Ger Velders woont al jaren in Bodegraven, hij is vrijwilliger bij BR6 en hij bridget nog fanatiek. Toen hij 5 jaar was brak de tweede wereldoorlog uit. Hij woonde toen met zijn vader, moeder en 4 zussen in Amsterdam. Bianca Verzijl interviewt hem voor het radioprogramma Gast uit de Streek. Het interview is maandag 16 […]

The post Ger Velders in Gast uit de Streek first appeared on BR6 Nieuws.

BR6 zendt komende maandag 9 september om 20.00 uur een interview uit met schrijver Sjors van Veen in het radioprogramma Gast uit de Streek. Sjors is geboren in Alphen aan den Rijn, maar woont nu al zeven jaar in Bodegraven. Hij debuteerde dit jaar, op zijn 34e verjaardag, met het boek The Gastronomic Gambit. Hij […]

The post Schrijver Sjors van Veen in Gast uit de Streek first appeared on BR6 Nieuws.

Afgelopen vrijdag togen de programmamakers Bianca Verzijl en Anneke Bekker van het radioprogramma Gast uit de Streek naar Nieuwerburg voor een interview met autorestaurateur Hans Kooij. Ze visten Hans op bij de plaatselijke snackbar, waar Hans in gesprek was met twee Engelstalige dames. Hij was de afspraak voor het interview eigenlijk alweer vergeten, maar geen […]

The post Autorestaurateur Hans Kooij in Gast uit de Streek first appeared on BR6 Nieuws.

"De machtigste mensen van het land" noemt president Trump ze: de topmensen van Google, Oracle, Meta, Microsoft, OpenAI en Amazon. Hij ontving hen gisteren in het Witte Huis om een convenant te ondertekenen. Dat moet de ongewenste neveneffecten van hun nieuwe datacentra een halt toeroepen, zoals de stijging van stroomprijzen. "Ze hebben wat hulp bij hun PR nodig", aldus Trump.

In een land waar burgers tot op het bot verdeeld zijn, verenigen links en rechts zich in het verzet tegen de explosieve groei van datacenters. Die krijgen onder president Trump ruim baan: kunstmatige intelligentie is het belangrijkste speerpunt van zijn economisch beleid. Maar de vraag naar elektriciteit zal het komende decennium verdrievoudigen, met alle gevolgen van dien.

Ook aanhangers morren

Door het hele land klinkt gemor. Zelfs in Oklahoma, een van de meest Republikeinse staten van de VS, gaan zijn stemmers en partijgenoten tegen de president in.

In de tuin van Marjorie Curless wappert fier een Trump-vlag. Vlak bij haar woning in Sand Springs, bij Tulsa, moet een reusachtig datacenter verrijzen, ingeklemd tussen boerenbedrijven. "Zet ze niet tussen paarden, koeien, kippen en zwijnen", waarschuwt Curless, die op dit punt teleurgesteld is in haar president.

"Het lijkt wel een virus", vindt Rick Plummer. "Overal waar je kijkt, schieten ze uit de grond." Plummer is paardenfokker en traint zijn dieren voor rodeo's, waar hij met een lasso kalveren of stieren vangt. Zijn ranch grenst aan het toekomstige datacenter. Hij vreest dat het gezoem van koelinstallaties en transformatoren de voortplantingscyclus van zijn merries verstoort.

Zijn buurman Brian Ingram maakt zich zorgen dat de elektraprijzen zullen stijgen door de grote vraag. De gemiddelde prijs per kilowattuur voor inwoners van Oklahoma is afgelopen jaar al met 7 procent gestegen; landelijk was dat 6,3 procent. Ingram is ook niet blij met de dieselgeneratoren die als back-up worden gebruikt. Zijn erf is bezaaid met protestborden tegen het datacentrum.

Het complex wordt bijna honderd voetbalvelden groot. "Daarbij vergeleken is de Boeing-fabriek in Seattle een speeltje", zegt Kyle Schmidt. Hij leidt een actiegroep tegen de gebouwen, die servers moeten huisvesten voor Google.

Moederbedrijf Alphabet en andere techgiganten investeren alleen al dit jaar 500 miljard dollar in de bouw van zulke complexen. "Ze lijden aan goudkoorts", zegt Schmidt. "Bedrijven bouwen zo snel mogelijk, voordat er regels komen."

Als het aan president Trump ligt, wordt techgiganten zo min mogelijk in de weg gelegd. Hij probeerde wettelijk vast te leggen dat staten geen eigen regels over kunstmatige intelligentie mogen opleggen aan techbedrijven. De Senaat stak daar een stokje voor, maar Trump zette delen van zijn plan alsnog per decreet door.

