Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft 1500 militairen de opdracht gegeven zich gereed te maken om naar de staat Minnesota gestuurd te worden, melden Amerikaanse media. Daar zijn de laatste weken felle protesten tegen het optreden van agenten van immigratiedienst ICE.

Begin deze maand werd de 37-jarige Renee Nicole Good doodgeschoten door een ICE-agent. Sindsdien zijn er grote protesten. President Trump heeft zo'n drieduizend ICE-agenten naar de steden Minneapolis en St. Paul gestuurd.

Anonieme defensiefunctionarissen zeggen tegen The Washington Post dat de militairen in paraatheid worden gebracht "voor het geval het geweld escaleert". ABC News meldt dat het gaat om militairen die gestationeerd zijn in Alaska en gewend zijn aan koude weersomstandigheden. In Minnesota wordt het vandaag overdag niet warmer dan -11 graden.

Of ze daadwerkelijk op korte termijn naar Minnesota gaan, wil het Witte Huis niet zeggen. "Het Pentagon is voorbereid op elke beslissing die de president wel of niet kan nemen."

Ook dit weekend protesten

Gisteren werd er in Minneapolis ook weer gedemonstreerd tegen ICE. Daarbij kwam het tot een confrontatie met een kleine groep extreemrechtse demonstranten. Een van de Capitoolbestormers, Jake Lang, had ze opgeroepen te komen. Volgens persbureau Reuters werden ze weggejaagd door de anti-ICE-demonstranten, die ze onder meer met waterballonnen bekogelden.

Op foto's is te zien dat Lang daarbij gewond raakte aan zijn hoofd. Het is niet duidelijk hoe ernstig die verwondingen zijn.

Insurrection Act

Trump dreigde afgelopen donderdag al met het sturen van militairen. Hij zei een beroep te willen doen op de Insurrection Act. Dat is een wet uit 1807 die een president de mogelijkheid geeft het leger in te zetten op Amerikaans grondgebied.

"Als de corrupte politici zich niet aan de wet houden en demonstranten ervan weerhouden ICE-patriotten aan te vallen, zal ik de Insurrection Act invoeren!", schreef hij op Truth Social.

De gouverneur van Minnesota, Democraat Tim Walz, is zeer kritisch over het optreden van de ICE-agenten. In reactie daarop kondigde het Amerikaanse ministerie van Justitie een strafrechtelijk onderzoek naar hem aan en naar de burgemeester van Minneapolis. Ook burgemeester Jacob Frey heeft fel uitgehaald naar de regering en ICE. Minister Bondi zegt dat de twee ICE hebben tegengewerkt.

Walz reageerde verontwaardigd op de dagvaarding. "Het rechtssysteem inzetten als wapen tegen je tegenstanders is een autoritaire strategie", zei hij. "De enige persoon die niet wordt onderzocht voor de schietpartij op Renee Good is de federale agent die haar neerschoot."

NOS op 3 maakte eerder deze video over de werkwijze van en kritiek op ICE:

Nederland reageert zeer kritisch op het plan van de Amerikaanse president Trump om importheffingen op te leggen aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland. Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken vindt het "chantage", "onbegrijpelijk", "oneigenlijk" en "niet uit te leggen".

"We moeten nu zorgen dat dit belachelijke plan van tafel gaat", sprak de minister in het tv-programma WNL op Zondag.

Zaterdagmiddag kondigde Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social zijn heffingsplan van tien procent aan op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Nederland stuurt twee militairen naar het Deense eiland om te helpen bij de voorbereiding van een mogelijke NAVO-oefening. Het demissionaire kabinet benadrukte bij de aankondiging dat het gaat om de veiligheid van alle NAVO-landen, dus ook de Verenigde Staten.

De Amerikaanse president heeft het sturen van militairen duidelijk anders opgevat en vindt dat de acht Europese landen een gevaarlijk spel spelen en dat ze een risico nemen dat niet "houdbaar" en niet "duurzaam" is. Hij wil de heffing van 10 procent invoeren per 1 februari en op 1 juni moet die verhoogd worden naar 25 procent.

Ondermijning betrekkingen

Verschillende Europese landen en de voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie reageerden zaterdagavond fel op het plan van Trump. Het ondermijnt de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa, zo zei Von der Leyen. Trump wil behalve Nederland ook Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland die heffing opleggen.

Minister Van Weel benadrukte zaterdag in een X-bericht dat de missie juist bedoeld is om te zorgen voor veiligheid in de regio. Hij veroordeelde de uitspraken van Trump toen nog niet expliciet.

