Nog geen twee weken geleden gingen alle alarmbellen af bij de Britse marine. Een Russisch vrachtschip was plotseling van koers veranderd en ging vlak voor de kust bij Bristol voor anker. Het schip lag vlak bij trans-Atlantische kabels die het Verenigd Koninkrijk met New York verbinden.

Volgens de Russische bemanning hadden ze een noodstap gemaakt om een reparatie uit te voeren. Maar de Britse autoriteiten geloofden daar niets van. De Royal Navy gelastte de kaptein te vertrekken. Toen de marine een helikopter stuurde, lichtte het schip het anker en ging er vandoor.

Die Britse zorgen zijn niet voor niets. In de Oostzee zijn al meerdere incidenten geweest waarbij schepen onder verdachte omstandigheden kabels kapottrokken. Volgens Londen is dit onderdeel van de hybride oorlogsvoering van de Russen in Europese wateren.

Het Britse ministerie van Defensie constateert dat de Russische aanwezigheid in de exclusieve economische zone (EEZ) van het Verenigd Koninkrijk met 30 procent is toegenomen de afgelopen twee jaar. De EEZ is een gebied van bijna 700.000 vierkante kilometer aan zeeoppervlak, dat de Britten mogen claimen voor economische activiteiten als grondstofwinning en visserij.

Spionageschip

Een vaak geziene bezoeker is het Russische schip de Yantar, dat ook voor de Nederlandse kust is gesignaleerd. Volgens minister Healey van Defensie is het doel van de Russische activiteiten evident. "Dit schip verzamelt inlichtingen en brengt onze onderwaterkabels in kaart. Het is ontworpen om sabotageacties uit te voeren in tijden van conflict."

Die toegenomen Russische aanwezigheid leidt soms tot gevaarlijke confrontaties. Toen Britse gevechtsvliegen in november de Yantar volgden voor de Schotse kust, richtte de bemanning laserstralen op de toestellen om de piloten te hinderen.

Het Kremlin houdt vol dat dit schip enkel diepzeeonderzoek doet, maar volgens marine-expert Kevin Rowlands, die verbonden is aan de militaire denktank Royal United Services Institute, is dit onzin.

"De Russen zullen natuurlijk altijd ontkennen dat ze spionageactiviteiten uitvoeren. Maar hun onderzoek lijkt zich altijd te focussen op plaatsen waar onderwaterkabels liggen. Is dat toeval? Natuurlijk niet. We weten wat de Yantar voor schip is. We hebben een goed idee wat ze aan het doen zijn."

Kwetsbaar netwerk

Werp een blik op de kaart en je snapt meteen waarom de Russen zo geïnteresseerd zijn in de Britse wateren. Het Verenigd Koninkrijk is een knooppunt van onderzeese elektriciteitskabels en olie- en gasleidingen die de Noordzeelanden met elkaar verbinden.

Ten westen van het VK liggen op de oceaanbodem zeventien telecomkabels die het internetverkeer tussen Noord-Amerika en Europa mogelijk maken. Het overgrote deel van die kabels loopt door Britse wateren.

Naast telecomkabels (groen) zijn er ook veel stroomkabels (rood) en olie- en gasleidingen (lichtblauw) rondom het Verenigd Koninkrijk:

"We hebben het vaak over de cloud, maar de cloud zit niet in de lucht maar onder water", constateert Rowlands. "Alle communicatie- en dataverkeer tussen Noord-Amerika en Europa gaat grotendeels door deze onderwaterkabels."

Volgens hem is dit een bijzonder kwetsbaar netwerk, zeker na jaren van bezuinigingen op de Britse marine. "Het zeegebied rond de Britse eilanden is gigantisch. We kunnen onmogelijk elke vierkante meter in de gaten houden. Dat maakt het relatief eenvoudig voor de vijand om schade aan te richten."

Atlantic Bastion

De Britse regering is zich wel degelijk bewust van deze kwetsbaarheid en heeft daarom onlangs de operatie Atlantic Bastion gelanceerd. Zo experimenteert de Britse marine sinds kort met SG-1 Fathoms, volledige geautomatiseerde onderwaterdrones die uitgerust zijn met kunstmatige intelligentie en volgepropt met sensoren. Die moeten Russische schepen en onderzeeërs in de gaten gaan houden.

In Atlantic Bastion gebruiken de Britten hypernieuwe technieken in combinatie met klassieke militaire middelen, zoals satellietwaarnemingen en patrouilles van fregatten, onderzeeërs en vliegtuigen. "Zo willen ze een netwerk van sensoren bouwen die de Noord-Atlantische Oceaan, de Noordzee en het Kanaal in de gaten gaan houden", aldus Rowlands.

Minister Healey van Defensie komt dan ook met een waarschuwing voor Moskou. "Mijn boodschap aan Poetin en Rusland is deze: we zien wat jullie doen. Als jullie de Yantar weer deze kant uitsturen, zijn we er klaar voor."

