Dagelijks gaan er zo'n 20 miljoen olievaten doorheen: de Straat van Hormuz, de zeestraat tussen Iran en Oman. Die is goed voor zo'n 20 procent van de wereldwijde oliehandel. Na de Amerikaanse en Israëlische aanval lijkt het erop dat Iran de zeestraat heeft geblokkeerd. Dat leidt tot grote spanning in de oliewereld en de scheepvaart.

De olieprijs steeg de afgelopen week al vanwege de spanningen in het Midden-Oosten. De verwachting is dat maandag, als de markt weer opengaat, de olieprijs verder omhoog schiet. Dat vertaalt zich door aan de benzinepomp.

Als deze onrust er niet was geweest, was de olieprijs waarschijnlijk gaan dalen, zegt ING-econoom Rico Luman. "De berekening voor dit jaar was dat er helemaal geen stijging zou zijn, maar een daling. Er wordt nu namelijk meer geproduceerd dan er gevraagd wordt", zegt hij.

Luman voorziet ook andere prijsstijgingen. Zo verwacht hij dat de scheepvaarttarieven stijgen. "Als er schepen in de regio stil komen te liggen, ontstaat er een groot tekort aan scheepscapaciteit, waardoor de prijs omhoog gaat", vertelt hij.

Blokkade niet zeker

Iran wil de blokkade inzetten als drukmiddel. De Straat van Hormuz wordt gebruikt voor de export van olie uit bijvoorbeeld Saudi-Arabië, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar. Afgelopen week hield Iran nog een grote legeroefening in de zeestraat en konden schepen er enkele uren niet varen.

Precieze details over de blokkade zijn nu nog niet bekend. Persbureau Reuters meldt de blokkade op basis van de Engelse maritieme handelsorganisatie en een bron bij de Europese marinemissie Aspides. Iran zelf kan het nieuws nog niet bevestigen.

Voor Europa en Nederland is de zeestraat ook belangrijk voor de aanvoer van LNG, vloeibaar gas. Na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is de aanvoer van Russisch gas gestopt. Nederland koopt sindsdien meer vloeibaar gas uit de Verenigde Staten en ook uit Qatar. Dat laatste land vervoert zijn gas ook via de Straat van Hormuz.

De blokkade zal flinke gevolgen hebben voor de oliemarkt. "De meeste olie die door de zeestraat wordt vervoerd, gaat naar de Aziatische markten, zoals China, India en Japan. Een deel gaat naar Europa", vertelt energiedeskundige Lucia van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Toch ligt een volledige, langdurige blokkade van de zeestraat niet voor de hand, want Iran exporteert zelf ook via de Straat van Hormuz. Van Geuns verwacht daarom eerder sabotageacties richting olietankers. "Bijvoorbeeld tankers beschieten of drone-aanvallen uitvoeren." Soortgelijke aanvallen waren er bij eerdere conflicten in de regio ook al.

Niet door het Suezkanaal

Daarnaast brengt de aanval op Iran ook onrust teweeg in de rest van de regio. Zo is containerrederij Maersk gestopt met varen over het Suezkanaal. De scheepvaart via dat kanaal lag al stil sinds de Houthi's aanvallen hadden uitgevoerd op containerschepen op de Rode Zee, de route richting het Suezkanaal. Als reden geven de Houthi's aan dat ze solidair zijn met de Palestijnen.

Na het staakt-het-vuren in Gaza namen de aanvallen af en begonnen steeds meer rederijen weer te varen via het Suezkanaal, maar ze vrezen nieuwe aanvallen, want de Houthi's zijn ook bondgenoten met Iran.

Voor Maersk is dat dus reden om om te varen. "In dit geval gaat dat vooral om de containervaart en dat heeft ook weer tot gevolg dat het langer duurt voordat schepen arriveren", zegt Luman.

