Op de twaalfde dag van de oorlog in het Midden-Oosten heeft Iran onder meer schepen in de Perzische Golf aangevallen. Ook waren er Iraanse aanvallen op de luchthaven van Dubai en elders in de Verenigde Arabische Emiraten.

Iran kondigde vandaag aan dat het banken, andere financiële instellingen en bedrijven in het Midden-Oosten gaat aanvallen. Het Iraanse persbureau Tasnim publiceerde een lijst met onder andere Amerikaanse kantoren, onder meer van Google, Microsoft, Palantir, IBM, Nvidia en Oracle.

Vanuit de VS, Iran en Israël klinkt dus nog volop oorlogstaal, maar de Golfstaten willen zo snel mogelijk een einde aan de oorlog. Zij worden niet alleen geraakt door droneaanvallen, maar hebben ook veel economische schade door de oorlog in het Midden-Oosten.

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Tientallen landen, waaronder Nederland, gaan een recordhoeveelheid olie uit hun strategische reserves op de markt brengen. Dat heeft het Internationaal Energieagentschap (IEA) bekendgemaakt. Er zijn 32 landen aangesloten bij het agentschap, ook Nederland.

Vijf miljoen Nederlandse vaten

Nederland geeft vanwege de oorlog ruim vijf miljoen vaten vrij. Nadat Israël en de Verenigde Staten hun aanvallen op Iran waren begonnen, reageerde dat land door onder meer de Straat van Hormuz te blokkeren. Die zeestraat bij Iran is belangrijk voor de wereldwijde olietoevoer en handel in vloeibaar gas.

In de Straat van Hormuz zijn vandaag drie schepen geraakt door projectielen. Normaal varen er zo'n 140 tankers per dag door de zeestraat, maar op dit moment is er nauwelijks scheepvaartverkeer.

Trump: niets meer aan te vallen

De Amerikaanse president Trump zei tegen de Amerikaanse nieuwssite Axios dat de oorlog "binnenkort" is afgelopen. Als reden daarvoor noemde hij dat er "praktisch niets meer om aan te vallen" is. Vanuit de VS zijn er de afgelopen weken verschillende redenen aangevoerd voor de aanvallen op Iran. Een daarvan is het militair verzwakken van het regime.

Eerder zei Trump dat er meerdere weken was uitgetrokken voor de oorlog. Axios sprak een hoge leider in het Amerikaanse leger die zei dat de VS voorloopt op schema: "We hebben meer schade aangericht dan we voor mogelijk hielden."

De nieuwe Iraanse leider Mojtaba Khamenei is volgens de New York Times nog niet in het openbaar verschenen, omdat hij gewond zou zijn geraakt bij de aanval waarbij zijn vader werd gedood. De krant meldt dit op basis van Iraanse en Israëlische bronnen.

Op de vraag of Trump wel de overwinning kan uitroepen als er nog steeds een Khamenei aan het Iraanse roer staat, antwoordde de Amerikaanse president vandaag ontwijkend. "Ik wil hier geen commentaar op geven", citeert de Amerikaanse nieuwszender CNN hem.

Weer doden in Libanon

Ook Libanon werd vandaag weer geraakt. In totaal vielen er 64 doden in het land, meldt het gezondheidsministerie. In totaal zijn er meer dan 630 doden gevallen in Libanon sinds vorige week, toen ook Hezbollah zich vanuit Libanon in de oorlog mengde. Daarnaast raakten ruim 1500 mensen gewond.

In de video hieronder is een brand te zien na een aanval in centraal-Beiroet:

Herdenkingen in Teheran

In de Iraanse hoofdstad Teheran werden militaire commandanten herdacht die zijn omgekomen bij de Israëlische en Amerikaanse luchtaanvallen. De herdenking bracht duizenden mensen op de been. De herdenkingsdienst werd op een centraal plein gehouden in de stad.

Duizenden mensen verzamelden zich op het plein:

Op deze warme dag in Guadalajara lopen gezinnen langs de etalages van kledingwinkeltjes, stelletjes en gepensioneerden zitten in de schaduw van een boom te kletsen en spelende kinderen rennen elkaar achterna. De 17e-eeuwse kathedraal van de Mexicaanse stad steekt scherp af tegen de helderblauwe lucht; het is er vredig, alsof de stad geen geweld kent.

