Bij het woord komeet denken velen meteen aan de komeet van Halley, verreweg de bekendste in het rijk der kometen. Maar eigenlijk heeft juist die komeet de verkeerde naam. Dat betogen althans twee wetenschappers, een Nederlandse sterrenkundige en een Britse historicus.

Ze ontdekten dat niet de 17de-eeuwse wetenschapper Edmund Halley, maar een 11de-eeuwse monnik als eerste beschreef dat de komeet na 76 jaar terugkwam. Deze monnik was Eilmer van Malmesbury, ook bekend als Aethelmaer.

Astronoom Simon Portegies Zwart (Universiteit Leiden) raakte geïntrigeerd door de geschiedenis van de komeet van Halley na een bezoek aan het Tapijt van Bayeux in Frankrijk. Daar is de komeet van Halley prominent op te zien. Hij zocht contact met de Britse historicus Michael Lewis die er veel van weet. Samen doken ze in middeleeuwse manuscripten waarin kometen voorkomen.

Het onderzoek duurde vijf jaar en leverde de nodige verrassingen op, vertelt Portegies Zwart. "Je moet je voorstellen dat de hemel er in de 11de eeuw totaal anders uitzag dan nu. Alleen de helderste sterren zijn tegenwoordig zichtbaar met al het straatlicht. Maar toen was er geen elektrisch licht en zag je iedere nacht de hele sterrenhemel. Als er dan plotseling zo'n komeet voorbijkwam, had dat een enorme impact. En vaak verbonden ze er ook een betekenis aan."

Monniken noteerden de passage van zo'n komeet nauwgezet. "Vaak werden er bepaalde gebeurtenissen aan gekoppeld, zoals de dood van een koning."

Het leidde zelfs tot een vroege vorm van nepnieuws. "Want soms ging er een kardinaal dood, en dan gaven ze die in de kronieken ook maar een komeet mee. Terwijl er in dat jaar helemaal geen komeet te zien was geweest."

Tegenwoordig zijn de banen van alle kometen die op de aarde te zien zijn bekend, maar in de middeleeuwen was dat nog niet zo. Des te opvallender is het dat de Engelse monnik Eilmer van Malmesbury in een kroniek in 1066 schrijft dat hij een komeet voor de tweede keer zag.

"Hij moet een kleine jongen zijn geweest toen hij de komeet van Halley voor het eerst zag, en 76 jaar later herkende hij hem en herinnerde hij zich dat zich allerlei rampspoed had voltrokken die eerste keer: er heerste honger, een koning ging dood, Vikingen vielen Engeland binnen. Hij waarschuwde daarom dat er nu weer zoiets kon gebeuren,"

Raadsel

Hoe de monnik wist dat het 76 jaar later om dezelfde komeet ging? "Dat is een raadsel. Sommige kometen zijn heel herkenbaar, ze hebben bijvoorbeeld twee staarten. Wat het in dit geval precies was, weten we niet. Maar ik herinner me nog hoe ik Halley in 1986 zelf vanaf het schoolplein zag. Het is iedere 76 jaar een indrukwekkende ervaring. "

Portegies Zwart en Lewis schreven hun bevindingen op in een boek, Dorestad and Everything After. Ports, townscapes & travellers in Europe, 800-1100. Daarin staat ook een pleidooi om de komeet van Halley een andere naam te geven.

"Dat is niet heel serieus", erkent de sterrenkundige. "Die naam Halley is zo ingeburgerd, dat je hem nauwelijks kan veranderen, en daarnaast: Halley was wel de eerste die niet alleen de waarnemingen met elkaar in verband bracht, maar ze ook wist te voorspellen. Dus dat is toch een belangrijke stap geweest in de sterrenkunde. En hij heeft natuurlijk nog veel meer gedaan."

De neergestorte Boeing 787 van Air India kampte mogelijk al langere tijd met gebreken. Dat stelt een organisatie die kritisch is op de luchtvaartindustrie op basis van documenten van een klokkenluider.

De organisatie, The Foundation for Aviation Safety, heeft de bevindingen gepresenteerd aan de Amerikaanse Senaat, melden BBC News en Aviation Source News.

In de presentatie stelt de groep dat het toestel al sinds de levering in 2014 kampte met problemen. Volgens het onderzoek had het toestel "in de elfjarige levensduur te kampen met een breed en verwarrend scala aan technische, productie-, kwaliteits- en onderhoudsproblemen". Die zouden meerdere keren hebben geleid tot storingen in de elektrische systemen.

In januari 2022 zou brand zijn uitgebroken in een stroomverdelingspaneel dat elektriciteit van de motor krijgt en verdeelt naar een aantal vliegtuigsystemen. En in april van hetzelfde jaar bleef het toestel tijdelijk aan de grond vanwege een probleem met het indicatiesysteem van het landingsgestel.

260 doden

De Boeing 787 Dreamliner crashte in juni vorig jaar bij het opstijgen in de stad Ahmedabad op weg naar Londen. Bij de ramp kwamen 260 mensen om het leven: 229 van de 230 passagiers, de 12 cabinepersoneelsleden en nog 19 mensen op de grond.

