Een inzamelingsactie voor de grotendeels door brand verwoeste Vondelkerk heeft al ruim 180.000 euro opgehaald. Begin volgende week hoopt Stadsherstel Amsterdam de monumentale kerk in te kunnen om de schade verder te inventariseren.

De Vondelkerk in Amsterdam vloog een uur na de jaarwisseling in brand. De brand is vermoedelijk door vuurwerk veroorzaakt. De schade wordt op miljoenen geschat.

Precies een week geleden begon eigenaar Stadsherstel een inzamelingsactie voor de Vondelkerk. De organisatie koopt monumentale panden op en restaureert deze om ze vervolgens te verhuren of een maatschappelijke functie te geven. Het gebouw werd ontworpen door Pierre Cuypers, die ook bouwmeester is van het Rijksmuseum en Centraal Station in de hoofdstad.

"Binnen een paar maanden" moet duidelijk worden hoe hoog het schadebedrag is en hoeveel de verzekering dekt. Toch is Stadsherstel Amsterdam alvast een inzamelingsactie gestart.

"De ervaring leert bij dit soort projecten waar brand is geweest dat de verzekering nooit toereikend is en er altijd een tekort blijft", zegt Stella van Heezik, woordvoerder van Stadsherstel. "Het zou zonde zijn als we dan niet verder zouden kunnen met de restauratie." Een streefbedrag voor de inzamelingsactie is er daarom nog niet.

Nog geen streefbedrag

De organisatie wordt bedolven onder reacties. "Zo veel zelfs dat we niet eens iedereen meer persoonlijk kunnen beantwoorden en bedanken", zegt Van Heezik. "We zijn aan het nadenken of we nog iets kunnen terugdoen voor alle donateurs, maar dat is nog wat pril. Als alles lukt, gaan we dat natuurlijk goed vieren."

Maandag hoopt Stadsherstel de Vondelkerk in te kunnen. Van Heezik: "In het souterrain kunnen we dan bijvoorbeeld kijken hoe het ervoor staat met het archief. Vandaag is een steiger aan de voorgevel geplaatst zodat we een deel van de muur kunnen veiligstellen. Het is niet zo dat het hele pand instort, maar bepaalde muurdelen van de kerk moeten wel verstevigd worden."

Vorige week maakte Nieuwsuur deze reportage bij de Vondelkerk:

Organisaties die van de Vondelkerk gebruikmaakten, moesten door de brand halsoverkop op zoek naar nieuwe onderkomens. Zo ook Maira Evers, oprichter en eigenaar van creatief bureau Gardeners met 35 werknemers. "De brand is verschrikkelijk voor de kerk, omwonenden, de stad en voor ons."

"Tegelijkertijd is het hartverwarmend hoeveel mensen met ons meedenken", zegt Evers. "Een hostel om de hoek bood ons deze week gelijk onderdak aan - en dat ontroerde enorm. Vanaf begin volgende week stelt Monks in de Houthavens tijdelijk een vleugel met alle faciliteiten in hun gebouw beschikbaar."

Ze verwacht dat de heropbouw van de kerk jaren gaat duren. "Het is de plek waar ik mijn bedrijf heb opgebouwd en bijna zeventien jaar heb gezeten. Ik wil hoe dan ook dat de Vondelkerk terugkeert, niet alleen voor ons, maar vooral voor de stad."

Een ander bedrijf dat een verdieping huurde in de Vondelkerk kan terecht in de Muiderkerk. Kerkgemeenschap Liberty Church is uitgeweken naar de Posthoornkerk.

Andere initiatieven

Naast de actie van Stadsherstel zijn er diverse andere initiatieven. Zo haalde Stichting Hart voor het Vondelpark al eerder 10.000 euro op en staat een inzamelingsactie op GoFundMe al op ruim 32.000 euro.

Ook zanger Dotan, die in mei in de Vondelkerk zou optreden, haalt geld op voor de kerk. Dotan schreef donderdag op Instagram dat "elke euro" die hij met zijn concert ophaalt naar de wederopbouw van de kerk uit 1872 gaat. De zanger treedt nu op in De Duif, een andere monumentale Amsterdamse kerk, gelegen aan de Prinsengracht.

De politie laat weten dat het onderzoek naar de toedracht van de brand nog steeds in volle gang is en er "vanuit het strafrechtelijke" gedeelte geen nieuws te melden is.