Nog maar twee weken geleden werden inwoners hier door de autoriteiten gesommeerd zo snel mogelijk naar huis te gaan. Restaurants en winkels moesten sluiten en de luiken dichthouden. Het openbaar vervoer in de miljoenenstad kwam helemaal stil te liggen.

Toen volgden de branden, de geblokkeerde snelwegen, de gewapende mannen en de schietpartijen. Guadalajara, een beeldschone stad in de staat Jalisco, kwam in aanraking met de andere kant van Mexico.

Zwartgeblakerde gebouwen

De branden en blokkades waren het werk van leden van het Jaliscokartel die wraak namen na de dood van hun leider 'El Mencho', omgekomen bij een militaire operatie. Met name in Guadalajara en Puerto Vallarta, ook in de staat Jalisco, was de chaos groot. De autoriteiten kondigden code rood af, bedrijven en scholen bleven meerdere dagen dicht.

De eerste dagen na de geweldsuitbarsting waren als een pandemie, zegt Javier González Levy, eigenaar van Donitas, een beroemd restaurant in het centrum van Guadalajara. Niemand kwam op straat. "Maar het dagelijks leven herstelt zich weer. Men heeft daar even de tijd voor nodig, want iedereen hier is geschrokken", zegt hij. "Het was heel onveilig, heel erg, met veel schade aan de stad".

Die schade is nog zichtbaar buiten het centrum van Guadalajara. Vestigingen van supermarktketen Oxxo zijn volledig uitgebrand. Waar ramen zaten, zitten nu houten schotten. Voor de zwartgeblakerde gebouwen ligt verkoold afval.

Verderop staat een uitgebrande auto. Auto's werden door de leden van het Jaliscokartel ter plekke van voorbijgangers afgenomen en midden op de weg in brand gestoken. Narcoblokkades heet dat in Mexico.

Speelstad van het WK

De Mexicanen hadden deze kant van hun land liever niet willen laten zien aan de rest van de wereld, maar over minder dan honderd dagen begint het wereldkampioenschap voetbal en ook Guadalajara is speelstad.

Na de geweldsuitbarsting, in 20 van de 32 Mexicaanse staten, haastte president Claudia Sheinbaum zich om te zeggen dat de organisatie van het WK in haar land niet in gevaar zou komen. FIFA-baas Gianni Infantino herhaalde die woorden. Toch ging direct na het geweld een FIFA-commissie naar Mexico, onder meer voor onderzoek naar de veiligheidssituatie.

"Dat is het beeld dat de wereld nu heeft: een spookstad waar overal auto's in brand worden gestoken, terwijl ik geloof dat het om een incident ging", zegt restauranteigenaar González Levy. Hij wijst naar de zwaarbewapende politieagenten die door de stad lopen. "Tijdens het WK zal er geen veiliger plek ter wereld zijn dan Guadalajara, daar ben ik zeker van."

WK wordt een feest

Zowel inwoners van Guadalajara als toeristen die er weer komen, zeggen hetzelfde: we moeten vergeten wat hier is gebeurd, het is hier normaal gesproken veilig en het WK wordt een feest. Santi, die met zijn gezin inkopen in de stad doet, benadrukt dat. "Op andere plekken is het nu wat onrustig, maar hier niet. Criminelen komen hier niet en gaan zeker geen toeristen aanvallen."

Dat wordt bevestigd door de Canadees Steve Sowsun, die enkele maanden per jaar in Jalisco woont: "Het was hier zeker onrustig, maar de media kunnen dingen ook groter maken dan ze zijn. Na 36 uur was de rust hier weer terug. Mensen kunnen prima naar Mexico komen en hier van het WK genieten."

Die boodschap proberen de autoriteiten op allerlei manieren te benadrukken. Op een persconferentie van het veiligheidscomité van Jalisco, waarin meerdere instanties zitting hebben om de samenwerking te coördineren, wordt dat continu herhaald.

"Er is vrede in Jalisco, niets om je zorgen over te maken", zegt Roberto Alarcón Estrada, voorzitter van het comité en betrokken bij de organisatie van het WK in Jalisco. "Ik herhaal: iedereen kan ons zonder enig risico te bezoeken. Wij geloven niet dat dit zich nog eens gaat gebeuren. En mocht het toch gebeuren, dan zijn wij goed voorbereid."