Ook versnelde Trump de vergunningsprocedures voor de bouw van datacenters en versoepelde hij milieuregels. Hij stelt federale grond beschikbaar voor techbedrijven. Maar staten zijn niet altijd even scheutig. Een Republikeinse senator in Oklahoma stelt een driejarige bouwstop voor om de impact van datacenters te onderzoeken.

In Sand Springs probeert Google de zorgen weg te nemen tijdens een drukbezochte hoorzitting in de lokale high school. Vertegenwoordigers van het bedrijf voorspellen dat de bouw honderden miljoenen aan economische voordelen zal opleveren voor midden- en kleinbedrijven, hotels, restaurants en tankstations.

Ook belooft het bedrijf het lokale onderwijs met royale giften te steunen. Dat leidt tot schampere reacties uit de zaal, waar honderden inwoners zich met protestborden hebben verzameld.

Burgemeester Jim Spoon looft de "genereuze" opstelling van Google en hoopt dat het datacenter banen oplevert. De gemeenteraad stemt unaniem in met de bouw, waarna een politiecordon zich voor hen opstelt om verontwaardigde burgers op afstand te houden.

"Hun houding is: we doen wat we willen, en als je het oneens bent, sleep je ons maar voor de rechter", zegt Kyle Schmidt. "Dat is precies wat we gaan doen." Volgens Schmidt overtreedt de gemeente met het akkoord haar eigen regels. Hij heeft bovendien contact met andere actiegroepen, onder meer in Pennsylvania, Minnesota en Missouri.

President Trump lijkt gevoelig voor de protesten. Hij zette techbedrijven onder druk om zelf elektriciteit op te wekken voor hun datacenters. Volgens Trump dachten ze eerst dat hij een grapje maakte. Experts betwijfelen of de beloften de stijgende elektraprijzen zullen afremmen: de afspraken zijn vrijwillig en niet afdwingbaar.

Lena Moffitt van milieuorganisatie Evergreen Action is cynisch: "Nu de elektraprijzen stijgen door Trumps 'vervuiler-eerst-beleid', probeert hij dit onder het tapijt te vegen met een fotomoment."

De techbazen prijzen hem in het Witte Huis met lovende woorden. Dan breekt Trump de bijeenkomst af: "Ik moet me nu weer met de oorlog bezighouden."

Nederland gaat met Oostenrijk, Griekenland, Duitsland en Denemarken het voortouw nemen bij het terugsturen van uitgeprocedeerde asielzoekers naar zogenoemde terugkeerhubs. Dat zei minister Van den Brink van Asiel en Migratie na zijn eerste overleg met zijn collega-ministers van de EU in Brussel.

Ze gaan samen nu de 'verkennende fase' in om te bepalen met welke landen buiten de Europese Unie ze afspraken zouden kunnen maken. De landen zijn ambitieus, zei Van den Brink. Door samen te werken willen ze veel meer mensen terugsturen dan nu het geval is. "Verschillende landen hebben verschillende contacten of relaties uit het verleden met landen in Afrika", aldus de minister.

Hij wilde niet zeggen met welke 'ontvangende' landen op dit moment gesprekken over de terugkeerhubs lopen. Griekse media schrijven dat het onder meer Kenia betreft.

Uganda-plan van de baan

De samenwerking van Nederland met gelijkgestemde landen is een trendbreuk met het vorige kabinet. Dat wilde nog op eigen houtje afspraken maken met Uganda, om daar afgewezen asielzoekers naartoe te sturen. PVV-minister Klever van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking kwam in oktober 2024 met dat idee tijdens een bezoek aan het land.

Hoewel Uganda aanvankelijk ontkende dat er een samenwerking met Nederland op stapel stond, bleef het kabinet-Schoof doorwerken aan dat plan. In september vorig jaar tekende toenmalig minister Van Weel een intentieovereenkomst met Uganda. De twee landen zouden gaan samenwerken om afgewezen asielzoekers via Uganda te laten terugkeren naar hun land van herkomst.

Vanuit vluchtelingenorganisaties klonk harde kritiek op die plannen. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International noemde het "een ontzettend slecht plan". Eerder beperkte Nederland de samenwerking met het land nog vanwege de strenge anti-lhbti-wetgeving.

Het nieuwe kabinet zet de Uganda-plannen niet door. Volgens Van den Brink is de belangrijkste randvoorwaarde voor de terugkeerhubs dat de mensenrechten van de migranten zijn gewaarborgd.

EU-terugkeerbeleid

Tot nu toe zijn de terugkeerhubs wettelijk nog niet toegestaan. Maar daar komt binnenkort verandering in. Maandag wordt in het Europees Parlement gestemd over het mogelijk maken van de terugkeercentra. De Europese Raad van ministers stemde eerder al in met voorstellen van de Europese Commissie.

