De Europese Commissie heeft de VS om opheldering gevraagd over de nieuwe wereldwijde importheffing die het Witte Huis wil invoeren. De Commissie in Brussel vindt dat de VS zich aan de deal moet houden die het land met de EU heeft gesloten.

Trump kwam vrijdag met zijn nieuwe mondiale heffing, nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof eerdere importheffingen die de president sinds vorig jaar aan tientallen landen had opgelegd ongeldig had verklaard.

Trump maakte meteen duidelijk dat hij dat een "verschrikkelijk" oordeel vond en dat hij niet zou stoppen met zijn heffingenbeleid. Zaterdag verhoogde hij zijn nieuwe wereldwijde heffing zelfs van 10 naar 15 procent. Die heffing is gebaseerd op een andere wet dan de eerdere, ongeldig verklaarde heffingen, maar kan na 150 dagen niet zonder toestemming van het Congres verlengd worden.

Verbaasd

In Brussel zijn ze verbaasd over de nieuwe heffing. De EU sloot vorig jaar onder druk van Trumps heffingen met de VS een handelsovereenkomst. De Europese Commissie verwacht dat de VS die afspraken nakomt.

"Een deal is een deal", stelt de Commissie in een verklaring. "Als grootste handelspartner van de Verenigde Staten verwacht de EU dat de VS haar toezeggingen nakomt, net zoals de EU zich aan haar toezeggingen houdt."

De heffingen in de handelsovereenkomst wijken op het eerste gezicht niet sterk af van de nu door Trump aangekondigde 15 procent, maar door allerlei complicaties is niet bekend hoe dat in de praktijk uitpakt. De Commissie en de Europese producenten willen nu vooral duidelijkheid over de tarieven, en de nieuwe acties van Trump creëren opnieuw onduidelijkheid.

Ardy Stemerding, correspondent EU in Brussel

"De afgelopen dagen is er weer veel onzekerheid uit Amerika over de EU uitgestort. De Europese Commissie lijkt bang dat de nieuwe heffingen slechter uitpakken dan de handelsdeal van vorige zomer. En daarom willen ze van Trump de garantie dat eerdere afspraken gewoon worden nagekomen.

Alle onduidelijkheid over de heffingen maakt dat het Europees Parlement waarschijnlijk op de rem trapt als het gaat om de eerdere handelsdeal. Het parlement moet namelijk nog steeds instemmen met het akkoord van vorige zomer. Maar een stemming daarover, gepland voor komende dinsdag, wordt waarschijnlijk uitgesteld tot duidelijk is wat Trump precies wil."

De woorden van de Europese Commissie vandaag zijn een stuk krachtiger dan de eerste reactie op Trumps nieuwe heffingen afgelopen vrijdag. Toen werd alleen gezegd dat ze de gevolgen van de uitspraak van het Hooggerechtshof bestudeert en in contact staat met de Amerikaanse regering.

De Commissie liet weten dat Europees Commissaris van Handel Maros Sefcovic zaterdag overleg heeft gehad met Amerikaanse diplomaten, onder wie handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer.

Greer zei zondag tegen NBC News dat de VS van plan is zich aan zijn handelsverdragen te houden, en van zijn handelspartners hetzelfde verwacht. "Niemand heeft mij verteld dat de overeenkomst van tafel is", aldus Greer.

De leider van het beruchte Jaliscokartel is gedood door het Mexicaanse leger. Nemesio Rubén Oseguera Cervantes (59) raakte bij een speciale legeroperatie in de westelijke staat Jalisco zwaargewond en overleed in een vliegtuig onderweg naar Mexico-Stad.

In een reactie op de operatie blokkeerde het kartel urenlang wegen en stak het voertuigen en gebouwen in brand in Jalisco en vier andere staten. Dergelijke tactieken worden vaker door de kartels gebruikt om legeroperaties te dwarsbomen.

Bij de operatie kwamen nog zeven anderen om het leven. Het leger beschoot hen toen zij het vuur openden op militairen. Vier mensen overleden ter plaatse, drie raakten gewond en overleden later aan hun verwondingen, zegt het leger. Ook drie militairen raakten gewond.

Twee personen zijn gearresteerd en er zijn gepantserde voertuigen, raketwerpers en andere wapens in beslag genomen.

Beelden van de brandstichtingen verschenen op sociale media:

Oseguera Cervantes, bijgenaamd El Mencho, was tientallen jaren voortvluchtig. Hij was de meest gezochte drugsbaas van Mexico en mogelijk van de wereld. Met name de Verenigde Staten zaten achter hem aan.

Hij was politieagent voor hij in de drugswereld belandde.

Correspondent Boris van der Spek

"'El Mencho' was de meest gezochte drugsbaas van Mexico. Het Jaliscokartel is een van de machtigste criminele organisaties ter wereld, zij controleren een groot deel van de internationale drugshandel.

De vraag is of er gelijk een opvolger klaarstaat nu de absolute leider wegvalt, of dat er een onderlinge machtsstrijd ontstaat, met meer bloedvergieten in Mexico. Dat is eerder bij andere kartels gebeurd: nadat een leider werd opgepakt of gedood ontstonden afsplitsingen en meer geweld."

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken had een beloning van 15 miljoen dollar uitgeloofd voor informatie die zou leiden tot de arrestatie van Oseguera Cervantes. President Trump zette het Jaliscokartel een jaar geleden op de lijst met buitenlandse terroristische organisaties.

