De defensieministers van de NAVO-bondgenoten vergaderden vandaag in Brussel. Bij die belangrijke vergadering ontbrak echter de Amerikaanse minister Hegseth van Defensie. Het is zeer uitzonderlijk dat ministers niet naar deze bijeenkomsten komen, die al maanden van tevoren vaststaan. Eerder liet ook Hegseths collega Rubio van Buitenlandse Zaken verstek gaan.

Hegseth stuurt wel een vervanger, staatssecretaris Colby, maar achter de schermen klinkt dat de afwezigheid van Hegseth gezien kan worden als een politiek signaal: zo belangrijk is de NAVO niet meer voor de Amerikanen.

"Jammer voor hem, hij mist een leuk feestje", zei de IJslandse minister van Buitenlandse Zaken bij binnenkomst op het NAVO-hoofdkwartier over de ontbrekende Hegseth. "Natuurlijk is het altijd beter dat ministers erbij zijn, maar ik zou het niet als slecht signaal omschrijven."

Dat herhaalde ook NAVO-secretaris-generaal Rutte na afloop. "Ik maak me niet al te veel zorgen als sommige hoge Amerikaanse functionarissen, die ook voor hun eigen halfrond in de Indo-Pacific moeten zorgen, niet altijd hier in Brussel kunnen zijn." Hij noemde dat "heel logisch" en benadrukte dat hij veel contact heeft met Hegseth.

Verklaring oud-ambassadeurs

Dat dit echter niet zo logisch is, blijkt uit de verklaring die een groot deel van de Amerikaanse oud-ambassadeurs van de NAVO en Amerikaanse hoogste NAVO-commandanten sinds 1997 naar buiten brachten. "De NAVO is geen Amerikaanse gebaar van vrijgevigheid", schrijven zij.

Het bondgenootschap is juist van groot strategisch belang voor de veiligheid van de VS, stellen de oud-ambassadeurs. "Het is een strategische overeenkomst die ervoor zorgt dat de Verenigde Staten de machtigste en economisch meest stabiele natie ter wereld blijven, tegen een fractie van de kosten die het zou kosten om het alleen te doen."

Als de VS zich zou terugtrekken uit de NAVO zou dat niet alleen tot hogere kosten leiden, maar ook tot grotere risico's en een verlies voor de Amerikaanse invloed in de wereld, zeggen zij.

Ook wijzen de oud-ambassadeurs op verminderde legitimiteit voor de operaties die de VS wereldwijd uitvoert. Die zouden dan meer worden gezien als "politieacties" in plaats van operaties met een internationaal mandaat, waarschuwen ze.

NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Het statement van de Amerikaanse oud-ambassadeurs bij de NAVO en de Amerikaanse generaals komt niet toevallig vandaag, het is goed getimed nu de ministers van defensie hier bij elkaar zijn en aan de vooravond van de start van de veiligheidsconferentie in München.

Het ontbreken van Hegseth wordt door de andere ministers publiekelijk gerelativeerd, maar achter de schermen hoor je dat er wel degelijk zorgen zijn over het politieke signaal dat de Amerikanen voor de tweede keer op rij geen minister naar het NAVO-hoofdkwartier sturen.

Die ongerustheid staat misschien niet letterlijk in de verklaring van de Amerikaanse oud-gedienden, maar de woorden die ze kiezen zeggen genoeg. Ze wijzen erop dat het niet in het belang van de VS is als het vertrouwen van de bondgenoten wordt aangetast.

Maar dat is precies wat wél gebeurd is tijdens de Groenland-crisis, toen Trump NAVO-bondgenoot Denemarken bedreigde. Zij waarschuwen dat de NAVO ook belangrijk is voor Amerika en willen laten zien dat er in de VS wel degelijk brede steun is voor de alliantie."

Demissionair defensieminister Brekelmans zegt dat in de vergadering vooral gesproken is over de NAVO-missie Arctic Sentry en de steun aan Oekraïne.

Brekelmans weet de afwezigheid vooral aan de enorme organisatie die komt kijken voor een bezoek in een ander werelddeel. In zijn ervaring kost dat meerdere dagen en de Amerikaanse ministers hebben het druk, zei ook hij.

"Ik denk niet dat er een politiek signaal is", zei Brekelmans. Hij wees ook naar de Amerikaanse vervanger die was gestuurd. "De boodschap was heel duidelijk, wie dat precies zegt vind ik van secundair belang."

Colby benadrukte in zijn toespraak dat het tijd is voor NAVO 3.0, waarbij Europa meer verantwoordelijkheid moet nemen voor de eigen defensie en zei dat de VS zich meer focust op het eigen halfrond.

