Na meer dan twee weken noodweer is het in Portugal rustiger geworden, maar voor boeren begint de onzekerheid nu pas. Het noodweer heeft voor miljoenen euro's schade aangericht. Veel boeren vragen zich af of ze nog een toekomst hebben.

Wel weten ze zeker dat ze aanpassingen moeten doen, willen hun bedrijven overleven in het extremere weer van de toekomst.

De schade heeft twee grote oorzaken: de vele regen en de wind. Akkers staan onder water door de overstroomde rivieren en de hevige stormen met windstoten tot 200 kilometer per uur hebben veel constructies vernield. In sommige gebieden zijn boeren door allebei getroffen.

Ravage

Fabio Franco heeft een groot boerenbedrijf in Ortigosa, in het zwaar getroffen Leiria-district. Hij staat in een van zijn weggeblazen kassen tussen de verbogen constructie en de kroppen sla. "De ochtend na de storm wisten we dat ons leven totaal gaat veranderen", zegt hij terneergeslagen. "Sociaal en economisch wordt alles anders. We wisten niet wat we moesten zeggen tegen onze leveranciers, onze werknemers en onze klanten. De hele keten is verwoest."

Het is niet de eerste keer dat Franco zo'n ravage meemaakt. Het gebeurde al twee keer eerder. Hij schafte constructies aan die windstoten tot 140 kilometer per uur zouden moeten doorstaan. Maar met dit noodweer hielden ze het niet. Hij voelt zich verslagen en denkt eraan te stoppen met boeren. Hij heeft een verzekering, maar het is onduidelijk wat de dekking is. "Voor stevigere structuren zijn grote investeringen vereist, die veel bedrijven niet kunnen betalen."

Kwaliteit van het eten

De schade aan zijn bedrijf kan hij nog niet inschatten. "Er zijn delen van m'n bedrijf die ik nog niet eens heb kunnen bereiken. Hoor je die kettingzagen?", vraagt hij. "Ze maken de weg vrij van omgevallen bomen, zodat we ook op die plekken kunnen komen."

Eén ding is wel zeker, zegt hij: "Deze goederen zullen de tafels van de Europese consument niet bereiken. En er zullen leveringsproblemen ontstaan. Niet alleen in Portugal, maar in heel Europa." Franco weet dat die problemen uiteindelijk zullen worden opgelost door in andere landen in te kopen, maar behalve dat het de problemen voor de Portugese boeren nog groter maakt, denkt hij dat de consument dat ook in de kwaliteit van het voedsel gaat merken.

Waar de meeste verwoesting bij Franco vooral door de wind werd veroorzaakt, lopen boeren in andere gebieden tegen andere problemen aan. Bijvoorbeeld in de Mondego-vallei. Pedro Pimenta, president van de vakbond van boeren in Coimbra, laat zien hoe de rivier buiten zijn oevers is getreden. Een enorm stuk landbouwgrond met meerdere bedrijven staat onder water.

Hij wijst in de verte. "Zie je die silo daar?", vraagt hij. "Daar zit zeker 2000 ton aan mais in." De opslag lijkt een soort eiland omringd door water.

"We hebben hier enorm geleden!", zegt hij. "12.000 hectare landbouwgrond, een van de beste gronden van Europa, waar vooral rijst en mais wordt verbouwd. Tweeduizend gezinnen zijn afhankelijk van deze vallei en hun leven staat nu stil. Ze weten niet wat ze van dit landbouwseizoen kunnen verwachten, dat pas net begonnen is."

Pimenta ziet dat in de landbouw aanpassingen nodig zijn om ondanks klimaatverandering te kunnen blijven bestaan. "De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen en zorgen voor beter onderhoud van de dijken", stelt de vakbondsleider.

Hij hoopt dat de regering het initiatief neemt om bij de Europese Unie een fonds op te richten ter bestrijding van extreme klimaatgebeurtenissen als deze. "Zodat we aanpassingen kunnen doen met nieuwe, solide constructies om de sector weerbaarder te maken."

Kritiek op regering groeit

Waar de Mondego hier buiten z'n oevers is getreden, is ook een heel stuk snelweg ingestort. Het is een belangrijke verbinding tussen Porto en Lissabon. Het is niet de enige weg met schade en de Portugese overheid heeft gezegd dat de restauraties van sommige wegen tot volgend jaar kunnen gaan duren. De overheid sprak van minstens 700 miljoen schade door het noodweer.

De kritiek op hoe de regering het noodweer en de nasleep heeft aangepakt groeit. Afgelopen week trad zelfs de minister van Binnenlandse Zaken af. Veel Portugezen zijn onverzekerd. Er is financiële steun beloofd aan de getroffenen, maar velen vrezen dat dit niet voldoende zal zijn.

President Trump heeft in een gesprek met journalisten aan boord van het regeringsvliegtuig Airforce One gezegd dat toekomstige wapenverkopen aan Taiwan onderwerp van gesprek zijn tussen hem en de Chinese president Xi.

