China heeft per direct de export naar Japan verboden van Chinese dual-use goederen: producten en technologieën die voor zowel civiele als militaire doeleinden kunnen worden gebruikt. Ook de export naar "elke andere eindgebruiker die bijdraagt aan het versterken van Japanse militaire capaciteiten" valt onder de nieuwe restricties.

De maatregel volgt op oplopende spanningen tussen China en Japan over Taiwan, nadat de Japanse premier Sanae Takaichi zich eerder had uitgesproken over een mogelijke militaire rol bij een Taiwan-conflict. China ziet Taiwan als een inherent onderdeel van China en heeft in reactie op de uitspraken al meerdere maatregelen tegen Japan genomen. Voor Tokio, dat sterk afhankelijk is van Chinese grondstoffen, is het de volgende dreun, bedoeld om politieke druk te verhogen.

"Er is nog veel onduidelijk over de mogelijke impact", zegt economisch veiligheidsexpert Yoshiaki Takayama van het Japan Institute of International Affairs (JIIA). Voor Chinese dual-use goederen was al een exportvergunning nodig en met de historisch gespannen band tussen de twee landen waren deze al moeilijk te krijgen voor Japanse klanten. "Het ligt aan hoe streng deze nieuwe regels worden toegepast."

Japan heeft intussen krachtig protest aangetekend. "Deze recente maatregel, die uitsluitend ons land tot doelwit heeft, wijkt sterk af van internationale gebruiken en is volstrekt onaanvaardbaar", verklaarde de Japanse kabinetschef Minoru Kihara tijdens een persconferentie vandaag.

Meer dan 1250 goederen

China publiceerde eind 2025 een officiële dual-use exportcontrolelijst en inmiddels staan er meer dan 1250 items op. Het gaat bijvoorbeeld om ruimtevaart- en nucleaire technologie en benodigdheden voor chemische en biologische wapens, maar ook bepaalde zeldzame aardmetalen staan erop.

Het Japanse ministerie van Economie, Handel en Industrie zegt nog bezig te zijn met een analyse en kan voorlopig geen concrete uitspraken doen over de mogelijke gevolgen van het verbod.

De Chinese staatsmedia suggereerden ook dat verdere exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen voor Japan eraan kunnen komen. Japan is voor meer dan twee derde van de import van zeldzame aardmetalen afhankelijk van China. Dat was eerder zelfs meer dan 90 procent.

In 2010 gebruikte China die afhankelijkheid al eens als politiek drukmiddel door tijdens een diplomatiek conflict de export tijdelijk stop te zetten. Japan probeerde daarna minder afhankelijk te worden van China, maar slaagde daar maar beperkt in.

Volgens professor Mong Cheung, expert China-Japan-relaties aan de Waseda-universiteit in Tokio, past de maatregel in een bredere politieke strategie van China: "Het is waarschijnlijk dat dit jaar nog meer van zulke maatregelen volgen."

'Opzettelijk vaag geformuleerd'

De restricties gelden niet alleen voor leveringen rechtstreeks aan het Japanse leger, maar ook voor "elke andere eindgebruiker die bijdraagt aan het versterken van Japanse militaire capaciteiten." De regeling schrijft voor dat ook niet-Chinese entiteiten of personen die Chinese dual-use goederen exporteren naar Japan, strafbaar zijn onder Chinees recht. Hier vallen ook Europese bedrijven onder. Peking probeert zo de druk op Japan tot ver buiten de eigen landgrenzen op te rekken.

Volgens Takayama is de Chinese vaagheid opzettelijk: "Door niet openbaar te maken wat en wie precies onder de regeling vallen, behoudt China flexibiliteit in de toepassing ervan."

China kan deze regeling dus inzetten voor eindproducten waarbij ergens in het productieproces gebruik is gemaakt van Chinese dual-use goederen. Een soortgelijke exportcontrole was eerder al aangekondigd voor zeldzame aardmetalen, maar werd in de koelkast gezet na de ontmoeting van Xi en Trump in Zuid-Korea.

Japanse industrie

Opvallend is dat de impact hiervan zowel de Japanse defensie als de gewone industrie kan raken. Defensieleveranciers zoals Mitsubishi, Kawasaki en Toshiba zijn namelijk vooral grote industrieconcerns die het grootste deel van hun omzet halen uit niet-militaire producten.

Tegelijk leveren zij ook aan het Japanse leger en zijn zij actief in China, met fabrieken en toeleveranciers. Daardoor kunnen de Chinese exportregels voor deze bedrijven onverwachte gevolgen hebben.

Volgens professor Cheung vergroot dat de risico's voor Japanse bedrijven met activiteiten in China. "Bedrijven die zowel civiele als militaire activiteiten hebben, krijgen te maken met toenemende onzekerheid over hun economische veiligheid." En die onzekerheid zal volgens Cheung ook niet snel verdwijnen.

In april ontmoeten de Amerikaanse president Donald Trump en de Chinese leider Xi Jinping elkaar, maar "zelfs als zij een grote overeenkomst sluiten, is het onwaarschijnlijk dat de spanningen tussen China en Japan daardoor afnemen", aldus Cheung.

De stroomvoorziening in Berlijn zal naar verwachting rond 11.00 uur weer worden hersteld. Dat melden lokale autoriteiten. De tienduizenden getroffen huishoudens moeten dan weer zijn aangesloten op het stroomnet.