Voorlopig zijn de Europeanen nog erg afhankelijk van de Amerikanen, laat deze video zien:

Sinds Trump 2 is sprake van 'europeanisering van de NAVO', waarbij landen taken overnemen van de VS. Trump wil al langer dat de Europeanen veel meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen, conventionele verdediging, zodat hij de blik op de regio rond de Stille Oceaan kan richten.

Het gaat op het NAVO-hoofdkwartier dan ook veel over burden shifting: lastenverplaatsing. De Amerikanen doen minder, de Europeanen meer.

Eerder deze week bleek bijvoorbeeld dat de Amerikanen het NAVO-commando op een aantal plekken overgedragen hadden aan Europese bondgenoten. Ook uit Nederlandse militaire kenniscentra haalden Amerikanen medewerkers terug. Diplomaten verzekeren dat dit voor hen niet als verrassing kwam.

Daarnaast ging de coördinatie van alle hulp aan Oekraïne van Amerikaanse handen over in Duits-Brits leiderschap. De verwachting is dat de VS zal aankondigen een deel van zijn militairen uit Europa te verplaatsen. De Amerikanen blijven wel benadrukken dat hun steun aan de NAVO in beton gegoten is.

Mensen die 60 jaar worden, krijgen vanaf volgend jaar een uitnodiging voor een gordelroosvaccinatie. Demissionair staatssecretaris Tielen voor Preventie beperkt zich bewust tot deze groep, omdat meer mensen inenten te duur is.

Hiermee volgt ze een advies van het RIVM op om het beschikbare geld zo goed mogelijk te besteden, schrijft de staatssecretaris in een brief aan de Tweede Kamer. Vanaf 2027 trekt het ministerie van Volksgezondheid 47 miljoen euro per jaar uit voor de vaccinatie. Vanaf 2030 wordt dat verhoogd naar 53 miljoen euro per jaar. De financiering loopt tot en met 2039.

400 euro

"Praktisch betekent dit dat we jaarlijks minimaal 150.000 mensen kunnen vaccineren", aldus de VVD-bewindsvrouw. Mensen die al 60 jaar of ouder zijn, komen niet in aanmerking voor het vaccinatieprogramma.

"Omdat het gordelroosvaccin helaas erg duur is en er meer dan 5 miljoen 60-plussers in Nederland zijn, wisten we vanaf de start dat dat gewoonweg niet mogelijk is", zegt Tielen. De twee benodigde vaccins per persoon kosten samen rond de 400 euro.

Jeukende blaasjes

De prikleeftijd van 60 is gekozen, omdat dat de meeste gezondheidswinst oplevert en het meest kosteneffectief is, aldus de staatssecretaris. "Met een keuze voor de leeftijd van 60 jaar worden uiteindelijk de meeste gevallen van gordelroos voorkomen."

Mensen die niet in aanmerking komen voor het programma kunnen overigens zelf een vaccinatie halen, zoals nu ook al het geval is. Ze moeten die dan wel zelf betalen.

Gordelroos wordt veroorzaakt door hetzelfde virus als waterpokken, dat na jaren weer actief kan worden. Bij gordelroos heeft iemand jeukende blaasjes op de huid. De aandoening komt vooral voor bij ouderen.

In Brussel heeft de politie op verschillende afdelingen van de Europese Commissie invallen gedaan. Agenten deden onderzoek naar mogelijke vastgoedfraude, bevestigt de Europese Commissie na berichtgeving van de Britse krant Financial Times. Het onderzoek wordt uitgevoerd door het Europees Openbaar Ministerie (EPPO).

Twee jaar geleden, in 2024, heeft de vorige Europese Commissie 23 gebouwen verkocht aan de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij, een vennootschap in handen van de Belgische Staat. De gebouwen zijn destijds voor 900 miljoen euro verkocht. Bij de verkoop zou mogelijk zijn gefraudeerd.

Een van de locaties waar een inval zou zijn gedaan, is de begrotingsafdeling. In het vorige mandaat van de Commissie was de Oostenrijker Johannes Hahn begrotingscommissaris. Hij was tot 2024 verantwoordelijk voor de EU-begroting. Het is niet duidelijk of hij iets met het onderzoek te maken heeft.

Medewerking aan het onderzoek

Volgens de Europese Commissie is de verkoop volgens de regels verlopen. De commissie verklaart dat "de verkoop van de gebouwen volgens vastgestelde procedures en protocollen is verlopen".

Een woordvoerder van EPPO kan in verband met het onderzoek niet meer zeggen dan dat er "bewijsmateriaal wordt verzameld". De Europese Commissie heeft toegezegd volledig te zullen meewerken aan het onderzoek van EPPO.