Achter gesloten deuren vonden afgelopen week Noord-Korea's belangrijkste politieke vergaderingen plaats. Zoals gebruikelijk kwam er slechts mondjesmaat informatie naar buiten. Toch zijn deskundigen het over een ding eens: het regime lijkt veel vertrouwen te hebben in de economische ontwikkeling van het land. Dat optimisme blijft niet beperkt tot retoriek, maar vertaalt zich in zichtbare veranderingen.

Zo is Noord-Korea bezig aan een digitale transformatie. Nog nooit hadden zo veel Noord-Koreanen toegang tot smartphones, apps en digitale diensten. Die bieden niet alleen ontspanning en gemak, maar creëren ook economische kansen én nieuwe mogelijkheden voor controle.

De digitale ontwikkeling kwam kort na de coronapandemie in een stroomversnelling. Tijdens de pandemie slaagde het regime erin om de grenzen hermetisch te sluiten. Behalve essentiële goederen, zoals voedsel, kwam niks het land meer in, ook geen digitale hardware uit China.

Toen de grenzen later voorzichtig weer opengingen, volgde een onverwachte digitale sprong voorwaarts: software en apps die jarenlang waren ontwikkeld, lagen klaar om op grote schaal te worden uitgerold en geïnstalleerd op nieuwe telefoons.

Bewuste strategie

Volgens onderzoeker Marty Williams, oprichter van NK Tech Lab en specialist in Noord-Koreaanse technologie, telt het land nu minstens 24 smartphonemerken. De toestellen worden vrijwel allemaal in China geproduceerd, maar krijgen in Noord-Korea een eigen merknaam en nationale software.

Apps zijn niet vrij te downloaden via een appstore, zoals elders in de wereld. Wie apps wil installeren, moet daarvoor naar speciale IT-kantoren, verspreid over het hele land. Daar kunnen mensen terecht voor honderden apps die inmiddels beschikbaar zijn, van woordenboeken en games tot streamingdiensten.

Williams, die via Noord-Koreaanse vluchtelingen regelmatig telefoons onderzoekt, ziet hierin een bewuste strategie. "Als het regime buitenlands entertainment wil weren, moet het een gecontroleerd alternatief bieden."

Het brede aanbod aan binnenlandse entertainmentapps moet volgens hem burgers tevreden houden zonder blootstelling aan populair buitenlands entertainment, zoals Zuid-Koreaanse dramaseries en films. De grens met China wordt nog steeds strenger gecontroleerd dan voor de coronapandemie en dus lijkt dit soort smokkelwaar moeilijker de grens over te komen.

Aanpakken van corruptie

De digitalisering wordt ook ingezet om economische processen efficiënter te maken en corruptie te beperken. Zo ontdekte Williams een gezondheidsapp waarin meer dan 3000 producten worden aangeboden, waaronder medicijnen.

Ook zijn digitale voedselbonnen aangetroffen op telefoons. "Zulke systemen bieden de overheid gedetailleerd inzicht in transacties: wie wat verkoopt, koopt en ontvangt wordt nauwkeuriger zichtbaar. En daardoor worden omkoping, corruptie en andere illegale praktijken lastiger", aldus Williams.

Dat deze ontwikkeling structureel is, blijkt uit wetgeving waarin ministeries opdracht kregen om meer overheidsdiensten digitaal aan te bieden. Verdere digitalisering van de economie lijkt een bewuste beleidskeuze, ook omdat dat het regime de gelegenheid biedt om mensen nog meer te controleren.

Surveillance

Terwijl de hardware bijna allemaal uit China komt, ontwikkelt Noord-Korea de software grotendeels zelf. Zo hebben smartphones functies die uit zichzelf screenshots maken, screenshots die gebruikers zelf niet kunnen verwijderen, maar die wel ingezien kunnen worden door de overheid. Het is een duidelijk voorbeeld van hoe digitale innovatie en surveillance hand in hand gaan.

Volgens Williams laat de snelle uitbreiding van smartphones zien dat de overheid vertrouwen heeft in zijn vermogen om het digitale ecosysteem te beheersen. "Noord-Korea zou ook zonder massale smartphoneverspreiding kunnen functioneren, maar kiest er bewust voor technologie toe te laten, zolang die controleerbaar blijft."