De Berlijnse brandweer verzoekt om alle particuliere noodgeneratoren vóór 10.30 uur uit te zetten, om de herstart van het elektriciteitsnet te vergemakkelijken. Ook alle elektrische apparaten moeten uit het stopcontact worden gehaald of worden uitgeschakeld, vertelt een woordvoerder van de brandweer aan de Duitse regionale omroep RBB24.

Als het stroomnet weer is hersteld, vraagt de brandweer om apparaten geleidelijk weer aan te zetten. En er moet zuinig met stroom worden omgegaan omdat het net nog kwetsbaar is, aldus de brandweerwoordvoerder.

Sinds zaterdagochtend zaten ongeveer 45.000 huishoudens in het zuidwesten van de Duitse hoofdstad zonder stroom. Een derde daarvan is de afgelopen dagen weer aangesloten. Ook zo'n 2000 bedrijven zaten zonder elektriciteit.

Honger naar energie

Een extreemlinkse groep beschadigde een aantal hoogspanningskabels door brand. Deze Vulkangruppe keert zich tegen "de honger naar energie", die zou bijdragen aan de opwarming van de aarde.

Eigenlijk zou de storing pas morgen zijn verholpen. Het uitroepen van de
noodtoestand door de burgemeester heeft er volgens Duitse media aan bijgedragen dat het herstel kon worden versneld.

De uitval komt op het moment dat het in Duitsland erg koud is. De afgelopen dagen kwam de temperatuur overdag amper boven het vriespunt en 's nachts daalde die tot -7 graden. Net als in Nederland heeft het flink gesneeuwd bij onze oosterburen.

Correspondent Berlijn Charlotte Waaijers

"Dit is inmiddels de langste stroomstoring in Berlijn sinds de Tweede Wereldoorlog. De verbazing over hoe makkelijk het ogenschijnlijk is om zo'n groot deel van de stad zo lang plat te leggen, is groot.

Ook zijn inwoners ontevreden over de communicatie door het Berlijnse bestuur. Hoewel er tientallen plekken beschikbaar zijn om op te warmen, telefoons op te laden, warm te douchen, eten te krijgen en te slapen, vindt niet iedereen dat die makkelijk te vinden zijn. Veel hulp wordt ook geleverd door vrijwilligers.

Het herstel duurt mede zo lang omdat het om schade aan zeer dikke hoogspanningskabels gaat, die alleen bij temperaturen boven nul gerepareerd kunnen worden. Niet iedereen heeft daar begrip voor. De ontevredenheid over het toch al deels rommelige stadsbestuur in Berlijn zit diep."

De rechter in Zwolle heeft een huwelijk ongeldig verklaard, omdat de toespraak tijdens de huwelijksvoltrekking niet voldeed aan het Burgelijk Wetboek. De buitengewoon ambtenaar had de speech geschreven met behulp van ChatGPT.

Een echtpaar had vorig jaar een bekende van hen gevraagd om hun huwelijk te voltrekken, een zogenoemde eendagsbabs (buitengewoon ambtenaar voor een dag). Naast de eendagsbabs was tijdens het huwelijk op 19 april 2025 ook een trouwambtenaar van de gemeente Zwolle aanwezig.

Omdat het stel de ceremonie luchtig wilde houden, schreef de eendagsbabs de toespraak met behulp van ChatGPT, staat in het rechtbankverslag.

Het OM laat weten van de gemeente een melding te hebben ontvangen dat er mogelijk sprake was van een ongeldig huwelijk. "Op basis van de aangeleverde informatie vond het OM een rechterlijke uitspraak noodzakelijk en is de zaak aangebracht bij de rechtbank", aldus een woordvoerder.

'Samen lachen'

"Beloof jij dat je vandaag, morgen en alle dagen die nog komen, naast [naam van de vrouw, vanwege de privacy niet genoemd, red.] wilt staan?", werd aan de man gevraagd tijdens de huwelijksvoltrekking. "Om samen te lachen, samen te groeien en elkaar lief te hebben wat het leven ook brengt?"

Aan de vrouw werd gevraagd of zij opnieuw voor de man koos. "Om elkaar te blijven steunen, te blijven plagen, te blijven vasthouden, ook als het leven tegenzit?" Daarna verklaarde de eendagsbabs het stel "niet alleen man en vrouw, maar bovenal een team, een gek stel, elkaars liefde en elkaars thuis!"

De huwelijksvoltrekking voldeed daarmee niet aan de wet. "Uit de hiervoor uitgeschreven toespraak blijkt dat de man en de vrouw de verklaring van artikel 1:67, eerste lid, BW niet hebben afgelegd", oordeelde de rechter. In artikel 1:67 BW 1 staat dat aanstaande echtgenoten verklaren dat zij alle plichten zullen vervullen die door de wet aan een huwelijk worden verbonden.

Emotionele impact

Het verliezen van de trouwdatum heeft een grote emotionele impact, laat het stel weten. Volgens de man en vrouw ligt de fout buiten hun verantwoordelijkheid en heeft de aanwezige trouwambtenaar van de gemeente het nagelaten om het echtpaar tijdens de huwelijksvoltrekking op de fout te wijzen.

Ze verzochten de rechtbank om de oorspronkelijke huwelijksdatum te mogen houden of administratief erkend te krijgen als huwelijksdatum. Daar ging de rechter niet in mee. "De rechtbank begrijpt dat de in de akte opgenomen huwelijksdatum belangrijk is voor de man en de vrouw, maar kan niet voorbijgaan aan wat in de wet staat", staat in het vonnis.