Een verzekering voor zzp'ers als ze arbeidsongeschikt raken, biedt weinig extra bescherming om de vaste lasten te blijven betalen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB), dat onderzocht hoelang werknemers en zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) het volhouden als ze zonder werk zitten of ziek worden.

"Voor zelfstandigen betekent het natuurlijk dat ze hun hele inkomen meteen verliezen terwijl werknemers nog recht hebben op twee jaar loondoorbetaling bij ziekte", zegt Jonneke Bolhaar, hoofd Arbeid en Kennis bij het CPB. In 2030 wordt het voor zzp'ers waarschijnlijk verplicht om een arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten.

Als een zelfstandige dan arbeidsongeschikt raakt, krijgt die na twee jaar ziekte een uitkering. Volgens het huidige demissionaire kabinet is driekwart van de zelfstandigen nu niet verzekerd omdat zij de kosten van een arbeidsongeschiktheidsverzekering vaak te hoog vinden.

Problemen bij arbeidsongeschiktheid

Het CPB heeft uitgezocht dat zo'n 70 procent van de zelfstandigen de eerste twee jaar vaste kosten niet kan blijven betalen. Met een verzekering met een wachttijd van een jaar stijgt dat aantal iets: dan kan 75 procent van de zelfstandigen de vaste kosten blijven betalen. Daartegenover staat dat een op de vier zzp'ers dat dus niet kan.

Volgens onderzoekers van het CPB is er ook een aanzienlijk deel van de Nederlandse ondernemers dat het slechts een paar maanden kan uitzingen als plots het inkomen wegvalt. Het gaat om ruim 15 procent van de zelfstandigen.

"De meeste mensen kunnen het best een periode volhouden, maar een behoorlijk deel ook niet", concludeert Bolhaar. "Als je al binnen een jaar in de problemen komt, helpt een verzekering die je na twee jaar krijgt niet zo veel."

Weinig spaargeld

Het inkomen van mensen in dienst bij een bedrijf of organisatie is gemiddeld relatief hoog bij werkloosheid of als door ziekte niet meer (volledig) kan worden gewerkt. Dat komt vooral doordat werknemers premie betalen en in zo'n pechgeval dus recht hebben op uitkeringen zoals de WIA en de WW. Iemand die voor zichzelf werkt, heeft dat niet en kan doorgaans een kortere periode overbruggen voordat het eigen geld is opgemaakt aan zaken als de huur, hypotheek of energierekening.

Het is niet de enige groep die financieel kwetsbaar is als het inkomen wegvalt door baanverlies of ziekte. Volgens het CPB hebben ook jongeren, huurders en alleenverdieners beperkt spaargeld. Dat is bij hen gecombineerd met een vaak lager inkomen. Tegelijkertijd zijn zij vaak een relatief groot deel van het inkomen kwijt aan vaste lasten. Als hun inkomen plots wegvalt, komen deze groepen dus sneller geld tekort.

Rijkswaterstaat adviseert automobilisten de reis vanuit het zuiden richting Utrecht uit te stellen. Daar staat sinds vanmorgen een lange file vanwege uitgelopen werkzaamheden aan de weg bij Everdingen. Om 06.30 uur konden weggebruikers al rekenen op drie kwartier vertraging.

De wegbeheerder is op de A2 bezig met het herstellen van vorstschade, schrijft RTV Utrecht. Daarbij is een asfaltmolen kapotgegaan. Twee rijstroken blijven tot na de ochtendspitsdicht, en dat zal waarschijnlijk zorgen voor hinder.

De ANWB verwacht dat de weg om 10.00 uur weer volledig open kan. Tot die tijd kan verkeer richting Utrecht de borden naar Gorinchem volgen, over de A15 en A27. Op die wegen staat inmiddels ook file, meldt de ANWB.

Nergens in Nederland hadden automobilisten vorig jaar zoveel last van files als in Den Haag. Een rit van 10 kilometer door de stad duurde gemiddeld zo'n 8 minuten langer dan wanneer het verkeer normaal had doorgestroomd. Dat is een vertraging van 51 procent, heeft TomTom uitgerekend. De navigatiesoftwaremaker onderzocht de reistijden van zeventien Nederlandse steden.

De vertraging in Den Haag kwam onder meer door afsluitingen vanwege de NAVO-top, maar ook door werkzaamheden. Den Haag heeft daarmee Amsterdam afgelost als 'filehoofdstad' van Nederland in het jaaroverzicht van het bedrijf.

De toename in verkeersdrukte is in het algemeen vooral in de avondspits zichtbaar. In veel steden nam de verkeersdrukte in de avondspits toe ten opzichte van 2024, met Den Haag als uitschieter.

De ochtendspitsen verliepen juist soepeler. Dat komt doordat werkdagen flexibeler worden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat mensen de eerste uren thuis wat werk doen voordat ze naar kantoor gaan. Het verkeer is dan gespreid. Maar tussen 17.00 en 18.00 uur gaan ze wel tegelijk weer naar huis.

De grootste verstoring in Nederland werd gemeten in Arnhem op 23 oktober, waar automobilisten 97 procent extra reistijd hadden. Op deze dag werd de A12 bij Arnhem afgesloten vanwege een zinkgat.

Alleen in Groningen daalde de vertraging flink, met bijna een kwart ten opzichte van 2024. Dat komt onder meer door het afronden van het werk aan de zuidelijke ringweg en de oplevering van het vernieuwde knooppunt Julianaplein.

Amsterdam is de traagste autostad van het land, vooral doordat de maximumsnelheid er 30 kilometer per uur is. Mensen halen er een gemiddelde snelheid van nog geen 23 kilometer per uur. In Den Haag is dat ruim 25 kilometer per uur en in Nijmegen ruim 28.

Vergeleken met andere landen valt de vertraging in Nederland mee. Koploper Den Haag staat met 51 procent wereldwijd op plek 81. De drukste stad ter wereld is Mexico-Stad met 76 procent vertraging.