Hoe zorgen we ervoor dat we in een tijd van polarisatie in verbinding blijven met elkaar? Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht wordt weer goed duidelijk dat mensen op allerlei thema's lijnrecht tegenover elkaar staan. Deep canvassing moet daar een antwoord op bieden. Waar Deep Canvassing Nederland in 2023 begon als een initiatief van drie mensen, is het inmiddels uitgegroeid tot een beweging met 150 tot 200 vrijwilligers.

Bij deep canvassing gaan mensen langs de deuren om politieke gesprekken persoonlijk te maken. Het gesprek opent op een specifiek thema met stellingen. De bedoeling is dat vervolgens over en weer persoonlijke verhalen worden uitgewisseld. Niet per se om overeenstemming te bereiken, maar om de persoon achter een mening te blijven zien, zodat mensen niet van elkaar vervreemden.

Dit weekend was de Landelijke Canvasdag XL en waren er op tientallen plekken trainingen voor vrijwilligers. Die kunnen daarna de straat op. "De vrijwilligers leren de methode aan de hand van drie stappen", legt Eefje Hendriks van Deep Canvassing Nederland uit. "De kern is luisteren naar de ander: dat is zo'n 70 procent van alles."

Oorsprong

In 2008 lag er in Californië een wetsvoorstel op tafel om het homohuwelijk te verbieden. De lhbti-gemeenschap voerde een traditionele campagne met folders, slogans en debatten. Dat hielp niet: een kleine meerderheid stemde vóór het verbod. Vervolgens gingen lhbti-activisten de straat op om in gesprek te gaan met tegenstanders. Ze ontdekten dat sommige mensen van mening konden veranderen, vooral als ze het gevoel hadden dat ze werden gehoord en persoonlijke verhalen konden uitwisselen. Dit was het begin van deep canvassing.

Hoe de vrijwilligers op het idee komen om zich aan te sluiten bij Deep Canvassing Nederland, weet Hendriks niet. "Ik denk wel dat we in de basis veel progressieve en linkse mensen aantrekken. We zien ook bij hen dat vooroordelen over rechtse kiezers afnemen, doordat ze met mensen buiten hun bubbel in contact komen. Dat werkt verzachtend."

Effectiviteit

Of het ook echt dé oplossing is tegen polarisatie, is lastig te zeggen. Mariken van der Velden is hoogleraar politiek en media aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en houdt zich bezig met technieken om polarisatie tegen te gaan, zoals deep canvassing. "Zo'n 80 procent van al het onderzoek hierover, komt uit de Verenigde Staten. Daar zien we steeds dat het werkt. Maar dat betekent niet automatisch dat dat in Nederland ook het geval is."

Zo is het in de Verenigde Staten veel normaler dat politieke organisaties langs de deur gaan, terwijl dat hier minder gangbaar is. "En in de VS komt polarisatie anders tot uiting", zegt Van der Velden. "Daar gaan bepaalde kiezers zelfs naar specifieke supermarkten. Hier is dat niet het geval, dat bijvoorbeeld alleen linkse of rechtse kiezers naar de Jumbo of Albert Heijn gaan."

Filmpje kijken

En ook al weten we dat deep canvassing effectief is in de VS, dat zegt nog niet alles, zegt de hoogleraar. "Misschien is een filmpje kijken net zo effectief als een praatje maken. Dat kan te maken hebben met transportatie: dat je je met een filmpje net zo goed kan inleven in een persoon als bij een persoonlijk gesprek." Volgens Van der Velden is vergelijkend onderzoek nodig om dat uit te zoeken.

Ook Hendriks juicht meer onderzoek toe. "Wij houden data bij over gesprekken en die willen we analyseren. Voordat je iets gaat onderzoeken, moet je het wel al doen. En uit onze persoonlijke ervaring kunnen we in ieder geval stellen dat deep canvassing nut heeft."

De strijd om de toekomst van Iran is in een beslissende fase beland. Israël en de VS willen doorpakken tot de Islamitische Republiek omvalt, terwijl het Iraanse regime bezweert te zullen doorvechten en te overwinnen als vergelding voor de dood van opperste leider Khamenei.

Niemand weet hoe de oorlog die Israël en de VS hebben ontketend op langere termijn zal uitpakken, maar kortetermijndoelen van de verschillende partijen zijn al zichtbaar.

Laten we beginnen met Israël en de Amerikanen. De eerste aanval van gisteren was gericht tegen de politieke en militaire top van Iran, met als hoofddoel het uitschakelen van ayatollah Khamenei. Die aanval, in combinatie met president Trumps oproep aan het Iraanse volk om het regime omver te werpen, was de eerste stap naar regime change.

Broze bondgenootschappen

Er is meer nodig om het regime ten val te brengen. Vandaar dat de eerste Israëlische aanvallen ook gericht waren op het verzwakken van de Revolutionaire Garde, die al decennia de hoofdrol speelt in het beschermen van het regime tegen binnenlandse onvrede.

De Garde ernstig verzwakken heeft dus prioriteit. Als dat lukt, wordt het een stuk makkelijker voor anderen om de macht te grijpen.

