Leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs krijgen les uit schoolboeken die niet specifiek voor hen bedoeld zijn. Dat zeggen mensen uit het vakgebied tegen de NOS. Dat heeft ernstige gevolgen: de kinderen leren veel minder, waardoor ze minder zelfredzaam zijn.

Scholen komen nu met een landelijk platform met lesmateriaal dat wel aansluit. Maar financiering vanuit de overheid is onvoldoende en onzeker.

Voor Ilja de Voogd was het iets waarover hij zich het meest verbaasde toen hij acht jaar geleden directeur werd van VSO Alphons Laudyschool in Amsterdam, een middelbare school voor speciaal onderwijs. "Er zijn geen passende lesmethodes voor onze doelgroep. Dat is onze realiteit."

Niche

Commerciële uitgevers van schoolboeken wagen zich niet aan lesmateriaal voor de bijna 110.000 leerlingen in Nederland met onder meer leer- en gedragsproblemen, lichamelijke en verstandelijke beperkingen. "We zijn een niche", zegt De Voogd. "We zijn financieel niet interessant genoeg."

Uitgevers erkennen dat. "De groep leerlingen is zo klein dat het al snel te duur wordt om speciaal voor die groep iets te maken", reageert Jorien Castelein van branchevereniging MEVW. "Helaas is het leermiddelenaanbod voor deze groep onvoldoende op maat."

Boeken uit het reguliere onderwijs voldoen niet, zegt Herald Hofmeijer, lerarenopleider gespecialiseerd onderwijs aan de Hogeschool van Amsterdam. "Die gaan uit van een andere ontwikkelingssnelheid. Voor het gespecialiseerd onderwijs moet je tussenstappen maken en meer herhalen, anders lopen de kinderen binnen no time achter."

Fysieke situaties

Ook sluit het lesmateriaal niet goed aan bij hun belevingswereld. In de klas van voormalig leraar van het jaar Steffie van der Meijden leidde dat weleens tot 'fysieke situaties'. "Als je als 16-jarige groot op de voorkant van je taalboek 'groep 3' ziet staan, dan is dat super confronterend. Het leidt tot grote frustraties. De tafels vlogen weleens door het lokaal."

Daarom zijn de leerlingen nu afhankelijk van welwillende leraren. Soms krijgen die tijdens hun werkdag tijd om zelf materialen te maken, zoals bij de school van directeur De Voogd. "Dat kost veel tijd. Ze zijn er dagelijks mee bezig."

Veel vaker doen ze het in hun vrije tijd. "Ik was ook zo'n docent die ieder weekend en elke vakantie lessen aan het maken was", zegt Van der Meijden.

Vanuit de belangenbehartiger van het gespecialiseerd onderwijs, de sectorraad GO, werkt zij aan een oplossing: GOpen, een landelijk digitaal platform, waar leraren lesmaterialen van goede kwaliteit kunnen uitwisselen. Begin maart gaat het platform live met de eerste vijftig lessen, die zijn ontwikkeld door twee teams met onder anderen docenten en onderwijskundigen.

Schooldirecteur De Voogd zou hier erg mee geholpen zijn. "Het is belangrijk dat er meer uniformiteit komt in het lesmateriaal en dat expertise gebundeld wordt. Mijn leerkrachten houden dan meer tijd over voor begeleiding van de leerlingen."

Een van de scholen die meewerken aan GOpen is het Heliomare College Alkmaar voor gespecialiseerd voortgezet onderwijs. Docent Chantal Kuyl-Mater heeft met eigen ogen gezien hoe belangrijk goed lesmateriaal is. Voorheen lukte het veel kinderen niet om goed te leren lezen, merkte ze. "Elke keer was dat voor hun een bevestiging van: zie je wel, ik kan het niet."

De onvrede die ouders uitten over het leesonderwijs gaf een duwtje in de rug om zelf lesmateriaal te ontwikkelen. "We geven nu taalles dicht bij de belevingswereld van de leerlingen."

