De 19 miljard euro die Nederland elk jaar extra aan defensie wil uitgeven, kan beter niet worden gestoken in traditionele onderdelen voor het leger. Het gaat dan om defensieonderdelen die ongeschikt zijn voor niet-militair gebruik, zoals tanks en munitie.

Het kan beter worden gebruikt voor het maken van producten waarin Nederland al een voorsprong heeft op andere landen, zoals chips voor in drones. De achterstand die Nederland met wapenproducties heeft op Europese bondgenoten, zoals Duitsland, Frankrijk en Spanje, is daarvoor te groot.

Dat adviseert De Nederlandsche Bank (DNB) naar aanleiding van een onderzoek over het effect van hogere defensie-uitgaven op de Nederlandse economie. Op de korte termijn zullen de miljarden worden gestoken in het snel uitbreiden van de militaire capaciteit, verwacht DNB. Uitbreiding van militair materieel zal dan in het buitenland worden gekocht.

Voor de langere termijn vindt DNB het verstandig om te investeren in eigen productie. En dan van onderdelen waar andere Europese landen niet in gespecialiseerd zijn. Economisch zou het bijvoorbeeld goed zijn om geld te steken in het maken van militaire onderdelen die ook buiten het leger gebruikt kunnen worden. "Denk aan chips die in een drone passen, maar even goed in een telefoon", schrijft DNB.

Chips, microscopen en zeevaart

Nederland heeft nu een voorsprong op andere landen met bijvoorbeeld halfgeleiders. Chipbedrijven als ASML en ASM International lopen hierin voorop. DNB noemt daarnaast ook specifieke typen microscopen en de zeevaart waar Nederland een voorsprong mee heeft. "Onze kennis en productiefaciliteiten op deze terreinen kunnen bijdragen aan het optuigen van een krachtige Europese defensie-industrie."

Bijkomend voordeel is dat Nederland naast de militaire opbouw ook de afhankelijkheid van andere landen kan afbouwen. Het Nijmeegse Nexperia is bijvoorbeeld ook gespecialiseerd in chips, maar laat die uiteindelijk produceren in China. Door een ruzie met het Chinese moederbedrijf is die productie in de knel gekomen. Even dreigde de Europese auto-industrie hierdoor zonder chips te komen.

Het kabinet moet volgens DNB dan wel snel keuzes maken: "Voor de defensiesector is het belangrijk dat ze weet dat ze jaren vooruit op de overheid kan rekenen als klant. De defensie-industrie gaat alleen nieuwe producten ontwikkelen, wat jaren kost, als ze voldoende zekerheid heeft op vraag aan het eind van het proces."

Inflatie

DNB verwacht overigens niet dat de economie meteen een flinke duw in de rug krijgt door de extra investeringen. In het verleden was dit wel zo, maar nu meldt defensie zich als extra werkgever in een toch al grote vraag naar arbeidskrachten. Dit kan leiden tot hogere lonen, wat weer kan leiden tot hogere prijzen door een toenemende inflatie.

"Om deze redenen verwachten we ook niet dat er op de korte termijn flinke groei volgt uit de hogere defensie-uitgaven", stelt DNB.

De regering-Trump heeft in de VS een website gelanceerd waarmee Amerikanen volgens de president korting kunnen krijgen op medicijnen die via een recept verkregen moeten worden. Het platform kreeg de naam TrumpRx. Andermaal koppelt Trump daarmee zijn eigen naam aan een overheidsproject.

Zo kondigde hij in december een nieuw slagschiptype aan, de Trump-klasse. In diezelfde maand werden de letters 'The Donald J. Trump and' gezet voor de naam van oud-president John F. Kennedy op de gevel van het prestigieuze Kennedy-cultuurcentrum in Washington. Hij deed hetzelfde op de gevel van de bekende denktank US Institute of Peace.

Ook rond Trumps landgoed Mar-a-Lago in Florida is zijn naam steeds zichtbaarder. Zo heet de weg van het vliegveld van Palm Beach naar Mar-a-Lago inmiddels de President Donald J. Trump Boulevard. In het lokale bestuur ligt een wet op tafel om ook het vliegveld naar hem te hernoemen.

En als het aan Trump zelf ligt, wordt er nog veel meer naar hem vernoemd. Zo schreef nieuwssite Politico gisteren over een patstelling in de Amerikaanse politiek over subsidie voor een enorm tunnelproject dat New York met New Jersey moet verbinden. De regering is best bereid het geld vrij te geven, maar dan moeten het beroemde New Yorkse station Penn Station en het internationale Dulles-vliegveld van Washington wel worden hernoemd naar Trump.

'Zit echt in hem persoonlijk'

Als zakenman zette Trump zijn naam al op tal van torens, hotels en golfbanen. Als president doet hij nu dus hetzelfde, maar dan op aanzienlijk zichtbaardere zaken en op onorthodoxe wijze, want een dergelijke eer was in de VS in het verleden voornamelijk voorbehouden aan bijvoorbeeld overleden oud-presidenten.

