De Autoriteit Consument en Markt (ACM) gaat energiebedrijven intensiever controleren of zij zich wel aan de regels houden. De toezichthouder heeft de afgelopen dagen signalen gekregen dat sommige energieleveranciers gestopt waren met het aanbieden van vaste energiecontracten door de snel gestegen gasprijs.

De afgelopen dagen steeg de gasprijs heel snel door de oorlog in het Midden-Oosten. Maandag was de toename voor de Europese gasprijs nog 36 cent en dinsdag nog eens 30 cent.

Energiebedrijven Vattenfall en Eneco kondigden dinsdag aan deels te stoppen met het aanbieden van vaste contracten. Essent biedt nog wel vaste contracten aan, maar kan niet garanderen hoelang het dat nog doet.

Vaste contracten

Energiebedrijven bieden naast variabele en dynamische contract vooral veel 1-jarige of 3-jarige contracten aan. Volgens de nieuwe energiewet die op 1 januari is gegaan zijn energiebedrijven altijd verplicht een variabel en 1-jarig-contract aan te bieden.

Vanaf 1 april gaat de ACM er ook op toezien dat energiebedrijven daadwerkelijk deze contracten aanbieden. Bedrijven hebben drie maanden gekregen om de nieuwe regels in te voeren. Op dit moment is de ACM al in gesprek met energieleveranciers.

Een woordvoerder van de ACM benadrukt wel dat het niet per se voordelig is om nu een vast contract af te sluiten. Energieleveranciers mogen door de gestegen gasprijzen nu ook hogere prijzen vragen voor hun vaste contracten. Het kan dus beter zijn voor de portemonnee om de prijs nog niet vast te zetten. De ACM adviseert mensen een aanbod goed te vergelijken en niet gelijk in te gaan op een ongevraagd aanbod.

Geld in kas

Behalve dat het ACM de contracten controleert die energiebedrijven aanbieden, kijkt de toezichthouder ook naar de tarieven van de energieleveranciers. Die mogen stijgen zolang dit maar redelijk is.

Leveranciers zijn verplicht te zorgen dat hun financiële positie goed blijft. De toezichthouder zal dus ook controleren of de energiebedrijven genoeg geld achter de hand hebben.

De gasprijs is de afgelopen dagen iets gestabiliseerd. Doordat de situatie in het Midden-Oosten onstabiel blijft, blijft het heel lastig is in te schatten wat de energieprijzen de komende maanden gaan doen.

In Berlijn is een Syrische man veroordeeld tot 13 jaar cel omdat hij vorig jaar iemand had neergestoken met een mes bij het Holocaustmonument in Berlijn. De rechtbank spreekt van een radicaalislamitische daad.

De rechter veroordeelde de 20-jarige man voor poging tot moord en poging tot lidmaatschap van een terroristische organisatie.

Het OM had een levenslange gevangenisstraf geëist. De advocaat van de aanvaller pleitte voor een jeugdstraf van zeven jaar.

Spaanse toerist

De man verbleef als alleenstaande minderjarige vluchteling in een opvangcentrum in Leipzig. Hij reisde eind februari vorig jaar naar Berlijn om daar een aanslag te plegen.

De rechtbank zei dat de man bewust het Holocaustmonument als plek daarvoor had uitgezocht. "Hij ging ervan uit daar mensen van het joodse geloof aan te treffen", zei de rechter. De man zei uit naam van Islamitische Staat te handelen.

Bij het monument stak hij in op een nu 31-jarige Spaanse toerist. Die liep daarbij een diepe snee op in zijn keel. De Spanjaard overleefde de aanval ternauwernood. Volgens het OM is hij arbeidsongeschikt geraakt en staat hij nog onder behandeling van een psycholoog. "Het is een wonder dat hij de aanval heeft overleefd", aldus de rechter.

Spijt

De dader vluchtte na de aanval weg. Drie uur later kon hij alsnog worden opgepakt. In de rechtbank gaf de man toe dat hij iemand had vastgegrepen en had gesneden. "Al een seconde erna had ik spijt", zei hij.

De man beweerde dat hij de aanval uitvoerde onder druk van iemand met wie hij online aan het chatten was. De man was met hem in contact gekomen na het bekijken van IS-video's.

De oorlog in Iran leidt ertoe dat de politieke discussie over gaswinning in Groningen en het openhouden van de gasputten van het Groningenveld weer oplaait. Het Groningenveld werd gesloten vanwege de vele aardbevingen.

JA21-leider Eerdmans kondigt aan met een eigen wetsvoorstel te komen om de gasvoorraad uit het Groningenveld als "strategische reserve" achter de hand te houden. Die voorraad kan worden aangesproken als de gasprijzen enorm stijgen of gas onvoldoende beschikbaar is.

Hij maakte al voor de oorlog een punt van het definitief volstorten van de gasputten met beton. Hij noemde dat dom en een historische fout. Het Groningenveld bevat nog zo'n 550 miljard kuub aardgas, goed voor ongeveer 18 jaar aan binnenlands gebruik.

Noodreserve verstandig

PVV-leider Wilders sluit zich bij Eerdmans aan en zegt het wetsvoorstel van Eerdmans te gaan steunen. "In de huidige geopolitieke situatie is het beschikbaar houden van onze eigen gasputten als noodreserve verstandig", zegt hij op X.

Hij stelt als voorwaarde dat het gas alleen gewonnen mag worden in geval van nood en niet aan andere landen verkocht mag worden. De PVV keerde zich tot nu tegen nieuwe gaswinning in Groningen.

Ook de Groep Markuszower, de fractie van PVV'ers die zich hebben afgesplitst, steunt het voorstel van Eerdmans. Kamerlid Heutink voegt daar onder meer aan toe dat ze voor het "direct beginnen met boren" zijn en dat Groningers "direct, ruimhartig en onbureaucratisch" gecompenseerd moeten worden voor schade door aardbevingen.

Levering in gevaar

FVD is al langer voorstander van het openhouden van het Groningenveld, ook voor commerciële gaswinning. Daar zouden de Groningers wat de partij betreft dan een ruime schadevergoeding voor moeten krijgen.

Ook partijleider De Vos wijst nu op de actuele situatie waardoor de levering van buitenlands gas aan Nederland in gevaar kan komen en de gasprijzen gaan stijgen.

De vier partijen hebben samen 42 zetels in de Tweede Kamer, dus een meerderheid is vooralsnog niet in zicht. Vanmiddag is er een Kamerdebat over energie met minister Van Veldhoven (D66), die over de gasvoorraden gaat.

Advies TNO

Nog maar drie weken geleden adviseerde onderzoeksinstituut TNO de politiek om het Groningenveld niet helemaal af te sluiten. Nederland zou een strategische reserve moeten aanhouden voor noodgevallen, zeiden de onderzoekers.

Ook de Gasunie pleit voor "strategische reserves op eigen bodem" en waarschuwde de politiek al jaren geleden voor sluiting van het Groningenveld. De Gasunie brengt binnenkort een rapport uit over de "weerbaarheid van de aardgasvoorziening" en het belang van reserves.

Ondertussen duurt het nog tot 2034 om de schade te herstellen die tot nu toe is ontstaan door de aardbevingen. Nieuwe gaswinning betekent ook nieuwe aardbevingen, zegt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).

De Eerste Kamer stemde op 16 april 2024 in met de wet die de sluiting van het Groningenveld definitief regelt. Ze zijn nog lang niet allemaal volgegooid met beton. De ontmanteling van de winningsapparatuur en dergelijke duurt nog jaren.