Hoe ziet Frankrijk zijn rol als enige kernmacht binnen de Europese Unie? President Macron zet dat vanmiddag uiteen in een langverwachte toespraak over de dissuasion nucléaire: nucleaire afschrikking. Vanaf het Bretonse schiereiland L'île Longue, de thuisbasis van Franse kernonderzeeërs, gaat Macron naar verwachting onderstrepen wat het belang is van de naar schatting 290 kernkoppen die in het land zijn gestationeerd. Voor Frankrijk én voor de rest van Europa.

"Dit is een belangrijk moment", zegt vice-admiraal b.d. Jean-Louis Lozier, adviseur bij het Franse instituut voor internationale betrekkingen IFRI. "Dat gold eerder voor toespraken van voorgangers van Macron, maar vandaag al helemaal, gezien wat er nu in de wereld gebeurt: een imperialistisch Rusland dat oprukt naar het westen, en de Verenigde Staten die duidelijk afstand nemen van Europa."

Alternatief voor Amerika

De nucleaire bescherming van Europa tegen kerngrootmacht Rusland is van oudsher een taak van de Amerikanen. Maar de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten heeft in Europa een flinke knauw gekregen: door steeds minder mensen wordt het land gezien als bondgenoot, onder meer vanwege president Trumps dreigende taal richting Denemarken en toenadering tot de Russische president Poetin.

De Duitse bondskanselier Merz voert al gesprekken met Macron over het Franse nucleaire arsenaal, zei hij enkele weken geleden. Eerder sprak hij ook over de optie van Duitse gevechtsvliegtuigen met Franse kernbommen. Vergelijkbare discussies spelen ook in Polen, Zweden en andere landen in het noorden en oosten van de EU. In Nederland schreef de nieuwe regering in het coalitieakkoord dat ons land 'constructief' staat tegenover het versterken van Europese nucleaire afschrikking.

In Europa bezit naast Frankrijk ook het Verenigd Koninkrijk kernwapens. De twee landen ondertekenden vorig jaar zomer een pact om hun nucleaire samenwerking op te voeren, door de eventuele inzet van hun kernwapenarsenaal met elkaar te coördineren. "Net als de Britten kan Frankrijk kernwapens alleen inzetten als er sprake is van zeer extreme omstandigheden", benadrukt Lozier. "Met andere woorden: wij beschouwen onze nucleaire afschrikking als strikt defensief. Het is geen dwang- of politiek drukmiddel."

Concrete plannen nog onduidelijk

Eerder werkte Lozier als bevelvoerder van meerdere nucleaire onderzeeërs en was hij directeur van de nucleaire divisie van de Franse regering. Hij verwacht dat Macron in zijn toespraak nadrukkelijk zal benoemen dat de Franse nucleaire afschrikking bijdraagt aan de verdediging van heel Europa. "Nu is de vraag in hoeverre de president die Europese dimensie concreet gaat invullen: blijft het bij verklaringen, of worden er concrete plannen aangekondigd?"

Het Élysée, het presidentieel kantoor, laat daar niets over los. Een mogelijk scenario is dat Europese bondgenoten worden uitgenodigd om deel te nemen aan de Franse 'Poker'-oefeningen, waarbij een nucleaire aanval wordt gesimuleerd.

Een ander potentieel gebaar is dat Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen, waarvan een deel kernwapens kan dragen, in strategische landen worden gestationeerd. Daarnaast is het mogelijk dat kernraketten op land weer terugkomen. Die waren na de Koude Oorlog afgeschaft.

Een uitbreiding van het aantal kernkoppen is niet uitgesloten, maar is onwaarschijnlijk, stelt Emmanuelle Maitre, onderzoeker bij de Franse Stichting voor Strategisch Onderzoek. "Wat bijzonder is aan de Franse aanpak, is dat de president zelf oordeelt wat 'strikt toereikend' is. Dat wil zeggen: dat wat hij absoluut nodig acht om er zeker van te zijn dat daarmee een land als bijvoorbeeld Rusland onaanvaardbare schade kan worden toegebracht."

Politieke erfenis

Dat Macron binnenkort begint aan zijn laatste jaar als president, speelt op de achtergrond ook een rol. Meer militaire slagkracht binnen Europa is voor hem altijd een belangrijk thema geweest, waarvoor hij in de afgelopen jaren vanuit het buitenland steeds meer erkenning heeft gekregen.

Maar dat hij voor zijn vertrek de Franse nucleaire paraplu binnen Europa wil uitbreiden, stuit zijn politieke tegenstanders tegen de borst. Zo maakt het rechts-radicale Rassemblement National - dat bovenaan de peilingen staat - er een punt van dat de Franse nucleaire macht niet moet worden gedeeld.

Daarvan zal volgens Maitre sowieso geen sprake zijn. "De Franse president blijft altijd degene die beslist over de inzet van kernwapens", zegt ze. "Frankrijk behoudt zelf de capaciteit om onderzeeërs, kernkoppen en wapens te produceren. Het zal belangrijk zijn om dat te benadrukken, want we weten dat dit politiek heel gevoelig ligt."

