Met het overlijden van Ellis Brandon in 2024 leek de laatste Engelandvaarder uit de Tweede Wereldoorlog te zijn overleden, maar er is nu een oud-strijder opgedoken die nog in leven is.

Diederik van Overbeek (102) was bekend bij het Museum Engelandvaarders in Noordwijk, maar informatie over zijn leven na de oorlog ontbrak. Totdat zijn dochter Pauline onlangs op Facebook reageerde op de pagina van het museum.

Daarop schreef ze dat haar vader zich afvroeg of hij misschien de oudste nog levende Engelandvaarder was. Het museum is erg blij met het contact.

16 jaar

Van Overbeek maakte op 14 mei 1940 het bombardement op Rotterdam mee. Nadat hij had geholpen met de opruimwerkzaamheden besloot hij samen met zijn Joodse buurjongen Ben Slier naar Engeland te gaan. "Ik was 16 jaar en na de invasie door de nazi's wilde ik geen dwangarbeider worden in Duitsland of Rusland", vertelt hij via een videoverbinding vanuit zijn woning in Caledonia in de Amerikaanse staat Michigan.

Waar andere Engelandvaarders via de Noordzee of via Zweden reisden, kozen zij voor de zuidelijke route via België, Frankrijk, Spanje en Portugal. In Spanje werden ze gearresteerd. Ze overleefden drie gevangenissen en twee strafkampen. Na hun vrijlating bereikten ze Madrid, maar konden niet verder omdat hun Portugese visum was verlopen.

Engelandvaarders

Engelandvaarders zijn Nederlanders die in 1940 na de capitulatie voor nazi-Duitsland naar Engeland probeerden te reizen om zich aan te sluiten bij de geallieerde strijdkrachten. Een deel van hen stierf onderweg of werd gevangengenomen.

Van de naar schatting ruim 2000 mannen en vrouwen die Engeland bereikten, gingen velen in militaire dienst. Anderen werkten voor de Nederlandse regering in ballingschap of voor een geheime dienst. Van die laatste groep voerden sommigen gevaarlijke missies uit in bezet gebied.

Veel Engelandvaarders werden als militair van de Nederlandse Prinses Irene Brigade, de Britse luchtmacht of Britse marine ingezet bij de invasie van Normandië in 1944, waarmee de bevrijding van West-Europa begon.

Slier besloot terug te keren naar Nederland, waar hij gevangen werd gezet in onder meer het Oranjehotel en Kamp Amersfoort. Aan het eind van de oorlog ontsnapte hij uit het concentratiekamp Mauthausen in het huidige Oostenrijk. Hij vond onderdak bij het Oostenrijkse gezin van zijn latere echtgenote, waar hij de oorlog overleefde.

Van Overbeek wist in 1943 alsnog Engeland te bereiken. Door zijn opleiding als bankwerker kon hij aan de slag als onderhoudsmonteur bij de Britse luchtmacht, de Royal Air Force. Voor zijn moed en doorzettingsvermogen werd hij in 1944 onderscheiden met het Kruis van Verdienste.

'Vijand kan vriend worden'

Dat hij naar alle waarschijnlijkheid de oudste nog levende Engelandvaarder is, vindt hij bijzonder, maar geen prestatie: "Ik ben de last man standing, maar het enige wat ik doe is ouder worden."

Voorzitter Paul Bartelings van het museum vindt het belangrijk dat zijn verhaal verteld wordt. "Een jongeman van 16, die dit besluit, dat zegt iets aan de jonge generatie die nu leeft. Wat kan jij doen om de vrijheid te verdedigen, de vrede en de rechtsstaat te beschermen? Een jongeman die zoiets doet, totaal onvoorbereid, zonder opleiding of communicatiemiddelen, is heel inspirerend voor velen van ons."

Van Overbeek wil de jonge generatie graag iets meegeven: "Blijf leren en blijf lezen. En je ziet hoe het kan lopen: de Duitsers waren onze ergste vijand in de oorlog, maar je vijand kan je beste vriend worden."

Online ontmoeting

Tijdens zijn jaren in Engeland leerde hij de Britse Marjorie Bowman kennen. Ze trouwden en vestigden zich in 1956 in de Amerikaanse staat Michigan. Ze kregen drie dochters. Van Overbeek werkte tot zijn 70e als elektricien.

Museum Engelandvaarders heeft na het contact met Diederik van Overbeek ook contact gezocht met Michel Slier, de zoon van Ben, die in Indonesië woont. Binnenkort ontmoeten beide families elkaar online om na al die jaren verhalen te delen.

