleveranciers in Nederland stoppen helemaal of deels met vaste energiecontracten. Dat laten ze desgevraagd weten aan de NOS.

Vattenfall is helemaal gestopt met het aanbieden van vaste contracten aan nieuwe klanten. Het energiebedrijf levert wel nog vaste contracten aan de bestaande klanten. Die willen bijvoorbeeld overstappen van hun variabele contract naar een vast contract.

Eneco is gestopt met het aanbieden van de vaste contracten voor drie jaar. Een eenjaarscontract wordt wel nog aangeboden. Essent biedt nog wel vaste contracten aan, maar kan niet garanderen hoelang het dat nog doet.

Straat van Hormuz

De energieleveranciers komen met de aanpassingen door de snel gestegen gasprijs als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Gisteren steeg de Europese gasprijs al met 36 procent en vandaag met 30 procent. Iran heeft de Straat van Hormuz afgesloten. Door de zeestraat wordt normaal zo'n 20 procent van het dagelijkse olieverbruik verscheept.

De energiebedrijven spreken van "een momentopname", omdat de situatie rond de gasprijs telkens verandert.

Vattenfall is ook gestopt met het aanbieden van de variabele contracten aan nieuwe klanten. Dat zijn de contracten die meebewegen met de marktprijs. Hoelang dat gaat duren is nog niet duidelijk, laat een woordvoerder weten.

De rechtbank heeft drie mannen uit Den Bosch tot jarenlange celstraffen veroordeeld voor het plaatsen van een "zwaar en verwoestend" explosief bij de voordeur van een woning in Nieuwkuijk. Bij de ontploffing raakte een vrouw binnen in de woning zwaargewond. Zij moet haar onderbeen missen.

De man die door de rechtbank wordt gezien als opdrachtgever krijgt 15 jaar cel. Een 57-jarige kennis van hem moet twaalf jaar de cel in. De 34-jarige man die het explosief plaatste, werd veroordeeld tot acht jaar cel, maar krijgt geen tbs met dwangverpleging zoals eerder was geëist, meldt Omroep Brabant.

De zaak gaat terug tot november 2024. Volgens justitie kon de 33-jarige opdrachtgever Othman H. het niet verkroppen dat zijn ex een nieuwe relatie had. Hij vroeg een 57-jarige kennis van hem om een explosief bij het huis van de man in Nieuwkuijk te plaatsen.

Maar toen die kennis het explosief zag, weigerde hij. Volgens de rechtbank had Othman H. eerder gesproken over een explosie met cobra's, maar haakte hij af omdat er "veel zwaardere explosieven" klaar bleken te liggen.

300 euro en halve gram coke

Het is nooit vastgesteld waaruit die veel zwaardere explosieven bestonden. Wel is duidelijk dat de kennis van de opdrachtgever er een derde man bij haalde. Het ging om de zwakbegaafde en drugsverslaafde Gerrit de J. (34). Hij kreeg 300 euro en een halve gram cocaïne om het explosief af te steken.

Maar De J. plaatste het explosief op de verkeerde plek. Hij legde het niet bij de voordeur van het beoogde doelwit in Nieuwkuijk, maar bij de buren.

Die buren - vader, moeder en zoon - werden gealarmeerd door de 16 seconden durende fluittoon die voorafging aan de explosie. Zij stonden met z'n drieën in de gang toen het explosief afging.

Door de klap werd de voordeur vernield en sloegen stukken hout het onderbeen van de vrouw weg. Doordat haar man haar benen snel afbond met riemen overleefde zij de aanslag. Ze werd naar het ziekenhuis gebracht waar haar onderbeen werd geamputeerd. Ze zit nu in een rolstoel.

Doodsangsten

Het leven van de slachtoffers is totaal op zijn kop gezet, stelt de rechtbank. De verwondingen van de vrouw waren levensbedreigend en zij stond doodsangsten uit. De man trof zijn partner zwaargewond aan en vreesde dat zij het niet zou overleven. Hij liep zelf gehoorschade op en kampt nog altijd met tinnitusklachten.

Ook de kinderen zagen hun moeder maandenlang vechten voor haar leven. "Het gezin is door de explosie en de gevolgen daarvan in een nachtmerrie beland", aldus de rechtbank.

Volgens de rechtbank heeft Gerrit de J. het explosief aangestoken, maar zijn alle mannen even schuldig. Zij hadden zich terug kunnen trekken, maar gingen juist door met de uitvoering van hun plan. Ze aanvaardden de kans dat doden konden vallen.

"Ze hadden het explosief met honderden grammen flitspoeder lang in hun bezit en hadden kunnen afwegen hoe zwaar de explosie zou zijn", oordeelt de rechtbank. "Othman regelde het explosief, Max V. vond het explosief te zwaar en gaf desondanks de opdracht door aan Gerrit de J."

