In de Braziliaanse deelstaat São Paulo is woensdag een wet aangenomen die het begraven van huisdieren bij hun baasje of baasjes toestaat. Dat is te danken aan de trouw van hond Bob, die na de begrafenis van zijn baasje in de voorstad Taboão da Serra weigerde om de begraafplaats te verlaten.

Bob werd een vaste waarde op deze begraafplaats. Hij kreeg daar een hondenhok, liep met begrafenisstoeten mee en bood troost aan mensen die een graf bezochten. Dat deed hij tien jaar lang. Hij dankte er zijn bijnaam Corveido aan, wat Doodgraver betekent.

Een aanrijding door een auto werd hem in 2021 fataal. Zijn laatste rustplaats is pal naast dat van zijn baasje. De lokale organisatie voor de opvang van zwerfhonden, Patre, zamelde geld in voor de oprichting van een standbeeld.

Dat kwam er. "Gisteren was het twee jaar geleden dat onze geliefde Bob de Doodgraver een prachtig sterretje aan de hemel werd", schreef Patre bij de onthulling. "De begraafplaats is niet meer hetzelfde zonder jou, grote vriend, jij die ons zoveel hebt geleerd met je trouw en liefde."

"We beleven een historische dag voor diegenen die hun huisdieren koesteren als deel van de familie", schreef de initiatiefnemer van de wet op Facebook. "Het is nu een wet in de staat São Paulo: huisdieren kunnen naast hun familie begraven worden. Een doorbraak waarmee de liefde, band en respect in een echte relatie worden erkend."

Elk jaar gaan er naar schatting 5800 mensen dood doordat ze stoppen met eten en drinken. Dat blijkt uit onderzoek van het Erasmus MC in Rotterdam, dat werd uitgevoerd op basis van een representatieve steekproef tussen 2019 en 2023. Het gaat om 3,5 procent van het totale aantal sterfgevallen per jaar.

Nog eens 2000 mensen kiezen er voor om te sterven door het zelfstandig innemen van dodelijke medicijnen of (slaap)middelen.

Vooral 30- tot 70-jarigen gebruiken medicijnen om te sterven. In veel van de onderzochte gevallen hadden zij psychische problemen en een deel van deze groep had al eerder een poging gedaan om zelf hun leven te beëindigen.

Ieder jaar sterven bijna 10.000 mensen door euthanasie door een arts, wat neerkomt op 5,8 procent van het totale aantal overlijdensgevallen. Voor een derde van de mensen was een afgewezen euthanasieverzoek de directe aanleiding om te stoppen met eten of drinken.

Niet belasten

Het merendeel (90 procent) van de mensen die er zelf voor kozen om te sterven noemt ondraaglijk lijden als reden van de overlijdenswens. Een grote groep zag vaak niet meer in hoe hun leven beter zou kunnen worden.

"Veel mensen die om verschillende redenen het gevoel hebben 'klaar met leven' te zijn, willen zelf de verantwoordelijkheid nemen en zelf het moment van overlijden bepalen", zegt Fenne Bosma, die betrokken was bij het onderzoek. "Sommigen willen een arts niet belasten of hebben principiële bezwaren tegen medische betrokkenheid bij het beëindigen van het leven", stelt ze.

Waardig sterven

Het helpen van mensen die stoppen met eten of drinken is niet strafbaar en wordt volgens de wet niet gezien als hulp bij zelfdoding. Een overlijden op deze wijze wordt nadien geregistreerd als natuurlijke dood.

Volgens de onderzoekers ervaren zowel de mensen die ervoor kiezen om zo te sterven als hun naasten deze manier als "een waardig overlijden". Wel benadrukken ze het belang van goede voorbereiding en begeleiding daarbij.

De mensen die stoppen met eten of drinken worden daarin soms ondersteund door zorgverleners. Zo krijgen ze bijvoorbeeld slaapmiddelen of morfine. De meeste mensen die overlijden zijn ouder dan 80 jaar en hebben lichamelijke klachten. Sommigen van hen kampen ook met een ziekte die invloed heeft op hoe lang hun leven nog duurt.

Middel X

Een kwart van de groep die stierf door een combinatie van medicijnen gebruikt daarvoor het middel X. Dat is een zelfdodingspoeder waarvan het gebruik op zichzelf niet strafbaar is. Verspreiding ervan is dat wel, omdat dat geldt als hulp bij zelfdoding. Alleen artsen is het onder strenge voorwaarden toegestaan om mensen te helpen doodgaan.

Onderzoeker Bosma stelt dat de media-aandacht voor middel X niet heeft geleid tot een toename van het aantal mensen dat kiest voor de dood door het gebruik van medicijnen of het zelfdodingsmiddel. "Dat komt onder meer doordat het lastig is om aan de middelen te komen en er misverstanden en onduidelijkheid zijn over in hoeverre iemand mag worden geholpen door een naaste", zeggen de onderzoekers.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Van Spanje tot het Verenigd Koninkrijk, en ook in ons land, zijn er plannen voor een verbod op sociale media voor jongeren. Wereldwijd zijn landen bezig met de gevaren van apps als Tiktok, Instagram en Facebook.

Jongeren voelen zich minder gelukkig door al het scrollen en de eenzaamheid groeit, zo blijkt uit onderzoeken. De sociale media hebben een duidelijk effect op de mentale gezondheid en de roep om daar wat aan te doen, klinkt luider.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

En precies daarom kozen ze er in Australië twee maanden geleden voor om sociale media te verbieden voor kinderen en jongeren onder de 16. Hoe gaat het nu het verbod even actief is?

Correspondent Meike Wijers sprak met kinderen, ouders en experts en maakt de balans op in deze aflevering van podcast De Dag. Wat kunnen we leren van het eerste land ter wereld dat sociale media verbood?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Ulrike Nagel