De politie Oost-Nederland heeft rond kerst 1077 brieven verstuurd naar mensen die in één jaar tijd meerdere verkeersovertredingen op hun naam kregen. In de brief staat dat het rijgedrag van de ontvanger zorgen baart en dat er iets moet veranderen, meldt Omroep Gelderland.

'Team verkeer vindt dat zorgelijk en daarom ontvangt u deze brief', kregen de veelplegers te lezen. Met de brief hoopt de politie in Gelderland en Overijssel mensen bewuster te maken.

'Met het aantal overtredingen dat u in de aangegeven periode heeft begaan, bracht u niet alleen uzelf, maar ook andere weggebruikers in gevaar. Daarom adviseren wij u dringend om uw verkeersgedrag positief aan te passen.'

Negentien boetes

De brieven zijn gestuurd aan mensen die tussen 1 oktober 2024 en 1 oktober 2025 vier of meer boetes op naam kregen na een staandehouding. Boetes via flitspalen tellen niet mee.

Volgens de politie is er een verband tussen het aantal verkeersovertredingen en het risico om bij een verkeersongeval betrokken te raken. Daarom staat in de brief dat de ontvanger het komende jaar doelgericht gecontroleerd kan worden. Bij een nieuwe overtreding kan de politie de weggebruiker naar het CBR sturen voor een cursus.

De ontvangers zijn 16 jaar of ouder; ook mensen zonder rijbewijs kunnen de brief krijgen, bijvoorbeeld na overtredingen op de fiets.

"234 personen hadden zelfs zes boetes of meer op naam en de leeftijdsgroep tot 30 jaar is de grootste doelgroep. Er is zelfs iemand met negentien boetes op naam", aldus een politiewoordvoerder tegen Omroep Gelderland.

Wanneer een agent een weggebruiker staande houdt, is te zien of diegene eerder een waarschuwingsbrief heeft ontvangen. Als in het jaar daarna minder dan vier bekeuringen worden uitgeschreven, stopt de monitoring.

Dat een oogst te goed kan zijn, voelt tegenstrijdig. Het is het geval bij de Nederlandse telers. Door een goed groeiseizoen vorig jaar, zitten zij nu met tenminste een miljoen kilo groenten zonder bestemming.

Het is in de boerenwereld een bekende kwaal, zegt Thijs Geijer, sectoreconoom bij ING. "Ze zeggen weleens: de grootste ramp is geen ramp. Want groeit het te goed, dan is er veel aanbod in de markt en dus een lage prijs."

Het gebeurt nu bij gewassen als aardappels, wortelen en kolen. Door het warme en droge voorjaar is er een bulkend overschot van. Bovendien zijn sommige groenten te groot voor verkoop in de supermarkt.

Volle opslag

Zo ook bij Johan Pals. Hij zit met een overschot aan kolen en die zijn ook nog eens ontzettend groot. Exemplaren in de supermarkt wegen tussen de 700 gram en een flinke kilo. In zijn restpartij weegt één kool al meerdere kilo's.

Dat komt door een ander overschot: die van zijn aardappelen. Doordat daar minder vraag naar is, bleef zijn opslag vol. De kolen konden daardoor niet op tijd worden geoogst, en dus groeiden ze maar door. En dan wil geen winkel ze hebben.

190.000 kilo kool

Het is altijd moeilijk van restpartijen af te komen, maar nu nog meer, zegt Pals. Momenteel ligt er 190.000 kilo van zijn biologische kool te wachten op een nieuwe eigenaar. Die hoopt Pals te vinden met hulp van No Waste Army.

Die organiseert hiervoor zijn grootste 'reddingsactie' tot nu toe. "We kregen zoveel hulpvragen, daar moesten we wat mee", zegt medeoprichter Thibaud van der Steen.

Geïnteresseerden kunnen terecht bij zes telers verspreid over het land. Ze halen daar voor een vast bedrag een tas met groenten op of doneren geld aan de Voedselbank. Of het wordt verwerkt tot soep of sauzen.

