De Zweedse kunstenaar Margareta Magnusson is op 92-jarige leeftijd overleden. Tien jaar geleden schreef ze een wereldwijde bestseller over het Zweedse begrip döstädning, grondig opruimen voor je dood.

Bij dat Zweedse gebruik zorg je ervoor dat je nabestaanden niet na je dood opgezadeld raken met jouw uitpuilende huis vol spullen. Door bij leven al afscheid te nemen van spullen, foto's en correspondentie, maak je het niet alleen hen makkelijker, maar beleef je zelf ook nog eens bewust je eigen herinneringen, redeneerde Magnusson.

Magnusson schreef in 2018 een boek over döstädning, een samenvoeging van de Zweedse woorden voor dood en opruimen. Het werd een wereldwijde bestseller die in 32 landen werd uitgegeven, zoals in Nederland onder de titel De edele Zweedse kunst van het opruimen. De Engelse vertaling bleef dichter bij de brontaal en sprak van "Swedish death cleaning".

Hygge, lagom en lykke

Met haar boek sloot Magnusson aan bij opruimtrends als die van Marie Kondo, die lezers adviseerde alleen spullen te houden die geluk brengen. Vanwege de overeenkomsten met die Japanse schrijver werd Magnusson wel de "Marie Kondo van de dood" genoemd.

Döstädning paste ook in een bredere interesse in Scandinavische concepten. Enkele jaren eerder was er al een boek verschenen over hygge, de Deense versie van gezelligheid. Daarna volgden ook werken over lagom (het Zweedse idee dat je moet leven met niet te veel en niet te weinig) en lykke (geluk op zijn Deens).

De tachtiger Magnusson, die eerder als kunstenaar had gewerkt, schreef na dit eerste boek nog een tweede, Levenslessen van iemand die (waarschijnlijk) eerder doodgaat dan jij, in 2022.

Papierversnipperaar

Aanleiding voor Magnusson om te schrijven over döstädning was een verzuchting van haar Amerikaanse schoonzoon, die erg opzag tegen het leeghalen van het huis van zijn ouders na hun dood. Zelf had zij juist heel veel troost gevonden in de werkwijze van haar moeder, die voor haar dood door het hele huis briefjes met haar wensen had geplakt. Daardoor was precies duidelijk wat naar het goede doel kon, wat belangrijk was of wat naar iemand anders terug moest.

Magnusson raadde lezers aan zelf ook vast een begin te maken, vanaf je 65ste ongeveer. Niet meteen beginnen met de fotoalbus (wat te emotioneel zou zijn), maar eerst de kelder en zolder, waar de objecten toch al halfvergeten liggen te verstoffen. Daarna kun je ervoor kiezen voorwerpen weg te geven, aan bekenden of de kringloop. Foto's deelde Magnusson zelf graag uit aan de familie.

Zelf kocht ze een papierversnipperaar voor wat overbleef: belastingaangiften, oude correspondentie, foto's met mensen die je niet herkent. Er bleef voor haar uiteindelijk een schoenendoos met dierbare stukken over. Haar dochter zegt tegen de Zweedse omroep SVT dat Magnusson daarmee dus haar eigen raad heeft opgevolgd. "Mijn moeder had niets op zolder, niets in de kelder", reageert ze op haar dood. "Ik hoef geen vinger uit te steken."

Een voormalig gynaecoloog die met zijn eigen zaad minstens zestien kinderen verwekte, is hij bereid om zijn biologische kinderen te ontmoeten. Hij werkt ook mee aan het onderzoek dat is ingesteld door het Rijnstate ziekenhuis in Arnhem, meldt hoogleraar Jan Kremer, die op verzoek van ziekenhuis de zaak onderzoekt, aan Omroep Gelderland. Volgens Kremer is het mogelijk dat de arts enige tientallen kinderen heeft verwekt.

Het gaat om dokter Alexander Schmoutziguer. De arts werkte in de kliniek van het Elisabeth Gasthuis dat later samen met twee andere ziekenhuizen Rijnstate werd.