PVV-leider Wilders heeft tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen zijn toenmalige vertrouweling Gidi Markuszower gevraagd om hem buiten bepaalde verkiezingsdebatten te houden. Dat meldt de Volkskrant op basis van gesprekken en inzage in appverkeer met direct betrokkenen.

"Kon ik die debatten maar skippen", "Waarom moet ik dan naar die stomme debatten?" en "Verzin een smoes dat ik niet hoef te gaan", citeert de krant uit dat appverkeer. Wilders zegt daarin ook dat hij zich "niet oké" voelt en bang is om "als lafaard" gezien te worden.

Dit speelde zich af vlak voor het NOS Radiodebat op 10 oktober. Op het laatste moment liet Wilders weten niet mee te doen, omdat hij mogelijk doelwit was geweest van een terreurcel in België die net was opgerold. Hij wilde ook niet telefonisch meedoen, zoals de NOS had voorgesteld.

Ook aan het RTL-debat op zondag 12 oktober wilde hij niet meedoen, ondanks dat de zender voorstelde het debat te verplaatsen naar de zwaarbeveiligde Tweede Kamer waar Wilders bijna dagelijks is.

Geen restdreiging

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) deed destijds geen uitspraken over de aard van de dreiging, maar verzekerde Wilders ervan dat er na het oppakken van de terreurcel "geen restdreiging was", zo deelde Wilders zelf op X.

De andere fractievoorzitters leefden met Wilders mee, maar benadrukten ook dat er alles aan werd gedaan om hem te beschermen. VVD-leider Dilan Yeşilgöz zei bijvoorbeeld bij RTL: "Ik wil u en uw redactie danken voor alle moeite die u heeft gedaan samen met politie en de NCTV om toch tot iets te kunnen komen waar het wel had gekund."

Wilders legde desondanks zijn campagne stil, maar hervatte die weer op 15 oktober. Hij was vervolgens weer te zien bij bijvoorbeeld Vandaag Inside, de traditionele lijsttrekkers-uitzending van het NOS Jeugdjournaal en het NOS Slotdebat.

Smoes verzonnen

De bronnen van de Volkskrant suggereren dat de dreiging van de terreurcel een smoes van Wilders was en dat dit nieuws hem goed uitkwam om onder een paar verkiezingsdebatten uit te komen.

Vertrouweling Markuszower scheidde zich in januari met zes andere Kamerleden af van de PVV-fractie. Hun kritiekpunten waren dat Wilders zich niet voldoende had ingezet in de campagne, dat hij geen inspraak accepteert en dat hij door zijn afwijzende houding naar andere partijen niet genoeg voor elkaar krijgt voor de PVV-kiezer.

De PVV-leider heeft op zijn veel gebruikte social media-kanaal X niet gereageerd op de berichtgeving. Wel heeft hij gereageerd op de actuele situatie in Iran. De NOS heeft hem om een reactie op de berichtgeving van de Volkskrant gevraagd.

Bij de penitentiaire inrichting (PI) in Heerhugowaard is vanmiddag een medewerker gegijzeld door een gevangene en gewond geraakt, meldt de politie op X.

Rond 15.30 uur kregen hulpdiensten een melding van een steekpartij in de gevangenis. Verschillende politie-eenheden reageerden op de melding en op locatie werd duidelijk dat het ging om een gijzeling van een bewaakster.

"Een gedetineerde had met een scherf van een bord een bewaakster gestoken in gezicht en nek", zegt een politiewoordvoerder. Een onderhandelaar en een arrestatieteam werden ingezet om de vrouw vrij te krijgen. Uiteindelijk wisten agenten de gevangene te overmeesteren. De gijzeling eindigde rond 17.00 uur.

Gijzelnemer naar politiecel

De bewaakster is met een ambulance naar het ziekenhuis overgebracht. Ze is stabiel en aanspreekbaar. In de gevangenis van Heerhugowaard zitten alleen mannelijke gedetineerden.

De gijzelnemer handelde alleen. Hij is overgebracht naar een politiecel en het incident wordt verder onderzocht.