De pleegmoeder van de 15-jarige Jerryson die vorig jaar bij de McDonald's in Capelle aan den IJssel door een agent werd doodgeschoten, is onverwachts overleden.

De 59-jarige Marian Eisden werd deze week met spoed opgenomen in het LUMC in Leiden. Daar overleed ze gisteren in het bijzijn van haar familie. Ze maakte in september, na de dood van haar pleegzoon, nog grote indruk vanwege de verzoenende woorden die ze sprak. Ook werd ze politiek actief om zich voor jongeren in Gouda in te zetten.

Eisden, die in Gouda bekendstond als Dushi, was al jaren een zeer geliefde vrijwilliger bij buurtcentrum De Walvis, waar ze zich inzette voor de kansengelijkheid van jongeren.

Beheerder Bart Slob van het ontmoetingscentrum zegt tegen Omroep West dat ze vorige week nog soep- en noodpakketten heeft klaargemaakt. "Ze is een dag later nog koffie bij ons komen drinken, maar ze voelde zich daarna niet goed. Het is toen heel snel gegaan", vertelt hij.

Verbindende boodschap

Haar pleegzoon Jerryson werd in september gedood door een politiekogel nadat hij betrokken was geweest bij de roof van een fatbike. De 15-jarige eigenaar van de fatbike kreeg een vuurwapen op zijn hoofd gericht en werd geschopt en geslagen.

Uit onderzoek bleek dat Jerryson een omgebouwd gasalarmpistool bij zich had, dat ook een functionerend vuurwapen was.

Bij een herdenkingsmars voor de jongen viel de pleegmoeder op met haar verbindende boodschap. Zo zei ze dat ouders hun kinderen uit het oog verliezen, "door geen aandacht te geven". Ook zei ze dat er niet gekeken wordt wat iemand tot zijn daden brengt.

"We hebben allemaal een rugzakje. We hebben geen aandacht voor de problemen van kinderen. Wat brengt een persoon tot zijn daden?", zei Eisden. Ook sprak ze over de politie. "Mensen, we hebben ze nodig. We kunnen boos worden. Nee, ik ben niet van het gaan vechten."

De pleegmoeder sprak tijdens de herdenking verzoenende woorden:

Bij de talkshow Pauw & De Wit zei Eisden later dat de agenten "gewoon hun werk deden". Ze vroeg aandacht voor de problemen van jongeren: "We moeten wakker worden. We zijn onze kinderen aan het verliezen."

Op de kandidatenlijst

Na de dood van haar pleegzoon besloot Eisden politiek actief te worden. Bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen staat Eisden op plek 18 voor GroenLinks-PvdA in Gouda. Lijststrekker Claire Philips van de lokale afdeling zegt dat vanwege het overlijden de campagne drie dagen wordt stilgelegd.

"Alle mensen die normaal onzichtbaar zijn, gaf zij heel veel liefde", zegt Philips. "Na een zware periode door het overlijden van Jerryson was ze met volle overtuiging politiek actief geworden om iets positiefs te creëren voor onze Goudse jongeren. Die missie zetten wij voor haar voort."

De partij opent morgen het campagnehoofdkwartier om samen te rouwen. Er kan woensdag nog wel op haar worden gestemd, aangezien de kandidatenlijsten al definitief zijn.

Het is Boekenweek en met het boekenbal in Amsterdam is die zojuist feestelijk afgetrapt. Tijdens de promotieweek voor het boek organiseren boekhandelaren en bibliotheken activiteiten, trekken schrijvers door het land en krijgen klanten bij een aankoop in een boekenwinkel het Boekenweekgeschenk Piaggio van Hendrik Groen cadeau.

Al langer is bekend dat jongeren minder lezen dan ouderen. Wel is er een verschuiving gaande: in een recente peiling zegt een op de drie gen-Z'ers (geboren tussen ongeveer 1997 en 2012) minstens iedere maand wel in een boekhandel te komen en dat is meer dan oudere generaties.

Het thema van de Boekenweek is dit jaar 'mijn generatie'. Hoe zorgen schrijvers dat ook zij nieuwe generaties lezers blijven bereiken? De NOS vroeg vier schrijvers naar hun ideeën.

Doortje Smithuijsen (34 jaar)

Journalist en filosoof Doortje Smithuijsen heeft dit jaar het Boekenweekessay Ik had uw dochter kunnen zijn geschreven. Naar haar podcast Voorheen Schaamteloos Randstedelijk (VSR) luisteren per aflevering gemiddeld zo'n 40.000 mensen. "Als ik een nieuw boek uitbreng, zullen daar lezers tussen zitten." Maar net zo goed zullen mensen niet naar de podcast luisteren en wel haar boeken lezen.

Volgens haar kent de boekenmarkt geen duidelijke strategie. "Het enige wat boeken verkoopt, zijn boeken die goed geschreven zijn en die mensen persoonlijk aan anderen aanbevelen." Zo gaven jonge vrouwen haar boek Kapitalisme is seksisme veel door: een veel krachtiger boodschap dan sociale media, zegt ze.

Ze maakt zich er zorgen over dat jongeren steeds minder lezen. Mensen die het ver schoppen, zijn vaak ook lezers, zegt ze. "Wie niet leest, saboteert zichzelf. Daar moeten mensen van doordrongen worden", zegt Smithuijsen.

