Afgelopen jaar was wereldwijd het op twee na warmste sinds het begin van de metingen. Wel lag de gemiddelde temperatuur flink lager dan het recordjaar 2024. Dat blijkt uit gegevens van Copernicus, een Europese dienst die met satellieten onder meer het klimaat in de gaten houdt.

De wereld is nu bijna 1,5 graad Celsius warmer dan aan het einde van de 19de eeuw:

Voor Nederland is de trend in gemeten temperaturen vergelijkbaar. Het KNMI maakte onlangs bekend dat 2025 een relatief warm jaar was, maar niet zo warm als de twee recordjaren ervoor. Ook in het Noord- en Zuidpoolgebied was het in 2025 warm, net als het zeewater rond Europa.

Diverse andere organisaties, zoals de Amerikaanse organisatie Berkeley Earth, maken ook vandaag hun metingen bekend.

El Niño stuwt temperaturen

De metingen illustreren dat de aarde opwarmt. Zo zijn de afgelopen elf jaar wereldwijd ook de elf warmste gemeten jaren. Voornaamste oorzaak daarvan is de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Die komen vooral vrij bij de verbranding van steenkool, olie en gas. Van die fossiele brandstoffen verbrandden mensen vorig jaar opnieuw een recordhoeveelheid.

Toch waren de afgelopen drie jaar opvallend warm, zelfs als je uitgaat van de opwarming van de aarde. Deels komt dat door natuurlijke variatie, zegt Bart Verheggen, klimaatexpert bij het KNMI. "Zo kreeg 2024 een forse duw in de rug van El Niño." Dat fenomeen leidt ertoe dat de bovenste laag zeewater in de Stille Oceaan voor de kust van Zuid-Amerika relatief warm is.

In 2025 was er geen sprake meer van een El Niño. Het is daarom logisch dat het jaar koeler uitvalt, zegt Verheggen: "Het zou heel raar zijn als het net zo warm of zelfs warmer zou zijn." Toch waren de temperaturen nog steeds hoog. "In vergelijking met decennia geleden was vorig jaar bijzonder warm", zegt Verheggen, "en ook warmer dan we op grond van de opwarmende trend zouden verwachten."

Actievere zon, minder vervuiling

Onder wetenschappers woedt nog altijd een discussie over welke oorzaken, naast El Niño, de afgelopen jaren zo warm maakten. Waarschijnlijk gaat het om een cocktail van diverse zaken, schreef de Amerikaanse klimaatwetenschapper Zeke Hausfather in december op Carbon Brief, een gespecialiseerde website over klimaat.

Zo was de zon wat actiever dan normaal wat leidde tot iets hogere temperaturen. Verder nam de vervuiling in de Chinese industrie en de internationale scheepvaart af. Daardoor zitten minder kleine deeltjes (aerosolen) in de lucht die zonlicht weerkaatsen, en de aarde iets afkoelen. Er zijn ook aanwijzingen dat de wereldwijde bewolking afneemt. Dat leidt ertoe dat de aarde iets donkerder is en meer zonlicht vasthoudt. Het is onduidelijk hoe dit komt.

In 2024 brak de aarde voor het eerst door de grens van 1,5 graden Celsius opwarming. Tien jaar geleden beloofden bijna alle landen in Parijs om de opwarming onder de 2 graden Celsius te houden, en liever nog onder de 1,5 graad. Wetenschappers vergelijken de temperatuur daarbij met de periode tussen 1850 en 1900. Toen begon het grootschalige verbranden van steenkool, olie en gas.

Doorbreken 1,5 graad 'kwestie van tijd'

Vorig jaar bleef de wereld met 1,47 graden Celsius net onder de grens van 'Parijs'. Omdat het klimaat van jaar tot jaar varieert, kijken experts veelal niet naar losse jaren. In plaats daarvan berekenen ze een gemiddelde over een langere periode. Zo bezien is de aarde nu circa 1,4 graden Celsius opgewarmd.