"Ik praat daar met hem over", zei hij onder meer tegen een journalist van Bloomberg News. "We hadden een heel goed gesprek en we nemen daar snel een beslissing over", zei Trump. De twee ontmoeten elkaar waarschijnlijk in april in China.

De Amerikaanse militaire, politieke en economische steun aan Taiwan is al decennia een doorn in het oog van China. Het eiland ging na de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog terug naar China, maar kwam in 1949 onder controle te staan van het leger van de nationalistische leider Chiang Kai-shek.

Die verloor de oorlog van de communisten onder leiding van Mao Zedong en vluchtte naar Taiwan.

Sindsdien is Taiwan de facto een onafhankelijke staat. China ziet Taiwan nog altijd als een afgescheiden provincie en dreigt voortdurend om het met geweld in te nemen.

Ontmoeting met Xi

De VS sloot in december nog een wapendeal met Taiwan ter waarde van 9 miljoen euro. The Financial Times schreef eerder deze maand dat de VS tot ergernis van China nog zo'n deal voorbereidt. De ontmoeting tussen Xi en Trump, naar verwachting in april, zou daardoor in gevaar zijn gebracht.

De twee hadden begin deze maand telefonisch contact, schrijft Bloomberg. Xi zou Trump toen duidelijk hebben gemaakt dat hij de kwestie van wapenverkopen aan Taiwan "met wijsheid" moet afhandelen.

De Europese Commissie stelt een onderzoek in naar modeplatform Shein. Het Chinese bedrijf zou onvoldoende hebben gedaan om de verkoop van illegale producten te beperken of gebruikers te beschermen tegen het verslavende ontwerp van de website en app.

De Europese Commissie vermoedt dat Shein, wereldwijd de grootste online kledingwinkel, in Europa gevaarlijke en illegale producten verkoopt, zoals sekspoppen die op kinderen lijken. Die poppen, maar ook wapens, doken al in Frankrijk op. Toen dreigde de Franse regering de site uit de lucht te halen. Een rechtbank stak daar een stokje voor, maar Shein moest wel een boete betalen.

Shein zegde daarna toe te stoppen met de verkoop van de sekspoppen, die de webshop tegenover de Europese Commissie "onacceptabel" noemde. Maar volgens de Commissie gaat dat niet ver genoeg.

Verslavend ontwerp

Het ultrafastfashionbedrijf ligt al jaren onder vuur vanwege de spotgoedkope kleding, het misleiden van consumenten en de dubieuze reputatie op het gebied van arbeidsomstandigheden, uitbuiting, duurzaamheid en het plegen van plagiaat. Platforms als Shein en het eveneens Chinese Temu bieden volgens Europese consumentenorganisaties ook onveilige kleding en speelgoed aan.

"In de EU zijn illegale producten verboden, of ze nu in een winkel of op een online marktplaats te vinden zijn," zei Eurocommissaris Virkkunen bij de aankondiging van het onderzoek. "We zullen beoordelen of Shein zich aan deze regels en zijn verantwoordelijkheid houdt."

Het onderzoek richt zich ook op de risico's die voortkomen uit het mogelijk verslavende ontwerp van de webshop, schrijft de Commissie, zoals het geven van punten of beloningen aan consumenten en het teruglokken van gebruikers met spelletjes. In juni vorig jaar dienden 25 Europese consumentenorganisaties al een klacht in over de valse aftelklokken en misleidende voorraadinformatie van Shein.

Boete van 6 procent van de omzet

Het onderzoek moet vaststellen of het bedrijf Europese wetgeving overtreedt. Als dat zo is, moet Shein mogelijk een boete betalen die kan oplopen tot 6 procent van de omzet.

Wanneer de onderzoeksresultaten naar buiten komen, is nog niet duidelijk. De duur van het onderzoek hangt onder meer af vans de mate waarin Shein meewerkt en de complexiteit van de zaak. In juni 2024 heeft de Europese Commissie al om informatie bij Shein gevraagd.

Shein zegt in een reactie op het onderzoek zijn verplichtingen serieus te nemen en te hebben geïnvesteerd in het versterken van de naleving van de internetwet. Zo zegt de Chinese webwinkel zich voortdurend in te spannen om jonge gebruikers te beschermen. "De bescherming van minderjarigen en het verminderen van het risico op schadelijke inhoud en gedrag staan centraal in de manier waarop wij ons platform ontwikkelen en beheren."

Het onderzoek komt voort uit de Europese Digital Services Act (DSA), die grote online platforms zoals Amazon, Temu en Zalando verplicht om internetgebruikers te beschermen tegen dubieuze producten. Eerder kreeg X na drie overtredingen van die wet een boete van 120 miljoen euro opgelegd, onder meer vanwege misleidende blauwe vinkjes.