Vorig jaar zijn er 17.900 valse geldbiljetten uit de omloop gehaald in Nederland. Dat is een daling van 26 procent ten opzichte van het jaar daarvoor, meldt De Nederlandsche Bank (DNB).

DNB ziet in de afgelopen tien jaar een dalende trend als het gaat om valse biljetten. Alleen in 2022 en 2024 waren er pieken door een klein aantal oplichtingszaken met vals geld van zeer slechte kwaliteit, schrijft DNB.

Vervalste briefjes van 50 euro worden het vaakst aangetroffen.

Wereldwijde daling

Mogelijke verklaringen voor de afname zijn volgens de bank de daling in het gebruik van contant geld, oplettende winkeliers die briefjes controleren op echtheid en de aandacht vanuit politie en justitie bij het bestrijden van vals geld.

Ook wereldwijd is er een daling van het aantal valse biljetten dat uit de omloop werd gehaald, schrijft de Europese Centrale Bank. In 2025 zijn 444.000 valse eurobankbiljetten gevonden, 20 procent minder dan in 2024. Briefjes van 20 en 50 euro waren het vaakst vervalst, samen was dat ongeveer 80 procent van alle vervalste biljetten.

Journalistenvakbond NVJ, de Auteursbond en schrijversvakbond Lira eisen dat Meta stopt met het gebruik van teksten van Nederlandse schrijvers, journalisten en vertalers voor het trainen van AI-modellen.

Het moederbedrijf van Facebook en Instagram traint volgens de vakbonden het AI-taalmodel van Meta Llama met auteursrechtelijk beschermd werk, zonder tekstschrijvers daarvoor te betalen.

De bonden eisen in een vandaag verstuurde sommatiebrief dat het bedrijf van Mark Zuckerberg stopt met het gebruik van de illegale datasets. Ook moet het bedrijf wat de bonden betreft ophouden met het aanbieden van AI-modellen die met dit werk zijn getraind.

Als Meta geen gehoor geeft aan de brief volgt een dagvaarding, zegt de voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten Thomas Bruning.

Auteursrecht

De vakbonden vinden het onaanvaardbaar dat Meta gebruik heeft gemaakt van werk uit illegale datasets. Eerder waren schrijvers al woedend toen uit rechtbankdocumenten uit de VS bleek dat Meta tientallen terabytes aan tekst had gehaald uit een illegale online database. Daarin stond ook werk van Nederlandse auteurs.

Het gaat om boeken, artikelen en andere teksten die zonder toestemming van de schrijvers zijn gekopieerd en verspreid. Dat is in strijd met het auteursrecht, omdat er geen toestemming voor is gevraagd en er niet voor is betaald.

Volgens de bonden wordt daarmee zowel de economische als creatieve positie van tekstschrijvers ondermijnd. Ze noemen het kwalijk dat "Meta met deze AI-modellen aanzienlijke commerciële belangen nastreeft en hiermee grote economische opbrengsten verwacht te realiseren".

Dat is "een scherp contrast" met de makers, die buitenspel dreigen te worden gezet door "systemen die getraind zijn op werk dat van hen gestolen is", stellen de vakbonden.

'Geen gratis grondstof voor AI'

De tekstschrijvers- en vertalersbonden willen in gesprek met Meta over een passende regeling voor het gebruik van auteurswerk bij AI-training. Liesbet van Zoonen van de Auteursbond zegt dat er in de AI-industrie miljarden omgaan en dat het "niet meer dan logisch is dat ze voor het werk van schrijvers, vertalers en journalisten gaan betalen", Want, zo stelt ze, "auteurs zijn geen gratis grondstof voor AI".

Bruning zegt dat de bonden ervoor hebben gekozen om Meta een sommatiebrief te sturen omdat "de bewijspositie al stevig was". Hij erkent dat meer bedrijven hetzelfde kan worden verweten, maar "we moeten ergens beginnen", redeneert hij.

Hij sluit niet uit dat de bonden op een later moment ook in actie komen tegen andere AI-bedrijven die onrechtmatig auteursrechtelijk werk gebruiken om AI-modellen te trainen.

Na een tweedaags debat in de Tweede Kamer, waarbij ze alleen mochten luisteren, gaan de bewindspersonen van het nieuwe kabinet-Jetten vandaag dan echt aan de slag. Ze hebben hun eerste vrijdagse ministerraad.

De meeste kabinetsleden vonden het, net als staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) van Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid, "erg lang stilzitten". "Het was fysiek een behoorlijke uitdaging", geeft Heleen Herbert (CDA) toe, de nieuwe minister van Economische Zaken.

Maar "het was een normaal debat, zoals het hoort", zegt VVD-minister Dilan Yesilgöz van Defensie. Haar nieuwe collega van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen (CDA). vond het "scherp op de inhoud, maar constructief". "Ik hoop dat we dat samen volhouden."

'Democratie is mooi'

Ze zijn het erover eens dat de kersverse premier Rob Jetten "het heel goed deed". Het was een beter debat over de regeringsverklaring dan destijds met zijn partijloze voorganger Dick Schoof, herinnert Yesilgöz zich.

Die kreeg het in zijn eerste debat zwaar te verduren. Hem werd onder meer "slappe hap" verweten door Geert Wilders (PVV). "Wat wij die man hebben aangedaan als Kamer was een van de vreselijkste debatten van onze geschiedenis", zegt Yesilgöz , die net als Wilders deel uitmaakte van de toenmalige coalitie.

Minister Herbert, die altijd in het bedrijfsleven heeft gewerkt, zegt "het was nieuw voor me. Democratie is mooi. Ik vond het mooi om de invalshoeken van de verschillende partijen te horen."

Minister Vincent Karremans (VVD) van Infrastructuur en Waterstaat zat thuis op de bank met zijn vorige week geboren derde kind op schoot. De jonge vader heeft "af en toe gekeken" en vond het "een interessant debat".

'Goed luisteren naar bonden'

In het debat speelde de verhoging van de AOW-leeftijd, een plan uit het coalitieakkoord, een grote rol. De coalitie moet daar opnieuw naar gaan kijken. Hans Vijlbrief (D66), minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, gaat ervan uit dat hij volgende week met de vakbonden en werkgevers om tafel zit.

"We gaan niks afzwakken, maar zijn wel bereid om erover te praten", zegt hij. "We gaan goed naar ze luisteren."

Vijlbrief krijgt het schaamrood op de kaken als het gaat over de foto die D66 gisteren op Instagram deelde van hem met zijn nieuwe collega Rianne Letschert, de oud-informateur die minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt. Daar staat een liedje onder met de tekst "Bitches willen met me naar bed."

Vijlbrief erkent dat het "niet zo smaakvol" was. "Ik vond het niet zo leuk. Het is mijn sociale media-team die dit gepost heeft, ik ben een boomer en zal zeggen dat ze dit niet meer moeten doen."

Pak papier

Minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zegt dat hij de afgelopen twee dagen vooral bezig is geweest met zijn nieuwe post. "Er lag zo'n pak papier voor me met alle dossiers die er spelen. In mijn hoofd ging het 750 kilometer per uur."

Thierry Aartsen, minister van Werk en Participatie, kan ook niet wachten tot het echte werk gaat beginnen. Hij gaat komende week al in gesprek met 'de polder', zegt hij. "Laat ons eerst kennismaken en koffiedrinken."