Het is donker op Cuba. Grote delen van de dag en van de nacht zitten mensen op het eiland zonder stroom.

De oorzaak: een groot tekort aan olie. Het verouderde energienetwerk draait daar op. Cuba haalde veel olie uit Venezuela, maar de Amerikaanse president Trump blokkeert dat nu.

De olietekorten komen bovenop andere problemen, en maken die ook groter. In de winkels ligt minder eten, het openbaar vervoer rijdt niet meer, en de straten liggen vol met vuilnis dat niet meer wordt opgehaald.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

In deze podcast vertelt antropoloog Sanne Derks van de Wageningen Universiteit, die in Havana woont, wat zij meemaakt in haar wijk. Correspondent Boris van der Spek, die laatst nog op Cuba was, legt uit hoe het land in deze situatie terechtgekomen is.

Reageren? Mail: dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Ulrike Nagel

Omwonenden van een asielzoekerscentrum in de Gelderse gemeente Lochem kunnen wat het college van burgemeester en wethouders betreft een subsidie aanvragen voor "preventieve maatregelen". Dat heeft het college bekendgemaakt in een brief aan de gemeenteraad.

Bewoners kunnen tot 1000 euro subsidie krijgen. Dat geld kunnen maximaal 24 aanvragers uitgeven aan camera's, extra verlichting in de buitenruimte of sloten. Sinds september vorig jaar verblijven er 65 minderjarigen op de opvanglocatie. Daar komen later nog maximaal 185 mensen bij, zegt de gemeente. Het zou vooral om gezinnen gaan.

Het voorstel is het gevolg van gesprekken met omwonenden en ondernemers in de buurt van het azc aan de Ampsenseweg. In die gesprekken gaven ondernemers en omwonenden aan dat zij zich zorgen maken over hun bedrijf of leefomgeving. Ook zeiden de omwonenden dat ze geld willen om zo preventieve maatregelen te kunnen treffen.

'Draagvlak vergroten'

In oktober werd de gemeente Lochem overvallen door een besluit van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om tijdelijk nareizigers op te vangen in een hotel in de buurt van het opvangcentrum waar het nu om gaat.

"Met deze aanpak wil de gemeente zorgvuldig omgaan met de maatschappelijke impact van de komst van 250 nieuwe inwoners in een omgeving waar nu weinig mensen wonen en bijdragen aan het vergroten van draagvlak", staat in een verklaring van wethouder Michiel Rijsbergman.

Het staatsbedrijf dat de bouw van minimaal twee kerncentrales moet begeleiden en de centrales gaat uitbaten, is opgericht en begint met zijn werk. Daarmee zet Nederland een volgende stap op de lange weg om zijn nucleaire ambities waar te maken.

Kerncentrales zijn niet afhankelijk van het weer en leveren stroom zonder dat er broeikasgassen vrij komen. De afgelopen twee kabinetten zagen kernenergie daarom als een belangrijk onderdeel van de toekomstige energievoorziening van Nederland.

Maar de bouw is een enorme klus. De twee reactoren kosten naar verwachting 20 tot 30 miljard euro, en zullen op zijn vroegst in de tweede helft van de jaren dertig draaien. In totaal moeten ze een capaciteit hebben die gelijk staat aan ruim vier keer de Kerncentrale Borssele.

De Nucleaire Organisatie Nederland (NEO NL) begon vorig jaar als een onderdeel van het ministerie van Klimaat en Groene Groei. De staatsdeelneming heeft inmiddels honderd mensen in dienst, en zoekt nog meer specialistisch personeel. Er is een tijdelijke directeur die rond 1 mei moet worden vervangen door een vaste kracht.

Bouw, exploitatie én sloop

Dat er zo'n staatsdeelneming zou komen, maakte het ministerie van Klimaat en Groene Groei in oktober al bekend. Het bouwen van een kerncentrale is zo ingewikkeld en duur geworden dat particuliere bedrijven dit niet alleen kunnen. Zowel bij de bouw als exploitatie is staatssteun nodig.

NEO gaat niet alleen de bouw begeleiden maar zal de reactoren ook uitbaten en, in de verre toekomst, toezien op de sloop. De deelname moet voor de Nederlandse staat rendement opleveren, schrijft het ministerie in een begeleidend document bij de oprichting. Verder moet de bouw zo min mogelijk overlast opleveren voor omwonenden en er moet een realistische planning komen om reactoren zo snel mogelijk te bouwen.

Wat er bij komt kijken om een kerncentrale te bouwen, zag de NOS vorig jaar in Tsjechië. Dat land loopt met zijn plannen een paar jaar voor op het schema van Nederland.

Nederland zal graag de problemen voorkomen die optraden bij de bouw van kerncentrales in Finland, Groot-Brittannië en Frankrijk. Al die projecten waren flink trager en duurder dan geraamd.

Nog twee bouwers in de race

Er is nog geen definitieve bouwlocatie aangewezen. Voor de bouw zijn nog twee bedrijven in de race; het Amerikaanse Westinghouse en het Franse EDF. Nederland investeert ook in het weer opbouw van nucleaire kennis en opleidingen.

In navolging van de kabinetten Rutte 4 en Schoof zet ook het aankomende kabinet-Jetten in op kernenergie. In het coalitieakkoord staat dat Nederland ten minste vier kerncentrales wil bouwen. Dat hoeven niet alleen grote traditionele kerncentrales te zijn. Het kan ook gaan om kleinere reactoren die deels in de fabriek worden gebouwd, zogenoemde kleine modulaire reactoren.

De huidige demissionaire minister van Groene Groei en Klimaat Sophie Hermans besloot dat Nederland geen voorloper wil zijn in deze innovatie. Maar de nieuwe coalitie wil het programma voor kleine kernreactoren nu "versnellen". Ook het Nederlands offshore bedrijf Allseas werkt aan het ontwerp voor zo'n reactor.