Het Jaliscokartel werd opgericht in 2009 en groeide uit tot een van de gewelddadigste kartels van Mexico, met een groot netwerk voor de handel in cocaïne, heroïne en crystal meth. De laatste jaren hield het kartel zich ook bezig met de handel in de drug fentanyl, die door Trump vorig jaar als massavernietigingswapen werd bestempeld.

Grote drugsleverancier in VS

De Amerikaanse drugsbestrijdingsorganisatie DEA vergelijkt het Jaliscokartel met het beruchte Sinaloakartel, dat wordt beschouwd als Mexico's grootste drugskartel. Het Sinaloakartel zit verspreid over alle staten van de VS en verspreidt daar enorme hoeveelheden drugs.

Het Jaliscokartel is een van de grootste leveranciers van cocaïne aan de Amerikaanse markt en verdient miljarden met de productie en verkoop van fentanyl en methamfetamine.

Oseguera Cervantes is verschillende keren aangeklaagd in de VS, onder meer voor samenzwering, het verspreiden van cocaïne, methamfetamine en fentanyl voor de illegale import en het gebruik van vuurwapens in verband met drugstransporten. Daarnaast is hij beschuldigd van het leiden van een criminele organisatie.

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Christopher Landau noemt het uitschakelen van El Mencho "een geweldige ontwikkeling voor Mexico, de VS, Latijns-Amerika en de wereld". Hij zegt op X dat hij de gewelddadige taferelen in Mexico met lede ogen aanziet.

Eerder maakten we deze explainer over de macht van het Jaliscokartel:

Het Jaliscokartel wordt ook verantwoordelijk gehouden voor de moord op twee naaste medewerkers van de burgemeester van Mexico-Stad vorig jaar mei. Ze werden op klaarlichte dag met kogels doorzeefd.

In 2020 werd een soortgelijke aanslag gepleegd op toenmalig politiechef Omar García Harfuch. Hij werd in een hinderlaag gelokt en door zo'n 25 schutters aangevallen, maar overleefde de aanslag. Hij is inmiddels minister van Veiligheid van Mexico.

Verkeer

De operatie waarbij de bendeleider werd gedood speelde zich af in de buurt van het vliegveld van Puerto Vallarta, de belangrijkste stad van Jalisco.

Canada legde de vluchten daarheen tijdelijk stil en adviseerde reizigers in Mexico om niet naar de luchthaven te gaan.

De VS riep Amerikanen in de regio op om een veilige plek op te zoeken.

De gouverneur van Jalisco legde al het openbaar vervoer stil en riep de bevolking op binnen te blijven zolang de operatie duurde, tot de situatie onder controle was. Het leger en de politie proberen de rust terug te brengen in het gebied waar de militaire operatie plaatsvond.

Op verschillende plekken in Iran is vandaag opnieuw gedemonstreerd tegen het regime. Het Iraanse staatspersbureau meldt dat dat gebeurde op vijf universiteiten in de hoofdstad Teheran en op een universiteit in Mashhad, in het noordoosten van het land.

Ook gisteren waren er protesten in Iran. Dat was de eerste keer sinds begin dit jaar het regime protesten met harde hand neersloeg. Toen vielen er volgens een Iraanse mensenrechtenorganisatie meer dan zevenduizend doden.

Op beelden op sociale media is te zien dat er onder meer gedemonstreerd wordt op de Sharif-universiteit in Teheran. Daar toonden mensen een vlag die verwijst naar de sjah-dynastie. De vlag wordt gezien als steunbetuiging aan Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah. Hij werpt zich de laatste jaren op als oppositieleider vanuit het buitenland.

Op deze foto is de vlag te zien:

Volgens persbureau Bloomberg scandeerden demonstranten leuzen die het regime opriepen om politieke gevangenen vrij te laten. Ook lieten ze weten dat ze niet van plan te zijn te stoppen. "We vechten, we gaan dood, maar we pakken Iran terug", was volgens Bloomberg te horen op de Khajeh Nasir Toosi-universiteit in Teheran.

Op beelden bij de Amir Kabir-universiteit is te zien dat er gevochten wordt tussen anti- en pro-regeringsdemonstranten.

De beelden van vandaag zijn moeilijk te verifiëren. Maar die van gisteren zijn volgens de BBC zeker echt. Persbureau AP zegt van getuigen op meerdere universiteiten in de Iraanse hoofdstad gehoord te hebben dat er inderdaad ook vandaag gedemonstreerd wordt.

Volgens AP kwamen Iraniërs dit weekend samen in het kader van de 40-daagse rouwperiode, ter nagedachtenis aan de doden die begin januari vielen bij de protesten. Velen van hen kwamen om het leven op 8 en 9 januari.

Iran en VS overleggen

De protesten beginnen weer op een moment dat de spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten oplopen. Iran houdt rekening met een Amerikaanse aanval, aangezien er een enorme Amerikaanse militaire troepenmacht aanwezig is rond het land.

President Trump wil onder meer dat Iran het nucleaire programma beperkt. Een paar dagen geleden zei hij dat er "slechte dingen gaan gebeuren als Iran geen deal sluit". Ayatollah Khamenei dreigde dat Iran "een harde klap zal uitdelen" aan iedereen die het land aanvalt.

Vandaag zei de Iraanse buitenlandminister Araghchi tegen CBS News dat er nog een goede kans is op een diplomatieke oplossing met de VS. Ook zei hij dat er waarschijnlijk donderdag een ontmoeting is met de Amerikaanse gezant Witkoff en Trumps schoonzoon Kushner. Dat gesprek zal waarschijnlijk plaatsvinden in het Zwitserse Genève.