De hoogste leider van de Taliban, Hibatullah Akhundzada, maakt zich zorgen om tegenstand binnen de eigen gelederen. Dat blijkt uit audiomateriaal dat de BBC afgelopen week openbaar maakte. Het gaat om een toespraak die Akhundzada begin 2025 gaf aan Talibanleden in Kandahar.

Door kritiek op elkaar, zegt Akhundzada "raakt het systeem verzwakt en neemt de onderlinge verdeeldheid toe waardoor het emiraat uiteindelijk verwoest zal worden".

Het is voor het eerst dat op deze manier bevestigd wordt dat er spanningen binnen de Taliban zijn, iets waar analisten al langer aanwijzingen voor zien. Toch denken zij dat juist nu het regime sterker is dan ooit tevoren.

Kandahar versus Kabul

Akhundzada heeft de laatste jaren zijn grip weten te verstevigen over de verschillende groepen, ondanks kritiek op het uitsluiten van vrouwen en meisjes uit de samenleving en een drie dagen durende internetblokkade vorig jaar.

De BBC deed een jaar onderzoek naar strubbelingen binnen de Taliban, omdat er al langer geruchten gaan over een ideologische tweestrijd. Daarbij zouden functionarissen in de hoofdstad Kabul zich steeds kritischer opstellen tegenover verordeningen die vanuit het streng-islamitische leiderschap in Kandahar komen.

Een van de anonieme bronnen met wie de BBC sprak, omschrijft het als 'het Kandahar-huis dat tegenover de machthebbers in Kabul staat'. Volgens Mujib Rahimi, Afghanistan-analist en oud-woordvoerder van de overheid die in augustus 2021 werd afgezet door de Taliban, gaat de uitleg van de BBC wel wat kort door de bocht.

"Juist de Haqqanis die in Kabul zitten, werden voor de overname gezien als de hardliners die de meest gewelddadige aanvallen op de NAVO-troepen uitvoerden." Om hen nu af te schilderen als de meer progressieve tak binnen de Taliban gaat Rahimi daarom te ver.

Soort paus

Daarnaast is er ook in Kabul een verdeling van groepen, het is volgens Rahimi niet zo dat zij eensgezind tegenover de leiders in Kandahar staan. "Je moet begrijpen dat Akhundzada als leider van de Taliban niet ter discussie staat, hij hoeft geen verantwoording af te leggen".

Volgens Rahimi is Akhundzada als een vertegenwoordiging van god op aarde, een soort paus dus. Kritiek is daarom niet mogelijk en van oppositie is vrijwel geen sprake meer.

Onenigheid over meisjesonderwijs

Vorig jaar werd duidelijk dat niet alle verordeningen van Akhundzada standhouden. De volledige afsluiting van het internet in september werd na een paar dagen teruggedraaid. Volgens analisten omdat er een delegatie vanuit Kabul richting Kandahar trok om duidelijk te maken dat de situatie compleet onwerkbaar was.

Ondernemers zagen hun verkoop dalen, bestuurders hadden geen idee hoe het verging in verschillende delen van hun regio en vrouwen die thuis online onderwijs volgden, werden nog verder afgesloten van de buitenwereld.

Ook over het blokkeren van meisjesonderwijs is onenigheid binnen de Taliban, maar die maatregel blijkt veel moeilijker terug te draaien. "Tot welke groep je ook behoorde in Afghanistan, allemaal stuurden ze hun dochters naar school voordat de Taliban daar een einde aan maakten", zegt Rahimi.

Het volk volgt God

UNWomen rapporteerde in augustus dat een overgrote meerderheid van de Afghaanse bevolking voor meisjesonderwijs is. In een deur-tot-deur-enquête die de VN-organisatie uitvoerde in zowel de steden als het platteland zei 92 procent van de respondenten dat ze het belangrijk vonden dat meisjes scholing kregen.

In het door de BBC gepubliceerde fragment is te horen hoe Akhundzada spreekt over de noodzaak om de bevolking dichter bij de overheid te brengen. Om zo het voortbestaan van het emiraat te kunnen garanderen.

Dat moet je volgens Rahimi niet vanuit een democratisch perspectief bekijken waar burgers, inclusief vrouwen, centraal staan in de politiek. "Volgens de interpretatie van de islam door de Taliban worden armoede, sociale gelijkheid en het algemeen welzijn niet beschouwd als verantwoordelijkheden van het islamitische emiraat, maar als zaken die door God worden bepaald. De rol van de bevolking is daarom niet om verantwoording of rechten te eisen, maar om hun omstandigheden te accepteren, zich te onderwerpen aan de goddelijke wil zoals die door het emiraat wordt geïnterpreteerd, de opperste leider te gehoorzamen en zich te onthouden van kritiek op de autoriteiten."

