Zo'n 400.000 mensen hebben diabetes type 2 zonder dat ze dat zelf weten. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek in opdracht van het Diabetes Fonds.

Het onderzoek is uitgevoerd door het Nederlands Cohorten Consortium, een samenwerking van universiteiten en instellingen die gezamenlijk over gegevens van honderdduizenden mensen beschikken. Voor dit onderzoek is gekeken naar de gegevens van 200.000 mensen die de afgelopen 25 jaar zijn gevolgd.

Volgens het Diabetesfonds is het voor het eerst dat de verborgen groep zo goed in beeld is. De cijfers maken duidelijk dat 1 op de 3 mensen met diabetes type 2 niet weet dat hij of zij de ziekte heeft.

Sluipmoordenaar

Hoe kan het dat zo veel mensen niets doorhebben? Daar is een simpele verklaring voor volgens Diena Halbertsma, directeur van het Diabetesfonds. "Diabetes type 2 wordt vaak een sluipmoordenaar genoemd. De ziekte groeit heel langzaam, zonder duidelijke klachten, en de klachten die je hebt zijn vaak heel vaag."

Het kan gaan om meer dorst, vermoeid zijn, meer plassen of minder goed kunnen zien. "Allerlei klachten die je niet onmiddellijk in de gaten hebt", zegt Halbertsma. "Waardoor je dan ook niet naar de huisarts gaat."

Intussen kunnen de gevolgen van zo'n beginnende diabetes type 2 wel heel groot zijn, zeker als je er jarenlang mee blijft rondlopen zonder er iets aan te doen. Door de ziekte komt er te veel glucose in het bloed. Die hoge bloedsuikerspiegel brengt schade toe aan hart en bloedvaten.

Meer dan de helft van de mensen met diabetes krijgt ernstige gezondheidsproblemen, weet Halbertsma. "Dat kan een hartinfarct zijn, schade aan je ogen, aan alle bloedvaten in je lijf, maar je hebt ook grotere kans op dementie en nierfalen, en die schade is niet meer te herstellen."

Gezonde leefstijl

Als diabetes type 2 tijdig wordt vastgesteld is de de ziekte te behandelen met medicijnen en kunnen complicaties worden voorkomen. Een gezonde leefstijl helpt ook, benadrukt de directeur. "Meer bewegen, gezonder eten, zorgen dat je minder last hebt van stress."

Het Diabetesfonds roept mensen op de diabetes-risicotest op haar website te doen die een indicatie geeft of iemand een verhoogd risico op de ziekte heeft.

Het fonds wil daarnaast dat er een landelijk bevolkingsonderzoek naar diabetes type 2 komt. "We roepen de overheid op om meer te investeren in vroege opsporing en preventie, en meer werk te maken van een gezonde leefomgeving. Want daarmee weten we veel diabetes type 2 te voorkomen", aldus de directeur.

De Verenigde Staten dragen het bevel over twee operationele hoofdkwartieren van de NAVO over aan Europese officieren. Het zijn de hoofdkwartieren in Napels en in Norfolk, in de Amerikaanse staat Virginia.

Op beide posten is nu nog een Amerikaanse admiraal commandant. Het hoofdkwartier in Napels is verantwoordelijk voor de verdediging van de zuidkant van het NAVO-gebied, dat in Norfolk voor het Noord-Atlantisch gebied.

Daar staat tegenover de VS het overkoepelende NAVO-marinecommando Marcom bij Londen naar zich toetrekt. Aan het hoofd van Marcom staat nu nog een Brit. Het overkoepelende landcommando in het Turkse Izmir en het luchtcommando in het Duitse Ramstein hebben al Amerikaanse bevelhebbers.

De operationele hoofdkwartieren staan volgens persbureau Reuters iets hoger in de NAVO-hiërarchie dan de overkoepelende commando's. De verandering in bevelvoering hangt volgens Reuters samen met de eis van de Amerikaanse president Trump dat de Europese NAVO-landen meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen veiligheid.

