Bijna een op de vijf verenigingen van eigenaars (vve's) heeft te weinig geld in kas om noodzakelijk onderhoud aan het pand te kunnen doen. Dat meldt Vereniging Eigen Huis (VEH) op basis van een enquête onder de eigen leden.

Volgens de belangenvereniging lopen de maandelijkse bijdragen steeds meer op, terwijl er tegelijkertijd te weinig wordt gespaard. Dat vergroot het risico op achterstallig onderhoud. Volgens Vereniging Eigen Huis is dat extra zorgelijk, omdat de overheid inzet op het verduurzamen van appartementencomplexen.

De appartementseigenaren die de vragenlijst invulden, betalen gemiddeld 270 euro per maand aan vve-kosten. Dat is 65 euro meer dan vijf jaar geleden, een stijging van 32 procent. In de afgelopen jaren zijn de bouwkosten ook flink gestegen. De VEH hoort ook van vve's waar de servicekosten in vijf jaar tijd met wel 500 euro zijn gestegen.

Bereid meer te betalen

Uit het onderzoek blijkt dat 65 procent van de appartementseigenaren bereid is om meer te betalen voor een goed onderhouden pand. Tegelijkertijd nemen de zorgen toe bij andere eigenaren, die moeite hebben met de steeds hogere bijdrage en die soms nu al nauwelijks kunnen betalen.

Daar komt bij dat dus bijna een op de vijf vve's nu al te weinig geld als buffer heeft om het noodzakelijke onderhoud in de komende jaren te betalen. Daardoor maken veel bewoners zich zorgen over de betaalbaarheid op de langere termijn.

'Lenen moet toegankelijker'

Volgens Vereniging Eigen Huis moet geld lenen voor vve's toegankelijker worden gemaakt als er groot onderhoud nodig is. Ruim de helft van de ondervraagden zou graag willen lenen om groot onderhoud te kunnen uitvoeren. Daarbij willen veel eigenaren ook direct verduurzamen, wat de kosten verder kan verhogen.

Er zijn al wel vve-leningen, maar die zijn vaak alleen toegankelijk voor grotere vve's en vooral gericht op verduurzaming. Dat terwijl juist onderhoud vaak de grootste kostenpost is.

Onderhoud en verduurzaming zijn sterk met elkaar verbonden, zegt Cindy Kremer, directeur van Vereniging Eigen Huis. "Wanneer het dak lek is of de kozijnen rot zijn dan heeft dat de eerste prioriteit voor een vve. Maar verduurzaming kan daar vervolgens slim aan worden gekoppeld, bijvoorbeeld door bij dakvervanging direct te isoleren of door in de nieuwe kozijnen hoogrendementsglas te plaatsen."

VEH roept het kabinet op om de leenmogelijkheden voor vve's te verruimen, omdat onderhoud en verduurzaming volgens de vereniging vaker gecombineerd moeten kunnen worden zonder dat eigenaren in de financiële stress komen.

Philips heeft in 2025 voor het eerst in jaren weer winst gemaakt. Die kwam uit op 897 miljoen euro. De goede resultaten zijn vooral te danken aan de hogere verkoop van tandenborstels en scheerapparaten.

Ook de verkoop van medische apparatuur aan ziekenhuizen nam in de laatste drie maanden van vorig jaar toe. Volgens topman Roy Jakobs groeide met name de verkoop in Noord-Amerika. Dat is opvallend, omdat het afgelopen jaar de Amerikaanse importheffingen werden ingevoerd.

Philips denkt dit jaar de pijn van de heffingen iets meer te voelen. "We verwachten dat de heffingen ons honderden miljoenen extra zullen kosten, maar door maatregelen te nemen verwachten we dat de impact op de resultaten gering zal blijven", zegt Jakobs.

De positieve jaarcijfers voor Philips volgen na jaren van verlies door de grote problemen met de slaapapneu-apparaten. Philips moest in totaal 1,1 miljard dollar aan schikkingen betalen. Het bedrijf leed in 2024 nog een verlies van 698 miljoen euro en het jaar ervoor een verlies van 463 miljoen.

Ook Philips zet meer in op AI

Vandaag maakt Philips ook aan beleggers bekend wat de strategie zal zijn de komende jaren. Topman Jakobs liet tijdens een persbijeenkomst al weten dat het bedrijf de pijlen nog meer wil richten op kunstmatige intelligentie (AI).

"Op dit moment zetten we AI al in bij een aantal van onze apparaten, om te kunnen inschatten hoe groot de kans is dat iemand een hartinfarct krijgt", aldus Jakobs.

Naar verwachting zal Jakobs de komende jaren verantwoordelijk blijven voor het doorvoeren van de nieuwe strategie bij Philips. De raad van commissarissen wil zijn aanstelling als topman verlengen, bleek vandaag. De aandeelhouders stemmen hier in mei over, maar dat is doorgaans niet meer dan een formaliteit.

