De Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte speelde volgens aanklagers een "cruciale rol" bij de moorden op duizenden mensen tijdens zijn bewind. Dat zeiden aanklagers vandaag op de eerste inleidende zitting bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.

Het ICC onderzoekt of er voldoende bewijs is om een rechtszaak tegen Duterte te beginnen. Hij wordt verdacht van misdaden tegen de menselijkheid vanwege zijn harde aanpak van drugscriminaliteit in de Filipijnen.

Volgens de aanklagers spoorde Duterte politieagenten aan om verdachten zonder proces te doden. Dat zou hij hebben gedaan door angst te zaaien en geld te beloven.

In deze eerste fase presenteren aanklagers hun bewijs. De rechters beslissen later of de zaak tot een strafproces komt. De 80-jarige Duterte was vandaag niet aanwezig in de rechtszaal vanwege gezondheidsproblemen.

Dutertes strijd tegen drugs

"Dutertes zogeheten oorlog tegen drugs leidde tot de dood van duizenden burgers, onder wie veel kinderen", stelde aanklager Mame Niang bij de opening van de zitting. "De heer Duterte moet ter verantwoording worden geroepen en dit moet een strafrechtelijk proces worden."

Hij wordt vervolgd voor 43 moorden die plaatsvonden tussen 2011 en 2019. In de periode van 2016 tot 2022 was hij president van de Filipijnen. Onder zijn bewind werden duizenden drugsdealers en drugsverslaafden gedood, omdat dit volgens hem nodig was in de strijd tegen drugs.

Duterte werd vorig jaar maart gearresteerd en naar Den Haag gebracht. Hij zit in de gevangenis in Scheveningen. Hij ontkent alle beschuldigingen.

De inleidende zittingen duren tot aanstaande vrijdag. Daarna hebben rechters zestig dagen de tijd om te bepalen of er genoeg bewijs is om het tot een zaak te laten komen.

Een man uit het Drentse Nieuw-Weerdingen is veroordeeld voor de oproepen vorig jaar tot 'burgercontroles' op asielzoekers bij de Duitse grens. Jan Huzen krijgt krijgt zes weken gevangenisstraf, waarvan vier voorwaardelijk, omdat hij zich volgens de politierechter in Assen schuldig heeft gemaakt aan opruiing.

Omdat de 54-jarige Huzen twee jaar geleden ook al tot in hoger beroep is veroordeeld voor dat vergrijp, kon de rechter deze keer naar eigen zeggen niets anders doen dan voor een celstraf te kiezen. Eerder kreeg hij nog een taakstraf opgelegd.

Huzen was afgelopen juni de aanvoerder bij acties 's avonds laat bij grensovergangen in Ter Apel en Sellingen, beide in de Groningse gemeente Westerwolde. Tientallen mensen met gele hesjes verzamelden zich daar om auto's te inspecteren op de aanwezigheid van asielzoekers en om "verdachte auto's" te volgen.

Een en ander volgde op een oproep op Facebook die Huzen zegt te hebben geplaatst na berichten dat de Duitse politie met busjes en helikopters asielzoekers over de grens met Nederland zou "dumpen".

'Symbolisch'

Huzen betoogde vandaag in de rechtszaak dat er uiteindelijk maar een beperkt aantal auto's daadwerkelijk is gestopt, dat dat stoppen uitsluitend vrijwillig gebeurde en dat de stoptekens die op krantenfoto's te zien waren, slechts werden gemaakt door een of twee aanwezigen die zich hadden laten opstoken door de pers.

Volgens zijn advocaat ging het in feite om een demonstratie, waarbij de grens als een "symbool" werd gebruikt voor Huzens bezwaren tegen het in zijn ogen veel te lakse Nederlandse asielbeleid. De advocaat trok daarbij een vergelijking met actiegroep Exctintion Rebellion, die snelwegen bezet omdat die symbool staan hun pleidooien voor een veel strikter klimaatbeleid.

De rechter ging niet mee in die redenering: hij wees erop dat iemand simpelweg de grenzen van de vrijheid van meningsuiting over gaat als hij oproept tot het plegen van strafbare feiten. Omdat grenscontroles uitsluitend een bevoegdheid zijn van politie en marechaussee, had Huzen moeten weten dat hij de wet overtrad.

Eerder in de fout

Daarbij speelde voor de politierechter ook een rol dat Huzen op dit punt al twee keer eerder in de fout is gegaan, onder andere toen hij mensen opriep adressen van uit huis geplaatste kinderen van toeslagenouders te leveren, zodat die konden worden "bevrijd".

Tegen Huzen zei hij: "U heeft veel volgers op Facebook, inmiddels 43.000, en u weet wat de risico's zijn. Dat er aan de grens niet daadwerkelijk stafbare pleiten zijn gepleegd doet bij het beoordelen van zo'n oproep niet ter zake; die kinderen zijn destijds ook niet daadwerkelijk 'bevrijd'."

De rechter ging echter niet mee in de eis van de officier van justitie om de Drent ook een verbod te geven op het gebruik van Facebook en van WhatsApp in groepen van meer dan tien personen. "U moet de vrijheid blijven voelen om berichten te plaatsen. Als u zich maar iedere keer realiseert dat dit binnen de grenzen van de wet moet gebeuren."

Op de rechtszaak waren enkele tientallen sympathisanten van Huzen afgekomen om hun steun te betuigen. De uitspraak van de rechter werd één keer onderbroken door een man die riep: "Als alleen de marechaussee mag controleren, waarom doet dit dat dan niet?"

Op het treinstation van de Duitse stad Würzburg heeft een man meerdere Jehova's getuigen geprobeerd aan te vallen met een mes. Dat meldt de politie. Drie mannen raakten lichtgewond bij de schermutseling die daarop volgde, al liep niemand steek- of snijwonden op.

De politie beschouwt de aanval als poging tot moord. De verdachte is een 35-jarige man uit Afghanistan.

De verdachte benaderde vanochtend een stand waar Jehova's getuigen stonden. Hij maakte daarbij plots steekbewegingen naar een 68-jarige man. Ook zou de verdachte een 55-jarige en 51-jarige hebben mishandeld, schrijft de politie. Hoe precies is niet duidelijk.

Omstanders, onder wie een agent in burger, konden de man overmeesteren. De politie onderzoekt de zaak. Ook doen zij een huiszoeking bij de verdachte.

Steekpartij 2021

Het incident doet denken aan een steekpartij in Würzburg in 2021. Toen viel een man met een mes mensen op straat aan. Daarbij vielen drie doden vielen en raakten vijf mensen zwaargewond.

In Duitsland is door dit soort incidenten veel te doen over migratieproblematiek. In september 2024 stelde het land grenscontroles in, in een poging om illegale immigratie terug te dringen.