De topmannen van vervoersbedrijven Keolis en Transdev gaan door het stof vanwege de problemen met het busvervoer in de provincie Utrecht. Bijna twee maanden na het doorvoeren van veranderingen in het busvervoer vallen er nog altijd veel bussen uit en worden reizigers in het ongewisse gelaten. De bedrijven hopen de problemen snel op te lossen.

Vervoerder Transdev nam in december in en rond de stad Utrecht het busvervoer over van Qbuzz. In de oostelijke en westelijke helft van de provincie bleef hetzelfde bedrijf rijden (Keolis), maar sinds het nieuwe busvervoer zijn er veel nieuwe mensen aan het werk en rijden er veel nieuwe bussen.

Sindsdien kampen de bedrijven met opstartproblemen. Bussen lopen forse vertragingen op, chauffeurs kunnen hun bus niet vinden en ritten vallen uit. Een meldpunt van GroenLinks-PvdA in de gemeente Utrecht over de problemen kreeg meer dan duizend meldingen.

Vertrouwen kwijt

"We willen echt onze excuses aanbieden aan de reizigers en het personeel", zegt directeur Marthijn Graafland van Keolis tegen RTV Utrecht. "We laten ze letterlijk en figuurlijk in de kou staan. Dat is uiteraard totaal niet wat we bedacht hadden toen we hier op 14 december vrolijk stonden. Dat stelt onszelf echt teleur."

"Er zijn heel veel dingen die fout zijn gegaan, en heel veel dingen zijn zich op gaan stapelen", zegt algemeen directeur Manu Lageirse van Transdev. Hij verwacht dat de dienstregeling op korte termijn wel betrouwbaarder wordt.

Zo heeft Transdev deze week al een wijziging doorgevoerd aan de roosters, en dat gebeurt volgende maand nog eens. "Dat zou robuustheid moeten geven", aldus de topman.

Lageirse zegt dat de problemen ook niet te lang mogen duren, omdat reizigers en chauffeurs het vertrouwen verliezen, of al kwijt zijn. "In de loop van de dag valt het kaartenhuisje soms in elkaar op bepaalde lijnen. Dat kan niet."

Oude dieselbussen

Ook bij Keolis wordt hard gewerkt aan het oplossen van de problemen, zegt directeur Graafland. "Vanaf morgen hebben we zeven oude dieselbussen die erbij komen. Omdat we zien dat we toch nog een aantal bussen langs de kant hebben staan met schades etcetera."

Ook bij Keolis gaan de roosters en diensten op de schop. De vervoerder hoopt snel genoeg mensen te hebben. "Betrouwbaarheid is onze prioriteit, en zoals het er nu naar uitziet, gaan we vanaf april gewoon leveren."

Lageirse van Transdev zegt dat reizigers ook veel eerder moeten weten waar ze aan toe zijn. Het bedrijf heeft vijftien mensen extra ingezet voor de informatievoorziening, zodat reizigers eerder horen dat de bus niet komt. "Niets is erger dan je bus niet te zien komen, op het moment dat hij er moet zijn."

De vervoerders zijn nog met de provincie in gesprek over compensatie voor reizigers.

Opnieuw ligt de politie onder vuur na beelden op sociale media waarin fors geweld wordt gebruikt. Twee weken geleden ontstond ophef over een schoppende agent in Utrecht, nu zijn er beelden uit dezelfde stad opgedoken van de mobiele eenheid die hardhandig optreedt tegen voetbalsupporters. Ging ook dit laatste politieoptreden in Utrecht te ver? En hoe wordt dat beoordeeld?

Die vragen dienen zich aan, nadat de ME gisteren had ingegrepen na de voetbalwedstrijd tussen FC Utrecht en Feyenoord. Supporters van de Rotterdamse club werden met pepperspray en wapenstokken in de bus naar huis gedirigeerd.

Feyenoord zei gisteren na het zien van de video's dat het de autoriteiten in Utrecht gaat vragen om opheldering. De club wil geen "voorbarige definitieve conclusies" trekken, "maar uit op sociale media geplaatste beelden en uit verhalen van ooggetuigen komt sterk het beeld naar voren dat er door een deel van de politie onnodig zeer hardhandig is opgetreden", schrijft de clubleiding in een verklaring. De supportersvereniging van Feyenoord noemt het politieoptreden "buitensporig en onvoldoende de-escalerend".

