De omroep AVROTROS heeft de documentaireserie Hila voorbij de Taliban offline gehaald. De reeks was eind vorig jaar op tv, maar is nu niet meer te zien op NPO Start en NL Ziet. Aanleiding is de arrestatie door de Taliban van een Afghaanse vrouw die in de serie zat.

Een woordvoerder van de omroep meldt: "We hebben de serie offline gehaald in het belang van de veiligheid van de vrouwen."

Ruim een week geleden pakten de Taliban de vrouwelijke journalist Nazira Rashidi en sportlerares Khadija Ahmadzada op. Die laatste werd in de documentaire gevolgd, was openhartig over de onderdrukking van vrouwen en herkenbaar in beeld.

Afghaanse media melden dat de sportlerares en haar vader op 13 januari in de westelijke provincie Herat werden opgepakt door de inlichtingendienst van de Taliban. Het is niet bekend of de Taliban haar heeft opgepakt vanwege haar aandeel in de documentaire.

Volgens AVROTROS heeft de lokale journalist Rashidi geen link met de serie.

Grote zorgen over arrestaties bij VN

De arrestaties worden ook gemeld door Richard Bennett, speciaal rapporteur voor mensenrechten in Afghanistan bij de Verenigde Naties. In een bericht op X schreef hij gisteren dat hij "extreem bezorgd is over de gevangenneming van Nazira Rashidi en Khadija Ahmadazada." Hij vraagt om hun onmiddellijke vrijlating.

De AVROTROS schrijft in een reactie: "Het feit dat een vrouw die aan onze serie heeft meegewerkt nu vastzit, raakt ons diep en verplicht ons om alles te doen wat in ons vermogen ligt."

Verder wil de omroep er niet veel over kwijt: "Zolang deze zaak loopt, is ons nadrukkelijk verzocht om, in het belang van haar veiligheid, grote terughoudendheid te betrachten. Om die reden doen wij op dit moment geen verdere uitspraken."

Vrouwenrechten

Voor de docu-serie reisde presentatrice Hila Noorzai naar haar geboorteland Afghanistan. Ze onderzocht hoe het gaat met de vrouwen in het land. De Taliban zijn er sinds 2021 aan de macht en perken de rechten van vrouwen en meisjes steeds verder in.

Zo mogen vrouwen geen gebruikmaken van het openbaar vervoer en niet op straat komen of een auto besturen zonder dat er een echtgenoot of mannelijk familielid bij is. Vrouwen mogen ook niet praten of zingen in het openbaar en bijna niet meer werken. Meisjes mogen alleen nog naar de lagere school. De middelbare school, beroepsonderwijs en universiteiten zijn voor hen verboden.

Praten met media gevaarlijk

Die onderdrukking maakt het ook gevaarlijk voor vrouwen om met de media te praten. Vooraf werd daar rekening mee gehouden, zei Noorzai op 29 december in radioprogramma Met het Oog op Morgen: "Je gaat ernaartoe met de prioriteit dat je de vrouwen veilig wilt achterlaten. Het beeld was dat we daar heel voorzichtig mee moesten omgaan. (...) We hebben er ook bewust voor gekozen om niet alles te vertellen."

In juli vorig jaar vaardigde het Internationaal Strafhof arrestatiebevelen uit tegen twee leiders van de Taliban. Ze worden verdacht van "een misdaad tegen de menselijkheid door de vervolging van meisjes en vrouwen op basis van hun geslacht", omdat zij vrouwen onder meer het recht op onderwijs, privacy en andere vrijheden, zoals bewegingsvrijheid, meningsuiting en godsdienst, ontnemen.

Het Amerikaanse ministerie van Defensie heeft 1500 militairen de opdracht gegeven zich gereed te maken om naar de staat Minnesota gestuurd te worden, melden Amerikaanse media. Daar zijn de laatste weken felle protesten tegen het optreden van agenten van immigratiedienst ICE.

Begin deze maand werd de 37-jarige Renee Nicole Good doodgeschoten door een ICE-agent. Sindsdien zijn er grote protesten. President Trump heeft zo'n drieduizend ICE-agenten naar de steden Minneapolis en St. Paul gestuurd.

Anonieme defensiefunctionarissen zeggen tegen The Washington Post dat de militairen in paraatheid worden gebracht "voor het geval het geweld escaleert". ABC News meldt dat het gaat om militairen die gestationeerd zijn in Alaska en gewend zijn aan koude weersomstandigheden. In Minnesota wordt het vandaag overdag niet warmer dan -11 graden.

Of ze daadwerkelijk op korte termijn naar Minnesota gaan, wil het Witte Huis niet zeggen. "Het Pentagon is voorbereid op elke beslissing die de president wel of niet kan nemen."

Ook dit weekend protesten

Gisteren werd er in Minneapolis ook weer gedemonstreerd tegen ICE. Daarbij kwam het tot een confrontatie met een kleine groep extreemrechtse demonstranten. Een van de Capitoolbestormers, Jake Lang, had ze opgeroepen te komen. Volgens persbureau Reuters werden ze weggejaagd door de anti-ICE-demonstranten, die ze onder meer met waterballonnen bekogelden.

Op foto's is te zien dat Lang daarbij gewond raakte aan zijn hoofd. Het is niet duidelijk hoe ernstig die verwondingen zijn.