In deze video zie je meer over de Revolutionaire Garde en hun rol:

Amerika moet ook zijn bondgenoten in de regio aan boord houden. Iran ziet landen als Bahrein, Koeweit, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten als medeplichtig omdat daar Amerikaanse militaire bases en troepen zijn.

Naarmate die landen meer drone- en raketaanvallen incasseren, zullen ze volgens sommige waarnemers de druk opvoeren op Amerika om snel een eind te maken aan de gevechten - ook als het regime nog niet gevallen is. Daarom zullen we komende tijd veelvuldig aanvallen zien op het Iraanse arsenaal van grond-grondraketten en luchtdoelraketten, zei het Israëlische leger vandaag.

Voor zijn dood had Khamenei de hardliner Ali Larijani aangewezen als tijdelijke overgangsleider. Intussen zijn meer figuren genoemd die samen de Islamitische Republiek moeten leiden tot een nieuwe ayatollah is benoemd. Hun belangrijkste doel zal zijn het overeind houden van het regime. Om die klus te klaren moeten ze op veel fronten opereren.

Zo moeten ze voorkomen dat de Iraniërs op grote schaal in opstand komen. Gezien de beelden van feestende Iraniërs na de dood van Khamenei lijkt zo'n opstand een reële mogelijkheid, al zaaide het regime begin dit jaar veel angst door het bloedig neerslaan van de protesten.

De Revolutionaire Garde, het leger en de politie lijken nog volop trouw aan het regime en dus bereid een nieuwe protestgolf de kop in te drukken. Er zijn nog geen gevallen bekend van ordetroepen die ingaan op het aanbod van Trump om zich over te geven in ruil voor immuniteit. De interimleiders moeten dat zo houden.

Tegelijkertijd moeten ze ervoor zorgen dat de Amerikanen en Israeliërs de aanvallen stoppen of op zijn minst afzwakken. Dat kunnen ze op verschillende manieren proberen te bereiken.

Een daarvan is het blijven bestoken van Amerikaanse militaire bases en oorlogsschepen zodat er meer doden vallen aan Amerikaanse zijde. Trump zal moeite hebben om een oplopend dodental in eigen land te verdedigen, al helemaal met belangrijke Congresverkiezingen op komst.

Op het diplomatieke front kunnen de Iraanse leiders proberen zo veel mogelijk weerstand tegen hun vijanden te organiseren via internationale media en de VN. Niet dat Netanyahu en Trump daar heel gevoelig voor zijn, maar de publieke opinie in Amerika is dat misschien wel.

Recente peilingen laten zien dat steeds minder Amerikaanse kiezers de kant van Israël kiezen in het conflict met de Palestijnen. Door die verschuiving is het de vraag of de kiezer het überhaupt verstandig vindt dat de VS met Israël ten strijde trekt. Behoorlijk wat landen stellen zich of neutraal op, of laten zich negatief uit over de Amerikaanse-Israëlische aanval. China en Rusland hebben er in ieder geval scherp op gereageerd.

Olie als drukmiddel

Een ander drukmiddel dat de Iraanse leiding al heeft ingezet is het sluiten van de Straat van Hormuz, een strategische doorvoerroute voor de olie-export uit het Midden-Oosten. Volgens verschillende bronnen valt Iran olietankers in die zeestraat ook aan.

Dat leidt nu al tot een verstoring van de oliemarkt met hogere olieprijzen als gevolg. Op zichzelf is dat misschien niet genoeg om Trump ertoe over te halen de bombardementen te staken, maar het zal de druk wel verhogen.

Onvrede

De kracht van de Iraanse oppositie is de grote onbekende. Een groot deel van de hervormingsgezinde oppositie die het jarenlang opnam tegen de hardliners in Iran is lang geleden naar de marge gedreven.

De demonstratiegolven in de afgelopen decennia laten zien dat er veel onvrede heerst. Wat opponenten van het regime willen verschilt van groepering tot groepering. In hoeverre ze bereid zijn om de wapenstokken en kogels van het regime te trotseren, blijft voorlopig gissen.

Een 24-jarige man die vorige week gewond raakte bij een ongeluk met een spookrijder op de A59 bij Waalwijk, is overleden. Dat bevestigt de politie aan Omroep Brabant. Bij het ongeluk kwam ook de 81-jarige spookrijder om het leven.

Het ongeluk gebeurde kort na middernacht, bij knooppunt Hooipolder. Bij het ongeval waren twee auto's betrokken. De spookrijder, een 81-jarige vrouw uit Oosterhout, overleed ter plaatse. Volgens de politie reed ze kort voor het ongeluk op de verkeerde kant van de weg.

De inzittenden van de andere auto raakten gewond. een 24-jarige man en een 23-jarige vrouw uit Arnhem. De man moest door de brandweer uit het voertuig worden gehaald, waarna hij en de vrouw naar het ziekenhuis zijn gebracht. De politie laat weten dat de man woensdag is overleden aan zijn verwondingen.

De snelweg was na het ongeluk urenlang afgesloten.