Een op de vier Nederlanders heeft op dit moment een geldig reanimatiecertificaat om burgerhulpverlener te worden, maar slechts 5 procent van hen meldt zich aan als vrijwilliger. Dat komt vooral doordat mensen bang zijn om iets fout te doen, blijkt uit onderzoek van de Hartstichting.

Elke dag krijgen zo'n 45 mensen buiten het ziekenhuis een hartstilstand. Vaak duurt het even voordat een ambulance aanwezig is, terwijl elke seconde telt. Daarom zijn er burgerhulpverleners. Die kunnen vaak snel eerste hulp bieden. Maar er zijn nu nog te weinig mensen die zich als vrijwilliger aanbieden, zegt de Hartstichting.

Om ervoor te zorgen dat er in elke buurt burgerhulpverleners zijn, zijn er nog 25.000 vrijwilligers nodig. Als een vrijwilliger te hulp schiet bij een hartstilstand, is die er doorgaans 2,5 minuut sneller dan de ambulance. En dat kan levens redden.

Snelle hulp vergroot overlevingskans

Vrijwilligers reanimeren de persoon met de hartaanval, totdat de professionele hulpverleners er zijn. De overlevingskans bij een hartstilstand is daardoor veel groter geworden: van 9 procent naar 23 procent. De Hartstichting zegt dat er al een "fijnmazig en landelijk reanimatienetwerk" van vrijwilligers en AED's is, maar dat mag nog groter.

Als er via 112 een melding van een hartstilstand binnenkomt, roept het alarmoproepsysteem HartslagNu automatisch aangemelde burgerhulpverleners in de buurt op. Zij krijgen dan een melding op de telefoon waarin wordt gevraagd om naar het slachtoffer te gaan om diegene te reanimeren. In sommige gevallen moeten ze eerst een AED ophalen. Met een AED kunnen hulpverleners een elektrische schok toedienen, waardoor het hartritme wordt hersteld.

Dat reanimaties door burgerhulpverleners waardevol zijn, blijkt uit cijfers. Er zijn ruim 12.000 reanimatiemeldingen per jaar; bij 8 van de 10 wordt de reanimatie gestart door burgers.

Misverstand

Volgens de Hartstichting is het een hardnekkig misverstand dat je iemand schade kunt toebrengen door verkeerd te handelen. Bij een hartstilstand betekent niets doen vrijwel zeker overlijden. Iets doen vergroot juist de overlevingskans. Ruim de helft van de Nederlanders denkt ten onrechte dat een slachtoffer kan overlijden door een fout van een burgerhulpverlener.

"Die angst is heel begrijpelijk, maar onterecht", zegt Leonie van der Leest, manager Spoed van de Hartstichting. "Bij een hartstilstand is snelle actie cruciaal. Door wél te starten met reanimatie geef je iemand een kans om te overleven. Als je niets doet, is de overlevingskans zo goed als nul."

Meerdere burgerhulpverleners worden opgeroepen

Ook is het een misvatting dat burgerhulpverleners 24 uur per dag beschikbaar moeten zijn. Als iemand via HartslagNu een oproep krijgt, kan die vrijwilliger zelf bepalen of hij of zij de oproep accepteert. Volgens Van der Leest worden meerdere burgerhulpverleners opgeroepen. "Dus je hoeft je niet schuldig te voelen als het niet lukt om de oproep te beantwoorden."

Ook speelt onbekendheid met het systeem mee. Mensen weten niet precies hoe het werkt, hoe een oproep binnenkomt en wat ze dan moeten doen. Die onzekerheid vergroot de angst.

Mensen met een reanimatiecertificaat moeten die jaarlijks opfrissen. Dat kan via een opfriscursus van reanimatiepartners van de Hartstichting. Tijdens de training worden cursisten overvallen met een gesimuleerde noodsituatie.

Een olifantenbot dat archeologen in het zuiden van Spanje hebben gevonden, toont mogelijk aan dat ruim 2000 jaar geleden een horde krijgsolifanten door Europa is getrokken. Het is volgens onderzoekers de eerste concrete aanwijzing dat de legendarische Carthaagse generaal Hannibal inderdaad met zijn olifanten over de Alpen is getrokken om de Romeinen aan te vallen.

De onderzoekers hebben hun bevindingen gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Archaeological Science: Reports.

Het bot van 10 centimeter, afkomstig uit de rechter voorpoot van een olifant, werd zes jaar geleden gevonden in de buurt van Córdoba. Bij een opgraving stuitten Spaanse archeologen niet alleen op het botje;, ze vonden ook ovens en ronde stenen die in de oudheid voor oorlogsdoeleinden werden gebruikt. Er werden ook munten gevonden die ze konden dateren. Daardoor achten de onderzoekers het waarschijnlijk dat de resten overblijfselen zijn uit de Tweede Punische Oorlog (218-201 voor Christus).