Militaire kenniscentra

Het afgelopen weekend werd al bekend dat de VS Amerikaanse medewerkers terugtrekt uit twee militaire kenniscentra in Nederland: de Centres of Excellence (COE's) in Utrecht en Den Haag. Hoeveel Amerikanen vertrekken en welke weerslag dat heeft kunnen de centra nog niet inschatten, meldde persbureau ANP.

Het COE in Utrecht richt zich op kennis over bevelvoering, dat in Den Haag op samenwerking tussen de strijdkrachten en samenleving. Ze maken officieel geen deel uit van de NAVO, maar worden gerund door NAVO-landen die er belang aan hechten.

Ondergeschikte

Donderdag komen de NAVO-ministers van Defensie bij elkaar in Brussel. Dat is voor het eerst sinds het World Economic Forum vorige maand in Davos, waar Trump ook was.

De Europese NAVO-lidstaten haalden toen opgelucht adem, omdat een crisis over de kwestie-Groenland werd afgewend, toen Trump zijn dreigement om Groenland in te nemen introk.

De Amerikaanse minister van Defensie Hegseth laat zich in Brussel vertegenwoordigen door een ondergeschikte. Dit illustreert dat de Amerikanen willen uitstralen dat ze minder belang hechten aan het bondgenootschap.

In de bergen in het westen van Bulgarije zijn zes doden gevonden onder vreemde omstandigheden. De zaak houdt de gemoederen in het land flink bezig, omdat er nog veel onduidelijk is.

Gisteren ontdekte de politie de lichamen van drie mensen, onder wie een 15-jarige jongen, in een camper in het gebied bij de berg Okolchitsa. Het vermoeden is dat er een verband is met een drievoudige moord die een week eerder plaatsvond. Die gebeurde bij een berghut in de buurt van de bergpas Petrohan, ongeveer twee uur rijden bij de berg vandaan. Die hut brandde later af.

In het onderzoek wordt uitgegaan van twee scenario's: moord gevolgd door zelfmoord, of dat alle doden zijn omgekomen door zelfmoord. "Voor beide onderzoeken geldt dat de belangrijkste scenario's waaraan we werken moord-zelfmoord en zelfmoord zijn", zegt de hoofdaanklager.

"Zo'n zaak is nog nooit voorgekomen in ons land", zei de hoofdcommissaris vandaag op een persconferentie. Bulgaarse media noemen de zaak 'het Petrohan-mysterie'.

Schotwonden in het hoofd

De politie deelde beelden die op 1 februari, de dag van de moorden, buiten de hut bij de Petrohan-pas waren gemaakt. Te zien is dat de zes afscheid nemen van elkaar. Ook is te zien dat de drie personen die bij de hut blijven, deze vervolgens in brand steken.

De beelden waarop de mensen afscheid nemen:

In de buurt van de drie lichamen bij de berghut zijn vier hulzen, twee pistolen en een jachtgeweer gevonden, meldt de Bulgaarse publieke omroep BNT. Forensisch experts stelden vast dat er van heel dichtbij geschoten moet zijn.

Alle drie de doden hebben schotwonden in hun hoofd. Een van de mannen is twee keer geraakt. Verder bevinden alle verwondingen zich op plaatsen waar de slachtoffers met hun eigen handen bij konden, en dus waar ze zichzelf hadden kunnen raken met een pistool.

'Psychologisch instabiel'

Vijf van de zes doden waren leden van een niet-gouvernementele organisatie die zich bezighoudt met natuurbescherming. Zij woonden in de hut, meldt de politie. De jongen van 15 was de zoon van een vriend.

Volgens de politie waren de ngo-leden betrokken bij het Tibetaans boeddhisme. Zo werden in de hut boeddhistische boeken en spandoeken gevonden. Ook zou een familielid hebben verteld dat er binnen de groep sprake was van een "enorme psychologische instabiliteit".

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.