De Amerikaanse televisiemaker Geoffrey Mason is op 85-jarige leeftijd overleden. In 1972 had hij de leiding over een ingelaste tv-uitzending waarin de gijzeling tijdens de Olympische Spelen in München werd gevolgd. Het werd een marathonuitzending. The Hollywood Reporter omschreef hem daarom ooit als "de man die eigenlijk het livestreamen heeft uitgevonden".

Mason was toen 32 en had voor zender ABC al meerdere olympische toernooien op zijn naam staan als producent. Hij verwachtte een rustige zaterdag tot hij om 05.30 uur op zijn werk kwam. Ondanks het vroege uur stonden daar veel politieauto's.

Het bleek dat Palestijnse terroristen het verblijf van de Israëlische ploeg waren binnengevallen. Een coach en een atleet waren daarbij vermoord, negen anderen gegijzeld. De ABC-studio lag 100 meter van de plek waar het allemaal was gebeurd.

"We schakelden meteen naar de hoogste versnelling om in de 22 uur die volgden deze ongelofelijke gebeurtenis zo goed mogelijk te verslaan", herinnerde Mason zich het moment dat een ongekende live-uitzending begon. Wereldwijd zouden daar 900 miljoen kijkers op afstemmen.

Verslaggever binnengesmokkeld

Er was flink wat kunst- en vliegwerk voor nodig om verslag te kunnen doen. Zo werd een logge studiocamera over het gras naar buiten gereden om een liveshot te krijgen van het omsingelde appartement. Verslaggever Peter Jennings kon aanvankelijk niet door het veiligheidscordon rond het olympisch dorp komen. Mason kreeg het lumineuze idee om hem verkleed in sportkleding binnen te loodsen.

Achter de schermen speelde zich bovendien een interne strijd af met ABC News in New York, dat de berichtgeving wilde overnemen van de sportverslaggevers. Het team in München betoogde met succes dat het logischer was om het nieuws te blijven volgen van dichtbij, in plaats van aan de andere kant van de wereld.

Mason zei later dat voor hem sport- of nieuwsverhalen in essentie niet verschillen. "Je wil gewoon het verhaal zo goed en integer mogelijk vertellen."

Livebeelden

Mason moest tijdens de live-uitzending voortdurend oordelen over journalistiek-ethische kwesties. Wat zouden ze bijvoorbeeld doen als de gijzelnemers hun dreiging om mensen dood te schieten zouden waarmaken? Zou dat live op televisie te zien zijn? "We hadden eigenlijk helemaal geen tijd om na te denken wat goed was of wat fout", analyseerde Mason jaren later. "We wilden gewoon verslag doen van de steeds veranderende situatie."

Op een gegeven moment maakte de Duitse politie een keuze voor hem: bewapende agenten stormden de regieruimte binnen om de livebeelden uit de lucht te halen. "De deur vloog open en ze richtten machinegeweren op mij en zwaaiden met hun handen: Kamera aus!" Mason realiseerde zich ineens dat de terroristen ook live konden zien hoe Duitse scherpschutters richting het appartement kropen.

Dramatisch einde

Uiteindelijk hoorde Mason als een van de eersten wereldwijd dat de gijzeling dramatisch was afgelopen. Hoewel een regeringswoordvoerder aanvankelijk zei dat een reddingsoperatie op een vliegveld succesvol was afgerond, meldde zijn verslaggever ter plekke dat alle gijzelaars waren omgekomen. "Marvin Bader haalde diep adem en zei dat ze allemaal dood waren."

Het was presentator Jim McKay die de uitkomst daarna wereldkundig maakte: nog eens negen gijzelaars en een Duitse agent waren gedood, samen met vijf daders. "Ze zijn allemaal omgekomen", zei McKay verslagen.

Mason realiseerde zich dat dit ook het moment was waarop geliefden het vreselijke nieuws hoorden. "Terug op de hotelkamer na die enorm lange dag heb ik met een collega lang zitten huilen."

Verfilmd

Mason bleef in de sportverslaggeving en werkte achter de schermen bij acht Olympische Spelen, meerdere voetbal-wk's, de Super Bowl, de World Series en de Indy 500. In totaal won hij 24 Emmy's voor zijn werk.

In 2024 adviseerde Mason bij de verfilming van zijn live-uitzending in 1972, waarin de echte tv-beelden van toen werden gemengd met nagespeelde scènes in de regieruimte. September 5 kreeg een Oscarnominatie voor Beste Originele Script.

