In de veelbesproken Amerikaanse rechtszaak tegen socialemediabedrijven zijn alle ogen vandaag gericht op Mark Zuckerberg. De oprichter van Meta, het moederbedrijf van onder andere Facebook en Instagram, moet getuigen in de rechtbank in Californië.

De zaak is onderdeel van een grotere civiele procedure. Daarin stellen ruim 1600 eisers dat de platforms bewust mentale schade bij jongeren veroorzaken.

Zuckerbergs aanwezigheid wordt gezien als een belangrijk moment in het proces. Het komt niet vaak voor dat de baas van een groot techbedrijf persoonlijk getuigt in een civiele zaak van deze omvang.

Ouders die hun kind zijn verloren aan de gevolgen van sociale media, uiteenlopend van dodelijke drugsdeals tot pesterijen die uitliepen op zelfmoord, vliegen vanuit het hele land naar Californië in de hoop de Meta-topman in de ogen te kunnen kijken.

Online chantage

Mary Rodee is vanuit New York naar Los Angeles gekomen om Zuckerberg te zien getuigen. In 2021 verloor zij haar 15-jarige zoon aan zelfdoding nadat hij slachtoffer werd van sextortion. Dat is een vorm van online chantage waarbij daders dreigen intiem materiaal openbaar te maken.

Rodee verwijt de techbedrijven dat ze haar kind hebben blootgesteld aan een onveilig platform, waarvan ze wisten hoe schadelijk het was.

Omdat er maar een handjevol publieke plekken zijn, kunnen alleen de mensen die op tijd in de rij staan naar binnen. Eerder deze week stond Rodee samen met andere nabestaanden de hele nacht voor de rechtbank te wachten. Toen slaagde ze erin een plekje te bemachtigen, maar ze verwacht dat haar kans om Zuckerberg te zien vandaag kleiner is.

Toch vindt Rodee het haar plicht dat de tribune straks met ouders gevuld is. "We moeten onszelf laten zien", vertelt ze. "Het verandert de energie in de rechtszaal."

Ouders met foto's van hun kinderen die zelfmoord hebben gepleegd, buiten bij de rechtbank van Los Angeles:

Twee jaar geleden moest Zuckerberg getuigen in een hoorzitting in het Amerikaanse Congres. Hij verontschuldigde zich toen tegenover de rouwende gezinnen op de tribune die foto's hadden meegenomen van hun overleden kinderen.

Deze rechtszaak is baanbrekend, omdat de bedrijven niet worden aangeklaagd vanwege de inhoud maar juist vanwege het ontwerp van hun platforms. Zo zouden de oneindige scroll-functie of constante meldingen het haast onmogelijk maken niet verslaafd te raken.

'Groei snel'

Meta is het oneens met de beschuldigingen. "We hebben talloze beslissingen genomen om tieners veilig te houden", schrijft het bedrijf in een verklaring. Oorspronkelijk richtte de zaak zich ook tegen platforms TikTok en Snapchat, maar die bedrijven troffen een schikking.

In Europa volgen beleidsmakers het proces nauwgezet. Mogelijke juridische doorbraken in de Verenigde Staten kunnen invloed hebben op toekomstige regelgeving en aansprakelijkheidskwesties rond digitale platforms.

Het motto van Facebook was jarenlang: "Groei snel en breek dingen", een slogan die de werknemers verzekert dat de innovatie van het bedrijf vooropstaat, ook als die schade teweegbrengt.

'Pesten ging 24 uur per dag door'

Dat socialemediagebruik schade berokkent, daar twijfelt Erin Popolo niet over. Zij verloor haar 16-jarige dochter Emily aan zelfmoord tijdens de coronapandemie.

Emily's mentale gezondheid verslechterde sterk toen het gebruik van sociale media toenam, en het online pesten een grotere rol ging spelen dan voorheen. "Eerst kon ze nog ontsnappen aan pesten toen ze thuis was", vertelt haar moeder, "maar online ging het 24 uur per dag door".

Nu voert ze campagne tegen de gevaarlijke gevolgen van sociale media voor jongeren. Ook Popolo was afgelopen week in de rechtszaal in Californië.

Erin en haar dochter Emily:

Tijdens die hoorzitting kwam een interne e-mail uit 2016 aan bod, waarin Zuckerberg schreef over de introductie van de live-videofunctie op Facebook. Daarin stelde hij dat het informeren van ouders en leraren nadelig zou zijn voor het succes van het product.

Voor Popolo zijn de getuigenissen een pijnlijke gewaarwording. "Het is moeilijk om te horen dat deze mensen beslissingen namen terwijl ze al wisten welke schade het veroorzaakt bij kinderen."

Pesterijen tijdens uitvaart

Daarnaast stelt ze dat anonimiteit op sociale media verandert hoe mensen met elkaar omgaan. Zelfs tijdens de virtuele uitvaart van haar dochter, die vanwege coronamaatregelen werd uitgezonden, gingen de pesterijen door. Een minderjarige drong de Zoom-verbinding binnen en schreef beledigende teksten over haar dochter.

Het incident onderstreept de ernst van online geweld. "Ouders onderschatten vaak dat sociale media hun kind niet alleen toegang geeft tot de hele wereld, maar de wereld ook toegang krijgt tot hun kind."

