Goedemorgen! De Israëlische en Amerikaanse luchtmacht voeren voor de derde dag op rij luchtaanvallen uit op Iran. In Frankrijk houdt president Macron een toespraak over welke rol Franse kernwapens moeten spelen bij de verdediging van de Europese Unie.

Eerst het weer: vandaag is het zonnig en droog lenteweer. Wel trekken soms enkele velden met sluierwolken over het land. Het wordt 15 tot 17 graden bij een matige zuidenwind. Vanavond en vannacht is het helder bij 2 tot 5 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Hezbollah, een bondgenoot van Iran, heeft met een aanval op Israël gereageerd op de dood van de Iraanse leider Ali Khamenei. De militie zegt raketten te hebben afgevuurd vanuit Libanon op Israel, als wraak voor de aanvallen op Iran. Eén raket werd onderschept, andere raketten kwamen volgens Israel neer in open gebieden.

Het Israelische leger zegt intussen aanvallen uit te voeren op Hezbollah-doelen in heel Libanon. Inwoners in tientallen plaatsen in het oosten en zuiden zijn opgeroepen om te evacueren. In het zuiden van de hoofdstad Beiroet worden explosies gemeld. De Libanese premier noemt het onverantwoord dat er raketten zijn afgevuurd vanuit zijn land.

Ander nieuws uit de nacht

En dan nog even dit:

Op de Dam in Amsterdam kwamen feestende Iraniërs gisteren samen om de aanvallen van Israël en de VS op Iran te vieren. De bijeengekomen Iraniërs zijn blij met de dood van ayatollah Khamenei en andere prominenten van het regime.

Fijne dag!

Thomas R. uit Leek, die in 2022 Mieke Oort vermoordde, heeft zichzelf om het leven gebracht in de gevangenis. De Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden melden dat op basis van een bericht van R.'s zus op sociale media.

R. werd in 2022 veroordeeld tot 15 jaar gevangenis en tbs met dwangverpleging. De moord op Oort werd bekend als de Tindermoord: R. had het slachtoffer via de date-app leren kennen.

De man uit Leek had de Amerikaanse studente met een mes om het leven gebracht.

'Je strijd is gestreden'

"In zijn wanhoop koos hij, op een moment van diepe eenzaamheid, voor deze weg", citeren de twee kranten uit een bericht van de zus van R. op Facebook. "Je strijd is gestreden, jouw leven was zwaar."

De NOS heeft vergeefs geprobeerd de advocaat van R. te bereiken om het nieuws bevestigd te krijgen.

De nabestaanden van Oort zijn ontzet door het nieuws. "De ondraaglijke pijn van het verlies van Mieke was er al, maar dit bericht brengt opnieuw een golf van emoties met zich mee", zegt de advocaat van de ouders tegen de kranten.

Brandbom tegen woning

Dader en slachtoffer leerden elkaar kennen in 2021. Na een aantal weken kreeg Oort een relatie met een andere man. Daarna begon R. haar te stalken.

Op zondag 6 maart 2022 zag R. Oort dansen met haar nieuwe vriend tijdens een huisfeest in haar studentenwoning in Leeuwarden. Hij gooide een brandbom tegen de woning en stormde naar binnen. Hij stak de 21-jarige vrouw herhaaldelijk met het mes. Ook haar 26-jarige vriend werd gestoken, maar overleefde de aanval.

Hulp nodig?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Erover praten helpt. Dat kan 24/7 gratis en anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

1200 mensen werden bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen uitgenodigd te stemmen in het gebouw van speeltuinvereniging Millinx in de multiculturele Rotterdamse Tarwewijk. 107 van hen maakten ook gebruik van dat recht; een opkomst van nog geen 9 procent. Slechts 18 stemmen waren hier genoeg om van BIJ1 de grootste partij te maken.

Een uitschieter naar beneden, maar het stond niet op zich. Nooit was de gemiddelde opkomst bij de raadsverkiezingen in Nederland lager dan van 2022: 51 procent. En Rotterdam spande de kroon - nog geen vier op de tien mensen namen hier de moeite om naar de stembus te gaan. Ter vergelijking: bij de Kamerverkiezingen van afgelopen november was dat in Rotterdam bijna twee derde en landelijk 78 procent.

