Veel jongeren maken seksueel grensoverschrijdend gedrag mee op de middelbare school of op het mbo. Dat zeggen ze tegen NOS Stories. Ook tientallen vertrouwenspersonen zien dat het op scholen waarvoor zij werken regelmatig voorkomt.

Waarschijnlijk komt slechts een klein deel van de ongewenste ervaringen van jongeren terecht bij de onderwijsinspectie. Dat herkent ook de VO-raad. "Ik denk dat we half niet weten hoeveel het voorkomt", zegt voorzitter Henk Hagoort.

Alleen bij de vertrouwensinspecteurs van de onderwijsinspectie komen officiële meldingen binnen. Dat waren er op middelbare scholen afgelopen schooljaar 212 en op het mbo 22. Die aantallen nemen al jaren toe. "Dat kan een goed teken zijn", zegt Hagoort. "Dat betekent dat er open over gesproken wordt. Het kan ook een slecht teken zijn, dat er meer gebeurt. Dat weten we niet precies."

Na een oproep van NOS Stories via Instagram en TikTok deelden leerlingen ruim 2000 verhalen over seksueel grensoverschrijdend gedrag op school. Het gaat om seksueel getinte opmerkingen en online seksueel misbruik, maar ook om aanranding en verkrachting. Meestal door een medeleerling, maar ook vaak door een leraar of een conciërge.

Sanne* vertelt aan NOS Stories over het grensoverschrijdende gedrag van haar docent:

Sanne (haar echte naam is bij de redactie bekend) kreeg op haar 17de te maken met grensoverschrijdend gedrag van een docent. Hij appte en belde buiten schooltijd en maakte ongewenste seksuele opmerkingen. "Dan gaf hij een banaan en zei: 'Hier is je speeltje voor vanavond.'" Ook kneep hij in haar bil en zei hij dat ze die broek wel vaker voor hem mocht aantrekken.

Uit een rondgang langs bijna 60 vertrouwenspersonen blijkt dat ruim de helft van hen één tot tien keer per jaar een melding krijgt van een leerling over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Meestal ging het over een ervaring met seksuele intimidatie. Bijna de helft kreeg dus geen melding. Dat betekent nog niet dat er op de school niets gebeurt.

Bijna 20 vertrouwenspersonen laten weten dat minstens een van de meldingen die ze kregen over een leraar of andere medewerker van de school ging.

Veel jongeren melden hun ongewenste ervaringen niet bij de school, zeggen ze tegen NOS Stories. Ze denken dat het niet erg genoeg was of schamen zich.

Van de jongeren die het wel melden, is het grootste deel niet blij met hoe school het oppakt. "School zei dat ik geen aangifte moest doen", laat een leerling weten. "Als ik het uitgelokt zou hebben, dan zat ik fout. Ik ben direct gestopt met de opleiding."

En een andere leerling vond geen gehoor toen ze bij haar teamleider een melding deed over ongepaste opmerkingen van een docent Duits: "Zij zei dat ik het zelf moest oplossen."

De VO-raad adviseert scholen wat ze moeten doen om een veilige cultuur te creëren. "Ik denk niet dat alle scholen het vanzelf goed doen", zegt Hagoort. Het is volgens hem belangrijk om op school gedragsregels af te spreken. "Wat is hier het gedrag dat we wel en niet normaal vinden. Het is niet normaal als je privécontact hebt met leerlingen en daar spreken we elkaar op aan. Je bent niet op sociale media met leerlingen in gesprek."

In het geval van Sanne kreeg de docent in kwestie de keuze om ontslagen te worden of om zelf ontslag te nemen. Hij koos volgens Sanne voor de tweede optie en is daarna op een andere school aan de slag gegaan.

Nieuwe wet

Bijna vijf jaar geleden deed NOS Stories hier ook onderzoek naar. Toen bleek dit ook al een groot probleem. Toenmalig minister Arie Slob beloofde aan een wet te werken die de veiligheid op scholen zou verbeteren.

De Wet Vrij en Veilig Onderwijs is nu in de maak. Die wet zal een vertrouwenspersoon op scholen verplicht stellen. Ook moeten dan alle incidenten van seksueel grensoverschrijdend gedrag gemeld worden bij de Onderwijsinspectie, en niet alleen de ernstigste gevallen.

Demissionair Staatssecretaris van Onderwijs Koen Becking denkt dat de wet gaat werken: "De verantwoordelijkheid ligt echt bij de school, maar op allerlei manieren gaan we scholen extra helpen en stimuleren om dit nog beter te regelen dan dat ze nu al doen."

Verantwoording

Na een oproep van NOS Stories via Instagram en TikTok deelden leerlingen ruim 2000 verhalen over seksueel grensoverschrijdend gedrag op de middelbare school of op het mbo. Dit is geen representatief onderzoek, maar geeft wel inzicht in wat deze jongeren meemaken.

Uiteindelijk zijn er dertig jongeren gebeld en van een deel zijn de verhalen gecheckt bij ouders, andere leerlingen en docenten. De namen van de plegers en de scholen waarop dit speelt of speelde zijn bij de redactie bekend.

