De CPB-doorrekening van de plannen van het nieuwe minderheidskabinet bewijzen volgens de meeste oppositiepartijen dat D66, VVD en CDA de rekening voor allerlei hervormingen bij de verkeerde mensen neerleggen. De koopkracht van de lage en middeninkomens blijft achter en dat is niet eerlijk, vinden ze.

Ze willen dat de plannen veranderd worden, en daarin konden ze wel eens hun zin krijgen: het aanstaande kabinet-Jetten steunt maar op 66 zetels in de Tweede Kamer en zal dus moeten aankloppen bij de oppositie. Volgende week, bij het debat over de regeringsverklaring, zullen de onderhandelingen daarover waarschijnlijk beginnen.

De rekenmeesters van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving namen de plannen uit het coalitieakkoord onder de loep. Als ze onverkort uitgevoerd worden -en die kans is klein met een minderheidskabinet- dan gaan de mensen met een laag inkomen er niet of nauwelijks op vooruit.

De gemiddelde koopkracht stijgt wel, maar dat wordt bij deze groepen grotendeels tenietgedaan door maatregelen als de verhoging van het eigen risico in de zorg. Dat stijgt van 385 naar meer dan 500 euro per jaar in 2030.

Meer 'zoet' nodig

JA21 is een van de oppositiepartijen waar het nieuwe kabinet naar kijkt voor steun. Kamerlid Hoogeveen van die partij heeft wel begrip voor sommige hervormingen, zoals fors extra geld voor defensie en het beteugelen van de zorgkosten. "Maar als je daar geen lastenverlichting tegenover zet, dan gaat de koopkracht door het putje."

De balans tussen "zuur en zoet" moet volgens JA21 beter. "En dat is meer dan een jaartje langer minder dure benzine", zegt Hoogeveen, wijzend op de accijnsmaatregel die wel in de plannen zit.

De linkse oppositiepartijen stellen zich harder op. "Gewone mensen gaan honderden euro's meer betalen, terwijl de allerrijksten niets extra's gevraagd wordt. Dat is niet eerlijk en brengt Nederland niet vooruit", zegt fractievoorzitter Klaver van GroenLinks-PvdA. Ook hij wil dat de kabinetsplannen aangepast worden. "Dit moet anders."

Boze emoji

PVV-leider Wilders wijst op X op de verdere verhoging van het eigen risico en plaatst daar een boze emoji bij. In het huidige kabinet wilde zijn partij het eigen risico halveren, maar dat lukte PVV-minister Agema niet. Dat de nieuwe coalitie wel miljarden investeert in windparken, noemt Wilders "knettergek".

Defensie en onderwijs krijgen er vooral geld bij en ook op het gebied van klimaat en stikstof worden er stappen gezet. Toch waarschuwt het Planbureau voor de Leefomgeving dat die plannen niet genoeg zijn om de klimaat- en stikstofdoelen te halen.

De Partij voor de Dieren en Volt vinden dat ook die plannen "verspijkerd" moeten worden. Niet alleen de "rijken", maar ook de "grootste vervuilers" worden in de huidige plannen gespaard, vindt fractieleider Ouwehand van de Partij voor de Dieren.

De coalitiepartijen benadrukken dat de doorrekeningen laten zien dat de gemiddelde koopkracht toch nog een beetje stijgt, en dat de hervormingen noodzakelijk zijn om de zorg en de sociale zekerheid ook voor de toekomst betaalbaar te houden.

Jetten krijgt graag 'input'

Aanstaand premier Jetten, die vandaag de laatste twee beoogde bewindspersonen uit zijn kabinet ontving, stelt zich ondertussen constructief op tegenover de oppositie. Hij erkent dat de koopkracht "nog wat ongelijk verdeeld" is.

"Maar we hebben gelukkig de komende maanden de tijd om dat te verbeteren", zegt hij. Pas komende zomer moeten de definitieve begrotingen voor volgend jaar klaar zijn. Jetten krijgt daarbij graag "input" van de oppositiepartijen.

Experts van de Verenigde Naties hebben Iran opgeroepen om transparant te zijn over wat er is gebeurd met de mensen die tijdens de recente massale demonstraties zijn opgepakt of verdwenen. Volgens de experts zijn er berichten dat demonstranten de doodstraf of andere zware straffen hebben gekregen.

De VN roept Iran ook op om te stoppen met het opleggen van doodvonnissen en het uitvoeren van executies. Amnesty International onderschrijft die oproep. Volgens de mensenrechtenorganisatie zijn acht mensen deze maand ter dood veroordeeld. 22 anderen lopen het risico om de doodstraf te krijgen.

De demonstraties begonnen op 28 december in de hoofdstad Teheran en hielden dagenlang aan. Iraniërs gingen de straat op uit onvrede over de verslechterde economische situatie. Later liepen de protesten uit op demonstraties tegen het regime.

De protesten werden door de autoriteiten met veel geweld neergeslagen en duizenden mensen zijn opgepakt. Vorige maand meldde het Iraanse regime dat 3117 mensen zijn gedood en zo'n 3000 mensen gearresteerd.

Eerlijk

VN-experts denken echter dat het om tienduizenden gaat. "De werkelijke omvang van het gewelddadige optreden tegen Iraanse demonstranten is op dit moment onmogelijk vast te stellen", staat in een verklaring.

De Iraans-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie HRANA meldde deze maand dat het dodental is opgelopen naar 7000. Dat is meer dan wat de Iraanse autoriteiten zeggen en minder dan de VN-deskundigen denken.

De VN wil dat Iran eerlijk is over de daadwerkelijke aantallen. "Iraniërs hebben het recht om te weten wat er in hun eigen land gebeurt. Zonder antwoorden vrezen we het ergste."

Deze video laat zien hoe het Iraanse regime ingreep en hoe moeilijk het is om een beeld van de situatie te krijgen:

In Delft heeft de politie een bijzonder hardleerse automobilist van de weg gehaald: de man werd voor de 32ste keer aangehouden voor het rijden zonder rijbewijs. Ook was hij onder invloed, daarvoor was hij al vijftien keer eerder aangehouden.

De politie zag hem in de nacht van woensdag op donderdag in Delft achter het stuur zitten. De auto werd aan de kant gezet en de bestuurder moest een speekseltest doen, schrijft Omroep West. Volgens de politie testte de bestuurder positief "op alle direct testbare stoffen".

Vastlopende systemen

Uit het administratie van de politie werd al snel duidelijk dat ze met een veelpleger te maken hadden. "De bestuurder had bovendien zoveel registraties dat de politiesystemen op straat vastliepen", schrijft de politie.

De man werd aangehouden en meegenomen naar het bureau. Daar bleek dat het rijbewijs van de man door het CBR en het OM ongeldig was verklaard. Hij weigerde mee te werken aan een bloedonderzoek.

In beslag genomen

De auto van de man is in beslag genomen en zal 'verbeurd' verklaard worden. Dat betekent dat de man de wagen niet meer terugkrijgt.

Daarnaast moet hij voor de rechter komen. Die zal bepalen of hij nog een verdere straf krijgt opgelegd.