Het aantal zelfdodingen onder jongeren tot 30 jaar stijgt, meldt het 113 Fonds. In 2014 waren er 212 zelfdodingen onder tieners en twintigers. Tien jaar later waren dat er 299, blijkt uit cijfers van het CBS.

In die periode is het aantal jongeren ook gegroeid, maar naar verhouding minder dan het aantal suïcides, zegt Renske Gilissen, bijzonder hoogleraar suïcidepreventie. "Het schommelt, maar over de jaren heen zie je het aantal zelfdodingen toenemen. We horen natuurlijk vaker dat het mentaal niet goed gaat met jongeren, maar dit is wel echt de slechtste uitkomst."

113 begint daarom vandaag de campagne Lessen voor het leven. Doel hiervan is het aantal zelfdodingen onder jongeren te verminderen en het gesprek over mentale gezondheid te stimuleren.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten erover helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Mannen overlijden vaker door zelfdoding dan vrouwen. Toch gebeurt het juist bij jonge vrouwen steeds vaker, zegt Gilissen. Ook neemt volgens haar bij vrouwen het aantal gevallen van zelfbeschadiging toe.

Het is volgens Gilissen moeilijk om één oorzaak van de toename aan te wijzen. Om meer grip te krijgen voor de redenen voor suïcide, interviewt 113 sinds een aantal jaar zo veel mogelijk nabestaanden. Deze interviews en vragenlijsten worden opgenomen in een databank.

Uit deze gesprekken valt op dat veel jongeren die overleden door zelfdoding vroegtijdige schoolverlaters waren. Daarnaast zijn er bij mannen en vrouwen verschillende patronen te herkennen.

Vrouwen zaten vaak al in een zorgtraject voorafgaand aan de zelfdoding. "Soms hadden ze al eerder pogingen gedaan", zegt Gilissen.

Bij mannen komt zelfdoding daarentegen vaak schijnbaar uit het niets. "Verder zie je bij deze groep andere problemen zoals autisme en verslavingen."

'In de knoop'

Ook bij Leroy Hofland kwam zijn zelfdoding in 2007 onverwachts. Zijn zus Cindy van Hamond (44) weet nog goed dat hij haar de avond van tevoren troostte. Haar relatie was net uit, en hij zei op weg naar zijn slaapkamer: 'Niet huilen, het komt allemaal goed.'"

De volgende ochtend hoorde Cindy haar moeder schreeuwen. "Het ging door merg en been." Met een bonzend hart ging Cindy naar het trapgat, waar ze haar moeder hoorde huilen. "Ik bevroor en heb 112 gebeld."

"Mijn broertje zat in de knoop", zegt ze nu. "Hij leidde twee levens. Ik wist wel dat hij foute vriendjes had, maar niet dat hij zo erg in de knoop zat dat hij geen uitweg meer zag. Hij had ook twee vriendinnetjes tegelijk, dat wisten ze niet van elkaar. Hij heeft zich klem gelogen."

Het overlijden van Leroy heeft Cindy's leven blijvend beïnvloed. "Mijn levensmissie is het doorbreken van het taboe op mentale gezondheidsproblemen."

Inmiddels is ze docent op een mbo-school in Tilburg, waar ze mentale gezondheid bespreekbaar maakt. Komende maanden zijn er gastlessen over dit thema, met een festival in juni als afsluiting. "We zien dat er onder jongeren veel mentale gezondheidsproblemen zijn. Het zou mooi zijn als we die laatste stap voor zijn."

'Stel die vraag'

Om suïcides te voorkomen, is het belangrijk dat zo veel mogelijk mensen weten hoe ze een gesprek moeten voeren over gedachten aan zelfdoding, zegt klinisch psycholoog Maryke Geerdink. "Zorg dat je comfortabel bent met het stellen van die ene vraag: 'Zijn er wel eens momenten dat je denkt: het zou beter zijn als ik er niet meer ben?'"

