Een onbekend aantal Palestijnen is vandaag via de grensovergang van Rafah naar Egypte gereisd. Vanwege strenge controles duurde het vele uren voordat de eerste groep medische evacués toestemming kreeg van Israël om de grens over te steken.

De grensovergang werd vanmorgen voor het eerst in bijna een jaar tijd deels geopend, voor een beperkte groep Palestijnse patiënten en hun begeleiders. Het gaat onder meer om mensen die gewond zijn geraakt in de oorlog, maar ook om patiënten met levensbedreigende aandoeningen.

Aan het einde van de middag werden de eerste Palestijnen aan Egyptische kant van de grens gezien. Ze werden daar opgewacht door ambulances om ze naar het ziekenhuis mee te vervoeren. Volgens Egyptische functionarissen mochten vandaag in totaal 150 patiënten en begeleiders Gaza verlaten, maar het is onduidelijk hoeveel van hen dat is gelukt.

'Hoopgevende eerste stap'

Het Rode Kruis spreekt van een hoopgevende eerste stap. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat er nog vele duizenden Palestijnen dringend toe zijn aan medische hulp in het buitenland.

Volgens Derk Segaar, hoofd internationale hulp bij het Rode Kruis, staan zo'n 20.000 mensen in Gaza op de wachtlijst voor levensreddende medische ingrepen. "Dat er dan nu vijftig patiënten weg mogen, is niet veel." Hij spreekt de hoop uit dat Israël de proefopening vandaag succesvol acht en dat er snel grotere aantallen patiënten weg mogen uit Gaza.

Geen 600 vrachtwagens met noodhulp

Ondanks gemaakte afspraken laat Israël nog altijd niet dagelijks 600 vrachtwagens noodhulp aan Gaza toe. Volgens Segaar zijn het dagelijks gemiddeld zo'n 130 trucks. "Dat is nog altijd veel minder dan dat er nodig is, maar we zien wel dat de situatie wat is verbeterd omdat er specifiek meer levensreddende hulp binnenkomt."

Het Israëlische leger wil per dag maximaal 200 vrachtwagens met humanitaire hulp leveren, meldde krant The Jerusalem Post vorige week op basis van anonieme legerfunctionarissen. Alle extra hulp wordt door Hamas gebruikt om zijn grip op Gaza te verstevigen, zo stellen deze bronnen.

Israël heeft herhaaldelijk beweerd dat de noodhulp aan de Gazastrook op grote schaal door Hamas werd gestolen. The New York Time meldde een half jaar geleden dat daar nooit bewijs voor is gevonden. De krant baseerde zich op een interne analyse van de Amerikaanse overheid en anonieme bronnen binnen het Israëlische leger.

Opnieuw doden bij Israëlisch bombardement

Ook de eerste dag van de beperkte grensopening vielen er doden in Gaza. Volgens het Israëlische leger zijn het noorden van de Gazastrook vier Palestijnse militanten gedood. Volgens de lokale zorgautoriteiten werden zeker twee burgers omgebracht door Israëlische bombardementen.

Sinds oktober geld een wapenstilstand, maar in de praktijk zijn er dagelijks nog bombardementen. Afgelopen weekend werden tientallen Palestijnen gedood door Israëlische luchtaanvallen. Israël beweert dat het reageerde op schendingen van het staakt-het-vuren door Hamas.

In het noorden van Nederland geldt morgenavond en woensdagochtend code oranje vanwege ijzel. Het KNMI heeft die weerswaarschuwing afgegeven voor Groningen, Friesland, Drenthe en de Waddeneilanden.

Code oranje geldt vanaf morgenavond 22.00 uur tot woensdagochtend 10.00 uur. Er is volgens het KNMI aanzienlijke kans op grootschalige gladheid door ijzel. Op veel plekken is er kans op ongelukken door gladde wegen, fietspaden, voetpaden en bruggen.

Voor de rest van het land behalve Zeeland geldt code geel vanwege gladheid door ijzel. In de meeste provincies is die waarschuwing dinsdagochtend en -middag van kracht.

Gisteravond en vanochtend werd ook al gewaarschuwd voor plaatselijke gladheid door ijzel in de noordelijke provincies. Op de A7 tussen Groningen en Scheemda gebeurden meerdere ongelukken.

Drie Palestijnen met een geldig visum voor Nederland eisen hulp van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken bij hun evacuatie uit Gaza. Tot nu toe weigert Nederland consulaire bijstand. Vandaag werd de zaak besproken tijdens een spoedzitting bij de Haagse rechter.