Poging tot moord

Volgens de rechtbank is poging tot moord te bewijzen. Tegen Othman H. was zestien jaar cel geëist, maar de rechtbank legde vijftien jaar cel op. Max V. kreeg met twaalf jaar dezelfde straf als was geëist. Gerrit de J. kreeg acht jaar cel, maar geen tbs. Volgens de rechtbank is zo'n strenge maatregel niet nodig voor de man met een verstandelijke beperking en een drugsverslaving. Hij wordt na zijn celstraf onder toezicht geplaatst.

De rechtbank stelde ook dat de drie mannen de slachtoffers schadevergoedingen moeten betalen van in totaal ruim 470.000 euro.

Aan de moordaanslag op de Iraanse ayatollah Khamenei ging een jarenlange operatie van de Mossad vooraf. De Israëlische geheime dienst had zich toegang verschaft tot vrijwel alle verkeerscamera's in Teheran, schrijft de Financial Times in een reconstructie. Daarvoor sprak de Britse krant met meerdere voormalige en huidige officieren van de dienst.

De beelden van de verkeerscamera's werden verwerkt en geanalyseerd, waardoor de reisbewegingen van Khamenei, zijn lijfwachten en chauffeurs uitvoerig in kaart konden worden gebracht. Met name één camera bleek bijzonder waardevol: de camera die stond afgesteld op de parkeerplaatsen bij de Pasteurstraat in Teheran, waar het kantoor van de ayatollah staat.

Inlichtingenagenten konden vanuit de ogenschijnlijk saaie camerahoek bijzonder veel relevante informatie halen, schrijft de krant. Door de beveiligers van het gebouw te volgen, kwamen ze achter hun adressen, werktijden, de routes die ze naar werk reden en belangrijker nog: wie ze normaal gesproken moesten beveiligen en vervoeren.

Buitenkans

"We kenden Teheran zoals we Jeruzalem kennen", zegt een Mossad-medewerker tegen de Financial Times. "En als je een plaats zo goed kent als de straat waar je zelf bent opgegroeid, valt ieder klein detail je op."

Mede daardoor wisten de Mossad en de Amerikaanse CIA dat zich afgelopen zaterdagochtend een buitenkans voordeed: het moment waarop de 86-jarige Khamenei en een groot deel van de Iraanse top samen in het pand bij de Pasteurstraat zouden zijn.

Eerder bleek al dat de aanvalsplannen van de Amerikanen en Israëliërs op het laatste moment werden aangepast als gevolg van die nieuwe informatie. Daardoor werd de aanval die in de nacht van vrijdag op zaterdag had moeten plaatsvinden, verplaatst naar zaterdagochtend.

Khamenei verschool zich, in tegenstelling tot de geliquideerde Libanese leider Hassan Nasrallah van Hezbollah, niet dagelijks in ondergrondse bunkers. Maar uit eerdere geregistreerde bewegingen konden de Israëliërs opmaken dat de Iraanse leider wel degelijk naar een van zijn twee bunkers zou vluchten als er oorlog zou uitbreken. Dan zou hij beschermd blijven voor raketten. Mede daarom is het besluit genomen om hem bij wijze van openingszet uit te schakelen.

Aanval mocht niet falen

Falen was geen optie bij deze aanslag, omdat er maar één unieke kans was. Volgens de FT was een vereiste voor de aanval dat twee hooggeplaatste Israëlische officieren afzonderlijk van elkaar zouden concluderen dat het bijna onbetwistbaar was dat het doelwit op de juiste locatie zou zijn. Dat konden zij bevestigen op basis van de vergaarde data, maar belangrijker nog: de CIA had een menselijke bron die hetzelfde zei.

Tegelijk met het afvuren van de raketten werd ook een cyberaanval op de mobiele telefoons van de beveiliging van Khamenei uitgevoerd, zegt de Amerikaanse generaal Dan Caine. Daardoor leek het alsof hun telefoons bezet waren en konden ze dus geen potentiële waarschuwing ontvangen. Ook is er bewust voor gekozen om de aanval in de ochtend uit te voeren, om het element van verrassing in te brengen, juist omdat Iran de aanval 's nachts verwachtte.

Rond 09.40 uur lokale tijd troffen zo'n dertig Israëlische bommen de plek waar Khamenei zich bevond. Daarbij kwam niet alleen de man om het leven die Iran al ruim 35 jaar met harde hand bestuurde, maar ook enkele belangrijke vertrouwelingen. Onder hen zijn topadviseur Ali Shamkhani, leider van de Revolutionaire Garde Mohammad Pakpour, legerleider Abdolrahim Mousavi en defensieminister Amir Nasirzadeh.