Wie de instagrampagina van TimeOutDubai bekijkt, lijkt te zijn beland in een paradijs: een boulevard vol wolkenkrabbers en palmbomen, winkelend publiek in luxe warenhuizen, vrienden op het strand bij een ondergaande zon. 'Dit is hoe Dubai er vandaag uitziet', staat groot in beeld. Niets aan de video doet vermoeden dat op dezelfde dag ook meerdere Iraanse drones op Dubai zijn afgevuurd.

Ook makelaar Martins Abele vertelt graag aan zijn volgers dat ze in de Golfstaten niets te vrezen hebben: "Er is hier geen chaos of paniek, gewoon een doodgewone zaterdag."

Een greep uit de video's waarmee influencers een positief beeld van de Golfstaten neerzetten:

Het is dit soort video's die influencers in de Golfstaten de afgelopen dagen massaal via hun socialemediakanalen verspreiden. Ze schetsen een beeld van rust en veiligheid, van een oorlog met Iran lijkt amper sprake. Dat is heel anders dan de verhalen van reizigers die de afgelopen dagen terugkwamen uit de Golfstaten.

Bewuste mediastrategie

"Dubai en de andere Golfstaten zijn al langer bezig met een bewuste mediastrategie", zegt Mark Deuze, hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam in het NOS Radio 1 Journaal. "Media en entertainment zijn belangrijke speerpunten van hun beleid."

Online beroemdheden spelen daarin een cruciale rol: "Het is aan hen om dat deel van de wereld neer te zetten als veilig, mooi, rijk en zeker een bezoek waard."

Zo delen de Verenigde Arabische Emiraten zogenaamde Gouden Visa uit aan influencers die daar aan de slag willen. Wie zo'n visum bemachtigt, kan er de eerste tien jaar belastingvrij wonen en werken.

Daar vragen de VAE wel iets voor terug, want de content die influencers produceren moet aan strenge eisen voldoen. Zo mogen ze niets publiceren dat 'de nationale eenheid of de sociale cohesie verstoort', en mogen hun berichten niet ingaan tegen 'de heersende waarden in de samenleving'. Wie zich niet aan die regels houdt, kan boetes van tienduizenden euro's opgelegd krijgen of loopt het risico het land uit te worden gezet.

Mensenrechten onder druk

In veel Golfstaten staan de mensenrechten onder druk. Er zijn vooral zorgen over de vrijheid van meningsuiting en de politieke vrijheden. Zo mogen burgers geen kritiek leveren op de staat of de machthebbende families en krijgen journalisten te maken met strikte censuur. Er bestaat het risico op vervolging en hoge celstraffen.

Voor influencers is het lang niet altijd duidelijk wat er wel en niet mag volgens de wet. Mediaregels zijn vaak vaag en breed geformuleerd, waardoor het soms gissen is naar wat er is toegestaan. Dus nemen velen van hen het zekere voor het onzekere.

"Het is geen directe censuur", legt Deuze uit. "Het is niet zo dat iemand hen direct vertelt dat ze niet mogen zeggen dat er gebombardeerd wordt. Het werkt veel subtieler, bijvoorbeeld dat je visum kan worden ingetrokken als je geen positieve content plaatst."

Dat werkt zelfcensuur in de hand. "Ze hebben een rijk leven te danken aan hun gratis inkomen in bijvoorbeeld Dubai. Dan ben je misschien toch minder geneigd om te zeggen: 'Het is hier gevaarlijk, ik wil weg'".

Onderscheid tussen echt en nep

De meeste influencers laten weinig los over hun beweegredenen achter de video's. Degenen die dat wel doen, ontkennen dat ze de video's maken onder druk van de Golfstaten. Zo doet de Duitse realityster en sociale mediapersoonlijkheid Kim Virginia beschuldigingen van censuur af als völliger Quatsch, totale onzin.

Deuze merkt op dat de positieve video's juist ook veel kritiek opleveren. Zo vragen veel volgers zich in hun reacties openlijk af of op de accounts wel de waarheid verteld wordt. "Zij weten dat het daar nu juist wel gevaarlijk is, daardoor krijgen de video's ook een soort pastiche-karakter."

Desondanks circuleren de video's op dezelfde platforms waar ook nieuwsorganisaties te vinden zijn en dat maakt het voor kijkers lastiger om echt van nep te onderscheiden. "Dat gevecht kun je eigenlijk alleen maar winnen als je alles bijhoudt", zegt Deuze. "Maar dat is als mens onmogelijk. Uiteindelijk komt de waarheid dus toch vooral tot stand in de gesprekken die we hier met elkaar over hebben."