In maart is de uitspraak in deze zaak. Popolo hoopt dat het een invloedrijke verandering teweeg zal brengen. Techbedrijven zijn alleen maar uit op winst. "Op snel groeien en iets breken", zegt Popolo. "En helaas zijn het onze kinderen die ze hebben gebroken."

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Meer dan tachtig VN-lidstaten waaronder Nederland hebben samen met verschillende internationale organisaties in een gezamenlijke verklaring de acties van Israël in de bezette Westelijke Jordaanoever veroordeeld. Die zijn volgens hen erop gericht om de "onwettige aanwezigheid" van Israël in het gebied uit te breiden.

De verklaring werd voorgelezen in het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York door Riyad Mansour, de Palestijnse waarnemer bij de VN.

Naast Nederland hebben ook Europese landen als het Verenigd Koninkrijk Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje de verklaring ondertekend. Ook Rusland en de Arabische Liga, dat 22 Arabische landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika vertegenwoordigt, scharen zich achter de verklaring. De Verenigde Staten ontbreken.

In de verklaring noemen de ondertekenaars de recente Israëlische besluiten onverenigbaar met het internationaal recht en dringen zij er bij de Israëlische regering op aan deze direct terug te draaien.

De Israëlische regering heeft onlangs besloten om de controle over de bezette Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Ook wordt het voor Israëliërs makkelijker om er grond te kopen. Deze vergaande besluiten betekenen een grote stap op weg naar definitieve annexatie van de Westoever door Israël.

Palestijnse vertegenwoordigers en internationale critici zeggen dat de besluiten de tweestatenoplossing verder onder druk zetten. Volgens de landen ondermijnt de uitbreiding van nederzettingen in grote delen van de Westoever de mogelijkheden voor vrede en stabiliteit in de regio.

In de verklaring verzetten de ruim tachtig landen zich nadrukkelijk tegen alle maatregelen die de demografische samenstelling, het karakter en de status van Palestijns grondgebied veranderen.

Ook kritiek in Israël

In Israël zelf is ook kritiek op de kabinetsbesluiten. Vredesbeweging Vrede Nu verwijt premier Netanyahu dat hij "door Israël ondertekende verdragen schendt en feitelijk de Westoever annexeert, volledig in strijd met de wil van het volk, het Israëlische belang en de positie van president Trump". Vrede Nu spreekt van "een mega-landroof".

Verder verwijt de actiegroep de regering dat die had beloofd Hamas uit te schakelen, maar er "in de praktijk voor kiest de Palestijnse Autoriteit ten val te brengen".

Wat houdt de bezetting van de Westelijke Jordaanoever in, en wat betekent die voor Palestijnen die er wonen? Onze correspondent laat het zien in deze video:

Het parlement van Peru heeft opnieuw een president de deur gewezen. Vier maanden na zijn beëdiging is interim-president José Jerí afgezet omdat hij ontmoetingen met Chinese zakenlieden niet had gemeld. Jerí was de zevende president van het Zuid-Amerikaanse land in nog geen tien jaar tijd. In april zijn in Peru presidentsverkiezingen.

Jerí's positie kwam onder druk te staan nadat video's waren opgedoken van ontmoetingen met Chinese zakenlieden, onder wie een ondernemer die onder huisarrest staat om vermoedens van betrokkenheid bij illegale houtkap. De afspraken waren buiten de officiële agenda van Jerí gehouden en vonden laat op de avond plaats in een restaurant van een van de Chinezen. Te zien is hoe Jerí met een capuchon ver over z'n hoofd de zaak binnenkomt.

De 39-jarige Jerí bood vorige maand in een videoboodschap vanuit zijn presidentiële werkkamer excuses aan voor wat 'Chifagate' is gaan heten, verwijzend naar de Peruaanse term voor restaurants met Chinees eten. Daarbij bezwoer hij enkel over culturele festiviteiten te hebben gesproken en verweet hij rivalen een lastercampagne te voeren.

Inmiddels is justitie een onderzoek begonnen naar corruptie en beïnvloeding. Jerí is nog nergens schuldig aan bevonden. Desondanks voerden parlementsleden de beschuldigingen aan als een van de redenen om hem af te zetten. Daar stemden 75 parlementariërs voor, 24 waren tegen.

Derde afzetting op rij

Jerí is de derde president van Peru op rij die wordt afgezet. In oktober was het Dina Boluarte die het veld moest ruimen. Het parlement hield de eerste vrouwelijke president verantwoordelijk voor de toegenomen criminaliteit in het land. Boluarte kwam in 2022 aan de macht nadat het parlement haar voorganger Pedro Castillo had afgezet.

Castillo werd in november veroordeeld tot elf jaar cel wegens een couppoging. In diezelfde maand kreeg ook oud-president Martin Vizcarra een gevangenisstraf opgelegd; hij moet veertien jaar de cel in vanwege corruptie. Vizcarra trad in 2018 aan en moest twee jaar later aftreden toen justitie een fraudeonderzoek naar hem begon.

Het parlement in Lima wijst vandaag een lid aan dat het presidentschap tot aan de verkiezingen van april zal waarnemen. Daarmee krijgt Peru zijn achtste president in tien jaar tijd.