In Portugal zijn zeker vijf mensen om het leven gekomen door storm Kristin die gisteren over het Iberische schiereiland trok. Onder de slachtoffers is volgens lokale media een Nederlandse vrouw van 83. Het ministerie van Buitenlandse Zaken kan dat niet bevestigen omdat er geen consulair hulpverzoek is gedaan door de nabestaanden.

Kristin kwam in de nacht van dinsdag op woensdag aan land aan de westkust van Portugal met windsnelheden tot ruim 175 kilometer per uur. Op een luchtmachtbasis werden windstoten van 178 km/u geregistreerd voordat de meetapparatuur het begaf.

Het gebied rond de stad Leiria, zo'n 150 kilometer ten noorden van Lissabon, werd het zwaarst getroffen. Daar kwamen drie mensen om het leven. De Portugese regering heeft er de noodtoestand uitgeroepen.

Overstromingen

Storm Kristin veroorzaakte enorme schade aan gebouwen, wegen en spoorlijnen. Ook leidde de storm tot overstromingen. Bij een van die overstromingen, in de buurt van Silves, zou de Nederlandse vrouw om het leven zijn gekomen. Haar lichaam werd volgens lokale media gevonden in een auto die in het water was terechtgekomen. Het vijfde slachtoffer kwam om het leven in Vila Franca de Xira.

Door de harde wind waaiden bomen om en braken elektriciteitsleidingen, waardoor meer dan een miljoen huishoudens zonder stroom kwamen te zitten. Bijna de helft had vanochtend nog steeds geen elektriciteit.

De storm is weggetrokken in de richting van Spanje. Ook daar veroorzaakte Kristin door de harde wind in combinatie met sneeuwval ontwrichting in het hele land. Scholen bleven gesloten en ook verschillende wegen en spoorlijnen werden onbegaanbaar. Ook in Spanje kwamen honderdduizenden mensen zonder stroom te zitten.

Om industrie te behouden voor de toekomst moet Nederland scherper kiezen. Met gerichte steun voor veelbelovende groene sectoren, maar ook door te accepteren dat sommige bedrijven hier geen perspectief hebben. Dat schrijft de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) in een ongevraagd advies aan demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei.

"Als je geen keuzes maakt, loop je het risico dat je alles verliest", zegt WKR-lid Henri de Groot. "Daar dienen we Nederland en Europa niet mee. Niet alles kan. Je kunt niet alles in de lucht houden." Zo zijn sommige industrieën in Nederland opgekomen omdat de energie goedkoop was. Dat is niet meer zo, en dat lijkt ook niet meer te veranderen.

De raad adviseert door te gaan met beleid dat bedrijven dwingt te vergroenen. Maar de industrie verdient wel bescherming tegen oneerlijke concurrentie van viezere bedrijven buiten Europa. Ook moeten de stroomkabels en leidingen die bedrijven nodig hebben om groen te werken er wel liggen.

Hulp voor groene koplopers

Veelbelovende sectoren zouden juist hulp moeten krijgen. Bijvoorbeeld door te verplichten dat in producten een aandeel groen staal of hergebruikt plastic zit. Daardoor moeten alle fabrikanten van bijvoorbeeld auto's of verpakkingen wel groene materialen kopen, ook als die nog duurder zijn. Zo ontstaat een markt die staal- en plasticbedrijven helpt om te schakelen. In Brussel wordt al aan zulke regels gewerkt.

Normaal bepaalt de markt welke sectoren en bedrijven het redden. En is het niet de overheid die de 'winnaars' kiest. "Daar moet je inderdaad terughoudend mee zijn", erkent De Groot. Toch zijn er volgens hem soms goede redenen om in te grijpen. "We weten dat innovaties vaak steun nodig hebben om tot stand te komen." Ook zijn sommige producten nu zo goedkoop doordat fabrikanten niet betalen voor de vervuiling.

De Groot benadrukt dat steun alleen zin heeft in sectoren waarin Nederland uitblinkt. Als voorbeeld noemt hij de groene chemie. Dat zijn bedrijven die chemicaliën maken zonder gas of aardolie te gebruiken als grondstof. "De kaarten liggen er voor Nederland daar goed voor", zegt De Groot. "Het heeft geen zin om middelen te stoppen in bedrijven, waar je met een nuchtere analyse ziet dat het alleen maar uitstel oplevert. Maar dat vergt wel politieke moed."

