Goedemorgen! Vandaag treedt na meer dan twintig jaar onderhandelen het High Seas Treaty in werking. En in Groningen wordt op Eurosonic Noorderslag de Nederlandse Popprijs uitgereikt.

Eerst het weer: in het westen en noorden start de dag met veel bewolking en wat regen. Vanmiddag is het droog met een mix van zon en wolken, bij een matige zuidoostenwind wordt het 8 tot 11 graden.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Het Amerikaanse ministerie van Justitie begint een strafrechtelijk onderzoek naar de gouverneur van Minnesota Tim Walz en de burgemeester van Minneapolis, Jacob Frey. Dat melden Amerikaanse media op basis van anonieme bronnen.

Het ministerie van Justitie zou vinden dat beide Democraten de immigratiedienst ICE hebben tegengewerkt. Het gaat om opmerkingen die Walz en Frey hebben gemaakt over de acties van ICE in Minneapolis.

Sinds de 37-jarige Renee Good door een agent van ICE werd doodgeschoten, heerst er onrust in de stad en wordt er geprotesteerd tegen ICE. Walz en Frey lieten zich kritisch uit over het optreden van de duizenden immigratieagenten.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

In Canada maakt Pat Brodeur al sinds december allerlei kunstwerken van sneeuw. Vorig jaar maakte hij een enorm schip met daarbij een grote octopus van sneeuw. Dit jaar staan er een grote iglo en een ijsbeer in zijn tuin.

"Het is geweldig om te kijken naar hoe hij bezig is, hij voelt zich weer helemaal kind!", zegt zijn vrouw Mary Brodeur tegen CTV News.

Fijne zaterdag!

Een wereldwijd verdrag om oceanen te beschermen en schade aan het zeeleven te herstellen, treedt vandaag in werking. Bedreigingen voor het oceaanleven zijn bijvoorbeeld overbevissing, diepzeemijnbouw en klimaatverandering. Volgens het verdrag moet 30 procent van de zee in 2030 beschermd zijn.

Het verdrag maakt de weg vrij om gebieden in internationale wateren aan te wijzen als beschermde zee-reservaten. Het gaat om de zogeheten 'volle zee', die buiten de bevoegdheid van individuele landen ligt. In totaal gaat het om zo'n twee derde van de oceanen.

Dit zijn die internationale wateren:

"Dat verdrag is hoog nodig", zegt Han Dolman, directeur van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). "Veel mensen kennen de zee alleen tot aan hun knieën, van op vakantie. Maar de zeeën en oceanen zijn belangrijk voor onze voedselvoorziening en ze nemen ongeveer een kwart van alle uitstoot van het broeikasgas CO2 op."

Tien jaar onderhandelen

Bijna drie jaar geleden sloten landen een verdrag voor de bescherming van oceanen dat door velen als historisch is bestempeld. Over het verdrag was twintig jaar onderhandeld. Dat het nu pas in werking treedt, komt doordat landen het verdrag eerst nog moesten ratificeren. In september was Marokko het zestigste land dat het verdrag ratificeerde, waardoor het nu in werking treedt. Inmiddels hebben 83 landen het verdrag geratificeerd, maar Nederland nog niet.

"De oceanen produceren ook zuurstof die wij inademen", voegt Sabine Gollner van het NIOZ toe. "In de oceanen en zeeën leven naar schatting 1 tot 10 miljoen verschillende soorten, die samen als een soort kaartenhuis al die functies vervullen. Als te veel soorten verdwijnen, dan stort het kaartenhuis in."

Het doel om 30 procent van de zee te beschermen, is nog een eind weg: naar schatting is op dit moment circa 8 procent beschermd. Het leeuwendeel daarvan is dichtbij het land en maar een kleine deel op volle zee. Juist daar moet dit verdrag bescherming makkelijker maken. Volgens VN-secretaris-generaal António Guterres bevat het verdrag bindende regels voor het beschermen en duurzaam gebruiken van de biodiversiteit in oceanen.

Vandaag komen er niet direct beschermde gebieden bij. Het verdrag is vooral een handleiding die het proces daarnaartoe vastlegt. "Zo'n raamwerk dat door landen over de hele wereld wordt onderschreven, bestond nog niet", zegt Klaudija Cremers, die bij de Franse denktank IDDRI onderzoekt hoe het verdrag in praktijk kan worden gebracht.

