De nonnen van de beroemde Sacré-Coeur zijn jarenlang fysiek en mentaal mishandeld. Dat blijkt uit een rapport van een onderzoekscommissie dat vorige week openbaar werd gemaakt.

Voor wie Parijs bezoekt, is de Sacré-Coeurbasiliek een bekend beeld. Jaarlijks beklimmen miljoenen bezoekers de trappen van Montmartre, maar uit het onderzoek blijkt dat achter de toeristische trekpleister zich ernstige misstanden hebben afgespeeld.

Ruim 40 jaar lang voerde de moeder-overste, Marie-Agnès, een "terreurbewind" achter de kloostermuren. Uit meer dan 150 interviews blijkt dat de zusters leden onder permanente stress, angst, chantage en controle. De commissie spreekt van een "pervers-narcistische structuur", waarin misstanden systematisch plaatsvonden.

Machtsmisbruik

"Als een van jullie het niet met mij eens is, dan springt ze maar uit het raam", zei de moeder-overste volgens een van de getuigen. Uit de verklaringen blijkt dat de nonnen op verschillende manieren gebukt gingen onder het bewind van Marie-Agnès.

Ze werden afgeluisterd en gechanteerd: "De post werd geopend overhandigd. Daarna ben ik wantrouwig geworden." Ook kamers werden doorzocht, elkaar verklikken werd aangemoedigd. Volgens het rapport voelde de moeder-overste kwetsbaarheden feilloos aan en wist ze precies hoe ze hen kon manipuleren.

Marie-Agnès liet zichzelf vereren: "De wil van God uitoefenen, is doen wat ik je zeg. Ik ben zijn tussenpersoon", staat in het rapport opgetekend. De psychologische mishandelingen reikten zo ver, dat ze de zusters liet geloven dat zij zelf het probleem waren. "Marie-Agnès heeft altijd gelijk, ik ben degene die het niet begrijpt", zegt een van getuigen. Als de moeder-overste ziek was, kregen de zusters de schuld. "Er werd ons verteld dat wij degenen waren die haar ziek maakten."

Het onderzoek laat zien dat de moeder-overste op elke manier controle wilde behouden. De kleinste details deden er toe, zelfs "de kleur van de grapefruits".

Fysieke mishandelingen maakten deel uit van het dagelijks bestaan van de zusters, vooral op het gebied van voeding. De zusters moesten fysiek op Marie-Agnès lijken en werden gedwongen om aan te komen. Daarbij werd dwangvoeding toegediend, wat leidde tot braken. De zusters werden regelmatig gewogen maar mochten hun gewicht niet weten. "Het was een teken van roeping wanneer men aankwam in gewicht", werd hun verteld.

Medische misstanden

Voor wie weerstand bood, werden medicijnen als straf gebruikt. Zusters kregen medicatie toegediend zonder te weten wat het was. Ook kregen ze geen toegang tot medische zorg. "Kiespijn gaat over met een rozenkrans", vertelt een van de getuigen in het onderzoeksrapport. Ook hygiënische basisproducten waren moeilijk te verkrijgen.

De nonnen werden zoveel mogelijk afgesloten van de buitenwereld, contact onderhouden met familie werd afgeraden. "Als je rugpijn hebt, is het omdat je je familie te vaak ziet."

In het rapport vertelt een zuster hoe ze de zaken probeerde aan te kaak te stellen, maar dat des te meer zij zich uitsprak, des te harder werd teruggeslagen. "Zodra een meningsverschil ontstond, werden we gedwongen medicijnen te nemen of naar de andere kant van de wereld gestuurd."

Spaarboekjes geleegd

Ook financieel had Marie-Agnès de touwtjes strak in handen. Bankrekeningen en spaarboekjes van nieuwe rekruten werden geleegd, erfenissen werden buitgemaakt. Met het geld genoot Marie-Agnès vervolgens onder meer van vakanties aan de Middellandse Zee met twee zusters van het bestuur, die ook bijdroegen aan het 'terreurbewind'.

Het binnenhalen van geld was een constante zorg voor de moeder-overste. Zusters werden op 'missie' gestuurd om nieuwe rekruten te vinden, waar de voorkeur duidelijk uitging naar jonge meisjes uit welgestelde families. Ook moesten de nonnen donaties binnenhalen, beloftes van steun aan de kerk waren niet genoeg.