Insurrection Act

Trump dreigde afgelopen donderdag al met het sturen van militairen. Hij zei een beroep te willen doen op de Insurrection Act. Dat is een wet uit 1807 die een president de mogelijkheid geeft het leger in te zetten op Amerikaans grondgebied.

"Als de corrupte politici zich niet aan de wet houden en demonstranten ervan weerhouden ICE-patriotten aan te vallen, zal ik de Insurrection Act invoeren!", schreef hij op Truth Social.

De gouverneur van Minnesota, Democraat Tim Walz, is zeer kritisch over het optreden van de ICE-agenten. In reactie daarop kondigde het Amerikaanse ministerie van Justitie een strafrechtelijk onderzoek naar hem aan en naar de burgemeester van Minneapolis. Ook burgemeester Jacob Frey heeft fel uitgehaald naar de regering en ICE. Minister Bondi zegt dat de twee ICE hebben tegengewerkt.

Walz reageerde verontwaardigd op de dagvaarding. "Het rechtssysteem inzetten als wapen tegen je tegenstanders is een autoritaire strategie", zei hij. "De enige persoon die niet wordt onderzocht voor de schietpartij op Renee Good is de federale agent die haar neerschoot."

NOS op 3 maakte eerder deze video over de werkwijze van en kritiek op ICE:

Nederland reageert zeer kritisch op het plan van de Amerikaanse president Trump om importheffingen op te leggen aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland. Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken vindt het "chantage", "onbegrijpelijk", "oneigenlijk" en "niet uit te leggen".

"We moeten nu zorgen dat dit belachelijke plan van tafel gaat", sprak de minister in het tv-programma WNL op Zondag.

Zaterdagmiddag kondigde Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social zijn heffingsplan van tien procent aan op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Nederland stuurt twee militairen naar het Deense eiland om te helpen bij de voorbereiding van een mogelijke NAVO-oefening. Het demissionaire kabinet benadrukte bij de aankondiging dat het gaat om de veiligheid van alle NAVO-landen, dus ook de Verenigde Staten.

De Amerikaanse president heeft het sturen van militairen duidelijk anders opgevat en vindt dat de acht Europese landen een gevaarlijk spel spelen en dat ze een risico nemen dat niet "houdbaar" en niet "duurzaam" is. Hij wil de heffing van 10 procent invoeren per 1 februari en op 1 juni moet die verhoogd worden naar 25 procent.

Ondermijning betrekkingen

Verschillende Europese landen en de voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie reageerden zaterdagavond fel op het plan van Trump. Het ondermijnt de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa, zo zei Von der Leyen. Trump wil behalve Nederland ook Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland die heffing opleggen.

Minister Van Weel benadrukte zaterdag in een X-bericht dat de missie juist bedoeld is om te zorgen voor veiligheid in de regio. Hij veroordeelde de uitspraken van Trump toen nog niet expliciet.

Van Weel zegt nu dat hij "zeer verrast" was en dat hij onmiddellijk heeft overlegd met zijn Europese collega's. Hij sluit zich aan bij de scherpe veroordelingen en zegt dat het laatste woord er nog niet over is gezegd. "Het is chantage en het is niet de manier hoe bondgenoten met elkaar omgaan."

Sturen

Nederland is niet van plan om de twee militairen terug te halen uit Groenland. De twee zijn vrijdag naar Groenland vertrokken. Het gaat om een operationeel en een logistiek planner. Het idee is om, als de NAVO-oefening daadwerkelijk van start gaat, meer Nederlandse militairen te sturen, maar het aantal kon demissionair minister Brekelmans van Defensie afgelopen week nog niet geven.

Van Weel hoopt dat het plan nog van tafel gaat, voor het op 1 februari ingaat. Binnenkort treffen Europese leiders Trump op het Word Economic Forum in het Zwitserse Davos en de demissionair minister hoopt dat er dan over oplossingen gesproken wordt.

Ook in de VS weerstand

In de Verenigde Staten is ook scherp gereageerd op de aangekondigde importheffingen. De Democraten in de Amerikaans Senaat willen met een wetsvoorstel de nieuwe importheffingen voorkomen omdat ze slecht zijn voor de Amerikaanse economie en de verhoudingen met de Europese bondgenoten. Ook enkele Republikeinse senatoren reageerden kritisch, mede uit vrees voor de gevolgen voor hun economie.

De Republikeinse senator Thom Tillis schrijft op sociale media dat de heffingen slecht zijn voor de VS, voor de economie en voor Amerika's bondgenoten. "Ze zijn geweldig voor Poetin, Xi en andere tegenstanders die graag een verdeelde NAVO zien." Volgens Tillis wordt Trump slecht geadviseerd en ondermijn dit groepje adviseurs de inspanningen die de president heeft gedaan om het militaire bondgenootschap te versterken.

Groenland is onderdeel van het koninkrijk Denemarken, maar Trump heeft al meermaals gezegd dat hij het wil inlijven vanwege de nationale veiligheid van de Verenigde Staten. Het land ligt zeer strategisch tussen Rusland en de Verenigde Staten en hij vindt dat Denemarken te weinig doet aan de bescherming van het land. Trump heeft gezegd dat hij het land wil kopen, maar sluit militaire acties niet uit.