Volgens de politie werd er ingegrepen door de ME omdat supporters van Feyenoord en FC Utrecht de confrontatie met elkaar zochten. Er werden auto's van uitsupporters bekogeld, waarna een vechtpartij ontstond. Een grote groep supporters van Feyenoord die al in bussen zat, stapte weer uit en probeerde volgens de politie door een hek te breken. Toen zij weigerden terug naar hun bussen te gaan, gebruikte de ME geweld.

Commissie toetst geweld

De manier waarop dat is gegaan, zal volgens de politie worden geëvalueerd. Daarbij worden ook de beelden van de inzet van de wapenstok en pepperspray bestudeerd.

Als politiemensen geweld gebruiken, moeten ze dat altijd verantwoorden. De politie stelt dat verloopt volgens een 'zorgvuldig beoordelingsproces' binnen de organisatie. Gebruik van geweld moet worden gemeld bij de hulpofficier van justitie, die vervolgens bepaalt of het geweld nader moet worden onderzocht door een zogeheten 'commissie geweldsaanwending'.

In die commissie zitten verschillende experts van de eigen eenheid en één onafhankelijke burger, die op voordracht van de politie wordt benoemd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Uiteindelijk velt de hoogste politiebaas van de betreffende eenheid een oordeel.

Niet onafhankelijk

Deze procedure leidt tot kritiek van Control Alt Delete, een organisatie die zich onder andere inzet tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld. Volgens Jaïr Schalkwijk van Control Alt Delete is de commissie die de inzet van geweld beoordeelt niet onafhankelijk. "Het is een volledig interne aangelegenheid, waarvan de resultaten meestal niet naar buiten komen. Het is goed dat ze het onderzoeken, maar onafhankelijk toezicht zou beter zijn."

Twee weken geleden was er ook een incident in Utrecht waarbij een agent geweld gebruikte bij een aanhouding bij winkelcentrum Hoog Catharijne. Onderzoek door de geweldscommissie wees later uit dat de politieman te ver is gegaan.

Hoewel er dus regelmatig ophef ontstaat over stevig politieoptreden, blijkt uit cijfers dat de Nederlandse politie relatief weinig geweld gebruikt. Wel neemt het aantal klachten daarover toe. In 2024 kreeg de politie zo'n 900 klachten over geweld, die in 300 gevallen (deels) gegrond werden verklaard.

Frustrerend

Nine Kooiman van de Nederlandse Politiebond noemt het frustrerend dat in de video's die rondgaan op sociale media telkens maar een deel van de situatie te zien is. "Inzet van pepperspray om mensen op afstand te houden doe je niet zomaar als politie. En geen enkele politiemedewerker wordt wakker en denkt: ik wil vandaag geweld inzetten."

Volgens haar past de ME pas geweld toe als er niet naar een bevel geluisterd wordt. "Je kunt niet bij iedereen afzonderlijk in de groep checken of iedereen een bevel gehoord heeft. Er wordt dus tegen de groep geacteerd."

De politiebondvoorzitter zegt zelf niet te kunnen beoordelen of het goed is gegaan bij stadion Galgenwaard. "Maar geweld ziet er nooit goed uit. Ik zie niet iets ongehoords gebeuren vanuit de ME. Maar laat de commissie daar goed naar kijken en in de tussentijd staan we achter onze mensen."

Keir Starmer zit in het nauw. De Britse premier krijgt kritiek van alle kanten en volgens de Britse pers is het niet de vraag óf, maar wanneer Starmer Downing Street 10 verlaat. Uit de laatste documenten uit de Epstein-files blijkt dat Peter Mandelson nauwe banden had met Epstein. En Starmer benoemde juist Mandelson tot ambassadeur in de VS.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Correspondent Arjen van der Horst leest in podcast De Dag voor uit de e-mails die Epstein en Mandelson met elkaar uitwisselden. De twee bespraken de politiek en Mandelson lichtte Epstein vroeger dan toegestaan in over grote politieke beslissingen. De vraag in het Verenigd Koninkrijk is nu: hoeveel wist premier Starmer over deze nauwe vriendschap toen hij Mandelson naar Washington stuurde?

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: IJsbrand Terpstra