Als mensen zeggen te denken over zelfdoding, is het volgens Geerdink belangrijk om te luisteren. "Soms hebben mensen de neiging om te zeggen: 'Nee, stop, zo moet je niet denken.' Maar laat mensen gewoon vertellen." Daarna kun je volgens haar vragen wat diegene nu nodig heeft, of wat zou helpen.

"De hele maatschappij heeft hierin een rol", zegt Geerdink over het voorkomen van zelfdodingen. Het is volgens haar bijvoorbeeld ook belangrijk om te letten op mensen met schulden, mensen die hun baan verliezen of vroegtijdige schoolverlaters. "Het werkt alleen als iedereen actie onderneemt."

De president van Guatemala heeft de noodtoestand afgekondigd na een weekend vol bendegeweld. De maatregel geldt vooralsnog voor dertig dagen en is bedoeld om de bevoegdheden van het opsporingsdiensten uit te breiden.

Zaterdag grepen gedetineerden de macht in drie mannengevangenissen door bij elkaar zeker veertig bewakers te gijzelen. Ordetroepen slaagden er later in om de gijzelingen te beëindigen.

Vervolgens werd in de regio Guatamala-Stad op meerdere plaatsen het vuur geopend op politieagenten. Vermoedelijk ging het om een wraakactie van bendeleden. Daarbij kwamen acht agenten om het leven. Ook een bendelid zou zijn omgekomen. Zeven mensen zijn aangehouden.

Privileges

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken is het geweld het werk van de Barrio 18-bende. Die zou het niet eens zijn met het intrekken van een aantal privileges voor hun gedetineerde leiders. Het is bekend dat bendeleiders hun criminele activiteiten vaak voortzetten vanuit gevangenissen.

"We onderhandelen niet met criminelen en we tolereren geen terroristische daden. Binnen de grenzen van de wet zullen we hen met het zwaard der gerechtigheid op de knieën dwingen", aldus president Arévalo in een toelichting op het afkondigen van de noodtoestand.

Hij zei dat de noodtoestand het normale leven van de Guatemalteken niet mag verstoren. Verder kondigde hij drie dagen van nationale rouw af. De scholen in het land blijven vandaag dicht. Volgens de president gaat het om een voorzorgsmaatregel.

De Amerikaanse Disneyfilm-maker Roger Allers is op 76-jarige leeftijd overleden. Hij is vooral bekend als mederegisseur van The Lion King, de animatiefilm uit 1994 over de leeuwenwelp Simba. Allers regisseerde het bioscoopsucces samen met Rob Minkoff.

Allers werd als 5-jarige al gegrepen door animatie, dankzij de Disneyfilm Peter Pan uit 1953. Decennia later ging hij na een aantal omzwervingen zelf aan de slag bij het Amerikaanse mediaconglomeraat. Daar was hij onder meer scenarioschrijver voor animatiefilms als Little Mermaid en Beauty and the Beast.

Musical

In 1994 volgde met The Lion King zijn grootste hit. De animatiefilm werd het grootste bioscoopsucces van het jaar. Aanvankelijk was het de bedoeling dat Allers de film zou maken met regisseur George Scribner, maar die wilde er liever een documentaire-achtig verhaal van maken. Dat leidde tot onenigheid, waarop hij werd vervangen door Rob Minkoff. Vervolgens werd het verhaal door Allers en anderen herschreven.

Later bewerkte Allers het scenario voor de gelijknamige Broadway-musical. Verder werkte hij aan films als The Emperor's New Groove (in het Nederlands: Keizer Kuzco) en Lilo & Stitch.

Allers regisseerde ook The Little Matchgirl uit 2006, een bewerking van een sprookje van Hans Christian Andersen. Het leverde een Oscarnominatie op voor beste korte animatiefilm.

Creatieve visionair

Bob Iger, de hoogste baas van The Walt Disney Company, schrijft op Instagram een eerbetoon aan Allers. Hij noemt hem een "creatieve visionair" en zegt dat Allers begreep "hoe onvergetelijke personages, emotie en muziek met elkaar iets tijdloos kunnen voortbrengen".

Allers overleed na een kort ziekbed thuis in Santa Monica in Californië.