De Amerikaanse burgerrechtenactiviste Claudette Colvin is overleden. Ze werd bekend toen ze in 1955 als 15-jarige weigerde om in een bus in de stad Montgomery haar plek af te staan aan een witte Amerikaan. In de staat Alabama, waar Colvin vandaan kwam, golden toen rassenwetten.

Een zelfde actie van Rosa Parks, negen maanden later, ging de wereld over. Haar zaak leidde tot een busboycot en uiteindelijk tot het einde van segregatie in bussen in Montgomery. Dat Colvin daarvoor ook zo'n daad van verzet had gepleegd in een bus, is bij veel minder mensen bekend.

Zwarte Amerikanen mochten in 1955 wel gebruik maken van de bussen in Montgomery, de hoofdstad van Alabama, maar ze mochten alleen op de achterste banken zitten. Bij drukte moesten ze ook daar hun plaatsen afstaan aan witte Amerikanen. Colvin weigerde dat op de middag van 2 maart 1955. De chauffeur trommelde politie op en Colvin werd aangehouden.

'Aan mijn stoel gekluisterd'

Decennia later zei ze in interviews over haar actie dat ze absoluut niet van plan was om op te staan. "Ik vertelde ze dat ik door de geschiedenis aan mijn stoel gekluisterd zat", blikte ze terug. Ook zei ze in interviews geïnspireerd te zijn door de anti-slavernij-activisten Harriet Tubman en Sojourner Truth.

In reactie op Colvins overlijden heeft de burgemeester van Montgomery gezegd dat Colvins moed te vaak over het hoofd is gezien. Haar daad hielp volgens hem "bij het leggen van de juridische en morele basis voor de beweging die Amerika zou veranderen".

Tussen de actie van Colvin in maart 1955 en die van Parks in december 1955 was er nog een zwart tienermeisje in Montgomery dat weigerde op te staan voor een witte buspassagier en daarvoor werd opgepakt: Mary Louise Smith.

Claudette Colvin vertrok eind jaren 50 van Alabama naar het veel liberalere New York. Ze is nu overleden in Texas, op 86-jarige leeftijd.

In Vlissingen zijn meerdere mensen gewond geraakt bij een explosie in een appartementengebouw. Na de explosie brak brand uit. Die was hevig en breidde zich snel uit. Na zo'n anderhalf uur was het vuur geblust.

De explosie was iets na 23.00 uur in het gebouw aan de Schuttevaarstraat, in het centrum van Vlissingen. Volgens Omroep Zeeland was de knal in de wijde omgeving te horen. Bij tal van woningen in de omgeving zijn ruiten gesprongen. Op straat ligt veel glas en puin. Een lantaarnpaal is afgebroken.

Het precieze aantal gewonden is niet bekend. Een gewonde is met een hoogwerker uit een woning naar beneden gehaald.

Een onbekend aantal bewoners is geëvacueerd. Zij zijn opgevangen in een politiebureau in de buurt. Daar zijn ook de burgemeester van Vlissingen en medewerkers van het Rode Kruis naartoe gekomen.

'Slagveld'

Bij Omroep Zeeland spreekt een bewoner van "een slagveld". "Ik lag op de bank en opeens knalde mijn raam uit de sponning, zo de kamer in", zegt Frans Meijer, die onder de flat woont waar de explosie was. "Ik ben meteen met mijn vrouw naar buiten gegaan. Het brandde aan de voor een achterkant van die woning."

Medewerkers van de gemeente Vlissingen zijn bij het getroffen appartementencomplex voor een beoordeling van de constructie. Het is nog onduidelijk wat de explosie heeft veroorzaakt.

De Tweede Kamer steunt een mogelijke extra militaire bijdrage van Nederland aan de NAVO-aanwezigheid in Groenland. Een krappe meerderheid van CDA, VVD, D66, BBB, Volt en ChristenUnie steunt een SGP-voorstel dat het demissionaire kabinet vraagt zich binnen de NAVO samen met andere Europese landen actief in te zetten voor een versterkte aanwezigheid in het gebied.

