Volgens cijfers van het Openbaar Ministerie en Rijkswaterstaat is de trajectcontrole tussen Hoorn en Purmerend nu al effectief gebleken.

Vanaf 1 februari 2026 levert Meyra de Wmo-hulpmiddelen in Purmerend. De keuze op Meyra volgde na een gezamenlijke aanbesteding van de zeven gemeenten in de Zaanstreek-Waterland. Het contract duurt minimaal drie jaar en kan bij goed functioneren tot zeven jaar worden verlengd.

De jaarwisseling in de regio Zaanstreek-Waterland was druk, maar beheersbaar en vergelijkbaar met andere jaren. Zó vaak rukten ambulance en brandweer uit.

De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran blijven oplopen. Ondanks onderhandelingen over het nucleaire programma van Iran slaan beide landen dreigende taal uit en verhogen ze hun militaire druk.

De VS stuurde vorige week een tweede vliegdekschip met duizenden strijdkrachten naar het Midden-Oosten en ook de Iraniërs houden legeroefeningen. De Amerikaanse president Trump waarschuwde vannacht dat er "slechte dingen gaan gebeuren als Iran geen deal sluit". Ook de hoogste leider van Iran, ayatollah Khamenei, waarschuwde dat Iran "een harde klap zal uitdelen" aan iedereen die Iran aanvalt.

Trump heeft al meermaals gedreigd dat te doen en stelde gisteren dat het komend weekend kan gebeuren. Is dat waarschijnlijk? Vijf vragen over de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran.

Was zijn de Amerikaanse eisen?

De Amerikanen willen dat Iran stopt met zijn nucleaire programma waarmee het land een kernbom kan maken. Volgens oud-commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif en Clingendael-veiligheidsexpert Koen Aartsma wil de VS ook dat Iran de productie van ballistische raketten aan banden legt en dat het gewapende groepen in de regio, zoals de Houthi's in Jemen, niet meer steunt.

Waarom stuurt de VS militair materieel richting Iran?

De verhoogde militaire aanwezigheid van de Amerikanen is vooral bedoeld is om druk op Iran te zetten, zeggen Aartsma en De Kruif "Het kan een stok achter de deur zijn om de onderhandelingen met Iran zo stevig mogelijk in te gaan", legt de Clingendael-expert uit.

"De Amerikanen noemen het 'gunboat diplomacy'", zegt De Kruif. "Dat is een methode om met militaire middelen diplomatieke gesprekken af te dwingen, maar dan in een nieuw jasje."

Hoe staat Iran in de onderhandelingen?

De eisen van de VS lijken gericht op de militaire slagkracht van Iran. Aartsma denkt dat de eis om te stoppen met het ballistische raketprogramma wel degelijk impact heeft op de Iraanse militaire capaciteiten. "Het is dan ook niet gek dat het land in de onderhandelingen stevig terugduwde op dit onderwerp."

Volgens De Kruif zijn ballistische raketten slechts een klein onderdeel van Irans verdedigings- en aanvalskracht. "Als Teheran toegeeft aan deze eis, dan gaan ze wel andere wapens bouwen", stelt hij.

Door te stoppen met het nucleaire- en ballistische programma kan Iran wellicht op korte termijn een militaire aanval afwenden, maar op langere termijn kan het de dreiging vanuit Israël of de VS juist vergroten, zegt Aartsma. Iran zou dan immers minder capaciteiten hebben om terug te slaan.

Iran wil in ruil voor dit soort toezeggingen wel dat economische sancties tegen het land worden opgeheven. Door de westerse sancties verkeert Iran economisch in zwaar weer. Een sanctieverlichting zou de financiële situatie van het land kunnen verbeteren.

De enorme inflatie was de afgelopen maanden aanleiding voor massale protesten tegen het Iraanse regime die hard werden neergeslagen.

Hoe onderhandelt Iran onder deze grote druk?

"Iran geeft hier en daar wat toe toe en beweegt een beetje mee met de Amerikanen, maar is vooral tijd aan het rekken." Beide experts denken dat Iran zou kunnen toezeggen om weer samen te werken met het internationale atoomagentschap IAEA, waar het vorig jaar de samenwerking mee opschortte.

In de VS zijn in november tussentijdse verkiezingen. Trump zou geslaagde onderhandelingen met Iran of het vernietigen van nucleaire locaties in Iran als succes kunnen claimen om zijn populariteit op te krikken.

"Iran speelt de tijdkaart, maar Trump heeft haast", zegt De Kruif.

Wat gebeurt er als de VS Iran aanvalt?

Het is de vraag wat het effect van een aanval door de VS is, zeggen beide experts. Mocht het tot een militair conflict komen, dan is de Verenigde Staten volgens De Kruif sterker, maar een aanval zou leiden tot instabiliteit in de regio.

"Als dat gebeurt, dan slaat Iran terug: in Israël, op Amerikaanse bases in de regio en de Straat van Hormuz, waar 20 procent van de olieroutes doorheen lopen." Dat zou de handel beïnvloeden en daardoor ook de wereldeconomie.

"De vraag blijft dan: wat is het blijvende effect van een aanval? Als je echt wil dat Iran stopt met kernwapens, dan moet je in China zijn, het land dat Iran in alles (indirect) ondersteunt", zegt de Kruif. "Als China zegt dat Iran moet stoppen, dan doet het dat."

De CPB-doorrekening van de plannen van het nieuwe minderheidskabinet bewijzen volgens de meeste oppositiepartijen dat D66, VVD en CDA de rekening voor allerlei hervormingen bij de verkeerde mensen neerleggen. De koopkracht van de lage en middeninkomens blijft achter en dat is niet eerlijk, vinden ze.