De eigenaar van de bar in Crans-Montana waar in de nieuwjaarsnacht veertig mensen omkwamen, is aangehouden en zit in voorlopige hechtenis, melden Zwitserse media. Het Openbaar Ministerie had een bevel tegen hem uitgevaardigd, omdat de angst bestond dat de Fransman het land zou ontvluchten.

Er loopt een strafrechtelijk onderzoek naar de uitbater en zijn vrouw. Het tweetal runde de bar samen en wordt verdacht van "dood door nalatigheid, lichamelijk letsel door nalatigheid en het veroorzaken van een brand door nalatigheid".

De beslissing om eigenaar Jacques Moretti vast te houden komt van een rechter in het Zwitserse kanton Wallis. Het onderzoek naar de dodelijke cafébrand richt zich ook op zijn vrouw en mede-eigenaar Jessica Moretti, maar zij wordt niet vastgehouden.

Niet brandveilig

Tijdens de jaarwisseling brak er brand uit in bar Le Constellation, die zich razendsnel verspreidde. De brand ontstond rond 01.30 uur in de kelder van de bar. Op beelden is het vermoedelijke begin van de brand te zien. Mensen hebben flessen vast met ijsfonteinen, die te dicht bij materiaal aan het plafond komen, dat vervolgens vlamvat. Het vuur greep snel om zich heen.

Bij de brand raakten ook meer dan honderd mensen ernstig gewond. Van velen wordt gevreesd dat zij alsnog zullen overlijden.

In 2019 werd de bar voor het laatst op brandveiligheid gecontroleerd, maakte burgemeester Féraud deze week bekend. De geluidswerende matten die aan het plafond waren bevestigd, werden volgens hem nooit op brandveiligheid getest.

Dag van nationale rouw

In Zwitserland is vandaag een dag van nationale rouw vanwege de dodelijke cafébrand. De slachtoffers werden herdacht tijdens een ceremonie. Daarbij waren onder anderen de Franse president Macron en de Belgische premier De Wever aanwezig. Bij de brand kwamen ook Belgen en Fransen om het leven. Ook families van de slachtoffers waren erbij.

Verder luidden door het hele land kerkklokken om 14.00 uur ter nagedachtenis aan de slachtoffers, gevolgd door een minuut stilte.

De Iraanse justitie heeft gedreigd met zware straffen voor demonstranten. Het hoofd van de rechterlijke macht zegt dat betogers "streng en maximaal zullen worden aangepakt, zonder genade". Een openbaar aanklager in de hoofdstad Teheran zegt dat mensen die vernielingen aanrichten of geweld gebruiken de doodstraf tegemoet kunnen zien.

De uitspraken zijn een reactie op de aanhoudende protesten tegen het regime, die eind december begonnen. Dat gebeurde uit frustratie over enorme inflatie en stijgende voedselprijzen. Inmiddels zijn de protesten uitgegroeid tot uitingen van kritiek tegen het regime en tegen het gebrek aan politieke vrijheid en voor vrouwenrechten.

Op onderstaande beelden zijn protesten in Mashad en Teheran te zien. De beelden zijn geverifieerd door persbureaus Reuters en AP:

Volgens mensenrechtenorganisatie HRANA uit de VS zijn er zeker 42 doden gevallen in het land. Ook zouden ruim 2200 mensen zijn gearresteerd. Slachtofferaantallen zijn niet met zekerheid te zeggen, omdat er geen vrije pers is in Iran.

Betogers worden op de staatstelevisie getypeerd als "terroristische vertegenwoordigers" van vijanden van Iran: Israël en de VS. De Iraanse opperleider Khamenei zei vanochtend op de staatstelevisie dat de demonstranten "van hun eigen straten een puinhoop maken om de president van een ander land te behagen".

De protestgolf is de grootste sinds de dood van Mahsa Amini in 2022. De Iraanse werd opgepakt door de moraalpolitie omdat zij haar hoofddoek volgens de agenten te los droeg. Na haar arrestatie overleed ze aan de gevolgen van fysiek geweld, bleek uit onderzoek.

In onderstaande video zie je beelden van Iraanse staatstelevisie waarin voor het eerst over de protesten wordt bericht:

In Iran werden in de eerste negen maanden van 2025 meer dan duizend mensen geëxecuteerd. Dat is volgens cijfers van Amnesty International het hoogste aantal in de afgelopen vijftien jaar.

Iran is een van de landen waar het vaakst de doodstraf wordt voltrokken, samen met China, Saudi-Arabië, Somalië en de Verenigde Staten.