Met resultaat. De kinderen zijn niet alleen beter gaan lezen, ze bloeien helemaal op. "Leerlingen kunnen zelf een WhatsApp lezen, de menukaart lezen in een restaurant. Het geeft ze zelfstandigheid en doet iets met hun eigenwaarde. Als je de wereld om je heen beter begrijpt, kun je er ook beter in functioneren."

Vrijwilligersbijdrage

Dat lesmateriaal komt dus ook op GOpen. Doel van Van der Meijden is om uiteindelijk volledig te voorzien in leermateriaal voor het speciaal onderwijs.

Daar is wel een stevige overheidsbijdrage voor nodig volgens de sectorraad GO. Nu kunnen ze leraren slechts een vrijwilligersbijdrage betalen uit de subsidie en draaien scholen grotendeels op voor de kosten.

Of daar verbetering in komt, is nog maar de vraag. Vorige week heeft het ministerie van Onderwijs subsidie voor het platform toegezegd tot 2030, maar hoeveel is onduidelijk. Wat na 2030 gebeurt, is onzeker.

Reactie ministerie:

Het ministerie schrijft in een reactie dat de situatie bij hen bekend is. Schoolboeken voor blinden en slechtzienden worden wel aangepast, aldus het ministerie. Die maken een half procent uit van de hele groep.

De subsidie voor GOpen is "bedoeld als een kwaliteitsimpuls", tijdelijk van aard en "niet ingericht om in alle gevallen kostendekkend te kunnen zijn".

Dat veel leraren in hun vrije tijd lesmateriaal ontwikkelen, "herkennen wij niet als structureel probleem".

Bij een explosie en een daaropvolgende brand in een vuurwerkwinkel zijn in het oosten van China acht mensen omgekomen. Twee anderen raakten gewond.

De explosie in de provincie Jiangsu werd veroorzaakt doordat iemand vuurwerk op de verkeerde manier afstak in de buurt van de winkel. De brand was ongeveer anderhalf uur later onder controle.

Chinees Nieuwjaar

Morgen is het Chinees Nieuwjaar, dan wordt er traditioneel in China veel vuurwerk afgestoken. Naar aanleiding van het ongeluk heeft de Chinese overheid alle regio's opgeroepen om extra toezicht te houden op de productie en de verkoop van vuurwerk om meer ongelukken te voorkomen.

2026 is volgens de Chinese astrologie het jaar van het Vuurpaard. Afgelopen jaar was het het jaar van de Houtslang.

Spanje is begonnen met een grootschalig legalisatieproces voor honderdduizenden migranten. De regering wil alle aanvragen vóór eind september afronden, wat naar schatting een half miljoen mensen een jaar lang legaal werk zou opleveren. Maar in een land dat bekendstaat om zijn trage bureaucratie, moeten aanvragers eerst een ingewikkeld en hobbelig traject doorlopen.

Om überhaupt een aanvraag te kunnen doen, moeten migranten allerlei documenten verzamelen. Met ziekenhuispapieren, huurcontracten, geldtransfers en andere stukken moeten ze bewijzen dat ze minstens vijf maanden in Spanje verblijven. Daarnaast moeten ze aantonen dat ze geen strafblad hebben, in Spanje én in hun land van herkomst.

Rijen bij Algerijnse consulaat

Voor het Algerijnse consulaat in Alicante staan al wekenlang rijen. Algerijnen moeten daar in persoon een document aanvragen dat hun blanco strafblad bevestigt. Dat kan niet online, en er is maar één consulaat in de regio, waardoor het er extreem druk is. Veel mensen willen niet met journalisten praten, maar wanneer Kamal en Shuaib naar buiten lopen, delen ze toch hun ervaring.