De drang om dingen naar zichzelf te noemen komt vooral uit Trump zelf, zegt Amerika-kenner Kenneth Manusama: "Dit zit echt in hem persoonlijk." De gelanceerde medicijnensite TrumpRx (Rx is in de VS een bekende afkorting van recept, afgeleid van het Latijnse woord ervoor) is daar volgens hem een goed voorbeeld van.

Trump zei afgelopen nacht in een persconferentie dat mensen via de site "een fortuin" besparen, dankzij door hem gesloten deals met farmaceuten: op het platform kunnen Amerikanen een soort kortingsbon krijgen voor een medicijn, die ze kunnen inleveren bij een apotheek.

Manusama: "Hij ziet die site dan ook echt als het resultaat van het persoonlijk uitonderhandelen van die deals, en dan wil hij echt uitstralen: dit krijgen jullie van mij. Het is de verpersoonlijking van de macht."

Uiteenlopende reacties

In de VS heeft dat geleid tot wrevel, zegt Manusama. "Maar dat zit dan vooral bij zijn grootste tegenstanders. Zij vinden dit erg smakeloos, omdat het een beetje de trekken heeft van een dictator die overal zijn naam op zet. Aan de andere kant weten ze ook: Trump is Trump. En dan heb je nog zijn harde kern, die dit allemaal juist toejuicht en waarbij die persoonlijkheidscultus aanslaat."

Het grootste deel van de VS leest het nieuws over de vele naamswijzigingen vooral gelaten, denkt Manusama. Als voorbeeld noemt hij het initiatief rond de vorig jaar aangekondigde zogenoemde Trump Accounts. Dat is een soort digitale spaarpot voor kinderen, waar ouders 5000 dollar per jaar kunnen storten.

"Het gros van de Amerikanen denkt dan over die naam: prima, als die spaarpotjes er maar komen. En dat geldt ook voor het Kennedy Center, waarvan mensen vooral blij zijn dat het centrum openblijft." Manusama sluit daarnaast niet uit dat een volgende president, zeker als dat een Democraat is, al die naamswijzigingen net zo rap weer terugdraait als ze zijn doorgevoerd.

Mount Rushmore

Trump lijkt nog lang niet klaar met de cultus rond hemzelf. In Washington hangen banners met zijn beeltenis op tal van overheidsgebouwen. Ook hintte hij er al meerdere malen op dat het bijna 4 miljard dollar kostende stadion van American footballclub Washington Commanders naar hem vernoemd zou moeten worden.

Het magnum opus zou zijn gezicht zijn op de beroemde rotsformatie Mount Rushmore in South Dakota, naast de iconische oud-presidenten Washington, Jefferson, Roosevelt en Lincoln. In zijn eerste termijn zei Trump dit al "een goed idee" te vinden, ondanks waarschuwingen van experts dat het simpelweg niet genoeg ruimte is om zijn beeltenis toe te voegen op de achttien meter hoge rotswand.

Kort na Trumps inauguratie vorig jaar gaven Republikeinen in het Congres alsnog de opdracht om de mogelijkheden te onderzoeken. Juist dat soort initiatieven, die door anderen worden opgestart, zal volgens Manusama voor succes sterk afhankelijk zijn van hoe stevig Trumps grip blijft op het land én zijn eigen partij de komende jaren.

"Want als de Republikeinen straks bij de tussentijdse verkiezingen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden of de Senaat, of in het gehele Congres verliezen, is Trump aanzienlijk minder machtig en dan zullen deze dingen ook moeilijker van de grond komen. Ook al zal hij het zelf waarschijnlijk nog wel blijven proberen."

Door een gaslek zitten meer dan 500 woningen in Baambrugge tijdelijk zonder gas, meldt de Veiligheidsregio Utrecht. Het lek ontstond vannacht in een hogedrukgasleiding, Sindsdien heeft een groot deel van het dorp geen toegang tot gas.

Baambrugge ligt in de provincie Utrecht en telt zo'n 1500 inwoners. Een groot deel van deze mensen zit momenteel zonder verwarming en heeft geen warm water, omdat de cv-ketel niet werkt zonder gas.

Netbeheerder Stedin zegt het probleem zo snel mogelijk op te willen lossen, maar het is onbekend hoelang dat gaat duren. Alle huizen die last hebben van de gaslekkage moeten eerst grondig gecontroleerd worden. "We zijn al bezig, maar het is afhankelijk van wat we aantreffen hoelang dat precies duurt", zegt een woordvoerder. De netbeheerder hoopt het lek vandaag nog te dichten.

De 525 woningen die getroffen zijn, bevinden zich in het westen van het dorp. Hoe het gaslek heeft kunnen ontstaan, is onduidelijk.