Nergens in Nederland hadden automobilisten vorig jaar zoveel last van files als in Den Haag. Een rit van 10 kilometer door de stad duurde gemiddeld zo'n 8 minuten langer dan wanneer het verkeer normaal had doorgestroomd. Dat is een vertraging van 51 procent, heeft TomTom uitgerekend. De navigatiesoftwaremaker onderzocht de reistijden van zeventien Nederlandse steden.

De vertraging in Den Haag kwam onder meer door afsluitingen vanwege de NAVO-top, maar ook door werkzaamheden. Den Haag heeft daarmee Amsterdam afgelost als 'filehoofdstad' van Nederland in het jaaroverzicht van het bedrijf.

De toename in verkeersdrukte is in het algemeen vooral in de avondspits zichtbaar. In veel steden nam de verkeersdrukte in de avondspits toe ten opzichte van 2024, met Den Haag als uitschieter.

De ochtendspitsen verliepen juist soepeler. Dat komt doordat werkdagen flexibeler worden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat mensen de eerste uren thuis wat werk doen voordat ze naar kantoor gaan. Het verkeer is dan gespreid. Maar tussen 17.00 en 18.00 uur gaan ze wel tegelijk weer naar huis.

De grootste verstoring in Nederland werd gemeten in Arnhem op 23 oktober, waar automobilisten 97 procent extra reistijd hadden. Op deze dag werd de A12 bij Arnhem afgesloten vanwege een zinkgat.

Alleen in Groningen daalde de vertraging flink, met bijna een kwart ten opzichte van 2024. Dat komt onder meer door het afronden van het werk aan de zuidelijke ringweg en de oplevering van het vernieuwde knooppunt Julianaplein.

Amsterdam is de traagste autostad van het land, vooral doordat de maximumsnelheid er 30 kilometer per uur is. Mensen halen er een gemiddelde snelheid van nog geen 23 kilometer per uur. In Den Haag is dat ruim 25 kilometer per uur en in Nijmegen ruim 28.

Vergeleken met andere landen valt de vertraging in Nederland mee. Koploper Den Haag staat met 51 procent wereldwijd op plek 81. De drukste stad ter wereld is Mexico-Stad met 76 procent vertraging.

Drie weken voor de start van de Olympische Winterspelen wordt in de gaststeden Milaan en Cortina d'Ampezzo nog hard gewerkt aan de sportfaciliteiten en de infrastructuur. De vraag is of de resterende 21 dagen genoeg zijn om alles af te krijgen.

De skyline van Cortina d'Ampezzo wordt ontsierd door een woud aan hijskranen. De gele gevaartes steken schril af tegen de machtige grijze rotspunten van de Dolomieten die boven het bergdorp uittorenen.

Vlak voor zonsondergang op deze prachtige, maar koude winterdag kleuren de kale toppen van de bergen oranje-roze. Silverio Lacedelli heeft echter geen oog voor het natuurschoon. Op weg naar de plek waar een station van de gloednieuwe kabelbaan wordt aangelegd, moppert de gepensioneerde bosbouwkundige dat er weer een weg is afgesloten. "Dan gaan we maar lopen."

Het station van de kabelbaan, die toeschouwers van het dorp naar skipistes moet gaan brengen, is nu nog een skelet van beton en staal. De kabels ontbreken nog, net als de wielen en de houten structuur die er op papier erg mooi uitziet maar waar nu nog geen spoor van is. "De kabelbaan moet over drie weken klaar zijn", zegt Lacedelli, terwijl de zoveelste kiepwagen met zand langsrijdt.

Bobsleebaan en wegen grootste bouwplaatsen

De bouw van de kabelbaan heeft vertraging opgelopen vanwege de onstabiele grond in het gebied, maar is zeker niet het enige project dat drie weken voor de start van de Olympische Spelen nog niet klaar is. Het gebied rondom de bobsleebaan is een grote bouwput en ook aan de tweebaansbergweg naar Cortina wordt nog druk gewerkt.

De 60 kilometer lange weg die vanaf de snelweg in Belluno naar Cortina d'Ampezzo loopt, wordt verbreed en deels ondertunneld. Maar de drie varianten zijn nog lang niet klaar, ook op een rustige donderdag in januari staan er files en doe je ruim een uur over de route. Straks moeten er duizenden toeschouwers overheen.

Toch is Alessia Follador, voormalig snowboarder en nu als ambassadeur verbonden aan de organisatie van de Spelen, ervan overtuigd dat het geen chaos wordt. "Er is een circulatieplan opgesteld om het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren. Tussen Belluno en Cortina gaan pendelbussen rijden. Langs de provinciale weg worden op dit moment grote parkeerplaatsen aangelegd. De pendelbussen moeten de toeschouwers ontmoedigen met de auto te komen en moeten verkeersproblemen voorkomen."

Als de Olympische Spelen op 6 februari beginnen, zal Cortina zelf ook grotendeels worden afgesloten voor autoverkeer. Bewoners kunnen met een pas bepaalde zones wel in en andere niet.

De bewoners van Cortina zijn niet onverdeeld enthousiast. Een bewoner noemt de Olympische Winterspelen, zeventig jaar na de vorige Spelen, een "kans voor Cortina", maar baalt wel van de enorme bouwput die zijn dorp is geworden. "Tot nu toe heb ik vooral heel veel ongemak gehad van de werkzaamheden, van de wegopbrekingen en het constante gebrom van hijskranen en graafmachines."

Een ander voorziet een "grote ramp". "Ik moet allemaal stickers op mijn scooter gaan plakken om door het dorp te mogen rijden. Ik zie niet in wat het voordeel voor de gewone Cortinezen is."