Kamal heeft een slaapzak op zijn rug. Hij vertelt dat hij de afgelopen maanden op veel verschillende plekken heeft gewoond. Vooral in Spanje, maar ook in Frankrijk en Portugal. "De ene maand slaap ik hier, dan weer daar", zegt hij. "Ik doe seizoenswerk in de landbouw, dus reis naar waar ik nodig ben. Ik help met het plukken van tomaten, olijven en aardbeien bijvoorbeeld."

"Vanaf april kunnen we alle papieren gaan inleveren. Daarna kunnen we legaal aan het werk", zegt Shuaib. De twee jonge mannen zijn ervan overtuigd dat ze alle gevraagde bewijzen kunnen verzamelen. Ook een huurovereenkomst, hoewel ze de afgelopen maanden geen vaste verblijfplaats hadden. Shuaib: "Die regelen we wel bij iemand die hier al woont. Een andere Algerijn of Arabier. Die mensen vragen daar zo'n 1200 tot 1400 euro voor. Ze maken gebruik van de situatie."

Ze hebben overwogen in Frankrijk te gaan wonen. "Op school in Algerije kregen we Frans en we kennen er ook mensen. Maar in Frankrijk houden ze niet van Algerijnen", zegt Shuaib. Zijn vriend Kamal vult aan: "Spanje is makkelijker, hier heb je premier Sánchez. Ze houden hier van ons."

Hulporganisaties hoopvol

Niet alleen migranten zelf zijn positief over de nieuwe regeling. Ook hulporganisaties reageren hoopvol. Volgens Alberto Ares, directeur van de Spaanse tak van Jesuit Refugee Service Europe, is dit het resultaat van jarenlange inspanning. "Maar ik zie dit niet als een eindstation", zegt hij.

Organisaties zoals de zijne helpen migranten met het papierwerk. "We proberen een veilige omgeving te bieden, waar we mensen uitleggen wat de regels zijn en welke stappen ze moeten nemen", legt hij uit. Migranten vertellen hem vooral bang te zijn om fouten te maken, omdat die grote gevolgen kunnen hebben. "Niemand zou zich alleen moeten voelen tegenover een overheid die zelfs voor burgers complex is."

Ares ziet sterke en zwakke kanten in de Spaanse bureaucratie. "De procedures zijn gefragmenteerd en moeilijk te doorlopen, zelfs voor mensen die de taal spreken en over middelen beschikken." Vooral het personeelstekort baart hem zorgen. "Dat leidt tot vertragingen en frustratie. Voor iemand in een kwetsbare situatie voelt elke dag wachten als stilstand."

Twijfels bij oppositie

Het is niet de eerste keer dat Spanje kiest voor zo'n regeling. In 2006 werd een vergelijkbare procedure ingevoerd. Toen werden zo'n 576.000 migranten gelegaliseerd en veel dossiers werden op tijd behandeld. Maar niet alles verliep volgens planning: sommige aanvragen liepen uit door ontbrekende documenten en trage strafbladcontroles.

De Spaanse oppositie heeft vanaf het begin twijfels geuit over het plan. Ze vrezen voor grote migratiestromen richting Spanje en sommige politici zijn ook bang dat het plan überhaupt niet haalbaar is.

"In 2006 zagen we ook lange wachtrijen en overwerkt personeel", zegt Ares. "En tussenpersonen die hoge bedragen vroegen om mensen te 'helpen' met hun dossiers." Dat zien Algerijnse migranten nu opnieuw. Tegelijkertijd zijn er verschillen. "De criteria om verblijf en werk te bewijzen zijn beter afgestemd op de huidige realiteit", zegt Ares, onder meer door digitalisering.

Toch is er volgens hem veel ruimte voor verbetering. "De overheid en consulaten moeten voldoende personeel inzetten, openingstijden verlengen en ambtenaren goed trainen. Een goed voorbereide ambtenaar kan het verschil maken tussen een vernederende ervaring en een ervaring die iemands waardigheid herstelt."