Nieuw is vooral dat asielzoekers geen band hoeven te hebben met het land waarnaar ze worden teruggestuurd. Enkel alleenstaande minderjarige kinderen en gezinnen met minderjarige kinderen zouden niet mogen worden uitgezet naar dergelijke landen.

Automobilisten, schippers en piloten zagen afgelopen dagen de prijs voor hun brandstof flink oplopen. Diesel aan de pomp nadert zelfs een recordprijs.

De oorzaak ligt in de Straat van Hormuz. De scheepvaart in die smalle zeepassage viel afgelopen dagen stil door aanvallen van Iran op schepen. Ook in de rest van de Perzische Golf is het transport niet veilig; afgelopen nacht werd een olietanker voor de kust van Koeweit aangevallen.

De zeestraat is daarmee praktisch geblokkeerd. Vloeibaar gas uit Qatar, ruwe olie uit Saudi-Arabië, diesel uit Koeweit of kerosine uit de Verenigde Arabische Emiraten kunnen voorlopig niet de wereld over. En met name van die laatste twee brandstoffen haalt Europa normaal gesproken veel uit dat gebied.

De geblokkeerde Straat van Hormuz uitgelegd:

Benzine raffineert Nederland vooral zelf. Diesel importeert het juist veel. Tot 2023 kwam veel uit Rusland, maar als gevolg van sancties tegen dat land werd er meer uit het Midden-Oosten gehaald. Vorig jaar kwamen er voor het eerst meer dan een half miljoen vaten diesel per dag vanuit die regio naar Europa.

Op land, op water en in de lucht

Zo komen de problemen in de Perzische Golf terecht bij de Nederlandse pomp. De adviesprijs voor diesel is inmiddels 2,33 euro per liter, slechts 4 cent minder dan de recordprijs in 2022.

"Ik heb het gezien", zegt ondernemer Jazz Dijk op het parkeerterrein van een groothandel. "Dus ik rijd deze zo leeg mogelijk en dan hopen dat die iets zakt."

Ondernemer Erik Ižarik heeft daar weinig vertrouwen in. "Ik denk dat het nog een stuk slechter gaat worden." Aannemers op de parkeerplaats zeggen dat ze de gestegen dieselprijs aan klanten moeten doorberekenen.

Ook op de Nederlandse binnenwateren worden de prijsstijgingen gevoeld, blijkt uit een rondgang onder bunkerstations - tankstations voor binnenvaartschippers. De schippers tanken daar gasolie, een soort scheepsdiesel. De bunkeraars hebben het over "hamsteren" en prijzen "waar niemand blij mee is".

Ondernemers Jazz Dijk en Erik Ižarik op de parkeerplaats van een groothandel:

"Vrijdag kostte een kuub gasolie nog 604 euro, nu al 799 euro. Dat is 32 procent meer", zegt Ruud Smit, financieel directeur bij binnenvaartrederij De Jong. Die hogere kosten doen de rederij niet direct pijn. Net als de meeste rederijen heeft De Jong contractueel vastgelegd dat hogere brandstofprijzen doorberekend worden aan de klant. Smit: "Bij de verladers doet het pijn, en als die het doorberekenen doet het alle consumenten pijn, ons allemaal dus."

De prijs van kerosine schoot ook de lucht in afgelopen dagen. In Noordwest-Europa steeg de kerosineprijs deze week met ruim 70 procent, naar zo'n 1400 dollar per ton, de hoogste prijs in vier jaar.

Veel vliegtuigmaatschappijen hebben hun inkoopprijzen voor langere tijd vastgezet. "Daardoor hebben prijsbewegingen in kerosine op de korte termijn slechts beperkt effect op onze kosten", laat Corendon weten. "Als de hogere kerosineprijzen langer aanhouden, kan dat op termijn wel invloed hebben. Voor de komende maanden staan onze brandstofprijzen echter al vast."

Reserves

Wanneer een aanzienlijk deel van de wereldhandel in fossiele brandstoffen wegvalt, gaan landen nadenken of ze wel voldoende brandstoffen ter beschikking hebben.

Zeker in Azië is dat voelbaar. Dat deel van de wereld haalt meer dan Europa zijn brandstof uit de Perzische Golf. China besloot vandaag de export van diesel te staken en Myanmar gaat fossiele brandstof rantsoeneren.

In Europa zijn zulke maatregelen niet aan de orde. Maar er wordt wel nagedacht over het aanspreken van de strategische reserves. "Dat gebeurt in internationaal verband", zegt Gert Jan ten Broeke, directeur van de stichting die over de Nederlandse olievoorraden gaat. "Er is nog geen beslissing genomen. De analyses vinden daar nu plaats."

Nederland heeft genoeg diesel in de strategische reserves om het zo'n tachtig dagen uit te houden. Daarnaast hebben bedrijven in Nederland reserves voor nog zo'n negentig dagen.