Zo ook de ruim 50.000 hokkaido pompoenen van Chris Poelen uit het Gelderse Groesbeek. Mensen mogen ze komen ophalen, of de houdbaarheid wordt opgerekt door ze te verwerken in een ander product.

Poelen zit nu met een overschot, in tegenstelling tot in 2024. Door het koude en natte weer had hij toen juist minder dan gedacht. "Soms is het hollen en dan weer stilstaan. De natuur bepaalt. Dat is het leven van de boer."

De ene keer een overschot, dan weer een tegenvaller. Het is een bedrijfsrisico van de ondernemer, stelt ook landbouworganisatie LTO. "En het is dus ook aan de ondernemer om daarop te anticiperen", zegt een woordvoerder.

Imperfectie

Volgens No Waste Army is een belangrijke oorzaak van de grote hoeveelheid overgebleven en afwijkende groenten, dat supermarkten strenge specificaties hebben. "Terwijl: de natuur bepaalt, niet de keten. Daar moeten we naar terug."

Nu bepalen in veel gevallen inkopers een jaar van tevoren wat van het land moet komen, zegt de ondernemer. "Maar je weet niet van tevoren wat er kan worden geoogst, en hoe dit eruit ziet."

Volgens Van der Steen is er bij supermarkten wel de wil om te veranderen, maar loopt het systeem achter. "Te grote kolen kunnen bijvoorbeeld niet over banden, of passen niet in een kratje. Daardoor kunnen ze er niks mee."

Supermarkten zeggen dat ze wel degelijk iets doen tegen voedselverspilling. Zo biedt Jumbo kleinere appels toch aan. En in Albert Heijn is spinazie met hagelschade verkrijgbaar. Aldi zegt actief met telers aan oplossingen te werken wanneer er een groenteoverschot is.

Minibloemkool

De rol van de consument is volgens Van der Steen niet verwaarloosbaar. Die zou zich bewuster moeten zijn van wat er in Nederland wordt geoogst. En dus ook moeten meebewegen als een oogst mee- of tegenvalt.

Thijs Geijer ziet dat de supermarkt biedt wat de consument wil, en dat moet aan steeds meer eisen voldoen. Probleem is dat consumenten minder goed dan voorheen weten hoe ze afwijkende groenten kunnen verwerken.

"Daar waren we vroeger heel bedreven in. Nu is gemak belangrijk en zijn huishoudens kleiner. Minibloemkolen en -watermeloenen zijn populair. Via prijzen is de vraag wel te beïnvloeden, maar mensen gooien hiervoor niet hun hele eetpatroon om."

President Trump herhaalde het afgelopen nacht nogmaals: hij wil Groenland hebben. Het Witte Huis had eerder al eens gesuggereerd dat de VS militair geweld daarbij niet uitsluit.

Trump stelt dat het hem gaat om de veiligheid van de VS, maar deskundigen betwijfelen dit. Groenland heeft inderdaad een militair-strategische ligging, maar is ook rijk aan zeldzame grondstoffen. Het land is een autonoom deel van het koninkrijk en mede NAVO-lid Denemarken.

In vijf vragen en antwoorden leggen we uit waar het de Amerikanen om gaat en of de grondstoffen van Groenland een grotere rol spelen.

Heeft de VS voet aan de grond in Groenland?

De VS is militair actief in Groenland sinds de Tweede Wereldoorlog. Toen wilden de Amerikanen voorkomen dat de Duitsers het eiland zouden aanvallen. Oude Amerikaanse bases op Groenland liggen er nog, sommige bedolven onder het ijs.

De VS heeft er ook nog een actieve militaire basis: Pituffik Space Base. Vanuit hier kan de VS ballistische raketten waarnemen die vanuit Rusland of Europa worden afgevuurd richting de VS.