Peter de Smet (71 jaar)

Boekenweekauteur Peter de Smet, die publiceert onder het pseudoniem Hendrik Groen, dacht dat zijn boeken vooral werden gelezen door de oudere lezer. "Mijn eigen generatie, zeg maar, maar ook jongere lezers vinden mijn boeken leuk."

Hij krijgt van jongere lezers ook complimenten. "'Mijn moeder vindt uw boeken goed', zeggen ze dan. Dat doet niets af aan dat het leuk is om waardering te krijgen."

Hendrik Groen trad vorige maand pas uit de anonimiteit:

Zelf leest De Smet vooral graag niet al te dikke boeken die een beetje grappig zijn. Hij noemt schrijvers als Nico Dijkshoorn, Sylvia Witteman en Paulien Cornelisse. "Eigenlijk zijn dat auteurs van wie men vermoedde dat zij de Hendrik Groen-boeken schreven", voordat bekend werd dat hij dat was.

Nieuwe lezers hoeven niet meteen te beginnen met al te ingewikkelde boeken, vindt De Smet. "Het eerste boek moet een beetje gaan over normale mensen, met een lach en een traan. Dan is er een gerede kans dat het naar meer smaakt."

Lale Gül (28 jaar)

Zij werkt samen met opiniemaker Johan Derksen (77) aan een boek waarin zij thema's ieder vanuit hun eigen perspectief bespreken. Ze willen graag jonge lezers trekken en gebruiken daarom onder meer hashtags als #FreePalestina in hoofdstuktitels.

Zelf begon ze met lezen omdat ze zich thuis doodverveelde: "Ik kon geen televisie kijken en met buitenspelen ben je op een zeker moment ook wel klaar." Op school was haar aangeraden om meer te lezen en ze begon met jeugdboeken. Dat voelde eerst als een verplichting, maar na verloop van tijd "verslond" ze boeken.

Gül erkent dat dat in deze tijd misschien anders zou zijn. "Het zou kunnen dat ik in plaats van te lezen, zou gamen of op TikTok zou zitten te scrollen."

Om ervoor te zorgen dat jongeren aan het lezen slaan, is het van belang dat de boeken die zij op school moeten lezen, aansluiten bij hun belevingswereld. "Jongeren lezen wel, maar niet boeken van de literaire canon", zegt Gül. "Boeken moeten voor jongeren herkenbaar zijn, een snel tempo hebben en spanning en humor bevatten."

Rob van Essen (63 jaar)

Rob van Essen heeft twee keer de Libris Literatuur Prijs gewonnen. Zijn lezerspubliek bestaat uit jongeren en ouderen. "Ik schrijf onbewust voor mijn eigen generatie, maar uiteindelijk spreken de onderwerpen in mijn boeken verschillende generaties aan. Dat vind ik heel prettig."

Hoe dat komt, weet hij niet. "Ik denk dat sommige jongeren mijn boeken aangereikt krijgen." Zijn roman Ik kom hier nog op terug (2023) volgt een student in de jaren 80. "Dat is blijkbaar herkenbaar genoeg voor mensen, hoezeer de wereld nu ook veranderd is."

Hij zegt dat hij als schrijver niet veel macht heeft om mensen aan het lezen te krijgen. "Je kunt een paard naar het water brengen, maar je kunt het niet laten drinken." Het onderwijs heeft daar wel een belangrijke rol in, vindt hij.

Van Essen was vroeger gek op Tonke Dragt, Simon Carmiggelt en Godfried Bomans. Om jongeren van nu te enthousiasmeren voor lezen, raadt hij sciencefictionboeken aan. "De avonturen daarin zijn grenzeloos en geven een blik op de huidige maatschappij. Het kan geestverruimend zijn."

Rusland is in eigen land een strafzaak begonnen tegen Nederland, Oekraïne en het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Volgens het Russische Onderzoekscomité, het hoogste onderzoeksorgaan van Rusland, hebben zij een gouden kunstcollectie gestolen die afkomstig is uit de Krim, het Oekraïense schiereiland dat is geannexeerd door Rusland.

De collectie was in 2014 door de Oekraïense autoriteiten uitgeleend aan het Allard Pierson Museum, voor een expositie. Het zogeheten Scythische goud kwam van vier musea op de Krim en zouden enkele maanden tentoongesteld worden in het museum.

Terwijl de expositie in Amsterdam werd gehouden, werd het Oekraïense schiereiland ingelijfd door Rusland. De tentoonstelling kwam tot een eind en al snel ontstond de vraag: naar wie moet de collectie terug? Zowel Rusland als Oekraïne eiste de kunstcollectie op.

Het Allard Pierson besloot het oordeel van de rechter af te wachten en de kunstschatten zolang in Nederland te houden.

Na een lang juridisch proces oordeelde de rechtbank in Amsterdam in 2016 dat de kunstschatten uit de Krim van Oekraïne waren. Op grond van een Unesco-verdrag moesten de voorwerpen terug naar de staat die ze in bruikleen gaf en dat was Oekraïne, oordeelde de rechter. Het leidde tot grote onvrede bij de Russen, die spraken van een "politiek gemotiveerde uitspraak".

Rusland en de Krimmusea gingen in hoger beroep, maar ook bij het gerechtshof kregen ze geen gelijk. De Krimmusea vroegen vervolgens de Hoge Raad om de uitspraak van het gerechtshof te vernietigen, maar de beslissing bleef definitief. De schatten moesten terug naar Oekraïne. Eind 2023 kwam de collectie terug in de Oekraïense hoofdstad Kyiv.