'Magie 1956 uitgewerkt'

Adriano Lorenzi heeft begrip voor het ongemak. Hij is net als Follador ambassadeur van de Winterspelen, maar daarnaast voormalig hoteleigenaar. Hij denkt dat er vooral na de Spelen economische voordelen zullen zijn. "Toeristen blijven nu weg, want de pistes zijn dicht, maar door de uitbreiding van het hotelaanbod komen nieuwsgierigen na de Spelen wel kijken."

Volgens Lorenzi was de magie van de Spelen van 1956 uitgewerkt en is dit een gouden kans om te investeren in de toekomst. "We kunnen er weer twintig jaar tegenaan."

Bosbouwkundige Lacedelli gelooft best dat de opknapbeurt voor Cortina nodig was, maar is vooral bang dat het dorp straks met sportfaciliteiten zit die alleen maar geld kosten. "Het bestieren van een bobsleebaan kost ontzettend veel geld. Je hebt ijsmeesters nodig, die baan moet onderhouden worden, er zijn mensen nodig om die bobsleeën weer naar boven te brengen."

De vorige baan, gebouwd voor de Olympische Spelen van 1956, is niet voor niks gesloten. "Die leed alleen maar verlies."

Hoewel Milaan en Cortina d'Ampezzo de Spelen al ruim zes jaar geleden kregen toegewezen, hikt de organisatie tegen de deadline aan. En hoewel Italianen meesters in improvisatie zijn en er in Cortina dag en nacht gewerkt wordt, is het maar zeer de vraag of over drie weken alles klaar is.

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het demissionaire kabinet en straks een nieuw kabinet alles op alles zet om te voorkomen dat Nederlandse DigiD-gegevens in handen van de Amerikaanse overheid komen. Er zijn zorgen dat dat kan gebeuren door een ophanden zijnde overname van Solvinity, een bedrijf dat essentieel is voor de toegang tot DigiD.

In een technische briefing in de Kamer spreken Kamerleden vandaag met experts over de gevaren en risico's. De VVD is zeer bezorgd dat de Amerikaanse overheid door de overname "een weg zou kunnen vinden tot gegevens" en mensen daarmee zou kunnen chanteren. GroenLinks-PvdA vindt dat minister Rijkaart van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk is voor de nationale digitale veiligheid en "met zijn vuist op tafel moet slaan".

De Kamer is al langer bezorgd over de kwestie. Kamerleden kunnen bedrijven niet dwingen om af te zien van een overname, weet GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kathmann. Maar ze hoopt wel dat het kabinet alles uit de kast trekt. Het moet wat haar betreft niet zo ver komen dat "Trump met één druk straks onze digitale overheid kan uitzetten".

Volgens VVD-Kamerlid Erkens moeten nu eerst de risico's goed in kaart worden gebracht. Zonder een juridische garantie dat de Nederlandse data niet ingezien mogen worden in Amerika zou de deal niet mogen doorgaan, vindt hij. En als die overname toch plaatsvindt, moet onze overheid ervoor zorgen dat Solvinity niet meer verantwoordelijk is voor DigiD-activiteiten, aldus Erkens.

In november werd duidelijk dat het Amerikaanse IT-bedrijf Kyndryl op het punt staat eigenaar te worden van het cloud- en infrastructuurbedrijf Solvinity, waarvan DigiD gebruikmaakt. Het bedrijf levert de infrastructuur waar de gegevens van DigiD overheen gaan. Die digitale identiteit heeft iedereen nodig om gegevens uit te wisselen met bijvoorbeeld zorgverzekeraars, pensioenfondsen, de gemeente of de Belastingdienst.

Wat zijn de risico's van een overname?

Het risico zit met name in de mogelijkheid dat door de overname de toegang tot diensten als DigiD geblokkeerd kan worden, zeggen deskundigen. Zo zou de Amerikaanse overheid aan Nederland sancties kunnen opleggen waaraan Amerikaanse bedrijven zich moeten houden. Zoiets gebeurde bijvoorbeeld toen president Trump ingreep bij het Internationaal Strafhof in Den Haag, waarna de hoofdaanklager geen toegang meer had tot zijn Microsoft-e-mailadres.

In het geval van Solvinity kan dat grote gevolgen hebben: mensen zouden dan niet meer kunnen inloggen met DigiD of op Mijnoverheid.nl.

Kathmann van GL-PvdA hoopt dat Solvinity nog op andere gedachten gebracht kan worden. Een andere mogelijkheid is dat de overheids-ICT-dienst Logius overstapt naar een ander bedrijf om mee samen te werken. Of dat de overheid haar best doet om een zogeheten gouden aandeel te kopen, waarmee we een vetorecht krijgen, aldus Kathmann.

Aan de formatietafel zijn de zorgen over digitale veiligheid ook een onderwerp: volgens D66-leider en aanstaand premier Jetten komt er in het nieuwe kabinet een "bewindspersoon die een heel specifieke verantwoordelijkheid krijgt voor digitale veiligheid". Of deze persoon ook een eigen budget en meer zeggenschap krijgt dan vorige bewindspersonen met digitale veiligheid in de portefeuille kan hij nog niet zeggen. Jetten zegt wel dat een van de leden van het nieuwe kabinet "een duidelijke opdracht" zal krijgen.

Een meerderheid in de Kamer wil in elk geval versneld een debat over digitale veiligheid: dat debat zou nog voor het voorjaarsreces van half februari moeten plaatsvinden. Kathmann wil verdergaan dan wat Jetten nu zegt en zal pleiten voor een afzonderlijke minister voor digitale veiligheid met een eigen budget.

Verder maakt de Kamer zich zorgen over de vele overheidsinstanties die op Amerikaanse clouddiensten zitten. Dat wil de Kamer de komende jaren ook afbouwen, zodat ons land daarin zelfstandiger wordt.