Van Weel zegt nu dat hij "zeer verrast" was en dat hij onmiddellijk heeft overlegd met zijn Europese collega's. Hij sluit zich aan bij de scherpe veroordelingen en zegt dat het laatste woord er nog niet over is gezegd. "Het is chantage en het is niet de manier hoe bondgenoten met elkaar omgaan."

Sturen

Nederland is niet van plan om de twee militairen terug te halen uit Groenland. De twee zijn vrijdag naar Groenland vertrokken. Het gaat om een operationeel en een logistiek planner. Het idee is om, als de NAVO-oefening daadwerkelijk van start gaat, meer Nederlandse militairen te sturen, maar het aantal kon demissionair minister Brekelmans van Defensie afgelopen week nog niet geven.

Van Weel hoopt dat het plan nog van tafel gaat, voor het op 1 februari ingaat. Binnenkort treffen Europese leiders Trump op het Word Economic Forum in het Zwitserse Davos en de demissionair minister hoopt dat er dan over oplossingen gesproken wordt.

Ook in de VS weerstand

In de Verenigde Staten is ook scherp gereageerd op de aangekondigde importheffingen. De Democraten in de Amerikaans Senaat willen met een wetsvoorstel de nieuwe importheffingen voorkomen omdat ze slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de verhoudingen met de Europese bondgenoten. Ook enkele Republikeinse senatoren reageerden kritisch, mede uit vrees voor de gevolgen voor hun economie.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien." Volgens Tillis wordt Trump slecht geadviseerd en ondermijn dit groepje adviseurs de inspanningen die de president heeft gedaan om het militaire bondgenootschap te versterken.

Groenland is onderdeel van het koninkrijk Denemarken, maar Trump heeft al meermaals gezegd dat hij het wil inlijven vanwege de nationale veiligheid van de Verenigde Staten. Het land ligt zeer strategisch tussen Rusland en de Verenigde Staten en hij vindt dat Denemarken te weinig doet aan de bescherming van het land. Trump heeft gezegd dat hij het land wil kopen, maar sluit militaire acties niet uit.

Bij Russische drone-aanvallen op Oekraïne zijn zeker twee mensen om het leven gekomen. Tientallen anderen raakten gewond, onder wie een kind. Dat meldt de Oekraïense president Zelensky in een bericht op X. Hij betuigt zijn medeleven aan de families en nabestaanden van de slachtoffers.

Volgens Zelensky zijn in de nacht van zaterdag op zondag meer dan 200 aanvalsdrones ingezet. De aanvallen waren gericht op meerdere regio's, waaronder Soemy, Charkiv, Dnipro, Zaporizja, Chmelnytsky en Odesa. De schade heeft ook opnieuw geleid tot problemen in de energievoorziening.

Inwoners van Kyiv die thuis geen stroom hebben, kunnen hun toevlucht zoeken in tenten met verwarming. Ze kunnen er opwarmen en hun telefoon opladen:

De Oekraïense president spreekt zijn dank uit aan ploegen die werken aan het herstel van elektriciteit, verwarming en watervoorzieningen. Dat gebeurt volgens hem onder zware weersomstandigheden. Het land kampt momenteel met temperaturen tussen de -8 overdag en -20 's nachts.

De situatie met de energie-infrastructuur blijft moeilijk, maar er wordt alles aan gedaan om de voorzieningen zo snel mogelijk te herstellen, aldus de president.

De Oekraïense minister Sjmyhal van Energie zei afgelopen vrijdag dat Oekraïne door de aanhoudende Russische raket- en droneaanvallen nog maar 60 procent van zijn elektriciteitsbehoefte kan opwekken.

Oekraïne kreeg volgens Zelensky deze week alleen al te maken met meer dan 1300 aanvalsdrones, ongeveer 1050 geleide luchtbommen en 29 raketten van verschillende types. Volgens hem onderstreept dat de noodzaak van extra bescherming. Vooral is er behoefte aan meer raketten voor luchtverdedigingssystemen.

Veiligheidsgaranties

Zelensky roept op tot meer steun voor Oekraïne en meer druk op Rusland. Hij heeft meermaals gezegd dat de Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur laten zien dat Rusland op dit moment geen vrede wil.

In onderhandelingen over vrede houdt Zelensky vast aan het krijgen van veiligheidsgaranties. Europese leiders steunen hem daarin. Hij heeft de hoop uitgesproken dat afspraken over die garanties volgende week bij het World Economic Forum in Davos ondertekend kunnen worden.