Ze slapen in auto's, tentjes, parken en soms gewoon op de stoep: voor de honderdduizenden vluchtelingen in Beiroet geldt inmiddels alles als een slaapplaats. Sinds Israël vorige week grote delen van Zuid-Libanon en de zuidelijke wijken van de hoofdstad opdroeg om te evacueren, zijn volgens de Libanese overheid al meer dan een half miljoen mensen op de vlucht geslagen. En dat aantal ligt mogelijk nog hoger. VN-organisatie UNHCR spreekt inmiddels al van 700.000 vluchtelingen.

Het evacuatiebevel volgt op de aanhoudende aanvallen tussen Israël en de militante beweging Hezbollah, een bondgenoot van Israëls aartsvijand Iran. Nadat Irans opperste leider Khamenei bij een Israëlisch-Amerikaanse aanval werd gedood, vuurde Hezbollah uit solidariteit met Iran raketten en drones af op Israël. Sindsdien verkeren Israël en Hezbollah opnieuw met elkaar in oorlog.

De massale vluchtelingenstroom die de afgelopen dagen op gang is gekomen, is voor de Libanese autoriteiten nauwelijks bij te houden. De overheid vangt zo'n 100.000 vluchtelingen op, verdeeld over iets meer dan 500 locaties. Voor de rest is er simpelweg geen plek. Zo mogelijk slapen mensen bij vrienden en familie, voor wie daar niet terechtkan is de straat vaak de enige uitweg.

"De omvang van deze evacuatiebevelen en de snelheid waarmee mensen moeten vertrekken is echt ongekend", zegt Dalal Harb, woordvoerder van VN-hulporganisatie UNHCR in Beiroet. "De meeste mensen zijn halsoverkop en zonder spullen van huis vertrokken. Ze zijn doodsbang, zeker nu ook evacuatiebevelen zijn uitgegeven voor dichtbevolkte gebieden."

Correspondent Daisy Mohr vanuit Beiroet:

Op de loyale achterban van Hezbollah na zijn veel Libanezen woedend dat de militante organisatie hen in een oorlog met Israël heeft meegezogen. Daarbij zijn tot nu toe al bijna 400 doden gevallen. Onder de bevolking nemen de spanningen toe nu Israël ook dichtbevolkte gebieden laat ontruimen en aanvalt.

Soms bevinden zich onder de vluchtelingen ook Hezbollah-kopstukken, waardoor plekken die normaal als veilig worden gezien nu toch worden aangevallen. Iedereen is bang om doelwit te worden en is woedend dat Israël onafgebroken bombardeert."

Maar terwijl Beiroet afstevent op een humanitaire crisis, lijkt een einde van de oorlog voorlopig nog niet in zicht. Afgelopen zondag werd nog een hotel doelwit van een Israëlische aanval. Die was volgens Israël gericht op vier Iraanse leiders die in het hotel zouden verblijven.

En gisteren publiceerde mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch een onderzoek waaruit naar voren kwam dat Israël onrechtmatig witte fosfor gebruikte tijdens aanvallen in het zuiden van Libanon. Dat is een chemische stof die licht ontvlambaar is, en schadelijk kan zijn voor mensen en landbouwgrond. De stof mag alleen onder bepaalde omstandigheden worden gebruikt. In de andere gevallen is het gebruik van witte fosfor een oorlogsmisdaad.

En dan is er nog de Israëlische grondinvasie. Die begon in het zuiden van Libanon, maar inmiddels zijn er ook gevechten gemeld tussen Israëlische troepen en Hezbollah-militanten in het oosten van Libanon. Afgelopen weekend kwamen daarbij nog 41 mensen om het leven.

Dominantie in de regio

Naarmate de intensiteit van de oorlog in Libanon met de dag toeneemt, groeien ook de zorgen over verdere escalatie. Tijdens de vorige oorlog in 2024 heeft Israël Hezbollah flinke schade toegebracht. Zo werd een groot deel van het wapenarsenaal vernietigd, raakten duizenden mensen gewond bij een grote aanval op Hezbollah-piepers, en werd Hezbollah-leider Nasrallah gedood.

"In de afgelopen jaren heeft Israël steeds meer de militaire dominantie in de regio opgeëist", zegt Nora Stel, universitair docent conflictstudies aan de Radboud Universiteit. De vraag over het verdere verloop van de oorlog lijkt daarom vooral een vraag aan Israël.

Correspondent Daisy Mohr vanuit Beiroet:

"Het lijkt erop dat Israël het verzwakte Hezbollah nu de genadeklap wil toedienen, maar dat kan weleens een tijd gaan duren. Bovendien heeft Hezbollah naast een gewapende tak ook een politieke tak.

Ze maken deel uit van de politieke arena in Libanon en iedereen hier weet: dat zal niet veranderen. Wel groeien de zorgen dat de interne spanningen tussen verschillende groepen hier uit de hand zullen gaan lopen."

Veel Libanezen kijken daarom bezorgd naar de toekomst, nu de interne spanningen blijven oplopen en ook de overheid zich feller uitspreekt tegen Hezbollah. Zo werden alle militaire activiteiten van Hezbollah verboden en kreeg het leger de opdracht om Hezbollah-leden op te pakken. "In Libanon heerst altijd de vrees voor interne conflicten, ook al heeft Hezbollah nu veel maatschappelijk draagvlak verloren", legt Stel uit.

Stel verwacht dat er van een burgeroorlog voorlopig nog geen sprake zal zijn. Wel denkt zij dat er ook zonder breed maatschappelijk draagvlak, altijd aanhangers van Hezbollah of soortgelijke groepen zullen blijven bestaan. "Het harde optreden van Israël zal een voedingsbodem zijn voor nieuwe groepen die tegen Israël zijn."