Geen teken van scheurtjes

De audio-opnames zijn maanden voor de internetblokkade gemaakt. Het is daarom niet duidelijk of de religieuze leiders in Kandahar de omkering van die maatregel zien als een teken van een groeiende interne strijd.

Het terugdraaien van de internetblokkade lijkt een uitzonderlijke situatie te zijn geweest "Akhundzada heeft juist controle weten te krijgen over onderdelen van de politie en het veiligheidsapparaat die traditioneel bij de Haqqanis in Kabul lagen, waardoor zijn grip verder is verstevigd", zegt Pearl Pandya, senior Afghanistan analist bij de Amerikaanse onderzoeksgroep ACLED. "Niets wijst erop dat er gewelddadige confrontaties zijn binnen verschillende fracties van de Taliban."

Op geen enkele manier is er daarom reden om aan te nemen dat de opnames een teken zijn van interne scheurtjes die het regime uiteindelijk ten val kunnen brengen.

Goedemorgen! De EU-ambassadeurs komen vandaag bijeen voor een spoedvergadering over de importheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump. En in de Marokkaanse hoofdstad Rabat wordt de finale van de Africa Cup gespeeld. Gastland Marokko neemt het op tegen Senegal.

Eerst het weer: In het noorden nog lage bewolking, verder vandaag veel zon. Lokaal is kans op mist. Daar wordt het 2 tot 4 graden. In de rest van het land 5 tot lokaal 10 graden.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

De nieuwe Amerikaanse importheffingen ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. President Trump stelt een extra heffing van 10 procent in voor goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Het gaat om landen die militairen naar Groenland stuurt.

Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Trump noemt de missie een gevaar voor de veiligheid in het Arctisch gebied, maar Von der Leyen wijst erop dat de Deense oefening juist is bedoeld om de veiligheid in de regio te versterken.

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen met een wetsvoorstel blokkeren. Fractieleider Schumer stelt in een verklaring dat de heffingen slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de band met Europa. Ook verschillende Republikeinen hebben kritiek op de plannen van Trump.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog dit:

Voor de kust van Noord-Holland is gisteren een beloega gezien. Het is voor het eerst in 60 jaar dat deze witte dolfijn Nederland aandoet. Hun leefgebied ligt in het noorden. Normaal gesproken laten ze zich niet ten zuiden van Noorwegen zien.

Fijne dag!

De Democraten in de Amerikaanse Senaat willen de nieuwe importheffingen van Trump blokkeren. Dat heeft Chuck Schumer, de fractieleider van de Democraten in de Senaat, laten weten in een verklaring.

Trump wil een extra heffing van 10 procent voor goederen uit NAVO-landen die militairen naar Groenland sturen. Daaronder is ook Nederland. Hij dreigt die heffingen te verhogen naar 25 procent als het niet lukt voor juni een deal te sluiten voor een "complete en volledige" aankoop van Groenland.

Schumer schrijft in de verklaring dat ze met een wetsvoorstel willen voorkomen dat de nieuwe importheffingen worden ingevoerd. Volgens de Democratische fractieleider zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en "onze bondgenoten in Europa", en kan met nieuwe wetgeving worden voorkomen dat ze verdere schade aanrichten.

"Het is ongelooflijk dat hij deze dwaasheid nog wil verergeren door tarieven op te leggen aan onze meest naaste bondgenoten, om zijn onrealistische streven om Groenland over te nemen te verwezenlijken", aldus Schumer.

Ook Republikeinen kritisch

De Democraten zijn weliswaar in de minderheid in de Senaat, maar ook Republikeinen hebben zich kritisch uitgelaten over de heffingen, dus Schumer hoopt het voorstel met Republikeinse steun toch door de senaat te krijgen.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor de Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien."

Ook de Republikeinse senator Lisa Murkowski uit kritiek. De heffingen zijn volgens haar een grote fout die "onze belangrijkste Europese bondgenoten verder wegduwen" terwijl de heffingen "niets doen voor de Amerikaanse nationale veiligheid".

Felle kritiek

Het heffingenplan van Trump stuit in Europa op felle kritiek. EU-Commissievoorzitter Von der Leyen zei eerder dat de heffingen de banden tussen de EU en de VS ondermijnen. Ze zei dat de Deense oefening vooraf is afgestemd met de VS en juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Ook Macron reageerde verontwaardigd. Hij sprak van "onacceptabele handelstarieven. De Britse premier Starmer noemde de plannen "helemaal verkeerd".

Manfred Weber, de leider van de grootste fractie in het Europees Parlement, zei dat het parlement een verdrag tussen de EU en de VS waarin de eerder afgesproken heffingen zijn vastgelegd niet zal goedkeuren, "gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland".

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend militairen te sturen. Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de heffingen.