Telecombedrijf Odido, dat begin deze maand werd getroffen door een datalek, bewaart persoonsgegevens van voormalige klanten langer dan het zelf zegt. Het Financieele Dagblad meldt dat klanten die al vijf of tien jaar geleden zijn overgestapt naar een andere provider, nu mail hebben gekregen dat hun gegevens zijn buitgemaakt. Odido zegt in zijn privacystatement dat gegevens worden bewaard tot maximaal twee jaar na het einde van het contract.

Odido kan tegenover het FD niet zeggen hoeveel oud-klanten bericht hebben gehad. Het bedrijf zegt meer tijd nodig te hebben om uit te zoeken waarom gegevens langer dan twee jaar worden bewaard.

Vorige week maakte Odido bekend dat hackers bij de data van 6,2 miljoen mensen konden. Het is een van de grootste datalekken ooit in Nederland. De hackers kwamen binnen door inloggegevens van personeel van de klantenservice te ontfutselen. Ze maakten onder meer naam- en adresgegevens, paspoort- en bankrekeningnummers buit. Wachtwoorden zouden niet zijn gestolen.

Odido zegt op een vraag-antwoord-site dat gegevens tot twee jaar worden bewaard "voor het geval je binnen deze periode weer klant wil worden". Die termijn gaat in "nadat alle wederzijde verplichtingen zijn afgehandeld". Als na een overstap bijvoorbeeld rekeningen of servicevragen open stonden, kan het volgens Odido zijn dat de termijn van twee jaar later is ingegaan dan de einddatum van het contract.

Autoriteit Persoonsgegevens

Deskundigen zeggen in het FD dat de gang van zaken er mogelijk op wijst dat het datamanagement van Odido niet op orde is. De Autoriteit Persoonsgegevens zegt tegen de krant dat de zaak wordt gevolgd en dat elk bedrijf wordt geacht zich aan de eigen privacyverklaring te houden.

Odido ontstond in 2023 na een fusie van T-Mobile Nederland en Tele2 Mobiel. Onder het bedrijf vallen ook de providers Ben en Simpel. Ook van klanten van die merken zijn gegevens gelekt.

Vuurwerkmatten, droneshows en optredens kleuren de komende dagen pleinen en parken in China ter gelegenheid van het Chinees Nieuwjaar. Dit jaar staat één traditie extra in de belangstelling: de leeuwendans. De eeuwenoude dans, die op het Chinese vasteland lange tijd naar de achtergrond was verdwenen, wint opnieuw aan populariteit onder jongeren.

Bovendien krijgt de dans steeds meer internationale erkenning. China en Maleisië hebben gezamenlijk een nominatie ingediend om de traditie te laten opnemen op de Unesco-lijst van immaterieel cultureel erfgoed.

De leeuwendans is een traditionele Chinese dans waarbij een of twee dansers in een kleurrijk leeuwenkostuum bewegen op het ritme van trommels en bekkens. De dans wordt vooral uitgevoerd tijdens feestdagen zoals Chinees Nieuwjaar en staat symbool voor geluk, voorspoed en het verdrijven van kwade geesten.

Nauwelijks meer uitgevoerd

Hoewel de leeuwendans vooral in Zuid-China diepgeworteld was, kwam de traditie in de twintigste eeuw onder zware politieke druk te staan en werd de dans op het vasteland een tijdlang nauwelijks nog uitgevoerd. Buiten China bleef de dans echter springlevend, met name binnen Chinese diasporagemeenschappen, waar de dans een belangrijk cultureel symbool bleef.

Toen de leeuwendans later weer in China werd toegestaan, bleek de interesse onder jongeren sterk afgenomen en leek de traditie langzaam te verdwijnen. Door jaren van actief cultuurbeleid, het organiseren van wedstrijden, schoolprogramma's en modernisering van de dans, wint de leeuwendans inmiddels opnieuw aan populariteit, vooral onder jongeren en meisjes.