Het kabinet zei eerder al positief tegenover zo'n missie te staan. In een brief schrijft het kabinet de Kamer te informeren als er "meer duidelijkheid komt over een dergelijke missie".

De Amerikaanse president Trump heeft via sociale media gezegd dat hij Groenland, een autonoom gebied van Denemarken, wil inlijven, om - zoals hij zegt - te voorkomen dat het land binnen de Russische of Chinese invloedsfeer komt te vallen. Trump heeft ook meermaals gezegd dat het hem om de rijke voorraad grondstoffen van Groenland gaat.

De komende dag spreekt de Deense minister van Buitenlandse Zaken Rasmussen met zijn Amerikaanse collega Rubio en vice-president Vance over Groenland. De VS dreigen het land, onderdeel van het koninkrijk Denemarken, desnoods op te kopen of binnen te vallen. Welke beweegredenen de Amerikaanse regering precies heeft en hoe serieus de dreigementen zijn is niet duidelijk, zei Van Weel in het Kamerdebat.

Bijdragen aan oplossing

Toezeggingen aan de VS om het poolgebied als NAVO-landen gezamenlijk beter te bewaken tegen dreigingen van China en Rusland zijn nodig in de gesprekken en kunnen bijdragen aan een oplossing, maakte Van Weel duidelijk. "De VS maakt zich terecht zorgen over de veiligheid in het arctisch gebied."

Een NAVO-missie in het poolgebied zou als signaal richting de regering-Trump kunnen worden gezien, om de president van militaire acties af te houden. Gisteren zei NAVO-secretaris-generaal Rutte dat lidstaten er samen voor moeten zorgen dat Groenland wordt beschermd tegen landen als Rusland en China. Nederland geeft daar nu gehoor aan.

De EU-landen hebben zich achter Denemarken geschaard en wachten de besprekingen van woensdag af. Van Weel herhaalde dat alleen Denemarken en Groenland bepalen wat er gaat gebeuren. Defensieminister Brekelmans zei eind vorige week dat Nederland bereid is militair bij te dragen op Groenland als daar door de NAVO-landen, waaronder de VS, om wordt gevraagd.

Zorgen om Iran

Het Kamerdebat ging ook over andere crises in de wereld, zoals Oekraïne en Iran. Van Weel overlegt later deze maand in Brussel met zijn Europese collega's over de internationale ontwikkelingen.

Over de bloedige protesten in Iran vroegen Kamerfracties aan Van Weel of er meer gedaan kan worden voor de mensen die massaal in opstand zijn gekomen tegen het bewind van ayatollah Khamenei. Bij het neerslaan van demonstraties zijn honderden en mogelijk duizenden doden gevallen.

Van Weel heeft de Iraanse ambassadeur op het matje geroepen, andere EU-landen deden dat ook. Dat is diplomatiek een zwaar middel, maar Teheran zal zich er weinig van aantrekken, zei Van Weel. Om de banden met Iran te verbreken is het nog te vroeg, zei hij. Dat zou volgens Van Weel ook nadelen hebben voor Nederlanders in het land en voor de nog kleine kans op dialoog met het regime.

De mogelijkheden voor hulp zijn zeer beperkt, schetste Van Weel. Contact met het land is beperkt, omdat het internet wordt geblokkeerd.

De EU-ministers van Buitenlandse Zaken spreken elkaar binnenkort, dan liggen nieuwe strafmaatregelen tegen Iran op tafel. Van Weel zal zich namens Nederland inzetten om de Revolutionaire Garde, de militaire macht in het land, op de terrorismelijst te zetten.

Ook sancties tegen leden van het Iraanse regime komen dan aan de orde. "Ik hoop dat die de eindstreep halen", zei Van Weel.