De gynaecoloog heeft toegegeven dat hij in de jaren zeventig en tachtig zijn eigen sperma gebruikte om vrouwen via kunstmatige inseminatie zwanger te maken. De man deed dat zonder dat de wensouders dit wisten.

Mogelijk tientallen kinderen verwekt

Het is onduidelijk om hoeveel donorkinderen het precies gaat. Tot nu toe zijn er zestien donorkinderen bekend, meldde Rijnstate eerder. "Het gaat nu over zestien kinderen. En misschien nog wel meer. Enige tientallen misschien wel", zegt Kremer.

Hij noemt de maatschappelijke impact groot. Een extra zorg voor betrokkenen is dat de oud-gynaecoloog drager blijkt te zijn van een erfelijke aandoening. Kremer noemt het handelen van Schmoutziguer onacceptabel, maar hij is blij dat hij meewerkt aan het onderzoek.

Kinderen zien

De hoogleraar sluit niet uit dat er meer kinderen zijn verwekt. "Hij heeft zijn DNA ingeleverd zodat de kinderen die nu nog niet bekend zijn, de kans krijgen om te achterhalen wie hun biologische vader is."

Verder heeft Schmoutziguer verteld wat er is gebeurd. "Hij heeft verteld wat hij weet, hoewel de waarheid stap voor stap naar buiten komt en we nog voor verrassingen kunnen komen te staan."

Ook heeft de voormalig gynaecoloog een testament opgesteld met informatie. "Hij heeft iets van een testament nagelaten voor het geval dat na zijn overlijden kinderen weten dat hij hun vader is. Dat zij toch iets weten over de familie." Tot slot is hij bereid om alle kinderen te zien, aldus Kremer. "Als de kinderen dat op prijs stellen. En het merendeel wil dat."

De VS heeft een onderzoek aangekondigd waarin wordt bekeken of tientallen handelspartners genoeg doen om onder meer dwangarbeid te voorkomen. Het past in de zoektocht van het land naar een nieuwe manier om landen invoerheffingen op te leggen.

Het gaat in totaal om zestig landen en handelspartners, waaronder de Europese Unie en China. Het onderzoek volgt op het besluit van het Amerikaanse Hooggerechtshof om een streep te zetten door de importheffingen die de Amerikaanse president Trump had opgelegd aan tientallen landen.

Die heffingen had Trump vorig jaar aangekondigd en verschilden per land. Zo kregen landen tussen de 10 en 50 procent invoerheffingen opgelegd. Deze importtarieven waren volgens het Hooggerechtshof onwettig omdat Trump het recht niet had om de wet die hij inzette daarvoor te gebruiken. Hij maakte gebruik van de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), een oude noodwet.

'Oneerlijke buitenlandse praktijken'

Kort na het vonnis van het Hooggerechtshof besloot Trump om 10 procent importheffingen op te leggen aan de landen. Deze maatregel was bedoeld ter vervanging van de eerdere heffingen en is maximaal 150 dagen geldig. Ook mogen deze heffingen maar maximaal 15 procent zijn. De heffingen moeten ertoe leiden dat Amerikanen vooral producten kopen die in de VS zelf worden gemaakt.

Om het nieuwe aangekondigde onderzoek uit te voeren maakt de regering van de VS gebruik van artikel 301 uit de Amerikaanse handelswet. Die kan worden gebruikt om "oneerlijke buitenlandse praktijken aan te pakken die de Amerikaanse handel beïnvloeden" is te lezen in een persbericht van het handelsministerie. Deze wet is al eerder gebruikt voor onderzoeken die leidden tot het opleggen van invoerheffingen aan China en de EU.

Met het wetsartikel kan de Amerikaanse overheid reageren op "onrechtvaardige, onredelijke of discriminerende praktijken van buitenlandse overheden." Zoals dus bijvoorbeeld dwangarbeid. Daarmee zou de VS dus ook importheffingen kunnen opleggen aan landen die zich schuldig maken aan dat soort "oneerlijke buitenlandse praktijken".