Over het ontstaan van de leeuwendans bestaan verschillende verhalen. Volgens een bekende mythe zou de dans in de vijfde eeuw zijn ontstaan, toen mensen zich als leeuwen verkleedden om olifanten af te schrikken die in oorlogvoering werden ingezet. Historisch bewijs hiervoor ontbreekt. Waarschijnlijker is dat de dans voortkwam uit rituelen waarbij mensen zich verkleedden en lawaai maakten om kwade geesten of wilde dieren te verjagen en dat die gedaante door de jaren heen veranderde in de leeuwendans.

Wat vaststaat, is dat de leeuwendans voor het eerst wordt vermeld in geschriften uit de Tang-dynastie (618-907 n.Chr.). In de eeuwen daarna verspreidde de dans zich van de hofcultuur naar een alledaags volksgebruik in grote delen van China, waaronder Jieyang in Zuidoost-China.

In die stad ligt ook het officiële onderzoeksinstituut en opleidingscentrum voor de leeuwendans, beide geleid door Sun Shuqiang. Hij nam het instituut over van zijn grootvader, waarna het uitgroeide tot een van de bekendste regionale opleidingscentra, met honderden studenten die optreden in binnen- als buitenland.

Volgens Sun is de traditie meegegroeid met de tijd: "Vroeger was de kop van het leeuwenkostuum van hout gemaakt; tegenwoordig gebruiken we lichtere materialen, waardoor meer mensen de dans kunnen uitvoeren." Ook ontwikkelde hij nieuwe technieken die de choreografie spectaculairder maken. Een andere belangrijke verandering is de groeiende deelname van vrouwen en meisjes. "Modernisering betekent ook dat meisjes dezelfde kansen krijgen om mee te doen", aldus Sun.

Kinderen

Iemand die er goed in is geslaagd om meisjes te enthousiasmeren, is leeuwendanser en trainer Lin Kairong. Hij richtte een paar jaar geleden de eerste leeuwendansschool op in Jieyang, speciaal voor kinderen. Terwijl we zitten te wachten op de weekendtraining, komen de leerlingen - de jongste is nog maar 6 jaar oud - met hun grote leeuwenpakken aangesjouwd waarnaar er een paar uur serieus en toch met veel plezier en kabaal gedanst wordt.

Kai, vader van drie dochters, merkt op dat veel meisjes wel interesse hadden in de dans, maar zich niet aanmeldden bij een school. Dus ging hij zelf de wijk in om meisjes te enthousiasmeren. En met succes. Het merendeel van zijn vijftig leerlingen zijn meisjes.

Politieke aangelegenheid

Behalve vermaak, is de promotie van traditionele dansen als de leeuwendans ook een serieuze politieke aangelegenheid. Onder president Xi Jinping is de bescherming van cultureel erfgoed hoog op de agenda komen te staan. Volgens zijn regering dient het een belangrijk binnenlands politiek doel: het verstevigen van nationale identiteit, trots en sociale cohesie.

Daarnaast versterkt het China's internationale prestige. Cultureel erfgoed dwingt invloed en respect af op het internationale toneel en zet China in een goed daglicht, is de gedachte.

Sun en zijn leerlingen reizen de hele wereld over, van Dubai tot Milaan, om de leeuwendans te promoten en erkenning te krijgen voor de dans. Met de geplande opname van de leeuwendans op de Unesco-Werelderfgoedlijst lijkt de droom van Sun en die van China dit jaar werkelijkheid te worden.

Luchtvaartmaatschappijen moeten dit jaar kiezen: óf ze investeren fors in verduurzamen, óf ze moeten tientallen miljoenen euro's extra betalen aan uitstootrechten. Tot dit jaar kregen ze nog veel gratis rechten, maar dat voordeel komt te vervallen.

De vervuiler betaalt: sinds 2012 geldt dat ook voor luchtvaartmaatschappijen in Europa. Dat jaar ging de luchtvaart onder het zogeheten ETS (Emission Trading System) vallen. Voor de uitstoot van vluchten binnen Europa moeten de bedrijven speciale emissierechten inleveren. Een ton CO2 staat daarbij gelijk aan een emissierecht.

Als KLM van pakweg Amsterdam naar Barcelona vliegt, moet het dus rechten kopen om de uitstoot te dekken. Dat kan bij andere bedrijven, of bijvoorbeeld op de veiling bij de Nederlandse Emissieautoriteit. Maar luchtvaartmaatschappijen kregen ook nog jarenlang gratis uitstootrechten, als onderdeel van Europese regels.