Een eerste onderzoek van de Indiase luchtvaartautoriteiten stelde in juli vast dat de brandstoftoevoer naar de motoren werd afgesloten. Op opnames uit de cockpit is te horen hoe de ene piloot de andere vraagt waarom hij de brandstof heeft afgesloten. "De andere piloot antwoordde dat hij dat niet had gedaan", staat er in het verslag.

Foundation for Aviation Safety stelt dat bij de crash "net als bij de crashes met de 737 MAX-toestellen de piloten de schuld krijgen" en dat er "sprake lijkt te zijn van een doofpotaffaire".

Ontbrekende informatie

Advocaten van de slachtoffers en onafhankelijke luchtvaartexperts stellen tegenover de BBC dat in de voorlopige conclusie van de Indiase luchtvaartautoriteiten belangrijke informatie ontbreekt.

De kritische groep Foundation for Aviation Safety bestaat nog maar kort en is voor een groot deel afhankelijk van donaties. Oprichter is Ed Pierson, die tussen 2008 en 2018 bij Boeing werkte en later uit de school klapte over problemen bij de 773 MAX-toestellen.

Boeing en Air India hebben nog niet gereageerd op de beschuldigingen aan hun adres.

'Latente defecten'

Volgens de organisatie zijn er ook zorgen over andere 787-toestellen. Ze stelt zo'n tweeduizend meldingen van problemen in de VS, Canada en Australië te hebben onderzocht. Daaruit zou blijken dat er onder meer waterlekken waren. Boeing stelt dat de 787 een veilig vliegtuig is. Voor het ongeluk in Ahmedabad waren er ruim tien jaar geen dodelijke ongevallen.

Maar Foundation for Aviation Safety stelt dat er ook sprake kan zijn van "latente defecten die jarenlang over het hoofd gezien kunnen worden" totdat er iets gebeurt, waardoor "probleem op probleem ontstaat en een ramp kan gebeuren".

Het Europees Parlement wil dat de rechters van het Europees Hof zich uitspreken over het Mercosur-handelsverdag, voordat het wordt ingevoerd. Daarover heeft het Europees Parlement vandaag gestemd. Het verdrag moet de handel tussen de EU en vier Zuid-Amerikaanse landen stimuleren, maar zou ingaan tegen de belangen van Europese boeren.

Door de rechters te vragen nog eens te kijken naar de inhoud van het akkoord, loopt de invoering mogelijk grote vertraging op. Een woordvoerder van het Europees Hof liet eerder weten dat invoering in principe niet mogelijk is, zolang de rechter naar het verdrag kijkt. Dat duurt al snel een à twee jaar.

De stemming is een tegenvaller voor de Europese Commissie. Volgens de Commissie is het verdrag essentieel om minder afhankelijk te worden van grootmachten als China en de Verenigde Staten.

Graadmeter

De vraag is nu of de Europese Commissie de deal alsnog snel wil invoeren, in afwachting van het advies van de rechter. Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie bestaat die mogelijkheid wel degelijk. Daarmee zou de Commissie wel tegen de wens van het Parlement ingaan.

De Europese Commissie laat in een eerste reactie weten de beslissing van het Parlement zeer te betreuren. De Commissie wil nu eerst in gesprek met Europarlementariërs en met de lidstaten, voordat ze een beslissing neemt over hoe verder te gaan met het verdrag.

De stemming van vandaag betekent niet dat het Parlement ook definitief tegen het verdrag is. Daarover zou over een paar maanden pas gestemd worden. Die stemming wordt nu uitgesteld tot na het advies van de rechter. De uitslag van vandaag wordt wel als graadmeter gezien voor de steun die er in het Parlement is voor het verdrag.

Vorige week stemde een meerderheid van de EU-landen voor het verdrag. Frankrijk, Polen, Hongarije, Ierland en Oostenrijk waren tegen. Zij bleven erbij dat de deal slecht is voor de concurrentiepositie van hun boeren.

'EU zet zichzelf buitenspel'

Het Mercosur-akkoord moet de handel tussen de EU en Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay stimuleren door importheffingen te verlagen en procedures te versimpelen. Daardoor kan de EU straks producten zoals auto's, medicijnen en textiel makkelijker exporteren. Andersom kan de EU goedkoper soja, rundvlees en suiker importeren. Daarnaast beschikken de Zuid-Amerikaanse landen over belangrijke grondstoffen.

Commissievoorzitter Von der Leyen noemde de deal gisteren in Davos nog "een sterke boodschap aan de wereld". Afgelopen zaterdag was Von der Leyen al in Paraguay om de deal feestelijk te ondertekenen. De EU hoopt op korte termijn ook handelsakkoorden met andere landen te sluiten, zoals India en de Verenigde Arabische Emiraten.

De Duitse bondskanselier Merz noemt de beslissing van het Parlement "betreurenswaardig". Volgens Merz getuigt het besluit van een "verkeerde inschatting van de geopolitieke situatie". Hij zegt dat er niet meer moet worden uitgesteld en dat verdrag voorlopig ingevoerd moet worden.

BBB-Europarlementariër Jessika van Leeuwen is tevreden met de uitkomst en noemt het "noodzakelijk" dat het Hof naar het akkoord kijkt. Europarlementariër Bart Groothuis (VVD) baalt van de uitslag van de stemming. "Europa zet zichzelf buitenspel. De wereld kijkt mee hoe Europa zichzelf isoleert op basis van onjuiste informatie en bangmakerij."