Terwijl er weer wordt onderhandeld over een bestand in Oekraïne, maakt het land de strengste winter in jaren door. Rusland grijpt dat aan om te proberen de bevolking te breken, door opnieuw de energie-infrastructuur aan te vallen.

Luister hier

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Vooral hoofdstad Kyiv moet het ontgelden, met de ene luchtaanval na de andere. Volgens president Zelensky zitten nu al meer dan een miljoen huishoudens zonder stroom. En veel mensen hebben geen verwarming.

Wim Borremans woont in Kyiv. Hij vertelt in de podcast hoe de stad toch nog functioneert, en hoe het dagelijks leven eruitziet. NOS-correspondent Christiaan Paauwe vertelt vanuit Kyiv waarom het niet meer lukt om de energievoorzieningen draaiende te houden, en wat de verwachtingen voor de komende tijd zijn.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Rosanne Sies

Het oorlogsarchief van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) wordt zo snel mogelijk voor iedereen digitaal beschikbaar en doorzoekbaar. In het archief staan namen van overleden Nederlanders die mogelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog met de Duitse bezetter hebben samengewerkt, gecollaboreerd, of daarvan werden verdacht.

Het demissionaire kabinet dient een wijziging van de archiefwet in bij de Tweede Kamer met "passende maatregelen" die gericht zijn op het beschermen van persoonsgegevens, bijvoorbeeld een melding als het gaat om nog levende personen. Ook komt in de archiefwet het maatschappelijk belang van het openbaar maken te staan.

Verantwoordelijk minister Moes vindt snelheid belangrijk omdat de mensen die belangstelling hebben in het archief vaak al op hogere leeftijd zijn.

Daarnaast is het voor onderzoekers veel werkbaarder om een toegankelijk archief te kunnen raadplegen. Moes: "Zeker nu steeds minder ooggetuigen nog in leven zijn worden archiefstukken belangrijker om het verhaal van de Tweede Wereldoorlog te vertellen."

Alleen namenregister openbaar

Het oorlogsarchief bevat veel persoonlijke gegevens over collaborateurs of mensen die verdacht werden, en daarmee ook informatie over slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust.

Door de enorme hoeveelheid persoonlijke informatie mocht het archief van de Autoriteit Persoonsgegevens niet openbaar gemaakt worden omdat de "wettelijke basis" daarvoor ontbrak.

Er werd een soort tussenoplossing gevonden door alleen het namenregister openbaar te maken. Belanghebbenden die een naam wilden onderzoeken, konden zich inschrijven om het archief begeleid te komen inzien. Zij mochten bijvoorbeeld geen kopieën maken.

'Grote maatschappelijke beroering'

In januari vorig jaar werd het namenregister openbaar. In lang niet alle gevallen was de beschuldiging of verdenking van collaboratie terecht.

Want er staan niet alleen collaborateurs in, maar ook bijvoorbeeld mensen die na onderzoek zijn vrijgepleit van samenwerking met de Duitsers, of zelfs Joden die in een concentratiekamp zijn vermoord. Ook zijn namen opgenomen van mensen van wie er geen dossier is.

Mensen raakten in onzekerheid of bijvoorbeeld een familielid nu wel of niet 'fout' was in de oorlog. Het oorlogsinstituut NIOD sprak van "een zorgwekkende en zeer onwenselijke situatie", die heeft geleid tot "grote maatschappelijke beroering".

Vanaf 2 februari

Het aantal plekken waar mensen de onderliggende dossiers bij de namenlijst konden inzien werd uitgebreid. Sinds 1 juli is het CABR-oorlogsarchief digitaal doorzoekbaar op een aantal computers in de studiezaal van het Nationaal Archief in Den Haag.

Daar worden vanaf 2 februari 2026 extra tijdelijke voorzieningen aan toegevoegd. Burgers en wetenschappers kunnen dan in elke provincie een plek reserveren om het oorlogsarchief digitaal te raadplegen.

Daarnaast kan iedereen met een onderzoeksbelang onder bepaalde voorwaarden in elf zogeheten Regionale Historische Centra onderzoek doen in het oorlogsarchief. En er komt er een voorziening gericht op wetenschappelijk onderzoek bij het NIOD in Amsterdam.

Wanneer het archief voor iedereen digitaal te raadplegen is, hangt af van de snelheid waarmee de Tweede en daarna de Eerste Kamer de wet behandelen.

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Prinses Amalia heeft de Algemene Militaire Opleiding (AMO) aan het Defensity College afgerond. Ze is bevorderd tot korporaal omdat ze de opleiding heeft voltooid, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD).

Amalia maakte vorig jaar bekend dat ze haar bachelor Nederlands recht aan de Universiteit van Amsterdam ging combineren met een leerwerktraject aan het Defensity College. Ze begon afgelopen september aan de opleiding tot reservist. De AMO is onderdeel van haar tweejarige militaire opleiding.

De opleiding bestaat niet alleen uit theoretische onderdelen zoals kaartlezen, beveiligen en leiderschap. Ook leert ze fysieke militaire vaardigheden zoals schieten, tijgeren en jezelf 'onzichtbaar' maken.

Koningin Máxima was bij de afronding aanwezig en filmde trots haar dochter:

Nu Amalia de AMO heeft afgerond, zal ze volgens de RVD een militair uniform dragen wanneer ze voor defensie aan het werk is. Ze gaat verder met haar opleiding en zal als onbezoldigd werkstudent verbonden blijven aan de bestuursstaf van het ministerie van Defensie.

Defensity College is een deeltijdprogramma voor hbo- en wo-studenten, waar ze een militaire basisopleiding van maximaal drie jaar volgen. Na het afronden van de opleiding kunnen zij als reservist aan de slag of kiezen voor een carrière bij defensie.