Mark Zuckerberg zegt dat zijn bedrijf geen applicaties meer bouwt die erop gericht zijn om mensen zo lang mogelijk naar hun scherm te laten kijken. De oprichter van Meta, het moederbedrijf van onder meer Facebook en Instagram, moest vandaag getuigen in de rechtbank in de Amerikaanse staat Californië.

De zaak is onderdeel van een grotere civiele procedure tegen socialemediabedrijven. Meer dan 1600 eisers stellen dat bedrijven als Meta en YouTube, dat onder Google valt, gebruikers expres verslaafd maken aan hun platforms.

De zaak is aangespannen door een 20-jarige vrouw, van wie alleen de initialen 'KGM' zijn bekendgemaakt. Zij beweert dat zij op jonge leeftijd verslaafd is geraakt aan technologie door sociale media en daardoor ergere depressieve klachten heeft gekregen. Ook zegt ze dat ze door het gebruik van sociale media sterkere suïcidale neigingen heeft gekregen.

De eisers willen schadevergoedingen, en willen ook dat de algoritmes van de apps worden aangepast. De aanklacht was oorspronkelijk ook gericht tegen TikTok en Snapchat, maar die bedrijven hebben geschikt met de vrouw.

Verslavende apps

De belangrijkste vraag in het proces is in hoeverre Meta en Google wisten dat hun apps verslavend kunnen werken. Zuckerberg werd vandaag onder meer gevraagd naar uitspraken die hij eerder had gedaan in het Amerikaanse Congres. Toen bood hij zijn excuses aan ouders aan van wie de levens "overhoop zijn gehaald door tragedies die het gevolg zijn van het gebruik van sociale media".

Die zitting had echter een ander karakter dan deze rechtszaak: als wordt bewezen dat bedrijven wisten van de risico's van hun apps en de daaraan verbonden verslaving, kunnen ze in de toekomst vaker aansprakelijk worden gesteld voor schade.

Schermgebruik en winstbejag

Destijds, in het Congres, stelde de Meta-baas dat hij nooit opdracht heeft gegeven tot het maximaliseren van het gebruik van zijn platforms. Dat herhaalde hij vandaag. Maar de advocaat van KGM wees op eerdere e-mails waarin Zuckerberg schreef dat hij de tijd die gebruikers op zijn platforms doorbrengen wilde verdubbelen. De tech-ondernemer zei daarop dat hij voorheen wel dat doel had, maar dat het bedrijf inmiddels een andere weg is ingeslagen.

Volgens KGM maken bedrijven als Meta misbruik van kwetsbare personen uit winstbejag. Dat ontkenden de advocaten van Meta, die ook Google verdedigen. Zij stellen dat Meta juist functies heeft toegevoegd om gebruikers van hun platforms veilig te houden.

De verdediging haalde ook het medisch dossier van de 20-jarige vrouw aan. Daarin zou staan dat ze al eerder psychische problemen had, die waren voortgekomen uit haar turbulente thuissituatie. Volgens de advocaten gebruikte de vrouw apps van Meta en YouTube juist om haar thuissituatie te ontvluchten.

Ook werd Zuckerberg gevraagd naar het beleid omtrent leeftijdsverificatie op zijn platforms. In Australië zijn sociale media voor kinderen onder de 16 verboden, en meerdere landen overwegen een vergelijkbare wet. De Meta-baas zei net als eerder dat zijn bedrijf eraan werkt om te voorkomen dat kinderen onder de 13 gebruik maken van zijn apps.

Veel ouders aanwezig

Veel ouders die hun kind zijn verloren aan de (indirecte) gevolgen van sociale media stonden voorafgaand aan de zitting voor het gerechtsgebouw. Zo waren er ouders van wie hun zoon een eind maakte aan zijn leven nadat hij het slachtoffer was geworden van online chantage.

Toen Zuckerberg bij de rechtbank aankwam wilde hij geen vragen van pers, publiek en andere aanwezigen beantwoorden. Ook niet toen hem werd gevraagd wat hij te zeggen heeft tegen ouders van wie de kinderen zijn beschadigd door het gebruik van zijn platforms.

Het proces duurt naar verwachting nog weken. Naar verwachting doet de rechter eind maart uitspraak in de zaak.

Ondanks felle kritiek in de raad, kan het Amsterdamse gemeentebestuur door met een woonproject waarbij jonge statushouders worden gehuisvest samen met studenten en woonstarters. Twee moties van afkeuring hebben het niet gehaald.

Het raadsdebat volgde op een reeks van soms gewelddadige incidenten bij Stek Oost, het grootste gemengde woonvormproject in Amsterdam.

Vooral GroenLinks-wethouders Zita Pels en Rutger Groot Wassink kwamen in het debat onder vuur te liggen. Zij zouden volgens VVD, JA21 en FVD niet 'tijdig en daadkrachtig" hebben opgetreden om incidenten bij Stek Oost te voorkomen.

De wethouders gaven aan wel degelijk maatregelen te hebben genomen - en nog gaan nemen - om de veiligheid van de bewoners van Stek Oost te verbeteren. Met die belofte konden ze door. "Wij geloven nog steeds in de gemengde woonvorm", concludeerde Groot Wassink volgens stadsomroep AT5.

