Tientallen miljoenen Amerikanen moeten de komende dagen rekening houden met extreem winterweer. Er wordt veel sneeuw en gladheid verwacht, en autoriteiten waarschuwen voor plotselinge en extreem snelle temperatuurdalingen.

In zeker veertien staten is de noodtoestand uitgeroepen, waaronder in New York en Texas. Ook in hoofdstad Washington geldt de noodtoestand. Het extreme weer loopt in een strook van New Mexico in het westen tot aan de staat Maine in het noordoosten.

-40 graden

In delen van het zuiden en later in onder meer de staten New York en Massachusetts kan tot 30 centimeter sneeuw vallen en in delen van Minnesota en North Dakota kan het door de koude wind aanvoelen als -40 graden of zelfs nog iets kouder. Ook in het noordelijkste puntje van de doorgaans zonnige staat Florida wordt vorst verwacht.

Vanwege het extreme weer, waarvoor vanaf vandaag tot en met maandag een waarschuwing geldt, zijn vandaag al zeker 800 vluchten geannuleerd of vertraagd. Morgen gaan al meer dan 1500 vluchten niet door, meldt ABC News.

Weerman Peter Kuipers Munneke:

"Iedere winter hoopt zich in het poolgebied op grote hoogte een bel heel koude lucht op, de polaire vortex. Vaak blijft die koude lucht binnen het poolgebied, maar de komende dagen rekt de vortex zich uit naar het zuiden.

Daardoor wordt het koud in de VS en Canada. Diezelfde vortex is momenteel ook uitgerekt richting Rusland, Oekraïne, Finland en de Baltische staten, waar het op de meeste plaatsen ook streng vriest de komende dagen."

In meerdere steden, waaronder Oklahoma City en Houston, bleef een groot deel van de scholen vandaag dicht uit vrees voor gladde wegen aan het einde van de dag.

In een groot deel van het land zijn strooiwagens de weg op gestuurd. Die strooien onder meer pekel, maar in bijvoorbeeld Chicago ook bietensap. Door bietensap bevriest water minder snel en in combinatie met zoutoplossingen kan het ook gebruikt worden in lagere temperaturen.

Strooizout is bij extreem lage temperaturen niet meer effectief. Daarom wordt op sommige plekken ook grind op wegen gestrooid. Dat geeft extra grip, maar moet aan het eind van het seizoen wel weer worden weggehaald van wegen, terwijl dat bij zout niet het geval is.

Ook na maandag wordt nog extreme kou verwacht in delen van de VS.

Oud-NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer vindt dat de Amerikaanse president Trump "alle perken te buiten gaat" door de inzet van de NAVO-troepen in Afghanistan te bagatelliseren. In een interview met Fox News zei Trump dat de NAVO-troepen destijds "wegbleven van de frontlinies".

Ook de Britse premier Starmer heeft verontwaardigd gereageerd op de uitspraken van Trump. Hij noemt ze "beledigend en ronduit verschrikkelijk", en suggereert dat de Amerikaanse president zijn excuses zou moeten aanbieden.

Trump herhaalde bij Fox News zijn uitspraken bij het World Economic Forum in Davos dat hij "niet zeker wist" of de NAVO-bondgenoten er ook voor de VS zouden zijn "als we hen ooit nodig hebben". "Ze zullen zeggen dat ze een paar troepen naar Afghanistan hebben gestuurd", zei Trump. "En dat deden ze ook. Maar ze bleven een beetje achter, een beetje weg van de frontlinies."

De uitspraken van Trump:

De Hoop Scheffer was tussen 2004 en 2009 secretaris-generaal van de NAVO. "Het gebeurde tijdens mijn mandaat, in een coalitie van vijftig landen en een heleboel partners die daar in de frontlinie vochten en militairen verloren. Dan krijg je dit", zegt de voormalig topdiplomaat.

De Hoop Scheffer vindt Trumps opmerkingen veel te ver gaan. "Met name als ik denk aan de mensen van wie dierbaren zijn achtergebleven in Afghanistan."

De oud-NAVO-topman wil dat de Amerikaanse president zijn excuses aanbiedt aan de militairen en hun families. "Het zit mij zeer hoog, absoluut. Hier gaat het om mensen, om dierbaren van gesneuvelde militairen."

Artikel 5

Ook demissionair minister van Defensie Brekelmans reageert verontwaardigd. "We hebben als Nederland deelgenomen aan diverse missies in Afghanistan, aan de frontlinie. Er zijn 25 militairen omgekomen. Wat moeten militairen van die uitspraak denken?"