"Nu het verdrag in werking treedt, moet er binnen een jaar een top komen, net zoals er VN-klimaattoppen zijn", zegt Cremers. "Op die toppen kunnen landen voorstellen doen om gebieden te beschermen, en wordt daarover gestemd. Chili en landen in West-Afrika bijvoorbeeld zijn nu bezig met voorstellen voor beschermde gebieden."

Expedities

Toch verandert er ook vandaag direct iets, zegt Cremers. "Het verdrag op zichzelf creëert al verplichtingen. Landen die het verdrag geratificeerd hebben, moeten bijvoorbeeld verslag doen van wetenschappelijke expedities op volle zee en hun opbrengsten, en zo zijn er meer verplichtingen."

Cremers vindt het positief dat ook landen als China, Brazilië en Japan het verdrag onlangs ratificeerden. "Dat zijn grote mogendheden op zee. China heeft bijvoorbeeld de grootste visserijvloot die in internationale wateren actief is." Dat de VS niet heeft geratificeerd, werd volgens haar al verwacht. "Veel landen vinden het niet zo erg dat de Amerikanen niet bij voorbereidende vergaderingen zijn, omdat ze discussies nu ook niet kunnen saboteren."

Het Amerikaanse ministerie van Justitie begint volgens Amerikaanse media een strafrechtelijk onderzoek naar de gouverneur van Minnesota, Tim Walz. Ook de burgemeester van Minneapolis, Jacob Frey, wordt gedagvaard.

Het ministerie van Justitie heeft niet gereageerd op vragen van de Amerikaanse media, maar minister van Justitie Pam Bondi schreef wel op X dat "niemand in Minnesota boven de wet staat".

Opmerkingen over ICE

Het ministerie van Justitie zou vinden dat beide Democraten de immigratiedienst ICE hebben tegengewerkt. Het gaat daarbij om opmerkingen die Walz en Frey hebben gemaakt over de acties van ICE in Minneapolis.

Sinds de 37-jarige Renee Good door een agent van ICE werd doodgeschoten, heerst er onrust in de stad en wordt er meer geprotesteerd tegen ICE. Walz en Frey lieten zich kritisch uit over het optreden van de duizenden immigratieagenten.

Op X reageert Frey verontwaardigd: "Dit is overduidelijk een poging om mij te intimideren omdat ik opkom voor Minneapolis." Ook Walz heeft gereageerd op het nieuws. "Het rechtssysteem inzetten als wapen tegen je tegenstanders is een autoritaire strategie", zegt hij. "De enige persoon die niet wordt onderzocht voor de schietpartij op Renee Good is de federale agent die haar neerschoot."

Videobeelden

Good, moeder van drie kinderen, werd vorige week in haar hoofd geschoten terwijl ze weg probeerde te rijden bij de agenten. Op videobeelden van het moment is te zien hoe de auto van Good eerst een stukje achteruitrijdt en daarna vooruit. Even daarvoor benaderden ICE-agenten de auto.

De regering-Trump, in het bijzonder vicepresident JD Vance en minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem, stelt dat de agent uit zelfverdediging handelde. De videobeelden lijken die lezing echter tegen te spreken.

De FBI onderzoekt de dood van de 37-jarige vrouw en weigert daarbij medewerking van het Openbaar Ministerie van de staat Minnesota.

Bekijk hieronder beelden van het moment. Let op, het zijn heftige beelden:

Gisteren besloot een federale rechter in Minnesota dat de inzet van ICE-agenten in Minneapolis aan banden wordt gelegd, schrijven The New York Times en The Washington Post.

ICE-agenten mogen geen vreedzame demonstranten meer arresteren, geen pepperspray meer inzetten tegen demonstranten en geen automobilisten arresteren die auto's van ICE-agenten volgen.

De zaak was al aangespannen door bewoners van Minneapolis voordat Good werd doodgeschoten. De bewoners vonden dat hun grondwettelijke rechten door de federale agenten werden geschonden.

De rechter heeft het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, waar ICE onder valt, 72 uur de tijd gegeven om zich aan de nieuwe regels te houden. Of het ministerie in hoger beroep gaat, is nog niet duidelijk.