Industrie is een grote uitstoter

Nederland heeft een relatief grote industrie. Een paar basissectoren, die onder meer metaal, kunstmest en chemicaliën maken, gebruiken veel energie. Zij stoten meer dan een vijfde van alle broeikasgassen uit.

De sectoren maken maar een klein deel uit van de economie, maar hebben een belangrijke functie. Ze leveren de bouwstenen voor de rest van de maakindustrie. Het wordt steeds belangrijker gevonden dat Europa die zelf kan maken, aangezien vrije handel niet meer vanzelfsprekend is en de Verenigde Staten en China handel meer en meer als wapen gebruiken.

De afgelopen jaren heeft de Nederlandse industrie het zwaar. Niet alleen verloopt het verduurzamen moeizamer dan gehoopt, maar ook hebben bedrijven last van zware concurrentie. En dan vooral de bedrijven die veel energie gebruiken. Concurrenten buiten Europa hebben vaak lagere energieprijzen en minder regels. Ook wordt er in de chemische en staalsector wereldwijd meer geproduceerd dan de vraag.

Volgens de Wetenschappelijke Klimaatraad is het af en toe nodig om bedrijvigheid die niet rendabel is, toch te behouden. Dit om te zorgen dat Europa onafhankelijk blijft van andere blokken. "In sectoren waar je mogelijk chantabel wordt, moet je het heft in handen nemen", zegt De Groot. "Maar dat is echt iets wat je op Europees niveau moet doen."

Zou je stoppen met werken als je de loterij wint? Een inmiddels 80-jarige man uit het Verenigd Koninkrijk deed dat in ieder geval niet, toen hij in 2010 een miljoenenprijs won. Met omgerekend zo'n 2,8 miljoen euro op de bank, bouwde hij jarenlang aan een gigantisch drugsimperium. Hij is nu veroordeeld tot ruim zestien jaar cel.

Vanuit een huisje pal achter zijn woning in de Britse stad Wigan runde John Eric Spiby de criminele organisatie, met verder zijn zoon (nu 37) en twee anderen. Behalve met grootschalige drugsproductie hielden ze zich bezig met illegale wapenhandel.

Het huisje was volgens de politie een "volledig geïndustrialiseerde drugsfabriek", waarmee het viertal in staat was om tienduizenden tabletten per uur te maken. Die werden vervolgens opgeslagen in een zeecontainer in een dorp verderop. De tabletten namaak-diazepam bevatten de gevaarlijke stof etizolam.

Online chatgroep

De politie kwam de bende op het spoor toen een van hen op een versleuteld online platform onder een schuilnaam handelde in illegale wapens, munitie en verslavende slaap- en kalmeerpillen. Verder zette de criminele organisatie een nepbedrijf op met een website waarop werd geadverteerd met legale spullen als verpakkingsmachines en voedingssupplementen in poedervorm. Zo kon de bende van Spiby doen alsof ze een legaal bedrijf runden.

In het voorjaar van 2022 werden de vier mannen gearresteerd. Tijdens het onderzoek bleek dat de groep een miljoenenomzet draaide. De straatwaarde van de tabletten wordt geschat tussen de 66 en 330 miljoen euro.

'Normaal gesproken met pensioen'

Gisteren oordeelde de rechtbank over Spiby en zijn handlangers. "Ondanks de loterijwinst koos u voor de criminaliteit, in de jaren waarin u normaal gesproken ook van uw pensioen had kunnen genieten", zei de rechter volgens de Britse krant The Guardian. Het is niet duidelijk of de man al een crimineel verleden had voordat hij de loterij won.

Spiby kreeg een celstraf van 16,5 jaar. Zijn zoon kreeg negen jaar opgelegd. Ook de twee andere mannen krijgen celstraffen.

"Deze vier personen toonden totaal geen respect voor mensenlevens of de openbare veiligheid. Het enige waarin zij geïnteresseerd waren, was hun eigen zakken vullen", aldus de politie.