Indirect einde aan bewind

In 2016 overleed Marie-Agnès, waarna er een indirect einde kwam aan de wantoestanden. In de jaren daarna werden de misstanden zowel binnen als buiten het klooster stilgehouden, totdat vijf jaar geleden een intern onderzoek werd uitgevoerd. Vervolgens werd een onderzoekscommissie ingesteld, in opdracht van de nieuw aangetreden moeder-overste.

De getuigenissen in het rapport schetsen een harde realiteit van wat er al die jaren zich bij de toeristische trekpleister heeft afgespeeld. Uit het onderzoek zijn in totaal 1489 gevallen van misbruik vastgesteld.

De twee Nederlandse militairen die voor een verkenningsmissie in Groenland waren, komen weer terug naar Nederland. Dit was volgens het ministerie van Defensie altijd al de planning.

Het gaat om twee officieren van de Koninklijke Marine, een operationeel en een logistiek planner. Zij reisden afgelopen vrijdag af naar Groenland, om de opties voor een oefening met NAVO-landen in kaart te brengen. Dat gebeurde onder leiding van Denemarken.

Ook Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Noorwegen, Zweden en Finland stuurden daarvoor militairen naar Groenland.

Duitse militairen ook al thuis

De vijftien militairen die Duitsland naar Groenland stuurde, zijn inmiddels ook al terug naar huis. Zij verbleven korter dan eerder aangekondigd. Het is onduidelijk of dat iets te maken heeft met de dreigingen van de Amerikaanse president Trump richting landen die meedoen aan de verkenningsmissie.

Trump kondigde dit weekend aan de importtarieven voor die landen, waaronder dus ook Nederland, met tien procent te verhogen. Hij is tegen de verkenningsmissie van de Europese landen. Hij eist dat Groenland, dat onderdeel is van het koninkrijk Denemarken, in handen komt van Amerika.

De verkenningsmissie wordt volgens het Nederlandse ministerie van Defensie nu vanuit Nederland en Denemarken voortgezet. Mogelijk volgt daarna een NAVO-oefening. Het demissionaire kabinet laat in ieder geval weten "positief" tegenover een grotere inzet binnen NAVO-verband te staan.

In tuincentrum Groenrijk in Middelburg is een zeldzame paddenstoel gevonden. Het is een Amerikaanse aardster die voor zover bekend nog maar vier keer is waargenomen in Europa.

De vondst werd gedaan door Willy Remijn. Ze liep met haar kleinzoon door het tuincentrum toen haar oog op een plantenbak viel met daarin - behalve een olijfboom - ook de aardster. "Ik dacht: dat hoort niet in een pot", zegt ze tegen Omroep Zeeland.

Toeval wil dat haar man, Henk, paddenstoelenexpert is. Willy stuurde hem een foto van de schimmel, die een doorsnede heeft ter grootte van een pink.

Henk wist meteen dat het om iets bijzonders ging, maar kwam er zelf niet uit. Hij schakelde een mede-expert in en die ontdekte dat het om een Geastrum welwitscii ging. "Een hartstikke zeldzame paddenstoel", aldus Henk.

Aardster

De Amerikaanse soort werd voor het eerst op Europese grond waargenomen in 1848, in Lissabon. Daarna werd de paddenstoel bijna twee eeuwen niet meer gespot, totdat hij in 2018 opdook in België. Ook in Nederland was de schimmel al eerder te zien: in 2021 in Leiden.

Een zeldzame vondst dus. "Ook in de Caribische streken en in Mexico is hij pas 25 tot 30 keer gevonden", zegt Henk.

Een aardster is een type paddenstoel die begint als bol. Bij rijpheid splijt de buitenste laag open als een ster. Ze zijn vooral te vinden in zanderige omgevingen zoals duinen en bossen. Wereldwijd zijn zo'n 120 soorten van de aardster bekend, waarvan ongeveer twintig in Nederland.

Olijfboom

De olijfboom in wiens bak de paddenstoel groeide, is waarschijnlijk geïmporteerd uit het Caribische gebied, vermoedt hij. De tropische temperaturen worden in dat deel van het Middelburgse tuincentrum nagebootst, en dus vergaat het de aardster daar ook prima. Eerdere vondsten van de aardster in Europa werden ook gedaan in warme omgevingen.

De Geastrum welwitscii wordt voor onderzoek opgestuurd naar natuurhistorisch museum Naturalis in Leiden.