Een krijttekening van Rembrandt heeft bij veilinghuis Sotheby's in New York 12,7 miljoen euro opgebracht. Het is het hoogste bedrag ooit voor een tekening van Rembrandt. Het record stond op 3,7 miljoen euro.

Rembrandt van Rijn maakte de schets Rustende jonge leeuw tussen 1638 en 1642. Vorig jaar was de tekening, die niet veel groter is dan een smartphone, te zien in het H'ART museum in Amsterdam.

De verkoper van de krijttekening van 115 bij 150 millimeter is de Amerikaanse historicus en miljardair Thomas S. Kaplan. Hij raakte op jonge leeftijd in de ban van Rembrandt en bezit zeventien schilderijen van de Leidse schilder.

De tekening met het leeuwtje was in 2005 de eerste Rembrandt die hij kocht. De opbrengst doneert hij aan de stichting Panthera. Die mede door hem opgerichte stichting zet zich in voor het behoud van leeuwen, tijgers en andere grote katachtigen en hun leefgebieden. "Ik heb maar één passie die nog groter is dan die voor Rembrandt: de bescherming van wilde dieren", zei Kaplan daar eerder over.

Volgens Sotheby's was het een bijzondere veiling omdat het voor het eerst in tientallen jaren was "dat zo'n belangrijke tekening van een Oude Meester" op een veiling verscheen. Wie de tekening heeft gekocht is niet bekendgemaakt.

Dierentekeningen

Van Rembrandt zijn 15 dierentekeningen bewaard gebleven. Op zes daarvan tekende hij een leeuw, een bepaald niet alledaagse diersoort in het Nederland van de 17de eeuw. Volgens historici werden slechts af en toe exotische dieren naar Nederland gebracht, meestal afkomstig uit koloniën of overzeese gebieden waarmee Nederland handel dreef.

Die werden dan vaak tentoongesteld op jaarmarkten. In Amsterdam, waar de schilder een groot deel van zijn leven woonde, werden die jaarmarkten gehouden op wat nu het Waterlooplein is. Dat was op slechts twee minuten loopafstand van Rembrandts huis in de Jodenbreestraat. Het is heel waarschijnlijk dat de schilder de kans om dit indrukwekkende dier van dichtbij te bestuderen met beide handen heeft aangegrepen.

De man die in 2024 Donald Trump wilde neerschieten op een golfbaan in Florida is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating.

Ryan Routh (59) werd iets minder dan twee maanden voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen opgepakt bij de golfclub van Trump in Florida, waar de presidentskandidaat aan het golfen was. Routh lag, net buiten het hek, met een semiautomatisch geweer in de bosjes toen hij door beveiligers werd ontdekt. Hij was op dat moment op een paar honderd meter afstand van Trump.

Routh heeft altijd ontkend dat hij van plan was Trump dood te schieten. Maar volgens de aanklagers was hij al maanden bezig een aanslag op Trump voor te bereiden, wilde hij zo nodig iedereen die op dat moment in de weg liep doden en heeft hij nooit spijt of berouw getoond.

Zonder advocaat

Routh werd ook veroordeeld tot zeven jaar cel voor illegaal wapenbezit en het belemmeren van een federale agent tijdens zijn arrestatie.

De uitspraak in de zaak van Routh zou al in december zijn, maar de rechter stemde ermee in de zaak uit te stellen nadat Routh had besloten een advocaat in de arm te nemen. Tot dan toe had hij zichzelf verdedigd.

Vandaag begint in het Spaanse A Coruña de derde REAIM-top. Op die top praten meer dan honderd landen over het militaire gebruik van kunstmatige intelligente (AI). Het belangrijkste agendapunt: hoe ervoor te zorgen dat militair AI-gebruik binnen ethische grenzen blijft?

Het is de bedoeling om tijdens de top tot internationale overeenstemming te komen. Nederland wil dat er zo vaak mogelijk een mens betrokken blijft bij militaire beslissingen. Deskundigen noemen dat een 'human in the loop'. Militaire AI mag dan dus niet zelf besluiten nemen, maar is er uitsluitend om militairen te voeden met informatie of opdrachten uit te voeren.