Grenzen aan elektriciteit

Toch lijken er grenzen te zijn aan de digitale opmars. Hoewel het land recent een 4G-netwerk heeft uitgerold en digitale toepassingen snel in aantal toenemen, zijn er geen aanwijzingen dat de energieproductie aanzienlijk groeit. Geavanceerde digitale systemen vereisen grote hoeveelheden elektriciteit, wat grootschalige verdere digitalisering mogelijk beperkt.

De digitale revolutie in Noord-Korea toont een paradox: technologie stimuleert economische modernisering en gemak, maar versterkt tegelijk staatscontrole. Het regime lijkt erop te vertrouwen dat modernisering en strakke politieke regie goed te combineren zijn. Misschien heeft het daarin lessen geleerd van buurland en bondgenoot China.

Het is 1 maart en dat betekent dat sinds middernacht miljoenen mensen weer belastingaangifte moeten doen. Voor de een kan het een leuke boodschap betekenen: ze krijgen geld terug. Een ander krijgt wellicht een minder leuke boodschap en moet bijbetalen.

Dit jaar kunnen mensen voor het eerst in de aangifte hun werkelijke rendement op spaargeld en aandelen invullen. De termijn om aangifte te doen loopt van 1 maart tot 1 mei. Wie om uitstel vraagt, krijgt tot eind augustus de tijd.

Ieder jaar zitten er rond middernacht al mensen klaar om meteen aangifte te doen. Na een paar minuten krijgt de Belastingdienst meestal al de eerste aangifte binnen. In 2023 was dat na een recordtijd van 59 seconden.

Ook vandaag waarschuwde de Belastingdienst in vroege morgen dat de site moeilijk bereikbaar was vanwege het vele verkeer. Wie er niet doorheen komt wordt aangeraden op ander moment belastingaangifte toen doen of het te proberen die de Aangifte-app.

Spaargeld en beleggingen

Ruim zeven miljoen particulieren en 2,5 miljoen ondernemers moeten aangifte doen. Veel gegevens zijn al door de Belastingdienst ingevuld. Die krijgt informatie van allerlei instanties, zoals banken over hoeveel geld je op je rekening(en) hebt staan en van werkgevers over je inkomen en gemeenten over de WOZ-waarde, als je huiseigenaar bent.

Nieuw dit jaar is dat mensen bij het aangeven van de vermogensbelasting in box 3 hun werkelijke rendement kunnen doorgeven. Dat is gunstig, omdat de Belastingdienst rekent met een theoretische winst over grote bedragen aan spaargeld en beleggingen.

Voor spaargeld is dat gemiddeld 1,37 procent rente, bij bezittingen als aandelen gaan ze uit van 5,88 procent. Vervolgens moet je 36 procent van dat fictieve rendement aan vermogensbelasting betalen, maar alleen boven een waarde van 57.684 euro voor een alleenstaande en 115.368 voor een koppel.

Werkelijk of fictief rendement

Mochten die rendementen niet worden gehaald, dan kun je dus meteen je werkelijke rendement doorgeven. Daarvoor heb je dan bijvoorbeeld gegevens van je bank nodig over hoeveel rente je hebt ontvangen. Dat staat in het jaaroverzicht van je bank.

Mocht het werkelijke rendement inderdaad lager zijn, dan hoef je minder vermogensbelasting te betalen. Als het werkelijke rendement toch hoger is dan het fictieve, dan hoef je niet alsnog meer belasting te betalen. De Belastingdienst gaat dan uit van het lagere, fictieve rendement.

Eerder moest je bij veel spaargeld en beleggingen een los formulier bij de belastingaangifte meesturen. De Belastingdienst is dan ook blij met deze samenvoeging. "Dit kan bijvoorbeeld handig zijn voor mensen met veel spaargeld die niet weten welk rendement op hen van toepassing is", zegt Steef Cobben, manager inkomstenbelasting bij de Belastingdienst.

De spaarrente in 2025 schommelde gemiddeld zo tussen de 1,6 en 1,2 procent voor vrij opneembare spaarrekeningen en tussen de 2,2 en 2,8 procent voor deposito's met een vaste looptijd, berekende De Nederlandsche Bank.

