In Denemarken zijn vele duizenden mensen de straat op gegaan uit solidariteit met Groenland. De demonstranten spraken zich uit tegen het plan van de Amerikaanse president Trump om Groenland te annexeren. De betogingen vallen samen met het bezoek van een groep Amerikaanse Congresleden aan Denemarken.

Op het plein voor het stadhuis in Kopenhagen werd onder meer "Groenland is niet te koop" en "Kalaallit Nunaat" ("Groenland" in het Groenlands) gescandeerd en hielden demonstranten spandoeken met "Blijf met je handen van Groenland af" vast. Ook zwaaiden veel mensen met de Groenlandse vlag. Na het protest op het plein liepen de actievoerders naar de Amerikaanse ambassade.

Grote steden

Behalve in Kopenhagen werd er geprotesteerd in de steden Aarhus, Aalborg, Odense en Kolding, meldt de Deense omroep DR. Later vandaag is er ook een demonstratie in Nuuk, de hoofdstad van Groenland.

Een verslaggever van DR sprak bij de demonstratie in Aarhus met een veteraan. "De Verenigde Staten waren vroeger onze vrienden. Nu voelt het alsof ze onze vijand zijn", zegt de man. "Ze willen Groenland innemen, dat kan toch niet? Je kunt niet zomaar een ander land en een ander volk innemen."

Volgens de organisatie deden alleen in Kopenhagen al 20.000 mensen mee aan het protest.

De betoging in Kopenhagen:

Groenland is een autonoom deel van het koninkrijk Denemarken en staat sinds de terugkeer van Trump in het Witte Huis weer volop in de schijnwerpers. Trump heeft meermaals gedreigd Groenland in te nemen en militair ingrijpen daarbij niet uit te sluiten.

Als gevolg van de spanningen spraken de buitenlandministers van Denemarken en Groenland deze week in Washington met hun ambtgenoot Rubio en vicepresident Vance. Het topoverleg leidde echter niet tot een doorbraak. "We zijn er niet in geslaagd om het Amerikaanse standpunt te veranderen", zei de Deense minister Rasmussen na afloop.

Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat het voor de veiligheid van de Verenigde Staten noodzakelijk is om Groenland in te lijven, maar deskundigen betwijfelen of dat het werkelijke motief is. Groenland is interessant voor de Amerikanen vanwege de militair-strategische ligging en de grondstoffen, zoals uranium.

Bij de protesten in Iran van afgelopen weken zijn duizenden doden gevallen, erkent ook de geestelijk leider van het land ayatollah Khamenei.

Het is voor het eerst dat de geestelijk leider van het land dergelijke cijfers noemt. Mensenrechtenorganisaties schatten dat bij de grootschalige protesten tot nu toe ruim 3000 mensen zijn gedood.

In een televisietoespraak zei Khamenei dat sommige demonstranten "op brute en inhumane wijze zijn gedood". Hij legde de schuld bij gewapende relschoppers die zich voordoen als demonstranten, zonder dat hij daarvoor bewijs leverde.

Volgens hem zijn aartsvijanden de Verenigde Staten en Israël daarbij betrokken. "Wij beschouwen de Amerikaanse president als een crimineel vanwege de slachtoffers die zijn gevallen en tot de schade en schande die dat heeft veroorzaakt voor het Iraanse volk."

Khamenei beschuldigde president Trump van directe betrokkenheid bij de onlusten:

Het Iraanse regime treedt hard op tegen demonstranten die in vrijwel het hele land de straat op gaan. De demonstraties begonnen uit onvrede met de stijgende prijzen, maar groeiden al gauw uit tot protesten tegen de repressie van het streng islamitische bewind.

De afgelopen dagen lijkt het aantal demonstraties af te nemen, maar dat is lastig te controleren. Naast het harde neerslaan van de betogingen sloot de overheid namelijk ook internet af in veel gebieden. Daardoor duurt het soms langer voordat beelden naar buiten komen.

Burgemeesters van meerdere grote gemeenten uiten hun onvrede en twijfel over de voorwaarden die moeten gaan gelden bij een landelijk vuurwerkverbod. Als dat verbod ingaat, kunnen verenigingen een ontheffing aanvragen voor het afsteken van vuurwerk. Maar burgemeester Bruls van Nijmegen en Wienen van Haarlem zien dat niet zitten, zeggen ze tegen de NOS.

