De NS houdt vandaag een grote controle op zwartrijders. Alle treinen die langs het station in Voorburg komen worden gestopt, waarna iedereen wordt gecontroleerd.

Op de perrons wachten tientallen conducteurs om bij elke trein binnen 4 minuten een kaartcontrole uit te voeren. Wie geen kaartje heeft, moet uitstappen en krijgt op het perron een boete. Daar zijn ook boa's en politieagenten aanwezig.

Normaal gesproken stoppen er alleen sprinters in Voorburg, maar vanwege de controle moeten ook de intercity's van en naar Den Haag stoppen. De NS verwacht zo'n zeventig treinen te controleren.

"We willen meer controleren en zo nu en dan bedenken we een nieuwe manier", zegt Reinier van Rigteren, veiligheidsmanager bij de NS. "Je kunt elke dag hetzelfde doen, maar door te verrassen halen we betere resultaten. Dit verwacht helemaal niemand vandaag."

Boete verhoogd

De NS schrijft steeds vaker bekeuringen uit. In 2024 werden ruim 350.000 mensen zonder kaartje beboet. De cijfers van vorig jaar zijn nog niet gepubliceerd, maar de spoorwegen schatten dat het zo'n 400.000 boetes waren.

De boete voor reizen zonder vervoersbewijs werd afgelopen oktober verhoogd van 50 euro naar 70 euro. Daarbovenop moeten reizigers de ritprijs betalen. De boete is gelijk voor alle vervoerders en wordt bepaald door de staatssecretaris van Infrastructuur.

De NS zegt steeds beter te kunnen voorspellen waar en wanneer reizigers zwartrijden. Op basis daarvan worden controleacties gehouden zoals in Voorburg. Eerder was er een soortgelijke actie bij het ongebruikte station Rotterdam Stadion, maar toen hoefden niet alle treinen te stoppen. De NS zegt vaker dit soort acties te zullen houden.

Als allerlaatsten kwamen ze binnen bij de show van Prada in Milaan, vorige week. Omringd door beveiligers werden ze naar hun plaats op de eerste rij gebracht. De rest van het publiek keek ervan op: dit waren geen modeminnende sterren, maar Meta-baas Mark Zuckerberg en zijn vrouw Priscilla Chan. Techmiljardairs zoals zij lijken de weg naar de modewereld gevonden te hebben, maar met welk doel?

ELLE-hoofdredacteur Emma Vloeimans was bij de Prada-show op de Milanese modeweek, al had ze in eerste instantie niet door dat het echtpaar Zuckerberg was aangeschoven. "Er was zoveel te doen om de aanwezige K-popsterren dat er weinig aandacht was voor Mark", beschrijft ze.

Modejournalisten schreven al snel over een mogelijk motief voor het bezoekje van Zuckerberg. Hij zou Prada willen verleiden tot een deal voor het maken van Meta's AI-brillen. Zo'n samenwerking is er al met Ray-Ban en Oakley. Die merken zijn eigendom van hetzelfde moederbedrijf als de brillentak van Prada, en dus zou het volgens Vloeimans goed kunnen dat de deal er komt.

Bezos

Eind januari was er op de coutureweek in Parijs minstens zo'n opvallend koppel aanwezig. Amazon-oprichter Jeff Bezos en zijn vrouw Lauren Sánchez Bezos verschenen bij meerdere modeshows, net zoals ze afgelopen najaar in de Franse hoofdstad deden. Bij de show van modehuis Schiaparelli arriveerde Sánchez zelfs met poortwachter van de modewereld Anna Wintour.

Het is een teken aan de wand dat het echtpaar in korte tijd veel invloed heeft vergaard in de modewereld. De twee zijn bovendien hoofdsponsor van het aanstaande Met Gala, het benefiet voor de modeafdeling van het Metropolitan Museum of Art in New York en georganiseerd door Wintour. Het is een van de belangrijkste mode-evenementen van het jaar.

Al bij de aankondiging was er kritiek op het binnenhalen van het miljardairspaar, al is het niet de eerste keer dat de avond door de techwereld gesponsord wordt. Op de Instagrampagina van het museum schreven gebruikers dat Bezos culturele invloed probeert te kopen. Anderen riepen op tot een boycot van het gala.

Die negatieve geluiden zijn er ook van journalisten en modebloggers als het echtpaar zich op de modeweken vertoont. Zeker in januari, toen hun aanwezigheid in Parijs samenviel met een grote ontslagronde bij The Washington Post. Bezos is eigenaar van die Amerikaanse krant. Zijn Amazon ligt al langer onder vuur omdat de Amerikaanse immigratiedienst ICE gebruikmaakt van de IT-diensten van het techbedrijf.

"De vraag is: waarom zitten ze bij de shows terwijl ze niets met mode te maken hebben?", zegt Vloeimans. "Ik vind het niet nodig dat iemand als Bezos en zijn vrouw een podium krijgen in de modewereld. Maar de keuze voor wie front row mag, daar zitten altijd belangen achter."

Een hoop grote spelers in de mode zullen blij zijn met de komst van de techmiljardairs, zegt modejournalist en host van podcast De Modeshow Georgette Koning. "De merken zien mogelijkheden, want ze zijn uit op die miljarden."

"Het is een wedstrijd tussen een paar modeconglomeraten", zegt ze. "Het gaat niet heel florissant met die bedrijven. Er moet vertrouwen komen." Een Bezos of Zuckerberg kan dat vertrouwen leveren door te investeren. Er gaan geruchten dat Bezos geïnteresseerd is in het kopen van de Amerikaanse Vogue of de uitgever daarvan, mediabedrijf Condé Nast. Daarnaast zou een modehuis als Schiaparelli op zijn lijstje staan, al blijft dat allemaal onbevestigd.