Een nieuwe dinosoort die ongeveer zo groot was als een grote kip biedt volgens wetenschappers nieuwe inzichten in de evolutie van plantenetende dinosauriërs. De opvallend kleine dino leefde in het Onder-Krijt (100 miljoen tot 145 miljoen jaar geleden), in een gebied dat nu het noorden van Spanje is.

De onderzoekers hadden na de vondst van fossielen van vijf individuele dino's in het Castrillo de la Reina-gesteente direct al het idee dat ze met iets bijzonders te maken hadden, schrijven ze in een persbericht. Dat was vanwege de opvallend kleine botten: de dino was ongeveer een halve meter groot.

Toen ze de botten analyseerden via scans en een 3D-model maakten, concludeerden dat ze te maken hadden met een nieuwe soort. Ze gaven de minidino, die waarschijnlijk planten at in dichte bossen, de naam foskeia: een samentrekking van woorden die in het oud-Grieks staan voor licht en het zoeken van voedsel.

'Iets fundamenteel anders'

Met name de schedel wijkt af van andere zogenoemde ornithopoda uit dezelfde tijd, waarvan de iguanodon - een van de allereerste dino's die werden geïdentificeerd - de bekendste is. Er waren bijvoorbeeld botten aan de voorkant aan elkaar vastgegroeid, die niet bij soortgelijke dinosaurussen te zien waren.

Ook zat het kaakgewricht hoger, hadden tanden een andere vorm en stonden die schuin naar voren in plaats van rechtop. Verder wijst de plek waar de kaakspier zat op een andere kauwbeweging.

Het was dus vooral niet een "mini-iguanodon", maar "iets fundamenteel anders", zo onderstrepen de wetenschappers in de studie, die is gepubliceerd in vakblad Papers in Paleontology.

Ornithopoda behoren tot de succesvolste planteneters uit het Krijt. De iguanodon is een van de bekendste dinosauriërs sinds hij in 1825 als een van de eerste dino's een naam kreeg en figureerde sindsdien in tal van tentoonstellingen, films en boeken.

Vult gat van 70 miljoen jaar

Aan het onderzoek werkten wetenschappers van onder meer Spaanse, Franse, Belgische en Argentijnse universiteiten mee. Een van hen, Marcos Becerra van de universiteit van Córdoba, zegt dat de conclusie onderstreept dat kleiner worden in de evolutie niet automatisch "evolutionaire eenvoud" betekent. "Deze schedel is raar en wijkt enorm af."

Zijn collega Thierry Tortosa van het Franse natuurreservaat Sainte Victoire zegt dat de vondst helpt met het vullen van een gat van 70 miljoen jaar. "Het is een kleine sleutel, die een enorm ontbrekend hoofdstuk ontsluit."

De wetenschappers sluiten niet uit dat hun vondst het bewijs is voor een nieuwe 'stamboom' van plantenetende dino's, maar benadrukken dat daar wel meer onderzoek voor nodig is.

Hoofdonderzoeker Paul-Emile Dieudonné hoopt dat zijn onderzoek leidt tot meer aandacht voor kleinere dinofossielen, die hij als essentieel ziet voor toekomstige inzichten. "Want deze fossielen bewijzen dat evolutie net zo radicaal experimenteerde met kleine lichaamsgroottes als met grote."

De lancering van de raket voor de Artemis II-missie om de maan is met een maand uitgesteld. Bij een repetitie zijn meerdere problemen ontdekt, maakte de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA bekend.

Zo was er een lekkage in de brandstofslang die wordt gebruikt om de raket te tanken. Ook waren er problemen met de luchtdruk in de Orion-capsule, het gedeelte waar de bemanning zit. Dat kwam doordat een klep niet goed werkte.

Verder viel de communicatieapparatuur uit, waardoor medewerkers op de grond niet goed bereikbaar waren voor elkaar. Ook werkten camera's niet goed door het koude weer in Florida.

Het eerstvolgende lanceermoment wordt in maart gepland; wanneer precies heeft NASA niet bekendgemaakt. De problemen moeten eerst verholpen worden en vervolgens is er een nieuwe generale repetitie.

Ruimtewedloop

De Artemis II-missie is een reis van tien dagen waarbij drie Amerikanen en een Canadees rond de maan vliegen. De vlucht is een voorbereiding op Artemis III, waarbij het de bedoeling is om voor het eerst sinds 1972 weer voet op de maan te zetten. Artemis III staat gepland voor 2028.

De Amerikaanse missies worden gezien als een ruimtewedloop tegen China. Dat land kondigde eerder al aan dat het voor 2030 ruimtevaarders op de maan wil zetten. De bedoeling is dat zij daar een onderzoeksstation bouwen.