De politie heeft opnieuw een hologram gemaakt van een verdachte van een ernstig zedenmisdrijf. Het 3D-model wordt vandaag verspreid, in de hoop een verkrachtingszaak uit 2009 alsnog op te lossen.

Het is de tweede keer dat de politie een hologram maakt van een verdachte in een cold case. In december kondigde de politie al aan het 3D-beeld te zullen publiceren, tenzij de dader zich zou melden. Dat is niet gebeurd.

De zaak gaat over de verkrachting van een 15-meisje in een bos bij Bilthoven. In september 2009 fietste zij 's middags uit school, toen een man haar aanviel op het fietspad tussen Bilthoven en Bosch en Duin en haar misbruikte. De man was destijds rond de 30 of 40 jaar oud en rook naar alcohol.

3D-model

Met hulp van het slachtoffer heeft de politie een compositietekening en een 3D-model van hem gemaakt. Die laat zien hoe de verdachte er destijds uit zag.

"Op een tekening zie je alleen het gezicht, terwijl een hologram de hele mens laat zien", vertelt John Riemen van het Centrum voor Biometrie van de politie. "De bouw, maar ook de kleding. We hopen dat dat meer aanslaat."

Dit is het hologram:

De politie heeft in deze cold case voor een 3D-model gekozen omdat er gedetailleerde beschrijvingen zijn van de dader. De politie heeft ook zijn DNA-materiaal, maar tot dusver is er geen overeenkomst met de landelijke DNA-databank, waardoor zijn identiteit nog altijd onbekend is.

Als het hologram wél namen van mogelijke verdachten oplevert, kan de politie het DNA van de genoemde mannen vergelijken met het DNA-spoor uit 2009. Volgens de politie is dan snel duidelijk of het om de dader gaat.

Eerste hologram

Deze methode bleek succesvol in 2021, de eerste keer dat de politie een hologram maakte. Ook toen ging het om een ernstige zedenzaak. Een onbekende man misbruikte twee tienermeisjes in kelderboxen in Vlaardingen en Schiedam, een derde slachtoffer wist te ontkomen.

Na het zien van het 3D-model herkende iemand zijn collega. Een DNA-vergelijking bevestigde dat het daadwerkelijk om de dader ging. De man is inmiddels in hoger beroep veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf.

Overigens kreeg de politie toen in totaal ruim 300 tips, die allemaal zijn gecheckt. Dat iemand op het 3D-model lijkt betekent volgens de politie dus niet automatisch dat iemand ook de dader is.

Sekswerker

In 2024 maakte de politie een hologram van een slachtoffer, in plaats van een verdachte. De 3D-afbeelding van een vermoorde sekswerker werd geprojecteerd op de Amsterdamse Wallen. Het leverde tips op, maar geen doorbraak.

De gouden tip in de Bilthovense verkrachtingszaak bleef ook uit na de recente media-aandacht in december. De politie kreeg toen wel een aantal namen en meerdere mannen stonden DNA af, maar er was geen match.

Vandaag laat de politie het hologram online en op tv zien, maar ook aan voorbijgangers bij een winkelcentrum in Bilthoven. Voor de gouden tip is er een beloning van 10.000 euro.

Brief slachtoffer

Het slachtoffer in de zaak schreef vorig jaar een brief aan de dader, die is gepubliceerd op de site van de politie. Daarin riep ze de dader op om zich bekend te maken.

"Voor mij is het zo belangrijk dat er, ook nu na al die jaren, antwoorden komen. Dat mij recht wordt gedaan. Recht aan mij als persoon, maar ook aan ons, als vrouwen in Nederland. Je blijft van ons af."

Goedemorgen! De Israëlische en Amerikaanse luchtmacht voeren voor de derde dag op rij luchtaanvallen uit op Iran. In Frankrijk houdt president Macron een toespraak over welke rol Franse kernwapens moeten spelen bij de verdediging van de Europese Unie.

Eerst het weer: vandaag is het zonnig en droog lenteweer. Wel trekken soms enkele velden met sluierwolken over het land. Het wordt 15 tot 17 graden bij een matige zuidenwind. Vanavond en vannacht is het helder bij 2 tot 5 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Hezbollah, een bondgenoot van Iran, heeft met een aanval op Israël gereageerd op de dood van de Iraanse leider Ali Khamenei. De militie zegt raketten te hebben afgevuurd vanuit Libanon op Israel, als wraak voor de aanvallen op Iran. Eén raket werd onderschept, andere raketten kwamen volgens Israel neer in open gebieden.

Het Israelische leger zegt intussen aanvallen uit te voeren op Hezbollah-doelen in heel Libanon. Inwoners in tientallen plaatsen in het oosten en zuiden zijn opgeroepen om te evacueren. In het zuiden van de hoofdstad Beiroet worden explosies gemeld. De Libanese premier noemt het onverantwoord dat er raketten zijn afgevuurd vanuit zijn land.

Ander nieuws uit de nacht

En dan nog even dit:

Op de Dam in Amsterdam kwamen feestende Iraniërs gisteren samen om de aanvallen van Israël en de VS op Iran te vieren. De bijeengekomen Iraniërs zijn blij met de dood van ayatollah Khamenei en andere prominenten van het regime.

Fijne dag!