Hoe groot is de kans dat het aanstaande Nederlandse kabinet nog dit jaar gaat vallen? Het is een van de nieuwste weddenschappen op Polymarket. Een Amerikaans platform waar je op zo'n beetje alles kunt gokken. De Kansspelautoriteit wil dit soort platforms aan banden leggen.

Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat wel een weddenschap over op Polymarket: keert Jezus terug naar de aarde voor 2027? Wie wint de Golden Globes? Wanneer trouwt Taylor Swift? Maar ook: hoe groot is de kans dat de Amerikaanse president Trump Groenland inneemt?

De oprichter van Polymarket noemt het een voorspelplatform, maar de Kansspelautoriteit concludeert na onderzoek dat het een illegale goksite is. De toezichthouder wil dat de site voor Nederlanders onbereikbaar wordt en dat weddenschappen over de Nederlandse politiek van de site verdwijnen. Als dat niet gebeurt, kan het instituut bijvoorbeeld overgaan tot het opleggen van boetes.

Ella Seijsener, directeur vergunningen en toezicht bij de Kansspelautoriteit, waarschuwt: "Het aanbieden van weddenschappen op politieke gebeurtenissen is te allen tijde verboden in Nederland, ook als de website een gokvergunning zou hebben."

32 miljoen dollar

Wereldwijd steken mensen via Amerikaanse sites als Polymarket en Kalshi miljarden in gokken op politiek, het weer en sportwedstrijden. De sites zijn in België en Duitsland al geblokkeerd en zijn in Nederland illegaal. Toch ging er in een weddenschap over de formatie van de nieuwste coalitie in Nederland 32 miljoen dollar om.

Techondernemer Alexander Klöpping verkondigde vorig jaar dat hij een paar duizend euro had buitgemaakt door te wedden op de uitkomst van de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. De Kansspelautoriteit heeft hem daarop aangesproken.

"Polymarket normaliseert gokken door van vrijwel alles een kans om te gokken te maken", zegt Tony van Rooij, gokonderzoeker bij het Trimbos-instituut. Gebruikers kunnen bij Polymarket ongelimiteerd geld inleggen, zelf weddenschappen opzetten en hier een datum aan verbinden. De kansen, percentages en prijzen worden automatisch bepaald op basis van vraag en aanbod.

Van Rooij wijst op de gezondheidsrisico's van kansspelen. "Gokken klinkt wellicht onschuldig, maar het hangt vaak samen met schulden, schade aan gezinnen en relaties, eenzaamheid, depressie, wanhoop en andere schade."

Handelen met voorkennis

Crypto-expert Bart Mol verdiepte zich in de goksites en ziet in de weddenschappen een graadmeter van de samenleving. "Tijdens de afgelopen Amerikaanse verkiezingen zag je op Polymarket eerder dat Donald Trump ging winnen dan in kranten of op tv werd gemeld. Daarmee kun je met de wijsheid van de massa de uitkomst van gebeurtenissen voorspellen."

Polymarket, een bedrijf dat inmiddels miljarden waard is, maakt gebruik van cryptovaluta en blockchaintechnologie, waardoor gebruikers anoniem kunnen blijven. Daardoor bestaat het risico dat gebruikers handelen met voorkennis.

Zo werd recentelijk een weddenschap aangemaakt met de voorspelling dat de termijn van president Maduro van Venezuela voor het einde van januari ten einde kwam. Die voorspelling kwam uit toen Amerikaanse elitetroepen hem ontvoerden. Een gokker won enkele honderdduizenden dollars. In verschillende media wordt gespeculeerd dat het iemand uit het Witte Huis moet zijn geweest.

Verkiezingen beïnvloeden

In dat verband speelt een ander groot risico, volgens Seijsener van de Kansspelautoriteit. "De weddenschappen kunnen onafhankelijke democratische processen beïnvloeden, zoals verkiezingen. Dat is onwenselijk."

