De import van wapens door Europese landen is de afgelopen jaren verdrievoudigd. Dat blijkt uit gegevens van onderzoeksinstituut Sipri in Zweden. Daarmee is Europa nu wereldwijd de grootste importeur.

De Europese toename komt vooral door leveringen aan Oekraïne, als gevolg van de Russische invasie in 2022. In het onderzoek is gekeken naar de periode 2021-2025. Eerder werd al duidelijk dat Oekraïne bovenaan de lijst van importerende landen staat.

Alle Europese landen bij elkaar waren de afgelopen vijf jaar goed voor 33 procent van de wereldwijde wapenimport. In de periode daarvoor was dat 12 procent.

Onzekerheid over garanties VS

De stijging in Europa is volgens de onderzoekers niet alleen het gevolg van de agressie van Rusland. De toegenomen twijfel of de VS wel voldoende veiligheidsgaranties zal bieden in tijden van crisis speelt ook een rol.

Tegelijkertijd komt bijna vier op de tien wapens die Europa importeert uit de Verenigde Staten. Voor het eerst in twintig jaar ging het grootste deel van de Amerikaanse wapenexport naar Europa en niet naar het Midden-Oosten, meldt het onderzoeksinstituut.

Het gaat dan onder meer om gevechtsvliegtuigen en luchtafweersystemen, zegt Sipri-onderzoeker Pieter Wezeman. "Dat zijn wapens die Europa niet zo goed kan maken als de VS." Wat ook een rol speelt is dat veel Europese landen door middel van het kopen van Amerikaanse wapens willen investeren in de relatie met Washington.

Nederland

De VS speelt wereldwijd veruit de grootste rol in de wapenhandel. Tussen 2021 en 2025 waren de Amerikanen verantwoordelijk voor 42 procent van alle wapenleveranties, ruim een kwart meer dan in de jaren daarvoor. Amerikaanse wapens werden ingevoerd door 99 landen.

Frankrijk staat op plaats twee van grootste wapenexporteurs en heeft India, Egypte en Griekenland als grootste klanten. Rusland staat op de derde plaats, gevolgd door Duitsland. Bijna een kwart van de Duitse wapenexport was de afgelopen jaren bestemd voor Oekraïne.

De Nederlandse invoer van wapens verdubbelde, terwijl de export met een derde daalde. Ons land levert onder meer onderdelen voor marineschepen.

Nederland staat op de twaalfde plaats in de ranglijst van exporterende landen:

Israël staat op de zevende plaats als het gaat om wapenleveranties aan het buitenland. "Ondanks de oorlog in Gaza en de aanvallen in Iran, Libanon, Qatar, Syrië en Jemen, is Israël erin geslaagd het aandeel in de globale wapenexport te vergroten", zegt onderzoeker Zaid Hussain bij Sipri. "De Israëlische wapenindustrie richt zich op luchtafweersystemen waar wereldwijd veel vraag naar is."

De verwachting is dat door de Iran-oorlog de wereldwijde wapenhandel verder zal toenemen, vooral als het gaat om anti-raket- en luchtafweersystemen.

Nederlandse overheidsmedewerkers zijn doelwit van Russische hackers die toegang proberen te krijgen tot hun accounts van WhatsApp en Signal, melden de veiligheidsdiensten MIVD en AIVD. Volgens de inlichtingendiensten hebben de hackers met deze acties waarschijnlijk al gevoelige informatie buitgemaakt.

De veiligheidsdiensten zeggen dat hackers in dienst van de Russische staat proberen toegang te krijgen tot accounts van hoogwaardigheidsbekleders, militairen en ambtenaren wereldwijd. Ook journalisten zouden doelwit zijn.

De Russen proberen met name inloggegevens van gebruikers te krijgen door zich voor te doen als een chatbot van berichtendienst Signal. Daardoor kunnen ze vervolgens het account van de gebruiker overnemen en meelezen in chatgroepen. Als dat gebeurt, hebben gebruikers dat niet door.

Volgens de veiligheidsdiensten hebben de Russen interesse in de chats op Signal omdat de berichtendienst bekendstaat om de betrouwbaarheid ervan. Ook biedt het de optie om versleutelde berichten te versturen, waardoor het populair is binnen overheidsinstanties.

Na een lange periode van moddergooien en chaos binnen de organisatie heeft vakbond FNV een nieuw bestuur. Onder leiding van oud-PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman is een nieuw bestuur van negen leden benoemd.

"Op de werkvloer én in Den Haag strijden wij samen voor goede arbeidsvoorwaarden, voor meer zekerheid en tegen het afbreken van sociale regelingen. En wij zorgen dat onze stem wordt gehoord", zegt Spekman in het persbericht van de vakbond.

Naast Spekman treedt ook voorzitter van de Nederlandse Politie Bond, Nine Kooiman, toe tot het bestuur. Zij is benoemd tot vice-voorzitter.

Kamerlid

Spekman was van 2006 tot 2012 Tweede Kamerlid en daarna tot 2017 partijvoorzitter. Sinds 2018 is hij directeur van het Jeugdeducatiefonds.

"Als voorzitter van het Jeugdeducatiefonds heb ik me de afgelopen jaren door het hele land ingezet om gezinnen waarin de ouders zijn vastgelopen in hun baan of bestaan te helpen opstaan. Als voorzitter van de FNV wil ik die lijn voortzetten."

Spekman sprak zich meermaals uit tegen de fusie tussen PvdA en GroenLinks.

Bestuurlijke crisis

Het nieuwe bestuur moet rust brengen binnen de vakbond. De FNV zit al een lange tijd in een bestuurlijke crisis. Meerdere rapporten wezen uit dat het ontbrak aan een veilige werksfeer en een professionele, effectieve organisatiestructuur.

Bestuursleden werken te weinig samen en er is sprake van informele machtsvorming. De onderzoekers hadden het over het "ontbreken van verbindend en ethisch leiderschap."

Ook de Ondernemingskamer stelde vast dat de organisatie van de FNV niet goed functioneert. Het bestuur, maar ook de Raad van Toezicht, zou er de afgelopen jaren te weinig aan hebben gedaan om de sfeer en de organisatie te verbeteren.

Door die chaos ontstond een sfeer van onveiligheid, die leidde tot een machtsstrijd tussen de raad van toezicht, het algemeen bestuur, het ledenparlement en de uitvoeringsorganisatie.

Hervormingsplannen gedwarsboomd

Ex-PvdA-minister Lodewijk Asscher en ex-FNV-voorzitter Ton Heerts werden vorig jaar aangewezen om puin te ruimen bij de vakbond, maar hun hervormingsplannen werden gedwarsboomd door het ledenparlement.

De hervorming van Asscher en Heerts, waar onder meer het ledenparlement vervangen zou worden door een bondsraad, zou moeten leiden tot een "daadkrachtig bestuur" van de grootste vakbond van Nederland.

Uiteindelijk besloot de Ondernemingskamer dat die plannen toch mochten doorgaan. Dat leidde ertoe dat de Raad van Toezicht meer zeggenschap kreeg over het bestuur en de bondsraad werd aangesteld. In deze nieuwe bestuursvorm treedt Spekman als voorzitter aan op 1 mei, de Dag van de Arbeid.