Stiltecentrum

Stek Oost werd in 2018 opgezet als cohousing-project niet ver van station Amsterdam Science Park. In totaal plaatste de gemeente samen met woningcorporatie Stadgenoot 250 kleine studio's, voorzien van een eigen badkamer en een open keukentje. Ook kwamen er gemeenschappelijke ruimtes en een stiltecentrum. De helft van de studio's was bedoeld voor statushouders tot 27 jaar, de andere helft voor Nederlandse jongeren.

Om de integratie van statushouders te bevorderen, werden zij gekoppeld aan een 'buddy', een student die de statushouder wegwijs moest maken in de Nederlandse samenleving.

In 2019 kwamen de eerste signalen dat het samenwonen lang niet altijd lukte. Bewoners werden bestolen door andere bewoners, vrouwen klaagden dat ze zich als buddy van de veelal mannelijke statushouders onveilig voelden en er werd veel vernield.

Zedenmisdrijven

Op een gegeven moment pakte de politie een bewoner op, die tussen 3 december 2018 en 9 oktober 2021 zes zedenmisdrijven zou hebben gepleegd in het complex. De man werd voor twee misdrijven veroordeeld tot drie jaar cel.

Juul de Nijs en Nafysa St. Luce woonden een paar jaar in Stek Oost, maar besloten te verhuizen. "Je leeft eigenlijk met de constante verwachting van: binnenkort zal er wel iets gebeuren, het is al te lang stil. Iemand zal 'm wel weer flippen. Op welke manier is het dit keer?", vertelde De Nijs in 2022 aan AT5. Samen met St. Luce sprak ze over "stalking, seksueel overschrijdend gedrag, heel veel geweld en vrouwonvriendelijk gedrag".

Drugshandel

De gemeente Amsterdam en woningcorporatie Stadgenoot zeiden de beveiliging bij Stek Oost na al die incidenten flink te hebben opgevoerd. Maar tv-programma Zembla onthulde onlangs dat het sindsdien toch weer misging. "In de zomer van 2023 spelen er op het complex opnieuw meerdere ernstige veiligheidsproblemen. Zo is er sprake van drugshandel, zijn er vechtpartijen en vermoedt de woningcorporatie dat er in een van de studio's een groepsverkrachting heeft plaatsgevonden", aldus Zembla.

Omdat ook medewerkers van Stadgenoot zouden zijn bedreigd, wilde de corporatie in 2023 van het project af, stelt het tv-programma. De gemeente Amsterdam weigerde dat en wees erop dat Stek Oost nog tot 2028 open is. Wel stelde de gemeente de verhouding bij: sinds 2023 is in Stek Oost plaats voor ongeveer 30 procent statushouders en 70 procent studenten en starters.

Opnieuw incidenten

Maar daarmee keerde de rust niet terug. "Recentelijk zijn er opnieuw incidenten geweest bij Stek Oost", meldde AT5 afgelopen weekeinde.

Daarop volgde het debat van gisteravond. "Wij gaan handelen. Cameratoezicht. Extra sociaal beheer. We zetten beveiliging in", verzekerde wethouder Pels daar.

Maar 100 procent veiligheid garanderen is volgens haar onmogelijk. "Volgens mij hebben we vanaf dag 1 bij elk gesprek, elk debat hierover gezegd: veiligheidsgaranties bestaan niet. Weet u wat dat zou schelen aan last die wij dan dragen als bestuurders? Als we de garantie zouden kunnen geven dat niet nu een vrouw thuis in elkaar geslagen wordt? Dat zou ik fantastisch vinden. Maar dat bestaat niet."

In Oostenrijk is een Nederlander door een lawine om het leven gekomen. De 71-jarige man was in de buurt van Fiss in Tirol met zijn zoon (41) en een andere Nederlander (34) buiten de piste gaan skiën, schrijft de Oostenrijkse politie. Daarmee brachten ze een 50 meter brede lawine op gang, die hen meesleurde.

De twee jongere Nederlanders hadden volgens de politie een lawinepieper bij zich. De zoon wist zich uit de sneeuw te bevrijden en alarm te slaan. Ook lukt het hem om de 34-jarige Nederlander op te sporen en uit te graven.

De 71-jarige man werd na een uur gevonden door een lawinehond. Hulpverleners hebben zijn lichaam onder de sneeuw vandaan gehaald.

Twee noodartsen hebben hem nog gereanimeerd, maar dat mocht niet baten. De 41-jarige man is naar een ziekenhuis in een plaats verderop gebracht, de 34-jarige is door een plaatselijke arts onderzocht.

Tientallen lawines

De nationale Oostenrijkse alarmcentrale telde vandaag meer dan dertig lawines. Daarbij zijn ook twee Duitsers omgekomen.

Een van hen was met een ander in het Navis-dal aan het toerskiën, toen ze vanwege het lawinegevaar besloten om rechtsomkeert te maken. Daarbij kwam een sneeuwwand los. Een van de twee, een 43-jarige man, werd onder de sneeuw bedolven en stierf.

De tweede omgekomen Duitser was een 42-jarige man. Hij was in de buurt van Lörrach met zijn 15-jarige zoon buiten de piste aan het snowboarden toen hij door een lawine werd gegrepen. De zoon alarmeerde de hulpdiensten. Die wisten de man te vinden, maar dat was te laat.