Niet voor niets voeren lokale politici her en der in Nederland deze keer niet alleen campagne voor hun eigen partij. Ze zetten zich ook in om de opkomst een beetje op te krikken. Alles om deze "vernedering niet nog een keer te hebben", zoals lijsttrekker Ronald Buijt van Leefbaar Rotterdam het uitdrukt.

'Gewone mensen' in Bergeijk

Zo maakt GroenLinks-PvdA in het Brabantse Bergeijk dezer weken filmpjes voor sociale media, geïnspireerd op voorbeelden van Labour in het Verenigd Koninkrijk. Video's waarin geen politici voorkomen, maar uitsluitend 'gewone mensen'. De eerste zijn af en staan op Instagram.

"We willen juist de samenleving in zijn kracht zetten, niet zozeer de politiek", zegt lijsttrekker Tim Sonnenberg. "Die komen al genoeg in beeld, als zij tenminste hun werk goed doen. We willen juist de jongeren aanspreken om te gaan stemmen. De filmpjes zijn daarom bewust luchtig gemaakt. Ook om te zorgen voor wat verbinding in de lokale samenleving, in deze tijden van polarisatie."

Van huisvuil tot veiligheid

Burgemeesters doen mee aan deze pogingen tot opkomstbevordering. In Den Haag (opkomst in 2022: 43 procent) plakte Jan van Zanen deze week een verkiezingsposter op als start van de campagne, met daarop in grote letters de aanmoediging 'Kom op! voor Den Haag'.

In Rotterdam heeft Van Zanens collega Carola Schouten haar agenda grotendeels leeg geveegd om in wijken te praten met potentiële kiezers over het belang van gemeenteraadsverkiezingen. Want dat belang is groot, daar is zij volledig van overtuigd, zei zij in het Radio 1 Journaal. "Gemeentepolitiek gaat over wat er gebeurt met je huisvuil, met je veiligheid, met de tarieven van de lokale belastingen."

Extra lage opkomst jongeren

Maar als dat zo is, waarom komt dan maar de helft van het electoraat stemmen? Daar is in verschillende plaatsen onderzoek naar gedaan, en ook landelijk. Daar kwam niet uit naar voren dat er in 2022 nou echt iets heel bijzonders aan de hand was. Ja, Rusland was net Oekraïne binnengevallen en dat nam iets van de aandacht voor de raadsverkiezingen weg. Bovendien zaten we nog in coronatijd.

Maar de belangrijkste oorzaken zijn meer structureel, en spelen ook dit jaar ongetwijfeld weer. De betrokkenheid bij de lokale politiek is laag; mensen vinden het mede daarom moeilijk om een keuze te maken. Dat speelt het meest bij jongeren, Nederlanders met een praktische opleiding en mensen met een migratieachtergrond. Bij gemeenteraadsverkiezingen speelt dit nog nadrukkelijker, omdat hier ook mensen met een buitenlands paspoort mogen stemmen.

Raadsleden niet dichter bij burgers

Socioloog Marianne van Bochove, die een rapport (getiteld 'Mooipraters - maar ze luisteren niet') maakte over de opkomst in Den Haag, juicht de pogingen tot opkomstbevordering toe, maar waarschuwt voor te hoge verwachtingen. Pratend met inwoners kwam zij er achter dat gemeentelijke politici in dat soort steden niet echt dichter bij de bevolking staan dan landelijke. Dat is ook niet zo raar als je bedenkt dat raadsleden er een gewone baan naast hebben: ook zij hebben simpelweg niet de tijd om overal hun gezicht te laten zien.

Dat neemt niet weg, vertelde ze in NOS-podcast 'De Dag', dat er best manieren zijn om iets aan de lage opkomst te doen. Zo gaat de bij jongeren populaire Haagse Juul via Tiktok dingen uitleggen over de plaatselijke politiek. "Dit soort 'sleutelfiguren', die hebben nog wel invloed", ziet Van Bochove.