'Geen illusies maken'

"Het is mogelijk dat beide partijen beter worden van zulke deals. Wat critici en bloggers daarvan vinden is ondergeschikt", zegt Koning. Vloeimans benadrukt dat veel modehuizen de techmiljardairs niet de rug toe kunnen keren. Ze verwijst naar de woorden van Prada-boegbeeld Miuccia Prada.

"Zij is politiek geëngageerd, een echte feminist, maar intussen zelf ook miljardair. Ze werd na de show geïnterviewd en zei dat we ons geen illusies moeten maken over de catwalk als plek voor politieke statements, omdat een modehuis als Prada nu eenmaal kleding maakt voor rijke mensen."

Hoever de invloed van de techbazen uiteindelijk zal reiken in de mode, blijft de vraag. Koning benadert het nuchter. "Op front row gaat het tussen de knapste mensen en de mensen met het geld. In die laatste categorie zijn de techmiljardairs gewoon een nieuwe soort."

Welke kant wil China de komende jaren op met de economie? Die vraag staat centraal op de belangrijkste politieke bijeenkomst van het jaar die in Peking is begonnen: het Nationale Volkscongres. Duizenden afgevaardigden zullen morgen de nieuwe economische groeidoelstelling horen. De speculatie is dat die dit jaar voor het eerst onder de 5 procent zal zijn.

Invloedrijker is dat het nieuwe vijfjarenplan wordt gepubliceerd, waarmee de sociaaleconomische richting tot 2030 wordt vastgelegd. De verwachting is dat China nog sterker zal inzetten op zelfvoorziening, de hoogwaardige maakindustrie (ook voor de export) en technologie.

Maar er zit een tweedeling in de Chinese economie. Aan de ene kant floreert de economie, met gigantische exportcijfers en een steeds sterkere technologiesector. Maar aan de andere kant kwakkelt de binnenlandse economie en is het voor veel Chinezen een tijd van steeds meer tegenslagen.

Wat is een vijfjarenplan?

Met een vijfjarenplan legt China de belangrijkste sociale en economische doelen vast. Sommige doelen of indicatoren zijn bindend, andere zijn streefdoelen. Het gaat bijvoorbeeld om de groei van het bruto nationaal product, de totale energie- of voedselproductie, of, zoals meer recentelijk, CO2-uitstootvermindering.

Zelfs in de rijke hoofdstad Peking zijn de huidige economische problemen merkbaar. De ene na de andere winkel of horecagelegenheid moet de deuren sluiten. Het straatbeeld wordt steeds meer gevuld met goedkope restaurantketens, omdat die door schaalvoordelen kunnen besparen op hun inkoopkosten.

Een nieuw geopende keten, de Zes Renminbi Noedelkoning, speelt in op de steeds kleinere portemonnee. Hier kan je voor omgerekend 80 eurocent een portie noedels krijgen, in plaats van de gemiddelde prijs van 2 à 3 euro in de hoofdstad. Voor 25 eurocent kan je een gekookt ei toevoegen.

"We besparen op alles, van loonkosten en ingrediënten tot de huur, en geven geen geld uit aan een verbouwing", zegt eigenaar Cai. Door de economische malaise is de concurrentie in de horeca in Peking nog extremer geworden, dus moesten we wel met een nieuw model komen, legt hij uit. "Kleine winsten, maar grote volumes, weet je wel?"

De klanten bestaan vooral uit de groeiende groep taxichauffeurs, klusjesmannen en bezorgers in de stad. Het zijn het soort banen waar je, als je moet, meteen mee aan de slag kunt en waar geen opleiding voor nodig is. Ze komen hier allemaal om dezelfde redenen, vertellen ze: het is goedkoop, het vult en het smaakt goed.

Energieke twintigers

Boodschappenbezorger Hu Zhu zit in zijn blauwe uniform te wachten op zijn bord noedels. "De economie gaat bergafwaarts," klaagt hij. Met een inkomen van zo'n 25 tot 35 euro per dag, eet hij hier graag.

Hij is aan de slag gegaan als bezorger toen hij twee jaar geleden zijn kantoorbaan verloor. "Bedrijven willen voor dat soort banen graag jonge mensen die net van de universiteit komen, niet iemand van boven de dertig", zegt hij.

Het is een veelgehoord probleem in China. Voorbij de dertig ben je duurder en word je gezien als minder efficiënt dan een energieke twintiger, dus vlieg je er eerder uit. "Ze hebben liever een jong iemand die wel luistert, dan een dertiger die dat niet doet", schatert hij uit.

Het gemiddelde opleidingsniveau in China is ook een probleem. Hu Zhu heeft nog gestudeerd, maar twee derde van de Chinezen heeft geen middelbareschooldiploma. Het vinden van een baan in de elektrische auto-industrie of de halfgeleiderindustrie, de topsectoren, wordt dan moeilijk. Maar ook de automatisering in de maakindustrie speelt laagopgeleide Chinezen parten.

Inzetten op technologie

In het zakendistrict van Peking zijn voorbijgangers een stuk positiever gestemd. Daar werken ze juist in de sectoren die nog meer steun gaan krijgen van Peking in het nieuwe vijfjarenplan, zoals in het bankwezen, de internationale handel of de techindustrie.

"Het wordt inzetten op technologie en innovatie", zegt Song, die net lunchpauze heeft. Voor hem is dat goed nieuws, want hij werkt bij een techinvesteringsfonds. "We zien al een zeker rendement en zitten in een positieve spiraal."

Het gaat deze week de vraag zijn hoeveel aandacht Peking gaat hebben voor het uit het slop trekken van de rest van de economie. Of dat Peking met een paar sterke sectoren de rest van economie omhoog gaat proberen te liften.