Defensieminister Brekelmans zegt daarover tegen de NOS: "AI speelt een steeds grotere rol op het gevechtsveld. Dat biedt kansen om militairen en burgers beter te beschermen, maar vraagt ook om duidelijke grenzen en menselijke sturing. Op de REAIM-top maakt Nederland zich sterk voor verantwoorde militaire AI."

AI wordt al gebruikt in oorlogssituaties. Israël gebruikte bijvoorbeeld een AI-systeem dat doelwitten in Gaza bepaalde en op het slagveld in Oekraïne wordt gevochten met drones die door AI zelfstandig kunnen vliegen.

Ook de Nederlandse krijgsmacht gebruikt al AI en experimenteert met nieuwe toepassingen.

Soms wordt AI in Nederland toegepast om een simpel handje te helpen, bijvoorbeeld door erop te wijzen dat een tank aan onderhoud toe is, maar Defensie experimenteert ook met het vaststellen van militaire doelwitten. "We voeren verschillende innovatieprojecten uit op dit thema", zegt een woordvoerder.

"Als je tien uur videomateriaal hebt, dan moet nu nog een militair naar dat materiaal kijken. AI kan je helpen dat binnen een paar seconden te analyseren om zo een doelwit te bepalen", zegt Roy Lindelauf, hoogleraar Data Science in Militaire Operaties bij de Nederlandse Defensie Academie. Hij is ook op de top in Spanje.

"Een schutter hoeft dan alleen nog op de knop te drukken", voegt AI-expert Bart van den Berg van onderzoeksinstituut Clingendael toe. Hij legt uit dat ook autonome AI-systemen de Nederlandse krijgsmacht zouden kunnen helpen. Dat zijn systemen die een gegeven taak volledig zelfstandig kunnen uitvoeren, zonder dat daar een mens aan te pas komt.

"Denk bijvoorbeeld aan robotwagens die autonoom munitie kunnen vervoeren naar het slagveld."

'Killerdrones'

Defensie is huiverig voor autonome systemen, want die kunnen ook worden gebruikt om bijvoorbeeld drones mee te maken die hun doelwit zelf bepalen en vervolgens beschieten. Die drones, zonder 'human in the loop', worden vaak killerdrones genoemd.

Volgens ondernemer Marc Derksen is dat voor AI niet erg lastig. "Die technologie bestaat al lang. Het is voor programmeurs een kwestie van twee softwareregels in de code van de AI om te zeggen: vuur zelf ook af."

Derksen is een van de oprichters van Intelic, een AI-startup die software maakt voor militaire drones. Het bedrijf werkte al samen met Defensie.

Op kantoor in Amsterdam legt Derksen uit hoe ze te werk gaan:

Derksen wil autonome killerdrones niet direct afwijzen. "Het concept van 'human in the loop' is enorm context-afhankelijk", legt hij uit.

"Als je bijvoorbeeld weet dat in een bos van 200 bij 200 meter Russische militairen zitten en we geven de drone de opdracht om hen aan te vallen, dan vinden we dat misschien acceptabel. Maar in verstedelijkt gebied is het natuurlijk niet aanvaardbaar. Het gaat om dezelfde technologie, maar de militair beslist wat hij er mee doet en in welke context hij het gebruikt."

Chemische wapens

Als het op de REAIM-top tot afspraken komt, wil dat nog niet zeggen dat alle landen zich daar ook aan gaan houden. "We zien wel dat in China de ethische begrenzingen minder nauw worden genomen", zegt Van den Berg. "Dat geldt ook voor Israël, zij vinden meer acceptabel dan wij."

In tegenstelling tot China en Israël loopt Rusland juist achter als het om AI gaat. "Zij halen veel componenten uit Europa of China, ondanks sancties. Zij zijn dus minder geavanceerd."

Hoogleraar Lindelauf hoopt dat internationale afspraken er op termijn wél voor zorgen dat niemand onethisch met militaire AI omgaat. "Na de Eerste Wereldoorlog hebben we ook met elkaar uitgesproken dat we chemische wapens niet moeten inzetten. Als je dat met genoeg landen doet, kun je elkaar er ook aan houden."