Zij grijpt ook de afgelopen Amerikaanse verkiezingen aan. "Tussen Kamala Harris en Donald Trump was het lang een nek-aan-nekrace totdat er veel geld op de winst van Trump werd ingezet." Seijsener vindt het aannemelijk dat het gedrag van kiezers is beïnvloed. "Mensen stemmen mogelijk anders als zij geld op de uitkomst inleggen."

Polymarket is door de NOS om een reactie gevraagd, maar het bedrijf heeft niet gereageerd.

De Amerikaanse staat Californië heeft te maken met een hausse aan vergiftigingen door paddenstoelen. Door de warme herfst van vorig jaar, gecombineerd met de vroege regen deze winter, is er een overdaad aan paddenstoelen, en de giftige exemplaren zijn maar moeilijk te onderscheiden van de eetbare.

Sinds november zijn er al vier mensen overleden door het eten van giftige groene knolamanieten, een van de gevaarlijkste paddenstoelen wereldwijd. Zo'n veertig mensen raakten vergiftigd, drie van hen hadden een acute levertransplantatie nodig.

Normaal ziet Californië ongeveer twee tot vijf vergiftigingen door knolamanieten per jaar. De leeftijd van de slachtoffers loopt uiteen van 19 maanden tot 67 jaar.

Groene knolamanieten kunnen binnen 24 uur hevige buikkramp, misselijkheid en diarree veroorzaken. Omdat die symptomen weer overgaan, zoeken slachtoffers vaak geen hulp van een arts, terwijl ondertussen de toxines in het lichaam wel schade veroorzaken aan lever of nieren. Tegen de tijd dat dat duidelijk is, is behandeling vaak moeilijk.

Draaierig en vermoeid

"Niemand had ons gewaarschuwd", zegt Laura Marcelino, die in november ziek werd na het eten van de paddenstoelen. In haar Mexicaanse geboorteplaats Oaxaca aten ze vaker zelfgeplukte exemplaren. "We dachten dat het veilig kon."

Haar echtgenoot kreeg een dag later de eerste verschijnselen, hij was draaierig en vermoeid. Omdat ze dachten dat het om een virusje ging, bleven ze de paddenstoelen gebruiken in een soep en tortilla's. Daarop werden ze allebei doodziek. Haar echtgenoot onderging een levertransplantatie, ze kampen allebei nog met de nasleep van de vergiftiging.

Omdat de paddenstoel zo makkelijk kan worden verward met eetbare exemplaren, heeft het ministerie van Volksgezondheid in de staat wildplukkers opgeroepen helemaal geen paddenstoelen uit de natuur meer te consumeren.

651 hotelkamers maakte ze schoon, maar geld zag ze tot vandaag niet. Nataliia pakte voor 150 euro de bus uit Oekraïne omdat haar werk was beloofd in Nederland. En ook 20 asielzoekers gingen kamers schoonmaken bij het Ibis Styles hotel in Arnhem, nadat iemand ze op straat had aangesproken. Ook zij werden lange tijd niet uitbetaald en de schoonmakers blijken te werken op ongeldige contracten.

Nieuwsuur-verslaggever Mark Schrader kwam het verhaal bij toeval op het spoor, toen hij met collega Zainab Hammoud op een bankje bij het station in Arnhem zat. Wat volgde was een zoektocht naar de bedrijven en schimmige tactieken hierachter. In deze nieuwe zaterdageditie van podcast De Dag lichten we elke week een verhaal van Nieuwsuur uit. Vandaag vertelt Mark over dit onderzoek.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Wat er gebeurde in dit hotel herkennen experts. De klachten over mensenhandel en uitbuiting nemen toe, merken zij, omdat er zo'n tekort aan personeel is voor juist dit soort werk. De arbeidsinspectie doet onderzoek naar de misstanden.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl
Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek
Redactie: Judith van de Hulsbeek