Tien gemeenten krijgen een boete van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) van in totaal 250.000 euro voor het overtreden van privacywet AVG. De gemeenten hebben dossiers met gevoelige informatie over islamitische inwoners verwerkt, zonder dat die daarvan afwisten.

Dat de gemeenten heimelijk onderzoek hadden laten doen, kwam in 2021 aan het licht. In de rapporten staat onder meer gevoelige informatie over de geloofsovertuiging van moslims en andere persoonlijke informatie over hen en hun families.

De gemeenten mochten die informatie niet hebben. Een deel van de rapporten is ook verstrekt aan de politie, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De gemeenten die een boete krijgen zijn Delft, Ede, Eindhoven, Haarlemmermeer, Hilversum, Huizen, Gooise Meren, Tilburg, Veenendaal en Zoetermeer.

Zorgen over extremisme

AP-voorzitter Aleid Wolfsen zegt dat mensen in islamitische gemeenschappen zijn onderzocht zonder dat ze dat zelf wisten. "De gemeenten hadden geen enkele grond om die informatie te hebben. De privacy van de getroffen mensen is ernstig geschonden. Dat heeft het vertrouwen in veel gemeenten geschaad."

Door zorgen in de samenleving over extremisme en terrorisme drongen de Rijksoverheid en de NCTV aan op een stevige lokale aanpak van radicalisering en het voorkomen van uitreizen, verklaart de AP. Die zorgen werden aangewakkerd door onder meer de oorlog in Syrië en aanslagen in onder meer Parijs (2015) en Brussel (2016).

Foto's

Gemeenten kregen een centrale rol in de aanpak. Sommige schakelden op advies van de NCTV een extern onderzoeksbureau in om informatie over islamitische gemeenschappen te verzamelen, zegt de AP. Daarbij werden lokale structuren en belangrijke mensen in moskeeën in kaart gebracht.

Het verschilt per gemeente wat er in de rapporten staat. Soms is alleen het geloof van mensen beschreven, soms zijn ook foto's, informatie over familie en informatie over spanningen binnen een moskee toegevoegd.

Verkeerde aanpak

De Autoriteit Persoonsgegevens noemt de overtredingen zeer ernstig en zegt dat achteraf kan worden vastgesteld dat gemeenten zich onvoldoende bewust zijn geweest van hun rol en verantwoordelijkheid.

Volgens Wolfsen is de werkwijze van de gemeenten schadelijk geweest voor de getroffenen. "Gemeenten erkennen nu dat hun aanpak verkeerd was. Zij hebben al stappen gezet om de relatie met moslimgemeenschappen te herstellen."

Excuses in Delft

De gemeente Delft heeft na jaren excuses aangeboden voor het onderzoek dat in 2017 naar de islamitische gemeenschap in de stad werd gedaan. Onder meer het bestuur en de bezoekers van de Al-Ansaar-moskee werden onderzocht.

"Ik ben mij bewust van de impact en de pijn die dit onderzoek heeft veroorzaakt", zegt burgemeester Alexander Pechtold. Hij onderstreept dat er bij het onderzoek geen belastende informatie is gevonden.

Pechtold zegt te werken aan het herstellen van het vertrouwen en hoopt de samenwerking te versterken en verder uit te breiden.

Voorzitter van de moskee Abdelmonim Maanaoui reageert op de website van de gemeente. "Het geheime onderzoek heeft ons veel pijn gedaan, juist omdat wij altijd een goede relatie met de gemeente hebben gehad." Hij is blij met de excuses van de gemeente Delft en zegt net als de burgemeester vooruit te willen kijken.

Goedemorgen! De coalitiepartijen D66, VVD en CDA sluiten naar verwachting vandaag een akkoord over de verdeling van de ministersposten. Beoogd premier Jetten liet gisteren al doorschemeren dat er waarschijnlijk geen ministeries bij komen. En de Nederlandse waterpolosters kunnen Europees kampioen worden.