Met koolstofdatering kwam het team erachter dat het botje afkomstig was van een olifant die ergens in de derde eeuw (300-201) voor Christus leefde. Olifantenresten uit die tijd worden in Europa, afgezien van ivoor, vrijwel nooit gevonden door archeologen. De enorme dieren moesten per schip worden vervoerd.

Natuurlijk kan het bot ook van een dode olifant uit Afrika afkomstig zijn dat los is vervoerd, maar het team acht dat "heel onwaarschijnlijk". De korte handwortelbeentjes van een olifant zijn niet erg aantrekkelijk om te verhandelen en ook niet bruikbaar voor ambachtelijke doeleinden, stellen de archeologen in de studie. Ze gaan er daarom vanuit dat een van de olifanten, onderweg naar de Alpen, al in Córdoba het loodje legde.

37 olifanten

Hannibal wordt beschouwd als een van de succesvolste krijgsheren uit de klassieke oudheid. Hij leidde zijn leger vanuit de machtige stad Carthago, in het huidige Tunesië, naar Europa. Carthago streed met Rome om de controle over het Middellandse Zeegebied.

Historici uit de Romeinse tijd hebben beschreven hoe Hannibal soldaten en olifanten vanuit Carthago via Spanje en Frankrijk naar Italië bracht om de Romeinen daar aan te vallen. In 218 v.Chr., tijdens de tweede van de Punische oorlogen, stak hij volgens de historische bronnen met 37 olifanten de Alpen over. Vrijwel geen van de dieren zou de tocht en de daaropvolgende militaire campagne overleven.

De olifant waarvan de archeologen een bot hebben gevonden, was niet bij troep die Italië bereikte. Maar, concluderen de onderzoekers: "Het is mogelijk wel het eerste gevonden overblijfsel van de dieren die in de Punische oorlogen werden gebruikt, iets waar moderne Europese wetenschappers al lang naar op zoek zijn."

Een 21-jarige man uit Oostenrijk is aangeklaagd voor het voorbereiden van een terroristische aanslag op een concert van Taylor Swift in Wenen in augustus 2024. Volgens de aanklagers had de verdachte trouw gezworen aan terreurorganisatie Islamitische Staat (IS).

Als bewijs toonden ze propagandamateriaal dat hij via verschillende berichtendiensten had gedeeld. De verdachte werkte volgens de aanklagers onder meer aan het maken van een explosieve granaatschervenbom, die veel door IS wordt gebruikt. Ook zou hij meerdere keren hebben geprobeerd wapens uit het buitenland te kopen.

De man, die door Oostenrijkse media Beran A. wordt genoemd, werd in augustus 2024 gearresteerd in Ternitz, zo'n 60 kilometer ten zuiden van Wenen, en zit sindsdien in hechtenis. Hij wordt onder meer verdacht van terrorisme. Het is niet duidelijk waarom hij nu pas voor de rechter verschijnt.

Als hij schuldig wordt bevonden, hangt hem een gevangenisstraf van twintig jaar boven het hoofd. De strafzaak wordt voortgezet in Wiener Neustadt, een stad in de buurt van de Oostenrijkse hoofdstad. Het is niet bekendgemaakt wanneer de uitspraak is.

Rampzalig

In augustus 2024 werden drie uitverkochte concerten in Wenen vlak voor de eerste show door de Oostenrijkse autoriteiten afgelast vanwege de dreiging van een terreuraanslag. Bij elk optreden werden 65.000 fans van Taylor Swift verwacht. De verdachte bekende al snel na de verijdelde aanslag dat hij zichzelf wilde opblazen.

De 36-jarige Amerikaanse superster reageerde in eerste instantie niet op de terreurdreiging, maar zei later dat ze het verschrikkelijk vond dat haar shows werden geannuleerd. "De reden van het afzeggen van de concerten confronteerde me met een nieuwe vorm van angst, en een enorm schuldgevoel omdat zoveel mensen naar mijn concerten zouden komen", schreef Swift op Instagram.

Geradicaliseerd

De Amerikaanse autoriteiten hadden informatie verstrekt die ertoe bijdroeg dat het besluit werd genomen om de concerten te annuleren. "De VS blijft zich richten op onze strijd tegen terrorisme. We werken wereldwijd nauw samen met partners om dreigingen te volgen en te bestrijden", zei John Kirby, toenmalig woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad van het Witte Huis.

Vorig jaar heeft de rechtbank in Berlijn al een toen 16-jarige Syriër veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van anderhalf jaar. De tiener hielp bij het voorbereiden van de aanslag. Hij was geradicaliseerd door IS-propaganda op het internet en had online contact met de jongen in Oostenrijk.

De tiener zou de Oostenrijkse verdachte hebben geholpen bij het voorbereiden van de aanslag door een instructievideo te sturen over hoe je een bom kunt maken. Ook bracht hij hem in contact met een lid van IS. De Syriër is onder meer schuldig bevonden aan het steunen van een terroristische daad in het buitenland.

De zaak tegen een derde verdachte, die destijds 17 jaar oud was, loopt nog.