De NAVO-missie in Afghanistan begon nadat de Verenigde Staten na de aanslagen van 11 september 2001 artikel 5 van het NAVO-verdrag hadden geactiveerd. Dat artikel stelt dat een aanval op één bondgenoot geldt als een aanval op het hele bondgenootschap. Nederland stuurde tussen 2002 en 2021 ongeveer 30.000 militairen naar Afghanistan. 25 van hen kwamen om het leven, onder meer tijdens vuurgevechten.

"Er is één keer artikel 5 ingeroepen en dat was door de Amerikanen", zegt minister Brekelmans. "Het is zorgelijk dat hij daar slecht over geïnformeerd is en bagatelliserend hierover spreekt. Het strookt niet met de grote offers die Nederlandse militairen en hun families hebben gebracht."

'Niet respectvol'

Ook minister Van Weel van Buitenlandse Zaken benadrukt dat de uitspraken van Trump niet kloppen. "Wij waren daar wel, voor elke Amerikaan is er ook een Europeaan gesneuveld. We blijven die boodschap herhalen, want dit moet je met feiten bestrijden."

Van Weel wijst ook naar zijn eigen ervaringen. "Ik ben zelf meerdere keren in Afghanistan, Uruzgan, geweest. Bij de Britten, de Canadezen, het was echt de hotspot van Taliban, dat was echt wel de frontlijn. Het is niet respectvol en dus ook niet waar."

In totaal deden 51 landen mee aan de ISAF-missie in Afghanistan. De VS telt veruit de meeste dodelijke slachtoffers: ongeveer 2500. Daarna volgt het Verenigd Koninkrijk met 457 gesneuvelde soldaten.

In dat land vallen de uitspraken van Trump bijzonder slecht. Premier Starmer zegt dat hij "niet verbaasd is" dat de woorden van Trump "zoveel pijn hebben veroorzaakt".

Een moeder van een zwaargewonde Afghanistan-veteraan vroeg aan Starmer of hij een excuus van Trump wil eisen. "Als ik me op die manier had versproken of die woorden had gebruikt, zou ik zeker mijn excuses aanbieden, ook aan haar", reageerde Starmer bij de BBC.

De Britse minister van Defensie Healey zegt dat de Britse soldaten herinnerd moeten worden "als helden die hun leven hebben gegeven in dienst van ons land". Staatssecretaris Carns, die gaat over de Britse troepen, noemt Trumps opmerkingen "een echte schande" en "volstrekt belachelijk".

Een overzicht van de Nederlandse missies in Afghanistan:

In Rome is vanmiddag afscheid genomen van modeontwerper Valentino Garavani. Hij overleed maandag op 93-jarige leeftijd in de Italiaanse hoofdstad.

Onder anderen acteurs, actrices en grote namen in de modewereld waren aanwezig bij de uitvaart. Zo namen ontwerpers Tom Ford en Donatella Versace afscheid. Ook modejournalist Anna Wintour van magazine Vogue en actrice Anne Hathaway waren aanwezig.

"Ik wil Valentino bedanken dat hij mij schoonheid heeft geleerd", zei medeoprichter van het modehuis Giancarlo Giammetti in een toespraak. Hij was zichtbaar geëmotioneerd. Giammetti en Valentino hadden enkele jaren een liefdesrelatie en hebben daarna altijd een persoonlijke band gehouden, naast een zakelijke.

"We hebben elkaar ontmoet toen we kinderen waren en we droomden van dezelfde dingen. We hebben veel van die dromen bereikt. Onze reis zal altijd doorgaan", zei Giammetti.

De afgelopen twee dagen kon het grote publiek afscheid nemen van de ontwerper. Dat gebeurde op het hoofdkwartier van het mode-imperium, in Rome.

Rood accessoire

De pastoor van de basiliek Santa Maria degli Angeli e dei Martiri, Pietro Guerini, leidde de afscheidsmis. De versieringen en bloemenzee in en rond de kerk waren wit, een van de favoriete kleuren van de overleden ontwerper.

Ook buiten de kerk zijn fans van de ontwerper samengekomen om afscheid te nemen. Sommigen dragen een rood accessoire, als eerbetoon aan Valentino. 'Valentino-rood' was kenmerkend voor hem en zijn ontwerpen.

Kapel

De begrafenis van Valentino eindigde met een langdurig applaus van de aanwezigen. De kist van de ontwerper is na de dienst naar de begraafplaats Flaminio in Prima Porta gebracht. Daar is hij bijgezet in de kapel die Valentino en Giammetti voor hen samen lieten bouwen.