Eerst het weer: de bewolking overheerst, de zon weet slechts her en der kortstondig door te breken. In het zuiden volgt later op de dag wat regen. Daar wordt het 6 tot 8 graden, in het noordoosten komt de temperatuur rond het vriespunt uit.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de files en hier lees je waar werkzaamheden en storingen zijn op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

VN-chef Guterres heeft zijn zorgen geuit over het aflopen van het kernwapenverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland. Hij ziet het als een bedreiging voor internationale vrede en veiligheid. Guterres roept beide landen op om het vandaag aflopende verdrag nieuw leven in te blazen.

"Voor het eerst in meer dan een halve eeuw staan we voor een wereld zonder enige bindende afspraken over strategische kernwapens van Rusland en de VS, de twee staten die het gros van de wereldwijde voorraad nucleaire wapens bezitten", sprak Guterres.

De timing kan volgens hem niet slechter. Het risico dat een kernwapen wordt ingezet is in tientallen jaren niet zo groot geweest, zo waarschuwt hij.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

In 2015 bracht New Wave een album uit op Spotify. Onverwacht wonnen ze de Popprijs. Ruim tien jaar later keert het hiphopcollectief met onder anderen Lil'Kleine, Ronnie Flex en Frenna terug voor vijf jubileumconcerten in de Ziggo Dome.

Fijne dag!

Misschien heeft u 'm al binnen: de brief met de gemeentelijke belastingen. Ook dit jaar gaan die omhoog, ditmaal met gemiddeld 6,5 procent. Gemeenten verwachten in totaal zo'n 15 miljard euro binnen te halen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van de gemeentebegrotingen.

De gemeenten halen het meeste binnen via de onroerendezaakbelasting (ozb), de parkeerkosten, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Samen moet dat 13 miljard euro opbrengen. Vooral de eerste twee brengen veel op.

De afgelopen twee jaar steeg de ozb, de belasting voor het bezitten van een eigen huis, ook al. "Dat het nu weer omhooggaat, heeft deels te maken met hogere tarieven en dat de huizen meer waard zijn geworden", zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen.

'Niet-woningen'

Van de vier grote steden is de stijging het grootst in Utrecht, waar de ozb met bijna 10 procent toeneemt. Met 2,6 procent is de stijging in Den Haag het laagst. In Amsterdam en Rotterdam stijgt de ozb met zo'n 5,5 procent.

Volgens Van Mulligen is Amsterdam een vreemde eend in de bijt omdat de tarieven voor woningen daar zijn verlaagd. "Het kan wel voorkomen dat mensen meer moeten betalen omdat de waarde van hun huis is gestegen. Maar het zijn vooral de tarieven voor 'niet-woningen' zoals bedrijfsgebouwen die verhoogd zijn."

Naar verwachting komt er ruim 6 miljard euro binnen via de ozb. Gemeenten bepalen zelf hoe ze dat geld besteden. Dat geldt niet voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Gemeenten moeten het geld ook echt uitgeven aan het ophalen en verwerken van afval en het beheer en onderhoud van het riool.

Parkeren wordt opnieuw duurder

Ook de parkeerkosten gaan opnieuw omhoog, vooral in Amsterdam, waar het aantal gebieden met betaald parkeren is uitgebreid. Ook de tarieven van parkeergarages zijn toegenomen door stijgende kosten van onderhoud.

De toeristenbelasting stijgt eveneens. Die moet gemeenten ruim 650 miljoen opleveren. Vooral in grote steden als Amsterdam worden meer toeristen verwacht. Er zijn ook gemeenten die de belasting nieuw hebben ingevoerd.

Daarnaast innen sommige gemeenten voor het eerst ook belasting over het verblijf van arbeidsmigranten. "Die mensen staan niet ingeschreven en daar maakt de gemeente ook kosten voor", zegt Van Mulligen. "Als er dus problemen zijn om de begroting rond te krijgen, is dat ook een manier om aan geld te komen."

'Ravijnjaar' uitgesteld

Gemeenten spraken lange tijd over een ravijnjaar, maar uit onderzoek blijkt dat het toch wat beter gaat met de financiën van gemeenten. Volgens Van Mulligen valt het voor dit jaar wel mee. "Het ravijnjaar is wat uitgesteld en de reserves zijn er nog."

Vorig jaar april heeft het kabinet besloten om 3 miljard beschikbaar te maken voor gemeenten. Daarmee is het ravijnjaar opgeschoven.