De Nationale ombudsman is een onderzoek gestart naar de vraag of de overheden van Bonaire en Nederland hun zorgplicht tegenover inwoners van Bonaire hebben geschonden. Aanleiding is de aanhoudende problematiek rond de vuilstort bij Lagun, waar de afgelopen weken opnieuw branden uitbraken. Omwonenden werden geëvacueerd en keerden weer terug zonder dat vaststond of hun leefomgeving veilig was.

De ombudsman zegt dezelfde problemen terug te zien in andere dossiers op Bonaire, waar risico's al jaren bekend zijn maar ingrijpen uitblijft. Daarom onderzoekt hij nu of zowel de lokale als nationale overheid de fundamentele zorgplicht heeft geschonden. Ondertussen roept hij opnieuw op tot een onmiddellijk einde aan de vuilstort en ingrijpen door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

De uitkomst van het onderzoek kan verstrekkende gevolgen hebben. Bonaire valt als zogeheten bijzondere gemeente rechtstreeks onder Nederlands bestuur. Als blijkt dat de zorgplicht is geschonden, raakt dat niet alleen het eiland, maar ook Den Haag.

'De overheid liet mij staan'

Wat die zorgplicht betekent, wordt duidelijk in het verhaal van Joyce. Zij speelt een hoofdrol in een eerder rapport van de ombudsman. Joyce woont sinds 2019 in een landelijk gebied op Bonaire. Vanaf 2022 werd in haar directe omgeving illegaal diabaas afgegraven. Diabaas is een steensoort die op Bonaire wordt gebruikt als grondstof voor de aanleg van wegen en de bouw van huizen.

Door het afgraven ontstonden diepe kuilen, waarin vervolgens illegaal afval werd gedumpt. Vrachtwagens reden af en aan langs haar huis, met stof, lawaai en verzakking van haar huis tot gevolg. Joyce meldde dit herhaaldelijk bij het eilandbestuur. Dat reageerde dat handhaving lastig was, omdat er geen duidelijk beleid bestond voor de winning van diabaas.

De Nationale ombudsman oordeelde eind vorig jaar dat die redenering niet houdbaar is. Het bestuur wist dat de situatie onveilig was, maar liet Joyce jarenlang in onzekerheid zitten. Haar klacht werd gegrond verklaard.

'Zorgplicht geen papieren begrip'

In zijn rapport stelt de ombudsman dat de overheid burgers moet beschermen tegen bekende risico's voor gezondheid en veiligheid. Die verantwoordelijkheid verdwijnt niet als beleid ontbreekt of capaciteit tekortschiet. Juist dan moet de overheid prioriteiten stellen en ingrijpen.

De ombudsman noemt het geval van Joyce geen incident, maar een voorbeeld van hoe burgers de dupe worden van bestuurlijk stilzitten. Dat patroon ziet hij ook terug bij de gang van zaken rond de vuilstort Lagun.

Die geldt al sinds 2013 als onhoudbaar. Toch werd het storten jarenlang voortgezet. In januari braken opnieuw branden uit. Omwonenden werden geëvacueerd en later teruggestuurd met het advies hun huizen "goed te luchten". Metingen naar mogelijk vrijgekomen schadelijke stoffen bleven uit.

Volgens de ombudsman is dat zorgwekkend. Net als bij Joyce gaat het om een situatie waarin risico's bekend zijn, maar burgers niet daadwerkelijk worden beschermd. Verantwoordelijkheden worden doorgeschoven, terwijl bewoners met de gevolgen blijven zitten.

Bewonersorganisatie Pro Lagun spreekt van een aanhoudende crisis voor volksgezondheid en milieu. In aanloop naar een Tweede Kamerdebat, komende donderdag, stelt de stichting dat de overheid al jaren weet hoe gevaarlijk de situatie is, maar nalaat om structureel in te grijpen.

De stichting gaat verder dan de ombudsman en werpt zelfs de vraag op of sprake is van taakverwaarlozing of een ambtsmisdrijf: het nalaten van handelen terwijl dat wettelijk verplicht is. De stichting overweegt juridische stappen.

Gedeputeerde Clark Abraham van het bestuurscollege van Bonaire erkent dat de ombudsman gelijk heeft waar het gaat om het verleden. "Ik heb zelf vaker gezegd dat wij onze zorgplicht niet nakwamen", zegt hij.

Tegelijk wijst hij op de bestuurlijke afwegingen. Direct handhaven bij de diabaaswinning zou volgens hem grote gevolgen hebben gehad. "Als je keihard handhaaft terwijl niemand een vergunning heeft, leg je de woningbouw en infrastructuur stil." Het ontbreken van beleid maakte ingrijpen complex, zegt Abraham. Inmiddels werkt het bestuurscollege aan tijdelijke regels en zijn toezicht en handhaving aangescherpt.

De ombudsman ziet dat het bestuur van Bonaire kampt met beperkte capaciteit en een breed takenpakket. Maar dat mag volgens hem nooit betekenen dat fundamentele rechten opzij worden geschoven. "Onvoldoende menskracht ontslaat een overheid niet van haar zorgplicht."