De importheffingen die president Trump heeft opgelegd aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Trump schreef vandaag op Truth Social dat hij een heffing van 10 procent instelt op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Ze benadrukt dat de Deense oefening, die volgens haar vooraf was afgestemd met de VS, juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Als Trump Groenland voor juni niet heeft kunnen kopen, verhoogt hij de heffingen naar 25 procent.

Van Weel

Ook demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zegt dat de missie, die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening, juist gericht is op het bijdragen aan de veiligheid in die regio. Hij zegt kennisgenomen te hebben van Trumps aankondiging, maar veroordeelt de opgelegde heffingen in zijn X-bericht niet. Hij verwijst daarin naar de verklaring van Von der Leyen.

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt voor de Deense missie. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend dat zij militairen sturen naar Groenland.

Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de opgelegde heffingen.

'Heffingen zijn onacceptabel'

Vanuit andere Europese landen is steviger gereageerd op de aankondiging van Trump. Zo schreef de Zweedse premier Kristersson dat "we ons niet laten chanteren, en dat alleen Denemarken en Groenland besluiten nemen over zaken die deze landen aangaan". Volgens hem zijn de opgelegde heffingen "een kwestie die veel meer landen aangaat dan alleen de naties die nu door Trump genoemd worden".

Ook de Franse president Macron reageert verontwaardigd. Hij noemt de heffingen van 10 procent "onacceptabele handelstarieven". Hij staat "volledig" achter de Franse deelname aan de missie, en zegt ook dat het hem gaat om de veiligheid van het Noordpoolgebied. In zijn bericht op X schrijft hij dat Frankrijk de soevereiniteit van landen heel belangrijk vindt en dat "geen enkele intimidatie of bedreiging ons zal beïnvloeden".

"Helemaal verkeerd", noemt de Britse premier Starmer het opleggen van de importheffingen door Trump. Ook hij benadrukt dat de missie gericht is op de veiligheid van het Noordpoolgebied. Hij vindt dat de veiligheid ervan zaak is "voor de hele NAVO". Het bondgenootschap moet zich volgens hem gezamenlijk inzetten om de dreiging van Rusland in het gebied aan te pakken. Hij zegt dat hij zijn ongenoegen nog zal bespreken met de Amerikaanse regering.

Morgen komen vertegenwoordigers van alle lidstaten van de Europese Unie samen om met elkaar te praten over de Amerikaanse heffingen.

Het gevangennemen van de Venezolaanse president Maduro door de VS leidt tot angst in Cuba, dat een nauwe band heeft met Venezuela.

Een voor een rijden de groene militaire trucks over de boulevard in Havana. Honderden mensen zijn, al dan niet verplicht door het Cubaanse regime, opgetrommeld om langs de weg te staan met Cubaanse vlaggetjes. Hier en daar zingen mensen het volkslied als de auto's langsrijden, maar veel enthousiasme lijkt er niet te zijn onder de aanwezigen.

Achter de trucks hangen grote groene kisten, met bloemenkransen erop. Ze bevatten de stoffelijke overschotten van 32 Cubaanse beveiligers van Maduro.

Bij zijn ontvoering door Amerikaanse speciale eenheden op 3 januari kwamen de Cubanen om het leven. "Onze landgenoten hebben hun plicht met waardigheid en heldhaftigheid vervuld en zijn gesneuveld na fel verzet in directe gevechten tegen de aanvallers", schreef de Cubaanse regering enkele dagen later.

Publiek geheim

Dat Cubanen al decennialang een belangrijk onderdeel vormen van het veiligheidsapparaat in Venezuela, was een publiek geheim. Al ruim twintig jaar levert Cuba artsen, docenten en beveiligers aan Venezuela, in ruil voor grote hoeveelheden olie waarmee het verouderde energienetwerk op het eiland draaiende wordt gehouden. Op het hoogtepunt ging het gemiddeld om 100.000 vaten olie per dag, vorig jaar waren het er nog zo'n 30.000.

Nu de Verenigde Staten de macht over de Venezolaanse oliesector hebben overgenomen, zijn die olieleveringen afgelopen, zo liet de Amerikaanse buitenlandminister Rubio direct weten. "Als ik in Havana woonde en daar in de regering zat, zou ik me zorgen maken", zei hij.

Afkeer

Rubio, wiens ouders Cuba in de jaren 50 ontvluchtten, maakt in interviews geen geheim van zijn afkeer van het communistische regime op het eiland. Maar of de Amerikanen militair gaan ingrijpen, zoals in Venezuela, blijft onduidelijk. Volgens Rubio zal de economie, en vervolgens het regime, uit zichzelf ineenstorten.

Minder olie voor de zeer zwakke economie van Cuba zal hoe dan ook een impact hebben. Afval wordt niet opgehaald omdat vuilophaalwagens geen benzine hebben. Hetzelfde geldt voor ambulances en brandweerwagens, die niet kunnen uitrukken. En dan zijn er de energiecentrales uit het tijdperk van de Sovjet-Unie. Onder meer door een gebrek aan olie zijn er dagelijks lange periodes zonder stroom in Havana en elders op het eiland.

Zes uur per dag geen stroom

Ramón Ramos en zijn vrouw Leidy zijn er inmiddels aan gewend. In hun appartementje in Havana, waar ze met Leidy's moeder en hun zoontje Matias van 3 wonen, is iedere dag minstens zes uur geen stroom. "Het is vooral lastig met koken", zegt Ramos, terwijl zijn vrouw onder het licht van een telefoonzaklamp koffiezet. "Het is ook moeilijk om de was te doen. Alles waar elektriciteit bij komt kijken, werkt niet."