Dit zijn de SG-1 Fathoms, onderwaterdrones die zijn uitgerust met kunstmatige intelligentie en sensoren:

Inlichtingendienst FBI heeft beelden vrijgegeven van een gemaskerde en bewapende persoon die voor de deur staat van het huis van Nancy Guthrie, de ontvoerde moeder van de Amerikaanse NBC-presentator Savannah Guthrie.

De zwart-witbeelden zijn gemaakt met een voordeurcamera. Daarop is te zien hoe de persoon, met een bivakmuts en handschoenen aan, in het donker naar de voordeur loopt. Ook draagt de persoon een rugzak bij zich en een holster met een pistool.

Op de beelden is te zien hoe de persoon met takken de voordeurcamera wil afschermen:

Volgens de politie werd de voordeurcamera in de loop van de nacht uitgeschakeld. Ook werd de verbinding tussen de pacemaker van Guthrie en haar telefoon verbroken.

Losgeld

De 84-jarige Nancy Guthrie verdween in de nacht van 31 januari op 1 februari uit haar huis in Tucson in de staat Arizona. Haar familie ontdekte de ontvoering toen ze bij een kerkdienst niet verscheen.

In een losgeldbrief werd 6 miljoen dollar in bitcoins geëist in ruil voor haar vrijlating. De familie van Guthrie zei afgelopen zaterdag toe het bedrag te willen betalen.

Guthrie's dochter Savannah deelde de beelden op haar sociale media met als onderschrift dat ze nog steeds gelooft dat haar moeder in leven is.

In Noorwegen komt een onafhankelijk onderzoek naar banden van mensen van het ministerie van Buitenlandse Zaken met Jeffrey Epstein. Een commissie van het Noorse parlement heeft besloten tot zo'n extern onderzoek naar mogelijke corruptie. Wie dat onderzoek gaat doen, hoe het eruit gaat zien en wat er precies zal worden onderzocht is niet bekend.

Noorwegen is al ruim een week in de ban van de laatste documenten over de veroordeelde pedoseksueel en zedendelinquent die in de Verenigde Staten zijn vrijgegeven. Bijna iedere dag zijn er nieuwe onthullingen over de banden die vooraanstaande Noren hadden met Epstein. De beschuldigingen van corruptie maken diepe indruk in Noorwegen, dat de naam heeft een land te zijn waar omkoping nauwelijks voorkomt.

Vreselijk

Er lopen al politieonderzoeken naar mogelijk strafbare feiten van oud-premier Thorbjorn Jagland, diplomate Mona Juul en haar man, oud-minister Terje Rod-Larsen, maar de politiek wil nu ook een overkoepelend onderzoek. "Als maar de helft van wat er de laatste weken naar buiten is gekomen waar is, is het vreselijk", zegt een parlementariër van de Arbeiderspartij na het parlementaire overleg.

Jagland was behalve premier ook jarenlang voorzitter van het Nobelcomité en chef van de Raad van Europa. Hij zou Epstein om financiële hulp hebben gevraagd bij de aankoop van een appartement in de Noorse hoofdstad Oslo. Dat was in 2014, zes jaar nadat de Amerikaan was veroordeeld voor het aanzetten tot prostitutie en seks met minderjarige prostituees. Jagland zou ook bij de zedendelinquent hebben gelogeerd.

Diplomate Juul bood zondag haar ontslag aan als Noors ambassadeur in Irak en Jordanië, nadat ook haar naam was opgedoken in de documenten. Ook zij had nog na Epsteins veroordeling contact en wordt verdacht van corruptie. Haar man Rod-Larsen wordt als medeplichtige gezien. Net als Jagland spreken ze alle beschuldigingen tegen en hebben ze laten weten aan het politieonderzoek mee te werken.

Daarnaast komt ook de Noorse kroonprinses kroonprinses Mette-Marit in de documenten voor. Zij had vriendschappelijke banden met Epstein, maar wordt niet verdacht van strafbare feiten.

Amerikaanse minister

Niet alleen in Noorwegen blijven de Epstein-onthullingen de gemoederen bezighouden. In de Verenigde Staten moet minister van Handel Lutnick zich verantwoorden.

Hij had eerder verklaard dat hij de banden met Epstein al voor diens veroordeling had verbroken, maar dat bleek een leugen te zijn. In een ondervraging door Democratische parlementsleden heeft Lutnick nu toegegeven dat er ook na 2008 nog ontmoetingen zijn geweest.

Zo blijkt hij in 2012 met zijn gezin op het Caribische eiland van Epstein te zijn geweest en een jaar eerder bij hem thuis. Hij zei dat die contacten niet veel voorstelden: "Ik stond eigenlijk in geen enkele relatie tot hem. Ik had nauwelijks iets met hem te maken."

Zowel Democraten als Republikeinen hebben om het aftreden van Lutnick gevraagd. President Trump, die Lutnick heeft aangesteld, steunt hem vooralsnog.