Ze willen dat de plannen veranderd worden, en daarin konden ze wel eens hun zin krijgen: het aanstaande kabinet-Jetten steunt maar op 66 zetels in de Tweede Kamer en zal dus moeten aankloppen bij de oppositie. Volgende week, bij het debat over de regeringsverklaring, zullen de onderhandelingen daarover waarschijnlijk beginnen.

De rekenmeesters van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving namen de plannen uit het coalitieakkoord onder de loep. Als ze onverkort uitgevoerd worden -en die kans is klein met een minderheidskabinet- dan gaan de mensen met een laag inkomen er niet of nauwelijks op vooruit.

De gemiddelde koopkracht stijgt wel, maar dat wordt bij deze groepen grotendeels tenietgedaan door maatregelen als de verhoging van het eigen risico in de zorg. Dat stijgt van 385 naar meer dan 500 euro per jaar in 2030.

Meer 'zoet' nodig

JA21 is een van de oppositiepartijen waar het nieuwe kabinet naar kijkt voor steun. Kamerlid Hoogeveen van die partij heeft wel begrip voor sommige hervormingen, zoals fors extra geld voor defensie en het beteugelen van de zorgkosten. "Maar als je daar geen lastenverlichting tegenover zet, dan gaat de koopkracht door het putje."

De balans tussen "zuur en zoet" moet volgens JA21 beter. "En dat is meer dan een jaartje langer minder dure benzine", zegt Hoogeveen, wijzend op de accijnsmaatregel die wel in de plannen zit.

De linkse oppositiepartijen stellen zich harder op. "Gewone mensen gaan honderden euro's meer betalen, terwijl de allerrijksten niets extra's gevraagd wordt. Dat is niet eerlijk en brengt Nederland niet vooruit", zegt fractievoorzitter Klaver van GroenLinks-PvdA. Ook hij wil dat de kabinetsplannen aangepast worden. "Dit moet anders."

Boze emoji

PVV-leider Wilders wijst op X op de verdere verhoging van het eigen risico en plaatst daar een boze emoji bij. In het huidige kabinet wilde zijn partij het eigen risico halveren, maar dat lukte PVV-minister Agema niet. Dat de nieuwe coalitie wel miljarden investeert in windparken, noemt Wilders "knettergek".

Defensie en onderwijs krijgen er vooral geld bij en ook op het gebied van klimaat en stikstof worden er stappen gezet. Toch waarschuwt het Planbureau voor de Leefomgeving dat die plannen niet genoeg zijn om de klimaat- en stikstofdoelen te halen.

De Partij voor de Dieren en Volt vinden dat ook die plannen "verspijkerd" moeten worden. Niet alleen de "rijken", maar ook de "grootste vervuilers" worden in de huidige plannen gespaard, vindt fractieleider Ouwehand van de Partij voor de Dieren.

De coalitiepartijen benadrukken dat de doorrekeningen laten zien dat de gemiddelde koopkracht toch nog een beetje stijgt, en dat de hervormingen noodzakelijk zijn om de zorg en de sociale zekerheid ook voor de toekomst betaalbaar te houden.

Jetten krijgt graag 'input'

Aanstaand premier Jetten, die vandaag de laatste twee beoogde bewindspersonen uit zijn kabinet ontving, stelt zich ondertussen constructief op tegenover de oppositie. Hij erkent dat de koopkracht "nog wat ongelijk verdeeld" is.

"Maar we hebben gelukkig de komende maanden de tijd om dat te verbeteren", zegt hij. Pas komende zomer moeten de definitieve begrotingen voor volgend jaar klaar zijn. Jetten krijgt daarbij graag "input" van de oppositiepartijen.

Experts van de Verenigde Naties hebben Iran opgeroepen om transparant te zijn over wat er is gebeurd met de mensen die tijdens de recente massale demonstraties zijn opgepakt of verdwenen. Volgens de experts zijn er berichten dat demonstranten de doodstraf of andere zware straffen hebben gekregen.

De VN roept Iran ook op om te stoppen met het opleggen van doodvonnissen en het uitvoeren van executies. Amnesty International onderschrijft die oproep. Volgens de mensenrechtenorganisatie zijn acht mensen deze maand ter dood veroordeeld. 22 anderen lopen het risico om de doodstraf te krijgen.

De demonstraties begonnen op 28 december in de hoofdstad Teheran en hielden dagenlang aan. Iraniërs gingen de straat op uit onvrede over de verslechterde economische situatie. Later liepen de protesten uit op demonstraties tegen het regime.

De protesten werden door de autoriteiten met veel geweld neergeslagen en duizenden mensen zijn opgepakt. Vorige maand meldde het Iraanse regime dat 3117 mensen zijn gedood en zo'n 3000 mensen gearresteerd.

Eerlijk

VN-experts denken echter dat het om tienduizenden gaat. "De werkelijke omvang van het gewelddadige optreden tegen Iraanse demonstranten is op dit moment onmogelijk vast te stellen", staat in een verklaring.

De Iraans-Amerikaanse mensenrechtenorganisatie HRANA meldde deze maand dat het dodental is opgelopen naar 7000. Dat is meer dan wat de Iraanse autoriteiten zeggen en minder dan de VN-deskundigen denken.

De VN wil dat Iran eerlijk is over de daadwerkelijke aantallen. "Iraniërs hebben het recht om te weten wat er in hun eigen land gebeurt. Zonder antwoorden vrezen we het ergste."

Deze video laat zien hoe het Iraanse regime ingreep en hoe moeilijk het is om een beeld van de situatie te krijgen: