De ontvoering van Nicolas Maduro is voor veel mensen een verrassing. Maandenlang betwijfelden deskundigen dat president Trump opdracht zou geven tot militaire actie op Venezolaans grondgebied.

Maar een terugblik op de afgelopen twaalf maanden laat een duidelijk beeld zien. Maduro moest van de regering-Trump weg. Als dat niet vrijwillig ging, zou hij ten val worden gebracht.

Het plan gaat in werking op dag 1 van Trumps tweede termijn. Op 20 januari ondertekent hij een decreet waarbij criminele organisaties zoals drugskartels als "buitenlandse terroristische organisaties" kunnen worden aangemerkt.

Militaire opbouw

De volgende stap volgt een maand later, op 20 februari. De VS zet acht Latijns-Amerikaanse groeperingen en kartels op de terrorismelijst, waaronder de Venezolaanse straatbende Tren de Aragua. Dat is een curieuze stap, want Tren de Aragua wordt niet genoemd in de Amerikaanse aanklacht tegen Maduro uit 2020.

Toch blijven de Amerikanen Maduro beschuldigen van samenwerking met Tren de Aragua om drugs de VS binnen te smokkelen. Dat gaat ook door nadat de beschuldiging wordt tegengesproken in Amerikaanse inlichtingenrapporten.

De Amerikaanse juridische stappen tegen het Maduro-regime begonnen tijdens de eerste termijn van Donald Trump. Toen diende het ministerie van Justitie een aanklacht in, vergezeld van deze foto's:

Terwijl de juridische stappen tegen Maduro en zijn regime zich opstapelen, begint Washington met een militaire opbouw voor de kust van Venezuela. In augustus komen daar drie raketjagers aan, snel gevolgd door meer oorlogsschepen met aan boord 6000 troepen en gevechtsvliegtuigen. Ook worden in Puerto Rico F-35 toestellen gestationeerd, die volgens sommige bronnen betrokken waren bij de aanval vanochtend.

De enorme opbouw in de Cariben bereikt in december een hoogtepunt als het grootste vliegdekschip ter wereld, de Gerald R. Ford, er aankomt.

Eerder hebben we deze video gepubliceerd om de militaire opbouw uit te leggen:

Aanvallen op 'drugsboten'

Drie maanden eerder begint de tot nu toe dodelijkste fase van de campagne tegen Maduro. Begin september valt de marine een boot aan die volgens Trump illegale drugs verscheept naar de VS. De elf opvarenden worden gedood. Trump zegt dat het leden zijn van Tren de Aragua.

De aanvallen op kleine boten in de Caribische Zee en de oostelijke Stille Oceaan gaan daarna door. De afgelopen week zijn er nog vier aanvallen geweest. In totaal zijn 36 boten gebombardeerd en minstens 115 mensen gedood.

Begin oktober gaat Trump ook door op het juridische pad. Hij schrijft een memo waarin staat dat leden van drugskartels "onwettige strijders" zijn en dat de VS met hen in een "gewapend conflict" is beland. Tot dan zijn die termen uitsluitend gebruikt voor groepen als Al Qaida. Experts denken dat Washington ze nu op kartels plakt als juridische rechtvaardiging om ze militair aan te vallen.

Dat blijkt een veelbetekenende stap, want de Amerikaanse acties tegen Maduro en zijn regering worden vanaf dat moment veel gerichter. Trump zegt een paar weken later dat hij de CIA opdracht heeft gegeven om geheime operaties uit te voeren op Venezolaans grondgebied. In november plaatst de Amerikaanse regering Cartel de los Soles op de terrorismelijst en stelt dat Nicolas Maduro daar leiding aan geeft. Deskundigen zeggen dat dat kartel een fictie is en dat er geen bewijs bestaat voor rechtstreekse betrokkenheid van Maduro bij de internationale drugshandel.

'Ultimatum om te vertrekken'

Eind november volgt het bericht dat Trump met Maduro heeft gebeld. Volgens New York Times geeft Trump hem een keuze: verlaat het land, of je wordt verwijderd. Trump suggereert in de media dat Venezuela het conflict vreedzaam kan oplossen door Maduro af te zetten. Een paar dagen later reageert Maduro strijdlustig. Hij verwerpt het idee dat hij "de vrijheid van een slaaf" zou accepteren.