De naam Sanne is gefingeerd. Haar echte naam, de naam van de betrokken docent en de school zijn bij de redactie bekend.

Bijna 60 vertrouwenspersonen vulden een andere vragenlijst in. Deze werd gedeeld onder de leden van de Vereniging van Vertrouwenspersonen. Zij komen uit het hele land. Een deel van de respondenten werkt voor een middelbare school en een deel voor een mbo-instelling.

Een 31-jarige man uit Arnhem moet 18 jaar de cel in voor de moord op zijn ex-vriendin. De rechtbank in Arnhem acht bewezen dat hij haar eind april vorig jaar met voorbedachten rade heeft gewurgd. Daarna probeerde hij zichzelf te doden.

De twee hadden sinds hun middelbareschooltijd jaar een relatie. Vorig jaar liep die na 17 jaar op de klippen, maar ze woonden nog samen in hun woning, die ze probeerden te verkopen.

Nadat hij haar had gedood belde hij zelf de politie en bekende dat hij haar had gedood, en had geprobeerd om suïcide te plegen. Agenten troffen het lichaam van de vrouw, die ook 31 jaar was, en de man daarop in hun woning aan.

Met voorbedachten rade

Hij hield vol dat het geen vooropgezet plan was geweest. De rechter ging daar niet in mee. Die oordeelt dat hij haar met voorbedachten rade om het leven heeft gebracht.

Dat bleek onder meer uit documenten die de Arnhemmer op 29 april, de dag van de moord, naar een vriend had gemaild. Daarin schreef hij over zijn plannen om suïcide te plegen, maar ook over het doden van zijn ex-vriendin.

Op die dag had de man tussen 16.00 en 17.30 uur nog dingen aangepast aan de documenten, op het moment dat zijn ex-vriendin boven in de woning lag te slapen. Die verstuurde hij uiteindelijk om 18.42 uur naar zijn vriend.

Uit gegevens van de telefoon van de vrouw blijkt dat ze iets na 17.30 uur nog berichten via WhatsApp had verstuurd en dus op dat moment nog leefde. Iets minder dan een uur daarna belde de Arnhemmer naar de vriend die hij de brieven stuurde met de mededeling dat zijn ex-vriendin dood was.

'Zwaar gestoorde figuur'

De Arnhemmer heeft in een van de documenten in de mails excuses aangeboden aan de nabestaanden van de vrouw. Ook schreef hij over praktische zaken, zoals de toegangscodes van zijn telefoon en die van zijn ex-vriendin, wat er volgens de rechter ook op wijst dat de 31-jarige plannen had om haar te doden.

Hij heeft erkend dat hij ruim een week aan de brieven had gewerkt. Dat bleek ook uit teksten die hij eerder in berichten naar zichzelf had gestuurd.

De nabestaanden van de gedode vrouw beschrijven hem als een "zwaar gestoorde figuur", die misbruik maakte van hun dochter en zus. Volgens de zus heeft hij altijd grip op haar gehad, waardoor ze de relatie moeilijk kon beëindigen.

Femicide

De rechter spreekt in een nieuwsbericht expliciet van femicide (vrouwenmoord). Dat is het doden van vrouwen door een (voormalige) partner of familielid, omdat ze vrouw zijn.

"De Arnhemmer heeft de vrouw planmatig gedood, omdat hij het niet kon verkroppen dat ze zonder hem verder zou gaan", schrijft de rechtbank. "Hij heeft na een relatie van 17 jaar haar leven ontnomen, haar kostbaarste bezit". Daarmee heeft de man haar vertrouwen volgens de rechter "op ultieme wijze beschaamd".

De straf is lager dan de eis van het OM. Die had 20 jaar gevangenisstraf geëist. De rechtbank heeft zich laten adviseren door een psycholoog en een psychiater en is mede daardoor tot deze straf gekomen.

Het gaat om wel een onvoorwaardelijke celstraf, dus de man kan niet eerder vrijkomen. De Arnhemmer moet de ouders en de zus van het slachtoffer ook een schadevergoeding betalen van in totaal 75.000 euro.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Dat hotelovernachtingen steeds duurder worden, wist ook een 20-jarige man in Spanje. Hij omzeilde volgens de Spaanse politie het betalingssysteem van boekingssites, waardoor hij luxe kamers kon reserveren voor slechts één cent.

De hacker werd vandaag gearresteerd in een hotel in Madrid. Daar verbleef hij met een reservering van vier nachten ter waarde van zo'n 4000 euro.

Volgens de politie bleven de hotelkamers achter met onbetaalde rekeningen en een lege minibar. Het hotel in Madrid heeft meer dan 20.000 euro verlies geleden, zeggen de autoriteiten.

Voor het eerst

De systemen sloegen geen alarm bij de boekingen. Pas toen het extreem lage bedrag werd overgemaakt, begonnen de getroffen hotels de verdachte activiteiten te zien. Deze maand begon de politie een onderzoek.

Dit is de eerste keer dat een misdaad van deze aard wordt ontdekt, zegt de Spaanse politie. "Deze cyberaanval was specifiek ontworpen om het betalingssysteem omzeilen".