De film bood Mason een kans om na al die jaren nog eens terug te kijken op zijn herculeswerk: "Het was een uitdaging, maar door de bank genomen hebben we het goed gedaan."

De trailer van de film:

Patiënten die op een wachtlijst stonden voor een nieuw orgaan of nieuw weefsel maakten vorig jaar meer kans om geholpen te worden dan voorheen. Het aantal orgaandonoren nam iets af, maar het aantal weefseldonoren nam fors toe, zegt de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS).

Positief is ook dat de wachttijd voor transplantaties de afgelopen jaren is afgenomen, zegt de NTS. Dat geldt niet voor alle patiënten. Voor een transplantatie is een goede match tussen orgaan en patiënt noodzakelijk. Soms duurt het lang voordat een orgaan met de juiste match beschikbaar is en soms komt die er zelfs helemaal niet, aldus de NTS.

Orgaandonatie

Vorig jaar daalde het aantal overleden orgaandonoren van 360 naar 308, maar over de lange termijn verwacht de NTS dat de stijgende trend van de afgelopen jaren doorzet.

"We hebben nieuwe technieken waarmee we van buiten het lichaam van een donor kunnen zien of het orgaan geschikt is voor transplantatie", zegt NTS-bestuurder Naomi Nathan. "Dus van organen die we in het verleden voor de zekerheid niet gebruikten, kunnen we nu zien dat ze toch goed zijn en dus toch getransplanteerd kunnen worden."

Vorig jaar werden 1503 orgaantransplantaties verricht: bij 972 daarvan ging het om organen die overledenen ter beschikking hadden gesteld. Bij de rest ging het om organen van levende donoren.

Weefseldonatie

Het aantal weefseldonoren die bijvoorbeeld oogweefsel of hartkleppen doneerden, steeg vorig jaar naar een recordaantal van 3633. Dat waren er 878 meer dan in 2024.

Deze stijging komt met name door de verruiming van de criteria. Zo kan oogweefsel sinds kort ook op hoge leeftijd worden gedoneerd, omdat bezwaren daartegen zijn weggenomen. 13 procent van de donoren van dit weefsel was 86 jaar of ouder.

Invloed donorwet

Nathan zegt dat ook de wijziging van de Wet op orgaandonatie in 2020 van invloed is geweest op de toename van aantal donoren. De kern van de wijziging was dat mensen die niet reageren op de vraag of ze orgaandonor willen worden als donor worden geregistreerd.

"Dat heeft er zeker meer te maken", zegt Nathan. "Maar we zien dat de donorwet er ook voor gezorgd heeft - omdat we daar veel aandacht voor vragen - dat mensen er vaker van tevoren over na hebben gedacht en het er met de familie over heeft gesproken wat hun keuzes zijn."

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart staan in zeker achttien gemeenten een of meer vrouwen op de kandidatenlijst van de SGP. In negen gemeenten is dat voor het eerst. Het gaat in totaal om 46 verkiesbare vrouwen, dat is een ruime verdubbeling ten opzichte van 2022, blijkt uit een inventarisatie van het Reformatorisch Dagblad.

In Deventer, Enkhuizen, Hardenberg, Kapelle, Lisse, Rotterdam, Soest, Stadskanaal en Zuidplas kan er voor het eerst op een SGP-vrouw gestemd worden. Van al die gemeenten doet in Deventer en Stadskanaal de partij überhaupt voor het eerst mee aan de gemeenteraadsverkiezingen.

Naast de negen gemeenten waar vrouwen voor het eerst meedoen, keren in de negen andere gemeenten vrouwen terug op de lijst. Dat gebeurt in Houten, Vlissingen en Voorst, waar de partij zelfstandig meedoet. In de gemeenten Dordrecht, Leiderdorp, Nissewaard, Noordoostpolder, Westland en Zoetermeer staan de SGP-vrouwen op een gezamenlijke lijst met de ChristenUnie.

De SGP doet mee in 101 van de 340 Nederlandse gemeenten.

'Vrouwen en mannen eigen eerste roeping'

De toename volgt op een statutenwijziging binnen de partij in 2013. Sindsdien is het binnen de SGP toegestaan om vrouwen kandidaat te stellen voor alle functies en kieslijsten, zowel lokaal, landelijk als Europees. Het beginselprogramma van de partij ontraadt dat nog steeds, maar laat ruimte voor lokale afwegingen.

"Volgens het klassiek-christelijke denken hebben vrouwen en mannen beiden een eigen eerste roeping", schrijft de SGP op zijn website. Maar volgens de partij mogen vrouwen niet puur om hun geslacht worden afgewezen voor een functie.