Daarna begint het economisch afknijpen van het Maduro-regime, met de inname van olietankers en het uitroepen van een zeeblokkade. Het legt de olie-export van het land lam. Rusland en China reageren boos, maar de VS zet door. Trump zegt dat de acties gericht zijn tegen schaduwvlootschepen die Maduro aan geld helpen om drugshandel en andere misdaden te kunnen uitvoeren. Wat de reden ook is, de druk op het lands belangrijkste inkomstenbron is groot.

Mysterieuze aanval

En dan komt 29 december. Trump zegt tegen verslaggevers dat de VS een aanval heeft uitgevoerd tegen een installatie waar drugs op boten worden geladen. Hij toont geen bewijs. Venezuela ontkent. Zo blijft het gissen of het incident echt heeft plaatsgevonden. Maar de ontvoering van Maduro laat geen twijfel over waar Washington een jaar lang naartoe heeft toegewerkt. Regime change in Venezuela is een stuk dichterbij gekomen.

De eindejaarsstunt van de Friese oudejaarsvereniging Geitefok witte-sik uit Haskerhorne heeft een onverwacht staartje gekregen. De drie plaatsnaamborden van Haskerhorne die de vereniging eind vorig jaar in Moerdijk plaatste zijn verdwenen. Gestolen, schrijft Omroep Brabant.

De vereniging probeert elk jaar rond oud en nieuw een stunt uit te halen. Dit keer werden vlak voor de jaarwisseling de plaatsnaamborden van het Brabantse dorp Moerdijk meegenomen naar Friesland.

De drie borden werden omgewisseld met die van Haskerhorne, die in Moerdijk achterbleven.

Hart onder de riem

De stunt was bedoeld om de bewoners van Moerdijk een hart onder de riem te steken, zei Evert van der Wiel van de oudejaarsvereniging. "Toen we het nieuws hoorden dat het dorp waarschijnlijk gaat verdwijnen voor industrie, raakte dat ons", zei hij.

Op nieuwjaarsdag organiseerde de vereniging in Haskerhorne een borrel, waarbij de drie borden met Moerdijk erop centraal stonden. Het was de bedoeling dat de borden vandaag zouden worden teruggebracht naar Brabant om ze weer om te wisselen.

Gezien het barre weer besloot De Geitefok de tocht naar Brabant vandaag uit te stellen. Maar het omwisselen zou toch al niet lukken, want de drie Friese borden in Moerdijk blijken al tijdens de jaarwisseling te zijn verdwenen.

600 euro per bord

Voor Van der Wiel zijn de druiven zuur "Als de borden niet terugkomen moet we zelf nieuwe gemeenteborden laten maken", laat hij weten. "Dat kost al gauw 600 euro per bord."

Toch is er ook goed nieuws. Zo dook één van de drie plaatsnaamborden van Haskerhorne gisteren plotseling weer op in Moerdijk. Mogelijk omdat er op de Facebookpagina Moerdijk dorp een oproep staat om de borden terug te bezorgen. "Deze diefstal is niet in de geest zoals de stunt bedoeld is", staat op de pagina.

President Trump heeft in een interview met de tv-zender Fox News gezegd dat hij de Amerikaanse aanvallen in Venezuela en de kidnapping van president Maduro en zijn vrouw in zijn buitenverblijf in Mar-a-Largo heeft gevolgd. Ze zijn per helikopter aan boord van het Amerikaanse oorlogsschip Iwo Jima gebracht. Bij de aanvallen zijn volgens Trump aan Amerikaanse kant geen doden gevallen, wel een paar gewonden.

Volgens de partij van Maduro waren hij en zijn vrouw in hun huis op de militaire basis Fort Tiuna in de hoofdstad Caracas, toen zij door de Amerikaanse commando's werden meegenomen. Op die basis zit ook het Venezolaanse ministerie voor Defensie en het commandocentrum van het Venezolaanse leger.

De Amerikanen willen Maduro in New York vervolgen, onder meer voor drugssmokkel en drugsterrorisme. Fox News zegt dat hij mogelijk maandag al wordt voorgeleid.

Olie

Bewijs dat Maduro bij drugscriminaliteit betrokken was, is nog niet geleverd. Critici zeggen dat het Trump onder meer om toegang tot de Venezolaanse olie te doen is.