Dit moest de bedrijven de tijd geven om te verduurzamen, zonder te worden weggeconcurreerd. In de praktijk kreeg bijvoorbeeld KLM daardoor de afgelopen jaren genoeg gratis rechten om zo'n beetje de helft van de uitstoot te dekken.

Ook andere luchtvaartmaatschappijen profiteerden van het systeem. Met de gratis rechten hebben de maatschappijen zeker honderden miljoen euro's bespaard en bovendien de financiële prikkel om de uitstoot ingrijpend omlaag te krijgen voor zich uit kunnen schuiven.

Sinds 2024 is het aantal gratis rechten afgebouwd. Eerst een kwart minder, toen de helft, en dit jaar dus naar nul. De uitstoot is in die periode niet of nauwelijks afgenomen.

Er is nog maar een beperkt aantal gratis rechten beschikbaar, dat gekoppeld is aan het gebruik van duurzamere brandstof. De luchtvaartmaatschappijen zullen dit jaar dus of verder moeten verduurzamen, of aanzienlijk meer uitstootrechten moeten kopen.

"In 2019 betaalde KLM circa 25 miljoen euro aan ETS-kosten", laat een woordvoerder van het luchtvaartbedrijf weten. "In 2024 zijn deze bedragen opgelopen tot circa 152 miljoen. We verwachten dat de ETS-kosten in 2030 oplopen tot circa 325 miljoen per jaar." Ook TUI moest door de afbouw extra rechten kopen.

Daarbovenop komen nog kosten door bijvoorbeeld de Nederlandse vliegbelasting, die ook bedoeld is om de verduurzaming verder aan te zwengelen. "Niet al deze kosten kunnen volledig worden doorberekend aan onze passagiers, waardoor de winstgevendheid onder druk komt te staan", zegt de KLM-woordvoerder.

Groen vliegen?

KLM, TUI en Corendon benadrukken dat ze nieuwe vliegtuigen hebben aangeschaft. Deze moderne toestellen zijn zuiniger, waardoor de uitstoot per vlucht lager wordt. TUI claimt zelfs een vermindering van 16 procent ten opzichte van de vorige generatie vliegtuigen.

Ook kopen TUI en KLM zogeheten Sustainable Aviation Fuel (SAF) bij. Dit soort duurzamere kerosine wordt gemaakt van bijvoorbeeld biomassa of waterstof. KLM zegt wereldwijd een van de grootste afnemers van SAF te zijn en investeert in een nieuwe fabriek in Delfzijl.

Toch blijft het bijmengen van schonere kerosine marginaal, zelfs bij zelfbenoemd voorloper KLM. In 2024 ging grofweg voor elke 58 liter fossiele brandstof 1 liter SAF in de tank, blijkt uit het jaarverslag. Bij TUI lag de verhouding afgelopen jaar op ongeveer 2 procent.

Corendon wil niets zeggen over het aantal gekochte liters schonere brandstof. Ook doet het bedrijf geen uitlatingen over hoeveel extra rechten het dit jaar extra moet kopen. Maar het geeft wel toe dat verduurzaming lastig is. "In het algemeen geldt dat de luchtvaart graag wil verduurzamen, maar dat het eerlijke verhaal is dat dat niet eenvoudig is", laat een woordvoerder weten.

Concurrentie

"Snel vergroenen is moeilijk", zegt ook Georgette Boele, econoom bij ABN Amro. "De luchtvaart is erg afhankelijk van brandstof. De alternatieven daarvoor zijn in de luchtvaart beperkt in vergelijking met andere mobiliteitssectoren."

Elektrisch vliegen is voorlopig toekomstmuziek. "Batterijen zijn nog te zwaar en hebben veel ruimte nodig", zegt Boele. Groene waterstof en biobrandstoffen lijken geschiktere kandidaten om fossiele kerosine te vervangen. "Ook de scheepvaart, vrachtwagens en de binnenvaart willen deze brandstoffen gebruiken."

Bovendien zijn de alternatieve brandstoffen nog erg duur. Boele: "Het is goedkoper om maar gewoon uitstootrechten te kopen."