Beurs omhoog

De AEX-index, de belangrijkste graadmeter van de Nederlandse beurs, steeg in 2025 met zo'n 8 procent. Dat is dus meer dan het rendement waar de Belastingdienst mee rekent. En bij die 8 procent is uitgekeerd dividend nog niet opgeteld. Bij het berekenen van het werkelijke rendement telt dividend ook mee, naast de stijging van de waarde van aandelen.

De Belastingdienst geeft de optie van het doorgeven van je werkelijke rendement na uitspraken van de hoogste rechter, de Hoge Raad. Die oordeelde dat het rekenen met een fictief rendement voor sommige mensen (vooral spaarders) nadelig uitpakte. Ze maakten soms minder rendement dan waarmee de Belastingdienst rekende.

Map met papieren

Ook dit jaar helpt de Belastingdienst mensen weer bij het invullen van de aangifte. Dat kan telefonisch, maar ook fysiek. Op verschillende locaties in het land staat in maart een team waar mensen met vragen terecht kunnen.

Welke vragen dat zijn loopt uiteen. "Wat we het meest zien zijn vragen van mensen die afgelopen jaar bijvoorbeeld een huis hebben gekocht en zich afvragen of bepaalde kosten aftrekbaar zijn", zegt Cobben. "Soms lopen er zelfs mensen met een map vol papieren binnen. Die vragen dan of we ze op de tijdelijke locatie kunnen helpen met hun aangifte. Dat kan helaas niet, maar we kunnen wel een afspraak maken bij het dichtstbijzijnde kantoor om het daar in te vullen."

De internetcriminelen die hebben ingebroken bij telecomprovider Odido hebben alle resterende klantgegevens gepubliceerd. Ze zien af van het plan om de gegevens in delen vrij te geven om zo de aandacht van het grote publiek vast te houden, maar onduidelijk is waarom.

De dataset bevat de gegevens van ruim 6,5 miljoen personen en 600.000 bedrijven, blijkt uit een analyse door de NOS. Er staan iets meer dan 5 miljoen unieke ID-bewijzen in. Daarbij gaat het om rijbewijzen en paspoorten, maar bijvoorbeeld ook om verblijfspapieren van diplomaten.

Ook geboortedata, telefoonnummers en e-mailadressen van de klanten zijn gepubliceerd. Bij 71.000 mensen staat bovendien het e-mailadres van een bewindvoerder of andere hulpverlener.

Data achtergehouden

Het bestand van vandaag bevat ook alle gegevens van de eerdere drie gepubliceerde datasets. Toch zijn er ook verschillen: sommige gevoelige gegevens uit de eerste twee gelekte bestanden, zoals bankrekeningnummers en aantekeningen van de klantenservice, ontbreken. In die aantekeningen stond bijvoorbeeld of klanten schulden hebben, of dat ze zich misdragen.

De hackers zeggen die data van Odido niet vrij te geven. "Die zijn niet relevant", claimen de criminelen, die tegelijkertijd aangeven de bewuste data te willen inzetten "voor eigen gebruik".

Op zijn darkwebsite zegt de groep criminele hackers dat "recente ontwikkelingen" ervoor hebben gezorgd dat de resterende klantgegevens in één keer zijn gepubliceerd. Welke ontwikkelingen dat zijn, is onbekend. De hackersgroep zegt tegenover de NOS niet te willen toelichten wat die ontwikkelingen precies zijn.

Losgeld

Hackersgroep Shinyhunters brak begin februari in bij Odido en stal in een keer de gegevens van miljoenen klanten. Vorige week kondigde de groep een losgeldbedrag van Odido te willen hebben om publicatie van die data te voorkomen. In eerste instantie ging het om een bedrag van circa een miljoen euro, later zakte dat naar 500.000 euro.

Odido heeft aangegeven het bedrag niet te willen betalen en zich "niet te laten chanteren", mede op advies van politie en securitybedrijven. Op die beslissing kwam ook veel kritiek, omdat ertoe leidde dat de hackers begonnen met het publiceren van de data. Het bedrijf kreeg echter ook steun omdat het niet meeging in de eisen van de hackers.

Vrijdag meldde de NOS dat de toeleverancier van Odido die de bewuste klantbeheersoftware leverde, waarschuwde voor de manier waarop de hackers Odido aanvielen. Ze kwamen binnen door de klantenservice te bellen en zich voor te doen als de ICT-afdeling. Daarop gaf de klantenservice de hackers onbewust toegang tot de data.