Het renoveren van het Justitiepaleis in Brussel gaat in totaal meer dan 600 miljoen euro kosten. Dat blijkt uit cijfers van de verantwoordelijke Belgische minister.

Het gerechtsgebouw in Brussel werd opgeleverd in 1883. Toen was het het grootste gebouw van Europa. Sinds begin jaren 80 vallen er brokstukken van de koepels. Daarom zijn er sindsdien enkele tientallen miljoenen euro uitgegeven. Dat geld ging onder meer naar onderzoeken en naar het regelen, plaatsen en onderhouden van stellingen rond het gebouw.

In 2023 begon de renovatie van de gevel van het monumentale gerechtsgebouw. De kosten daarvoor worden geschat op zo'n 100 miljoen euro.

Aan het grootste onderdeel van het project moet nog worden begonnen: de renovatie van de binnenkant. Die kosten worden geschat op zo'n 480 miljoen euro. Daarmee komt het prijskaartje voor de renovatie op meer dan 600 miljoen euro.

Inmiddels staat het gebouw al meer dan veertig jaar in de stellingen. De radicaal-rechtse partij Vlaams Belang, die de kosten bij de minister opvroeg, is niet te spreken over de duur van de renovatie en wil een onderzoek naar wat er allemaal is misgegaan.

'Bedrag is te verantwoorden'

De Vlaamse omroep VRT sprak met de bestuurder van de Poelaertstichting, de organisatie die toezicht houdt op het Justitiepaleis. De stichting is genoemd naar de ontwerper en architect van het gebouw, Joseph Poelaert.

Bestuurder Van Gerven zegt dat het bedrag voor de renovatie hoog is, maar dat het zeker te verantwoorden is omdat het gebouw decennialang niet voldoende is onderhouden.

Hij zegt ook dat het niet zomaar een renovatie is. Er moet ook worden nagedacht over hoe de infrastructuur aangepast moet worden, zodat het ook de komende decennia gebruikt kan worden.

Sommige mensen hebben het Justitiepaleis nog nooit zonder steigers gezien. Dit zijn foto's van het Justitiepaleis in Brussel door de jaren heen:

"Dit gebouw is een monument en het is heel belangrijk voor Justitie. Een goed werkende justitie is belangrijk voor de rechtszekerheid en voor de economie", zegt Van Gerven tegen de VRT.

Volgens hem is pas in 2015 de beslissing genomen dat justitie in dit gebouw in Brussel moet blijven en dat daarin geïnvesteerd moet worden.

Schimmel en muizen

Dat het gebouw ook aan de binnenkant dringend moet worden opgeknapt, blijkt onder meer uit het feit dat er ratten rondlopen. Ook zit er volgens de Poelaertstichting schimmel in ruimtes waar mensen werken. Daarnaast moet op sommige plekken dringend het pleisterwerk hersteld worden.

Op de planning staat nu dat tegen 2030 de renovatie aan de gevels klaar moet zijn. De binnenkant moet in 2040 vernieuwd zijn.

Het kabinet bereidt zich voor op maatregelen om de koopkracht te beschermen nu de brandstofprijzen zo hard stijgen door de oorlog in het Midden-Oosten. Rond komend weekend krijgt de Tweede Kamer een brief met daarin de mogelijke scenario's.

Dat heeft staatssecretaris Eerenberg van Financiën gezegd in de Tweede Kamer op vragen van Denk-Kamerlid Ergin. Het kabinet wil nog wel eerst de ontwikkelingen van de komende dagen afwachten.

"De brandstof is al jarenlang peperduur", betoogde Ergin. "Als we niets doen, betalen we straks 3 euro per liter aan pomp." De staatssecretaris uitte begrip voor de zorgen. "Dat mensen schrikken van de prijzen aan de pomp en de gevolgen die dat heeft voor hun koopkracht, dat onderkent en ziet het kabinet."

'Waar kijken we precies naar?'

Benzine kost op dit moment zo'n 2,45 euro per liter en de dieselprijs ligt inmiddels boven de 2,50 euro. Toch wil Eerenberg niet te snel maatregelen nemen, maar eerst de ontwikkelingen nog even afwachten. "Waar kijken we precies naar? Is er sprake van een piek of gaat het om een structurele prijsverhoging?"

In het laatste geval wil de staatssecretaris snel kunnen handelen, al maakte hij niet duidelijk waar het kabinet dan aan denkt. De maatregelen moeten in ieder geval betaalbaar en uitvoerbaar zijn, en terechtkomen bij de mensen die het het hardst nodig hebben.

Verschillende Kamerleden pleitten voor een onmiddellijke verlaging van accijnzen of de btw op brandstof. "Het is huilen aan de pomp", zei SP-leider Dijk. Eerenberg wil dat soort maatregelen alleen nemen als zeker is dat het echt nodig is. Hij wil ook het liefst kijken naar de gehele koopkracht van mensen, want de vrees is dat ook veel andere producten duurder worden.

Binnenkort debatteert de Tweede Kamer over de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten.

EU-overleg in Brussel

De kwestie kwam vandaag ook aan de orde in Brussel. Daar had Eurocommissaris Dombrovkis van Economie een overleg met de EU-ministers van Financiën.

Dombrovkis zei dat lidstaten alleen tijdelijke maatregelen mogen nemen tegen de hoge energieprijzen. Als ze willen ingrijpen, kan dat alleen in onderling overleg en het mag niet te veel ten koste gaan van hun nationale begrotingen.