Het tweetal maakt zich zorgen om de handhaving van de plannen en de verschillen die tussen gemeenten kunnen ontstaan. Burgemeester Schouten van Rotterdam en Pechtold van Delft spraken gisteravond bij WNL soortgelijke bedenkingen uit.

Gisteren werd bekend dat, wanneer een landelijk vuurwerkverbod ingaat, buurtverenigingen of clubs een ontheffing kunnen aanvragen op het verbod. De burgemeester van de betreffende gemeente beslist daarover.

Bruls en Wienen noemen handhaving als het grote euvel. "Het is de reden waarom wij de afgelopen jaren geen vuurwerkshow hebben georganiseerd, hoewel in onze gemeente al sinds 2020 een verbod geldt", zegt Bruls van Nijmegen. "Ik heb gewoon geen mensen om dat te begeleiden. We hebben niet genoeg politiemensen, brandweermannen of ambulances."

Hij zegt dat de jaarwisseling de drukste nacht van het jaar is, drukker dan de Vierdaagse. "Ik heb alle mensen ook zonder georganiseerde evenementen al nodig."

"Je mag volgens de regels van de ontheffing met maximaal acht mensen vuurwerk afsteken, van wie er minstens twee volwassen moeten zijn", zegt de Haarlemse burgemeester Wienen. "Op die manier zou je bijna per straat een verenigingetje kunnen hebben."

"Als dat gebeurt dan wordt de handhaving een totale onmogelijkheid denk ik. Je moet er rekening mee houden dat er veel publiek afkomt op die locaties", stelt Wienen. Volgens beide burgemeesters is georganiseerd afsteken op een paar centrale plekken overzichtelijker dan wanneer dat op allemaal losse plekken gebeurt. "Als er 10.000 mensen naar een locatie komen dan kun je daar niet maar één wijkagent en één brandweerman bij zetten."

Verwarrend

De burgemeesters zijn bang dat de politiek verwarring zaait door eerst duidelijkheid te scheppen met een algeheel verbod, maar later toch de deur weer te openen onder voorwaarden. "Ik schat dat de neiging om daaraan mee te werken in Haarlem heel gering zal zijn", aldus Wienen.

Ook de Nijmeegse burgemeester denkt daar zo over. "Ik heb de afgelopen jaren niet gemerkt dat er in Nijmegen vraag was naar dit soort georganiseerde vuurwerkshows, en we hebben toch al enkele jaren een verbod in de gemeente. Ik verwacht niet dat die vraag komend jaar ineens anders zal zijn." Gemeenten zijn niet verplicht een vergunning daadwerkelijk te verlenen, en kunnen dus zelf kiezen of ze meegaan in de ontheffingsregelingen of niet.

Wel maken beide burgemeesters zich zorgen om gemeenten die wél een druk zullen voelen om mogelijkheden te creëren voor burgers. "En daar wordt handhaven niet makkelijker door", zegt Wienen.

De een mag wel, de ander niet

Als laatste zijn er zorgen om de verschillen die kunnen ontstaan tussen gemeenten. "Ik geef u op een briefje, we zullen heel veel verschillen in het land gaan zien en daar zullen veel verschillende opvattingen over ontstaan, met alle discussies van dien", aldus Bruls. Hij noemt dat er dan ook regionaal zal moeten worden overlegd, "om een grote lijn te trekken, want anders krijg je dat de ene voetbalvereniging het niet mag, en een soortgelijke vereniging in de buurgemeente wel".

Overigens is dat precies de bedoeling van het kabinet, dat de regionale verschillen benadrukt. "Amsterdam is niet hetzelfde als de Achterhoek", zei demissionair staatssecretaris Aartsen gisteren.

Beide burgemeesters hopen dat het lukt om het algehele verbod voor de komende jaarwisseling rond te krijgen. Zo zegt Bruls dat zijn gemeente reikhalzend naar het algehele vuurwerkverbod heeft uitgekeken. Ze verwachten dat het verbod de komende jaarwisseling rond zal zijn. "Misschien is het cynisch, maar dat is wel het voordeel van de afgelopen, heftige jaarwisseling. Mensen die nog geen voorstander waren van een verbod, willen dat nu toch", aldus Bruls.