Deze basis mag dankzij een verdrag uit 1951 worden uitgebreid wanneer de Amerikanen dat willen. Wel moet de Groenlandse bevolking vooraf geraadpleegd worden.

"Er is dus echt een lange traditie van Amerikaanse aanwezigheid in Groenland", zegt Louise van Schaik, expert geopolitiek bij Instituut Clingendael. Mede daarom is het inlijven van Groenland volgens haar militair niet nodig. "Er is een grote bereidwilligheid om de Amerikanen daar hun gang te laten gaan."

Trumps bewering dat de Denen te weinig doen aan veiligheid, valt volgens haar ook te betwisten "Tegen eerdere pogingen van China om er vliegvelden te openen om grondstoffen te delven, is opgetreden door Denemarken én de VS."

Welke delfstoffen heeft Groenland?

Groenland is voor de Amerikanen vooral belangrijk vanwege de grondstoffen, legt Van Schaik uit. Het heeft veel uranium, dat slechts in een paar landen in de grond zit. "Omdat de sneeuw op het eiland steeds sneller smelt, zijn de kritieke grondstoffen makkelijker bereikbaar", zegt ze, al blijft het delven vanwege gebrek aan infrastructuur niet heel eenvoudig.

Daarnaast zijn er andere kritieke ruwe materialen, die belangrijk zijn voor de productie van militaire goederen, zegt de Clingendael-onderzoeker. "De stoffen in de Groenlandse grond kunnen militaire technologieën sterker of lichter maken. De elementen zijn moeilijk winbaar, maar zijn voor specifieke toepassingen enorm waardevol."

Ook Europese landen hebben belang bij de grondstoffen, omdat zij minder afhankelijk willen worden van landen als China. Dat land heeft jarenlang ingezet op mijnbouw en raffinagecapaciteit. "Omdat landen de zeldzame aardmetalen tijdens conflicten als drukmiddel kunnen inzetten, wil Europa z'n eigen boontjes kunnen doppen."

Kan de VS alleen door het land in te nemen grondstoffen krijgen?

Denemarken en Groenland zijn niet per se tegen het delven van grondstoffen door de Amerikanen, zegt de Clingendael-expert. Wel willen ze vooraf afspraken, bijvoorbeeld zodat het op een veilige manier gaat en inwoners van Groenland er niet ziek van kunnen worden.

De VS gebruikt verschillende manieren om Groenland onder druk te zetten, stelt Van Schaik. "Ze dreigen met militair handelen en hebben ook gezegd dat ze Groenland kunnen kopen."

Ook kan de VS proberen af te dwingen dat Amerikaanse bedrijven een voorkeursbehandeling krijgen bij delving in Groenland. "Zoals bij de grondstoffendeal met Oekraïne gebeurde." Dan kunnen de Amerikanen zeggen dat ze grondstoffen delven in ruil voor militaire bescherming tegen Rusland of China. Ook kan de VS voorstellen dat de Amerikanen een deel van de inkomsten van de grondstoffen krijgt."

Gaat het dan alleen over grondstoffen?

Groenland is ook interessant door de ligging van scheepvaartroutes tussen verschillende werelddelen.

Het gaat ook over invloedssferen, stelt van Schaik "Als je die logica volgt is het de vraag: 'hoe groot wil je eruit zien op de wereldkaart'?" Met Groenland erbij zou de VS er 2.166.000 vierkante kilometer op vooruit gaan. Dat is ruim 51 keer de oppervlakte van Nederland.

Hoe nu verder?

De NAVO overweegt een Groenlandmissie om Trump tevreden te stellen. De Deense minister van Buitenlandse Zaken gaat volgende week op bezoek bij de Amerikaanse buitenlandminister Rubio.

Diplomaten hopen dat de NAVO-bondgenoten daarmee de plannen voor een militaire actie van de VS ontmoedigen.

De Denen en Groenlanders geven zich dus niet zomaar gewonnen. Zelfs niet als Trump dreigt met het gebruik van militaire middelen.