De uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof over importheffingen heeft een nieuwe discussie over de kwestie ontketend. Vrijwel meteen nadat het hof een streep had gezet door de juridische basis voor de oude heffingen, greep president Trump naar een nieuw middel in zijn gereedschapskist: heffingen op basis van een andere wet. Het maakt de economische chaos alleen maar groter.

Bedrijven die veel met de VS handelen, sprongen een gat in de lucht toen ze hoorden dat het Hooggerechtshof de heffingen had verboden. "Voor ons is dat fantastisch", zei Harm-Jan van Dijk van Fishtales, een bedrijf dat duurzaam geconserveerde vis verkoopt, waarvan veel in Amerika.

Ook bij FineField, een landbouwmachineverkoper, waren ze "op zich positief" over het nieuws, vertelt directeur Marcel Beelen. "Elk tarief minder is beter."

Maar Trump heeft alweer een einde gemaakt aan die opluchting. "Buitenlandse landen die ons al jaren oplichten, zijn dolblij. Ze zijn zo gelukkig. Ze dansen op straat, maar dat zal niet lang duren, dat kan ik je verzekeren", zei hij boos.

Op een persconferentie kondigde hij aan dat hij nu een andere wet uit de kast trekt, waarmee hij alle landen een heffing van 10 procent oplegt. Die maatregel geldt maximaal 150 dagen en kan met toestemming van het Congres worden verlengd.

Stoppen met auto-deal?

Die heffing van 10 procent is een stuk lager dan waar het ooit mee begon. Op 2 april vorig jaar was het 'Liberation Day', zoals de president het noemde: in de tuin van het Witte Huis kondigde Trump een reeks aan importheffingen aan. Zo kreeg de Europese Unie een heffing van 20 procent in het vooruitzicht gesteld.

In juli sloten de VS en de EU een handelsdeal en werd de heffing verlaagd naar 15 procent. De EU voerde geen extra tegenheffingen in. Volgens die deal werd ook een ander soort heffing verminderd: de sectorheffingen. Die blijven nu, ondanks de uitspraak van het Hooggerechtshof, gewoon van kracht.

Zo heeft Trump op bijvoorbeeld aluminium, staal en auto's een extra heffing ingesteld. Voor auto's was een heffing van 25 procent van kracht, ook in de EU. Nadat de deal was gesloten werd de heffing voor Europa verlaagd naar 15 procent.

Dat maakt de reactie van de EU op deze uitspraak interessant, zegt Rabobank-econoom Maartje Wijffelaars. De handelsdeal tussen de EU en de VS is nog niet rond, want het Europees Parlement moet er nog over beslissen. "Europa kan zeggen: we stoppen nu met de deal. Dat kan, maar wat gebeurt er dan met die auto-tarieven? Als Europa zich niet aan de afspraak houdt, wat gaat de VS dan doen?"

150 dagen zekerheid

Voor de komende 150 dagen heeft Trump dus een oplossing gevonden met een andere wet, een handelswet uit 1974, artikel 122. Met die wet, die nooit eerder is ingezet, mag hij een heffing van maximaal 15 procent invoeren, maar Trump kiest niet voor het maximum en voert 10 procent in.

Daarnaast grijpt de Amerikaanse president naar twee andere wetten. Met artikel 301 uit dezelfde handelswet kan hij heffingen invoeren vanwege oneerlijke handelspraktijken, maar die kunnen alleen worden ingevoerd na een onderzoek naar die praktijken.

"Er lopen al allerlei onderzoeken, naar bijvoorbeeld chips en farmaceutische producten", vertelt Wijffelaars. Voordat er zekerheid is of Trump daarvoor heffingen gaat invoeren, moeten de onderzoeken door een regeringsorganisatie zijn afgerond en dat kan nog maanden duren.

Voor de komende 150 dagen is er voor ondernemers zekerheid, want dan geldt er een heffing van 10 procent. Voor de periode daarna is het nog alles behalve zeker. "Er zijn nog heel veel onduidelijkheden. De kans dat die helemaal verdwijnen en dat daar niks voor in de plaats komt, is klein", denkt Wijffelaars.

Goedemorgen! Het kabinet-Jetten houdt vandaag zijn oprichtingsvergadering en in Lyon wordt de radicaal-rechtse activist en student Quentin Deranque herdacht die vorige week in die stad werd doodgeslagen.

Eerst het weer: In het noorden schijnt de zon af en toe en blijft het overwegend droog. Op andere plaatsen overheerst bewolking en soms valt er wat lichte regen. Het wordt 10 of 11 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

De Amerikaanse president Trump gaat door met importheffingen voor andere landen. Gisteren zette het Hooggerechtshof daar nog een streep door. Maar Trump is niet van plan ermee te stoppen.

In reactie kondigde hij nieuwe heffingen van 10 procent aan. Trump tekende een decreet waarmee die worden ingevoerd. Daar is volgens hem juridisch ruimte voor: "We hebben alternatieven, geweldige alternatieven."

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Mensen in Leeuwarden reageren op het besluit van de provincie Friesland dat alle kinderen die daar op school zitten Fries moeten leren:

Zeker tien Nederlandse modellen duiken op in de miljoenen vrijgegeven bestanden over Jeffrey Epstein. Nieuwsuur dook erin en zag hoe ook een paar Nederlandse meisjes en vrouwen worden voorgesteld aan de veroordeeld zedendelinquent. Volgens de biograaf van Epstein misbruikte hij dagelijks 3 tot 4 meisjes. De aanwas moet volgens hem enorm zijn geweest.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Anne Mae van Tilburg is redacteur bij Nieuwsuur en leest in deze podcast een paar mails voor die opdoken. Via ronselaars over de hele wereld, zoals Daniel Siad, werden de meisjes en vrouwen doorgestuurd naar Epstein. De Nederlandse modellen zijn geschrokken van deze onthulling. Ze willen anoniem blijven, uit angst om voor eeuwig met Jeffrey Epstein geassocieerd te worden.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl