Het verhoor van Bill en Hillary Clinton over hun ervaringen met Jeffrey Epstein liep vorige week uit op gebekvecht, bizarre vragen en in het geval van de voormalige first lady zelfs een abrupt einde. Uit videobeelden die zijn vrijgegeven blijkt dat vooral Hillary Clinton fel van zich afbeet in de bijeenkomst met Congresleden.

De Clintons getuigden los van elkaar over hun relatie met de veroordeelde pedoseksueel, die geregeld beroemdheden fêteerde in zijn luxe verblijven. In de documenten die eind januari werden vrijgegeven, dook ook oud-president Clinton meerdere keren op, onder meer op privéfoto's in een zwembad en tijdens een massage. Er is geen bewijs dat de Clintons iets afwisten van Epsteins misdaden.

In zijn verhoor legde Bill Clinton uit dat hij de rijke zakenman kende van het fondsenwerven. "Was hij een vriend?", wilde de commissie weten. "De relatie was vriendelijk, maar ik kende hem niet goed genoeg om van vriendschap te spreken", antwoordde Clinton.

'Geschokt door misbruik'

De oud-president reageerde met een afgemeten "nee" op de vraag of hij ooit over vrouwen of meisjes had gesproken met Epstein. Hij zei geschokt te zijn dat de vrouw die hem masseerde later zou vertellen dat ze misbruikt was door Epstein. "Ik heb nooit iets gezien waardoor ik vermoedde dat hij mensen smokkelde", aldus Clinton.

De foto tijdens het zwemmen werd genomen tijdens een benefietreis, vertelde Clinton:

Hillary Clinton werd ook gevraagd naar deze foto's van intieme momenten. "Wat ging er door u heen toen u hem gemasseerd zag worden?", wilde de commissie weten. Clinton betwijfelde openlijk de relevantie van die vraag.

"Ik ga niet mijn mening geven of speculeren over iets waar ik de context niet van ken en niet bij was", antwoordde ze. "Ik wil duidelijk gezegd hebben dat ik de relevantie van uw vragen niet zie en het niet ga hebben over gesprekken tussen mij en familieleden, vooral niet mijn echtgenoot." In het verleden reageerde Hillary Clinton vaker fel op politieke tegenstanders die het gebrek aan huwelijkse trouw van haar man ter sprake brachten. Dat waren maar smeercampagnes, vond ze.

Vissen naar schandalen

Hillary Clinton beschuldigde de commissie ervan te vissen naar schandalen in haar leven terwijl er zat vragen zijn over de rol van huidig president Trump. Ze verklaarde dat ze Epstein nooit heeft ontmoet. Volgens haar was het verhoor puur bedoeld om de aandacht van Trump af te leiden.

"Als deze commissie echt de waarheid wil over Epsteins mensensmokkel, dan moet je geen genoegen nemen met persconferenties van het Witte Huis, maar hem onder ede bevragen over de tienduizenden keren dat hij opduikt in de Epstein-files", maande ze. "Recent is er een mail gepubliceerd waarin staat dat Trump ooit tegen de politie zei 'ik ben zo blij dat jullie hem gestopt hebben'. Oja? Wat wist hij dan?"

Bill Clinton zei Epstein 20 jaar geleden eens met Trump besproken te hebben bij een golfwedstrijd voor een goed doel. "We hadden jarenlang prachttijden, maar kregen ruzie over vastgoed. Jammer", had Trump volgens Clinton gezegd. Die voegde eraan toe dat hij "nooit iets van hem heeft gehoord waarvan ik dacht dat hij iets verkeerd deed met Epstein".

Ufo's en Pizzagate

Hillary Clintons stemming verslechterde verder toen haar vragen werden gesteld die ze nog minder relevant achtte, zoals een dwarsstraat over het vrijgeven van geheime documenten over ufo's. Hoewel ze daar nog kalm antwoord op gaf, schoot ze uit haar slof toen andere complottheorieën aan bod kwam, zoals QAnon en Pizzagate, de aanval uit 2016 op een pizzarestaurant door iemand die online had gelezen dat daar kinderen werden misbruikt.

"Ongelofelijk dat je dat ter sprake brengt", reageerde Clinton verontwaardigd. "Dat draaide om buitenissige beschuldigingen waar meerdere mensen gewond door raakten omdat een gestoorde jongeman het vuur opende."

Clintons lichaamstaal verraadt veel:

Clinton besloot helemaal te stoppen met het verhoor toen ze ontdekte dat Afgevaardigde Nancy Mace een foto uit de besloten bijeenkomst online had gezet. Clinton was woest dat de Republikein lekte uit een bijeenkomst die zijzelf juist in de openbaarheid had willen houden. "Ik ben hier klaar mee", reageerde ze giftig voordat ze wegbeende. "Als het zo moet van jullie, ben ik er klaar mee."

Daarmee was de hoorzitting afgelopen:

De Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman waarschuwen voor de nieuwe asielwetten die momenteel bij de Eerste Kamer liggen. Ze roepen Eerste Kamerleden op kritisch naar de wetten te kijken.

Het gaat om de wetsvoorstellen van oud-minister Faber (PVV) die moeten leiden tot "het strengste asielbeleid ooit" in Nederland. Vlak voor Kerst stemde een meerderheid van de Tweede Kamer in met de twee nieuwe asielwetten.

Daarin staat onder meer in dat het strafbaar wordt om illegaal in Nederland te verblijven. De ombudsmannen maken zich vooral zorgen over de gevolgen daarvan voor kinderen. Oud-asielminister Van Weel, die Faber opvolgde, vond het niet nodig om de wetten te toetsen aan kinderrechten, omdat de wet alleen over volwassenen gaat.

"Als ouders strafbaar worden gesteld, raakt dat hun kinderen", zegt Kinderombudsman Margrite Kalverboer, die wijst naar het toeslagenschandaal als voorbeeld. "Daarom moeten we die gevolgen vooraf goed bekijken en waar mogelijk voorkomen." Ze roept de Eerste Kamer op om alsnog om zo'n kinderrechtentoets te vragen.

Tweestatusstelsel

Daarnaast uiten de ombudsmannen opnieuw kritiek op de andere maatregelen die met de nieuwe asielwetten worden geregeld. Zo wordt een verblijfsvergunning korter geldig, van vijf naar drie jaar. Verder wordt het met de nieuwe regels lastiger om familie over te laten komen naar Nederland en komt er een zogenoemd tweestatusstelsel.

Daarin worden vluchtelingen opgedeeld in twee groepen: mensen die zijn gevlucht omdat ze gevaar lopen vanwege hun etniciteit, geaardheid of geloof en een groep die is gevlucht voor oorlog en geweld. Deze groep moet op termijn in principe terugkeren en krijgt ook minder rechten.

Nog langere wachttijden

De ombudsmannen spreken van "wetgeving voor de bühne" en vrezen dat de nieuwe wetten tot nog langere wachttijden zullen gaan leiden in de hele asielprocedure.

Ook de IND, de organisatie die asielaanvragen in Nederland afhandelt, waarschuwt hiervoor. Doordat verblijfsvergunningen korter geldig worden moet de IND bijvoorbeeld veel vaker controles uitvoeren, terwijl er nu al een enorme wachttijd is. Op een tweede gesprek bij de IND moeten asielzoekers nu al ruim twee jaar wachten.

"De manier waarop de overheid tienduizenden asielzoekers en statushouders behandelt, heeft de ondergrens bereikt", zegt de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen daarover.

Nieuwe Europese regels

Daarnaast gaan er deze zomer ook Europese regels rond migratie in, het zogenoemde Europese migratiepact. "Dat vertroebelt", zegt Van Zutphen in een interview in Trouw. "In Den Haag loopt nu alles door elkaar heen: de twee asielwetten, het Europese migratiepact, de strafbaarstelling van illegaliteit. Het is een spaghetti geworden. Voor de uitvoerbaarheid, duidelijkheid en rechtszekerheid is dat geen goed idee. Dat is vragen om problemen en in mijn geval is dat vragen om klachten."

Vorig jaar uitten de ombudsmannen ook al kritiek op de asielwetten van toenmalig minister Faber. Ze waarschuwden in een brandbrief voor de gevolgen voor de hele samenleving als de wetten worden ingevoerd.

Het regeringsvliegtuig hoeft hij er niet voor te pakken, maar premier Jetten maakt vandaag wel degelijk zijn eerste buitenlandse reis. België is de bestemming. Het programma heeft veel weg van een middagje speeddaten. Binnen een paar uur ontmoet hij in Brussel de drie kopstukken van de Europese Unie, NAVO-baas Rutte en de Belgische premier De Wever.

Jetten en zijn ministersploeg willen binnen de Europese Unie duidelijk een andere toon aanslaan dan het kabinet-Schoof: een uitgestoken hand in plaats van een vuist op tafel. Onder het vorige kabinet is de invloed van Nederland in de EU afgenomen. Jetten wil dat gezag terugwinnen.

Wie ontmoet Jetten in Brussel?

De eerste buitenlandreis van premier Schoof ging ook naar Brussel. Hij stelde daar vooral veel eisen. Zo wilde Nederland uitzonderingen op het asiel- en mestbeleid. Die uitzonderingen kwamen er niet.

Jetten ziet de EU niet als een instantie die vooral lastige regels oplegt. Hij vindt een sterk Europa van groot belang voor Nederland, of het nu gaat om veiligheid of economie. Juist daarom wil hij zich constructief opstellen, stelde hij in het coalitieakkoord.

Lastige dossiers

De komende tijd moet duidelijk worden wat dat in de praktijk betekent. Er liggen lastige dossiers, zoals een mogelijke uitbreiding van de EU met nieuwe lidstaten, waaronder Oekraïne.

Ook moet er een nieuwe EU-begroting komen. Blijft Nederland zich verzetten tegen een groter EU-budget en een grotere Nederlandse bijdrage? En wat te denken van het door Nederland zo verfoeide gezamenlijke lenen? Het zijn onderwerpen waarover het nieuwe kabinet in het coalitieakkoord een constructieve toon aanslaat, maar waarover binnen de coalitie heel verschillend wordt gedacht.

De ontmoetingen in Brussel van vandaag zijn vooral bedoeld als persoonlijke kennismaking. Toch zullen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en António Costa, voorzitter van de club van regeringsleiders, benieuwd zijn naar de inzet van de nieuwe Nederlandse premier. Ook zullen zij willen weten hoe Jetten denkt zijn ambitie waar te maken, terwijl hij in Nederland afhankelijk is van oppositiepartijen in de Tweede Kamer.

Trendbreuk

CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers voorspelt dat er in Brussel vooral vragen zullen zijn over de werking van een minderheidskabinet, omdat zulke kabinetten in de EU een zeldzaamheid zijn.

De toon van het nieuwe kabinet is volgens de CDA'er juist heel duidelijk. Hij verwacht dat Jetten in Brussel een 'warm welkom' krijgt, "omdat deze nieuwe regering als trendbreuk met de vorige een sterke pro-Europese koers vaart en ook aan het stuur wil staan in Europa, in plaats van als een emmer achter de boot te hangen".

Mohammed Chahim zit in het Europees Parlement voor GroenLinks-PvdA, in de Tweede Kamer de grootste oppositiepartij. Hij hoopt dat Jetten zich hard zal maken voor het vergroenen van de economie, een belangrijk thema binnen de EU. Chahim zou vooral willen dat Jetten zich in Brussel net zo opstelt als in zijn tijd als minister voor Klimaat en Groene Groei. "Hij zag dat de toekomst van de industrie lag in energieonafhankelijkheid en het vergroenen van de industrie."

Oud-collega Rutte

Bij de NAVO hoeft Jetten zich niet meer voor te stellen. Hij kent Mark Rutte goed, onder meer uit de tijd dat zij samen in het kabinet zaten. Toch gaat hij ook bij hem langs. Sinds een Nederlander de dagelijkse leiding heeft over NAVO zijn de banden met Den Haag warmer dan ooit. Die korte lijntjes zal Jetten willen behouden. Bovendien heeft Rutte ongetwijfeld nog enkele tips uit zijn tijd als premier.

Waarschijnlijk staan Rutte en Jetten in hun gesprek ook stil bij de situatie in het Midden-Oosten, al staat dat onderwerp officieel niet op de agenda. Hoe dan ook zal Rutte het toejuichen dat Nederland investeert in defensie en dat de steun aan Oekraïne overeind blijft.

Op die punten zijn er duidelijke overeenkomsten met het vorige kabinet, dat als het om de NAVO ging gold als een van de braafste jongetjes van de klas.

Over twee weken is Jetten opnieuw in Brussel. Dan is hij voor het eerst bij aanwezig bij een EU-top en ontmoet hij - over speeddaten gesproken - de regeringsleiders van alle 27 EU-landen.