Nederland is kwetsbaar bij een langdurige onderbreking van de gasaanvoer. Dat blijkt uit een nieuwe weerbaarheidsanalyse van Gasunie-dochter GTS. Volgens de analyse is Nederland goed voorbereid op reguliere leveringsproblemen, zoals koude winters of kortdurende uitval van infrastructuur, maar onvoldoende op een langdurige verstoring van het gasaanbod.

GTS adviseert de minister van Klimaat en Groene Groei over de leveringszekerheid van gas. Het bedrijf benadrukt dat aanvullende maatregelen nodig zijn om een mogelijk gastekort van maanden op te vangen. Centraal in de aanbevelingen staan het operationeel houden van bestaande gasopslagen en het opbouwen van een strategische noodvoorraad.

Daarbij kan zogenoemd 'kussengas' uit de gasopslagen in uitzonderlijke situaties worden ingezet. Dit gas, dat normaal nodig is om druk te behouden in de opslag, kan gedeeltelijk gebruikt worden om tekorten te beperken. In Nederland gaat het om circa 300 miljard kilowattuur kussengas, op Europees niveau om zeker 800 miljard kilowattuur.

Kwetsbaar door geopolitiek

Hans Coenen, lid van de raad van bestuur van de Gasunie, benadrukt: "De gasleveringszekerheid staat of valt met het opbouwen van een strategische noodvoorraad. Door bestaande opslagen extra te vullen én in uiterste nood het kussengas in te zetten, kunnen langdurige tekorten en extreme prijspieken worden voorkomen."

Nederland is steeds afhankelijker geworden van import. Waar ons land vroeger netto-exporteur was, komt nu ongeveer 67 procent van het gas uit het buitenland, vooral uit Noorwegen en via vloeibaar aardgas uit onder andere de Verenigde Staten.

Tegelijkertijd blijft gas cruciaal voor betaalbare energievoorziening en voor het opvangen van schommelingen in zon- en windproductie. Het veranderende geopolitieke klimaat en de hoge afhankelijkheid van import maken Nederland kwetsbaar voor langdurige verstoringen, met risico op economische schade en energiearmoede, vergelijkbaar met de Europese gascrisis na de Russische invasie van Oekraïne.

'Europees risico'

Op korte termijn adviseert GTS aanvullende maatregelen aan zowel de vraag- als aanbodzijde. Aan de vraagzijde kan dat door maximaal in te zetten op kolencentrales voor stroomproductie, om zo de productie via gascentrales te minimaliseren.

Aan de aanbodzijde zijn de maximale inzet van Europese gasopslagen, binnenlandse productie en langetermijncontracten met verschillende leveranciers uit verschillende landen belangrijk.

De bestaande EU-gasopslagen bieden potentieel genoeg kussengas om een tekort van 500 miljard kilowattuur op te vangen, mits de noodvoorraad snel operationeel kan worden gemaakt, meldt GTS. Het CBS meldde in 2025 dat heel Nederland het jaar ervoor 30 miljard kubieke meter aardgas verbruikte. Dat komt ongeveer neer op 300 miljard kilowattuur.

GTS noemt een langdurige gasonderbreking "een Europees risico". EU-lidstaten moeten gezamenlijk risico's beoordelen en afspraken maken over strategische noodvoorraden, zodat deze direct kunnen worden ingezet om huishoudens te beschermen en de industrie draaiende te houden.

De politie is gisteravond bekogeld met vuurwerk in de Utrechtse wijk Overvecht. Ook een stadsbus kreeg de volle laag. De buschauffeur kon zichzelf in veiligheid brengen. Voor zover nu bekend raakte niemand gewond. De bus is volgens busbedrijf Transdev vernield.

Het incident begon na de achtervolging en de aanhouding van een verdachte op een scooter, rond 23.00 uur op de Theemsdreef, aldus de politie bij RTV Utrecht. Waarvan de scooterrijder werd verdacht, is niet bekendgemaakt.

Direct nadat de scooterrijder was opgepakt, begon een groep van ongeveer vijftig mensen met het bekogelen van de agenten met vuurwerk, laat de politie weten. Niet veel later richtte de groep zijn aandacht op een bus.

Passagiers

Op beelden op sociale media is te zien dat meerdere mensen in de richting van de bus rennen en vuurwerk afsteken. Hoeveel mensen op dat moment in de bus zaten, is niet duidelijk.