Toch lijkt de definitieve doorbraak een kwestie van tijd. "De wereld is de lange termijnlimiet uit het verdrag van Parijs snel aan het naderen", zegt Carlo Buontempo, die bij Copernicus verantwoordelijk is voor de gegevens over klimaatverandering. "We gaan erdoorheen. We moeten nu kiezen hoe we omgaan met die onvermijdelijke overschrijding." De recentste raming van Copernicus wijst erop dat dit begin 2029 gaat gebeuren.

Het Openbaar Ministerie in Spanje is een onderzoek begonnen naar beschuldigingen van seksueel misbruik en verkrachting door zanger Julio Iglesias. Twee vrouwen die voor Iglesias werkten, beschuldigen hem ervan dat hij ze in 2021 vernederde en seksueel intimideerde. Ook zou hij tegen hun zin in seks met ze hebben gehad. Iglesias heeft niet gereageerd op de aantijgingen.

De vrouwen werkten in huizen van Iglesias in de Dominciaanse Republiek en op de Bahama's. Ze deden hun verhaal met steun van een vrouwenrechtenorganisatie bij media in Spanje en de VS, die er gisteren over publiceerden. De media zeggen zich te baseren op drie jaar onderzoek, telefoongesprekken, appjes en foto's. Vorige week werd de zaak al gemeld bij de Spaanse justitie.

Een van de vrouwen, die in de publicatie de naam Rebeca heeft gekregen, zegt dat Iglesias haar sloeg en betastte. Een keer zou hij haar hebben gedwongen om samen met een andere vrouw seks met hem te hebben. Ze was toen 22. "Ik voelde me een object, een slaaf", wordt de vrouw geciteerd.

De andere vrouw, die Laura wordt genoemd en uit Venezuela komt, zegt dat Iglesias haar psychologisch onder druk zette, onder meer door geregeld te dreigen met ontslag en bij te houden hoeveel ze at. Ook zij beschuldigt de zanger van misbruik van meerdere vrouwen. "Hij deed met ze wat hij wilde."

De 82-jarige Iglesias is een grootheid in Spanje. Hij is de succesvolste Spaanse zanger ooit en verkocht wereldwijd meer dan 300 miljoen platen. Hij is de vader van Enrique Iglesias, ook een zanger.

De Amerikaanse burgerrechtenactiviste Claudette Colvin is overleden. Ze werd bekend toen ze in 1955 als 15-jarige weigerde om in een bus in de stad Montgomery haar plek af te staan aan een witte Amerikaan. In de staat Alabama, waar Colvin vandaan kwam, golden toen rassenwetten.

Een zelfde actie van Rosa Parks, negen maanden later, ging de wereld over. Haar zaak leidde tot een busboycot en uiteindelijk tot het einde van segregatie in bussen in Montgomery. Dat Colvin daarvoor ook zo'n daad van verzet had gepleegd in een bus, is bij veel minder mensen bekend.

Zwarte Amerikanen mochten in 1955 wel gebruik maken van de bussen in Montgomery, de hoofdstad van Alabama, maar ze mochten alleen op de achterste banken zitten. Bij drukte moesten ze ook daar hun plaatsen afstaan aan witte Amerikanen. Colvin weigerde dat op de middag van 2 maart 1955. De chauffeur trommelde politie op en Colvin werd aangehouden.

'Aan mijn stoel gekluisterd'

Decennia later zei ze in interviews over haar actie dat ze absoluut niet van plan was om op te staan. "Ik vertelde ze dat ik door de geschiedenis aan mijn stoel gekluisterd zat", blikte ze terug. Ook zei ze in interviews geïnspireerd te zijn door de anti-slavernij-activisten Harriet Tubman en Sojourner Truth.

In reactie op Colvins overlijden heeft de burgemeester van Montgomery gezegd dat Colvins moed te vaak over het hoofd is gezien. Haar daad hielp volgens hem "bij het leggen van de juridische en morele basis voor de beweging die Amerika zou veranderen".

Tussen de actie van Colvin in maart 1955 en die van Parks in december 1955 was er nog een zwart tienermeisje in Montgomery dat weigerde op te staan voor een witte buspassagier en daarvoor werd opgepakt: Mary Louise Smith.

Claudette Colvin vertrok eind jaren 50 van Alabama naar het veel liberalere New York. Ze is nu overleden in Texas, op 86-jarige leeftijd.