Dat lijkt inderdaad het geval: Trump zei tegen Fox News dat de VS weer een grote rol gaat spelen in de Venezolaanse olie-industrie. "Wij hebben de beste oliemaatschappijen van de wereld, de grootste, en we gaan daar een heel grote rol in spelen".

China is een grote afnemer van Venezolaanse olie. Dat blijft zo, als het aan Trump ligt. "China zal geen moeite met deze operatie hebben, ze krijgen hun olie."

Energie-expert Lucia van Geuns van het Centrum voor Strategische Studies (HCSS) in Den Haag

"Dit past helemaal in de national security strategy van de VS waarin Zuid- en Midden-Amerika als achtertuin van VS worden gezien. Het verhaal van de drugshandel is ongeloofwaardig, er zijn andere landen waar dat veel meer voor speelt. De VS is uit op een regime change, wil een rechtser regime.

Veel olievelden in Venezuela liggen stil. Het staatsoliebedrijf is ge-mismanaged al sinds Chavez; er was een brain drain. Chevron is het enige buitenlandse bedrijf dat er nu mag produceren, 150.000 vaten per dag.

De reserves aan zware olie in Venezuela zouden een goede aanvulling zijn op de oliewinning in de VS, die produceert vooral lichte olie. Maar het kan nog wel even duren voordat de productie weer kan worden opgeschroefd door het gebrek aan faciliteiten en vakmensen."

De Venezolaanse oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado reageert opgetogen op de gebeurtenissen in haar land. "Venezolanen, de tijd van vrijheid is gekomen!", schrijft ze. "Nicolás Maduro staat vanaf vandaag terecht voor de misdaden die hij heeft begaan. Omdat hij weigerde te onderhandelen, is de VS zijn belofte nagekomen om de wet te handhaven.

Ze wil dat Edmundo Gonzalez Urrutia als president wordt geïnstalleerd. Volgens internationale waarnemers won hij in 2024 de verkiezingen. Toch riep de kiescommissie Maduro tot winnaar uit. Ook internationale mensenrechtenorganisaties en het Europees Parlement erkenden de uitslag niet.

Machado zei verder dat de politieke gevangenen vrij moeten komen en de gevluchte Venezolanen naar huis kunnen terugkeren.

In meerdere landen gingen Venezolanen de straat op om hun blijdschap over het verdwijnen van Maduro te uiten. IIn de Venezolaanse deelstaat Monagas betuigden aanhangers juist steun aan hun leider:

Kritiek Moskou

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou noemt de Amerikaanse acties "een daad van gewapende agressie" en zegt dat Rusland solidair blijft met het Venezolaanse volk en de regering. Gevraagd naar de kritiek op het Amerikaanse optreden zei Trump dat die van "slappe, domme mensen" afkomstig is.

Secretaris-generaal van de VN Guterres is "zeer verontrust" over het Amerikaanse optreden en de kidnapping van Maduro. Ook spreekt hij van een "gevaarlijk precedent". Hij laat weten dat iedereen het internationaal recht moet respecteren.

Ook EU-voorzitter Ursula von der Leyen heeft gereageerd op de Amerikaanse aanval op Venezuela: zij gaf een neutrale reactie. "Wij staan achter het Venezolaanse volk en steunen een vreedzame en democratische transitie. Elke oplossing moet het internationaal recht en het VN-Handvest respecteren", schrijft ze op X.

Vicepresident Rodriguez

De Venezolaanse vicepresident Delcy Rodriguez is volgen vier bronnen van persbureau Reuters in Rusland. Zij is na de ontvoering van president Maduro door de Amerikanen de hoogste politieke leider van het land. Rusland ontkent dat zij in Moskou is.

Als zij wel in Moskou is, betekent dat dat zij niet of moeilijk leiding kan geven aan de Venezolaanse regering. Vanmorgen las ze nog een verklaring voor op de Venezolaanse staatstelevisie. Daarbij was alleen haar stem te horen. Ze eiste bewijs van de Amerikanen dat Maduro en zijn vrouw Cilia nog in leven zijn. Haar broer, Jorge Rodriguez, is voorzitter van het parlement. Hij is volgens bronnen van Reuters wel in Caracas, de hoofdstad van Venezuela.