Ramos zegt dat stroomstoringen maar een deel van de problemen vormen voor de doorsnee Cubaan. "Voedseltekorten. Lage salarissen. Amper werk. Geen medicijnen. We lijden er iedere dag onder."

Samen met Haïti was Cuba het enige land in Latijns-Amerika waar vorig jaar sprake was van recessie.

De zwakke economie groeide iets rond 2015, toen de toenmalige Amerikaanse president Obama de diplomatieke banden met Cuba aanhaalde en toerisme een vlucht nam. Maar de pandemie leidde tot een enorme economische klap, waar het eiland nooit van is hersteld. Andere economische sectoren zijn eveneens flink gekrompen.

Het is armoede die zeer zichtbaar is in Havana. Op een aantal straatjes en pleintjes na, waar Cubaanse muziek wordt gespeeld en toeristen rum drinken, is de hoofdstad een stad in verval. Ooit majestueuze, koloniale paleizen zijn afgebrokkeld tot vervallen ruïnes, op straat wroeten straathonden en oude mannen tussen bergen afval. Kinderen met gescheurde kleding spelen tussen roestige auto's.

Hervormingen blijven uit

Grote hervormingen in het communistische land, waar staatsbedrijven weinig productief zijn, blijven nog altijd uit. Politieke oppositie is er niet en wie demonstreert tegen het regime wordt zonder pardon opgepakt. "Het leven wordt elke dag moeilijker. Ik geloof dat verandering nodig is", zegt Adriana Fernández. Gewaagde uitspraken in een land waar repressie een dagelijkse realiteit is.

Fernández woont in Varadero, een exclusieve zone van Cuba met dure hotels. Ook hier is het toerisme afgenomen. Volgens haar deels door de spanningen met de VS. "Wij Cubanen leven al ons hele leven met de angst dat de VS ons gaat aanvallen. Maar nu wordt het wel heel reëel. En dat raakt ons allemaal."

Twee dagen na de grote explosie in een woning in de binnenstad van Utrecht is een deel van de omwonenden die hun huizen moesten verlaten weer thuis. Ook zijn de meeste panden van winkeliers aan de nabijgelegen Springweg weer open, maar verschillende winkels zijn nog dicht.

Donderdagmiddag brak in het centrum van een woning aan de Visschersteeg in de historische binnenstad een grote brand uit nadat explosies waren gehoord. Meerdere panden stortten in en vier mensen raakten gewond.

Veel panden raakten beschadigd bij het incident. Zo hebben winkels kapotte puien en ramen zijn uit gebouwen geslagen door de explosie. Ook hebben winkels te kampen met glas- en rookschade.

Weer open

Sommige winkeliers konden hun zaak vandaag weer openen. Zoals Richard den Besten, die een manga-stripboekenwinkel op de Springweg uitbaat. Aan de voorkant heeft de explosie de ramen uit het pand geslagen en ook is het glas-in-lood beschadigd. Den Besten was op weg naar de winkel toen de ontploffing gebeurde.

Gisteravond mocht hij voor het eerst weer naar binnen om de schade op te maken. "Van buiten zag het er heftig uit, maar van binnen valt het mee", zegt hij. Hij vond wel "overal glas", maar zijn winkel kon vandaag dus weer open. En dat trekt bezoekers, stelt hij. "Het zijn wel veel mensen die komen kijken hoe de straat erbij ligt, maar ook zeker klanten."

Een groot deel van de dag heeft hij ingepland voor het opruimen van de winkel, maar verder gaat hij "gewoon weer aan de slag". Ook moet hij de nieuwe lading stripboeken en andere parafernalia nog inruimen. Deze spullen waren namelijk net bezorgd voordat de explosie donderdag gebeurde.

Nog niet open

Andere winkeliers hebben minder geluk dan Den Besten en kunnen hun zaak nog niet heropenen. In totaal zijn er 22 ondernemers aan de Springweg, laat Centrummanagement Utrecht (CMU) weten. Een aantal van hen, van wie de winkels dicht bij de plek liggen waar de explosie gebeurde, twijfelt of en wanneer ze open kunnen.

Sommige ondernemers zoeken naar een tijdelijke nieuwe winkelruimte. "Aan de Springweg zijn een aantal panden waarvan de constructie niet veilig is", zegt een woordvoerder van CMU. "Daarnaast hebben de mensen die het onderzoek verrichten en herstelwerkzaamheden doen de komende tijd genoeg ruimte in de straat nodig." Het kan dan ook nog lange tijd duren voordat deze ondernemers hun winkels weer kunnen openen, denkt CMU.

Alfred woont in een huizenblok achter het pand dat afgelopen donderdag werd verwoest door de explosie. Hij gaf ons een blik in de achtertuin, waar de schade groot is.

In de parkeergarage aan de Springweg zijn de meeste auto's al opgehaald. Automobilisten hadden tot vanmiddag 14.00 uur om dat te doen. Er zou nog een tiental auto's in de parkeergarage staan.

Gisteren werd duidelijk dat er geen bewoners waren gevonden in de panden die getroffen waren door de brand en explosie. Wel worden volgens de dierenambulance nog zeker drie katten vermist. Twee daarvan zijn van een vrouw die aan de Springweg woont.

Het is moeilijk om deze katten terug te vinden. Dat komt doordat een deel van het gebied nog afgesloten is, zegt de dochter van de eigenaar tegen RTV Utrecht. De dierenambulance zegt tegen de omroep dat er geen andere dieren worden vermist.