Volgens de politie was het tot 01.00 uur onrustig in de straat. "De agressie en het geweld tegen politiemedewerkers is onacceptabel en krijgt een vervolg", aldus de politie.

De Utrechtse gedeputeerde André van Schie, verantwoordelijk voor het busvervoer in de provincie, toonde zich vandaag geschokt. "Echt verschrikkelijk", noemde hij de gebeurtenis. "Ik erger mij er kapot aan. Maar ik denk dat het iets is waar we als maatschappij ook wel iets over te vinden hebben."

De speciale identificatie- en screeningsdienst voor asielzoekers wordt opgeheven. De dienst heeft ruim een jaar lang gefunctioneerd maar de taken worden in juni overgeheveld naar de IND. De 120 werknemers in Ter Apel en Budel mogen niet meeverhuizen en verliezen hun baan.

"Je tuigt met belastinggeld iets op en dan gooi je het in de prullenmand. Inclusief het personeel", reageert een van de werknemers (naam bij redactie bekend) bij RTV Noord. "Weggegooid geld."

De Dienst Identificatie en Screening Asielzoekers (DISA) is vorig jaar januari opgericht door het ministerie van Justitie en Veiligheid. De dienst moest de politie ontlasten, die tot dan toe elke asielzoeker die het land binnenkwam identificeerde en registreerde.

Geen papieren

Het probleem is dat nieuwe asielzoekers vaak geen papieren bij zich hebben. Dan is het lastig om precies vast te stellen waar ze vandaan komen en/of ze al eerder in een ander land asiel hebben aangevraagd.

Toen de DISA begon werd speciaal voor die dienst een computersysteem ontwikkeld om biometrische gegevens zoals vingerafdrukken en gezichtsherkenning terug te vinden in nationale en Europese databases. Die gegevens kon de DISA gebruiken om een asielaanvraag te registreren en het werk van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) te vergemakkelijken. Het computersysteem heeft 40 miljoen euro gekost, blijkt uit openbare cijfers van het ministerie.

Het is onduidelijk wat er met het computersysteem gaat gebeuren, maar de IND gaat vanaf 12 juni dit jaar de screening zelf doen.

Eerst informeren

"Dit betekent dat de huidige kerntaak van DISA ophoudt te bestaan", aldus het ministerie. "Ik kan op dit moment niet ingaan op de gevolgen voor individuele medewerkers, omdat we hen eerst willen informeren over hun situatie."

Volgens het ministerie was begin vorig jaar al duidelijk dat de DISA een tijdelijke organisatie zou zijn. "Voordat de taakoverdracht heeft plaatsgevonden, is binnen de migratieketen verkend of de screening kon worden belegd bij een bestaande organisatie", zegt een woordvoerder. "Uit deze verkenning bleek de IND de meest logische organisatie om het screeningsproces over te nemen bij de inwerkingtreding van het Europees Migratiepact in juni dit jaar."

Volgens dat pact moeten asielzoekers sneller gescreend worden en moet ook sneller worden besloten over terugkeer naar het land van hun herkomst of een ander veilig land.

In de steek gelaten

Maar de werknemers van de dienst voelen zich overvallen. "We voelen ons in de steek gelaten. Dit hadden wij niet verwacht. Dit is een enorme klap in ons gezicht", zegt een van de personeelsleden.

Hij wijst er samen met collega's op dat de DISA, mede dankzij het nieuwe computersysteem, de foutmarge bij de screening van nieuwe asielzoekers heeft teruggebracht onder de 5 procent. Toen de politie het werk deed, lag die marge volgens hem ruim boven de 15 procent.

De werknemers vrezen ook dat de IND straks omkomt in het werk. "Ze doen niks met de kennis en kunde die wij als medewerkers van de DISA in huis hebben", stellen ze. "En dat terwijl de IND al grote achterstanden heeft."

Ander werk

De 120 werknemers van de dienst die hun baan kwijtraken, worden begeleid naar ander werk. De woordvoerder van het ministerie: "Als vanzelfsprekend zijn voor de medewerkers die daarvoor in aanmerking komen mobiliteitsafspraken uit de cao van de Rijksoverheid van toepassing. Daarbij staan goed werkgeverschap en goede personeelszorg voorop."