De rechtszaak is aangespannen door twee studenten en een journalist. Zij hebben een visum, maar hebben hulp nodig bij hun reis uit Gaza. De drie zijn onderdeel van een groep van in totaal 42 Palestijnen die een geldig visum hebben gekregen om in Nederland te werken, studeren of onderzoek te doen.

Eén van hen is Bilal al Farra, die met zijn vrouw en kinderen in een vluchtelingenkamp woont. Vandaag had zijn eerste dag moeten zijn op de Universiteit van Maastricht, waar hij zou beginnen aan zijn master economie. "Het is heel erg pijnlijk dat ik dit visum en deze kans heb, maar er geen gebruik van kan maken. Het voelt alsof hoop vlakbij is, en dan wordt weggenomen."

Hun visa zouden klaarliggen op de Nederlandse ambassade in de Jordaanse hoofdstad Amman, maar zonder hulp van de Nederlandse overheid kunnen Farra, zijn familie en anderen Gaza niet verlaten.

Aanhoudende bombardementen

In augustus regelde Nederland nog de evacuatie van dertien Palestijnen uit Gaza. Maar het ministerie geeft aan dat er sinds het officiële staakt-het-vuren van oktober vorig jaar sprake is van "gewijzigde omstandigheden", waardoor de situatie in Gaza veiliger zou zijn.

Maar de situatie in Gaza is allerminst veilig, zeggen de drie in de rechtszaal in hun schriftelijke verklaring. Er mag officieel dan een bestand liggen, nog steeds voert Israël bombardementen uit. "Elke nacht weet ik dat dit mijn laatste nacht kan zijn", zegt een van de studenten.

Sinds het begin van het staakt-het-vuren zijn er zeker 488 mensen gedood door Israëlisch geweld, onder wie ruim honderd kinderen. Dit weekend werden zeker 31 mensen gedood. Het was een van de bloedigste dagen sinds het begin van het staakt-het-vuren in oktober.

Ook de humanitaire situatie is ernstig. Veruit het grootste deel van de bevolking woont in tenten of ruïnes en er is nog steeds een tekort aan alles. Ook mogen veel hulporganisaties niet meer in het gebied werken.

Rafah deels open

Zo is een van de drie Palestijnen die de zaak heeft aangespannen al meerdere keren gevlucht, zegt mensenrechtenadvocaat Eva Bezem, die de groep Palestijnen vertegenwoordigt. "Hij zoekt dagelijks naar eten en schoon drinkwater en is continu bang dat er weer iets gebeurt."

"Het zijn de meest erbarmelijke leefomstandigheden, daar kunnen wij ons niets bij voorstellen. De situatie in Gaza is dus niet wezenlijk veranderd, en daarom begrijpen wij het besluit van de minister ook niet."

De grensovergang bij Rafah, in het zuiden van Gaza, is inmiddels deels heropend, melden Egyptische en Israëlische veiligheidsfunctionarissen. Dit is alleen gunstig voor zieke en gewonde mensen die naar het buitenland gaan voor een medische behandeling, en hun begeleiders. De opening van de grens maakt evacuatie voor andere Palestijnen niet makkelijker. "Een jonge afgestudeerde die een opleiding wil volgen kan nergens aansluiten in een wachtrij", zegt een van hen.

Hoop

Farra heeft al zijn hoop op de spoedzitting van vandaag gevestigd. Hij wil dat de Nederlandse regering ervoor zorgt dat hij het visum kan gebruiken dat hem gegeven is. "Ik hoop op veiligheid, menswaardigheid en een toekomst waarin mijn kinderen kunnen opgroeien zonder angst."

Die angst klinkt ook door in de rechtszaal, waar ook de verklaring van journalist Hisham Zaqout werd voorgelezen. Hij heeft een visum om te werken bij onderzoeksinstituut NIAS. Zijn onderzoeksproject heet De getuigen het zwijgen opleggen en richt zich op het beschermen van de verhalen van journalisten die in conflictgebieden werken.

"Het is een pijnlijke ironie dat ik, terwijl ik op deze administratieve beslissing wacht, zelf het reële risico loop het zwijgen opgelegd te krijgen. Voordat ik ook maar aan dit onderzoek kan beginnen." Ook hij beschrijft de onwetendheid of hij de nacht overleefd. "Als journalist is dit risico helaas nog groter."

De uitspraak wordt over twee weken verwacht. Mocht die positief uitpakken voor de drie Palestijnen, dan hoopt de rest van de groep ook zonder gerechterlijke tussenkomst naar Nederland te kunnen komen.