Overstromingen hebben aan meer dan 200 mensen het leven gekost in het zuiden van Afrika. Zuid-Afrika, Mozambique, Zimbabwe en Madagaskar worden sinds het einde van 2025 al geteisterd door zware regenval.

De Mozambikaanse autoriteiten melden dat 103 mensen zijn omgekomen door de gevolgen van het extreme weer. Onder meer door elektrocutie door blikseminslag, verdrinking, instortende infrastructuur en cholera.

Volgens het VN Wereldvoedselprogramma zijn de zwaarste overstromingen in het midden en zuiden van het land, meer dan 200.000 mensen zijn daar getroffen. Ook zijn duizenden huizen beschadigd geraakt en dreigen tienduizenden mensen te moeten worden geëvacueerd.

Zimbabwe telt zeventig doden, meer dan duizend huizen zijn verwoest en meerdere bruggen en wegen zijn weggespoeld. In Madagaskar zijn elf mensen om het leven gekomen als gevolg van overstromingen.

In Zuid-Afrika hebben zeker dertig mensen hun leven verloren in het noorden van het land. Ook zijn zeker duizend huizen beschadigd. Toeristen en medewerkers van het wereldberoemde Krugerpark moesten afgelopen week per helikopter geëvacueerd worden uit ondergelopen kampgebieden. In totaal moesten 600 toeristen en medewerkers geëvacueerd worden. Het park is nu gesloten voor bezoekers.

Zij zijn naar hoger gelegen gebieden in het park gebracht, vertelt een woordvoerder van het park tegen het persbureau AP. Op andere plekken heeft het Zuid-Afrikaanse leger mensen van daken of uit bomen gered met helikopters.

Cyril Ramaphosa, de Zuid-Afrikaanse president, heeft het rampgebied donderdag bezocht en zei tegen verslaggevers dat de regio rond 400 millimeter aan regen heeft gehad binnen enkele dagen.

Meer regen

Verschillende weerdiensten waarschuwen voor nog meer noodweer in de regio. Zo heeft de Zuid-Afrikaanse weerdienst voor het eerst in vier jaar het hoogste waarschuwingsniveau afgegeven. Volgens het FEWS, het Amerikaanse waarschuwingssysteem voor hongersnood, ontstaat de hevige regen door het weerfenomeen La Ninã.

Al sinds 5 januari krijgen mensen in delen van Amersfoort en omgeving het advies kraanwater drie minuten te koken voor ze het drinken. Dat advies is een paar keer verlengd omdat de enterokokkenbacterie blijft opduiken bij metingen. Waarom kost het zoveel tijd om het euvel op te lossen?

In Amersfoort zijn inwoners er behoorlijk klaar mee. In de kerstvakantie was er ook al een enterokokkenprobleem in een klein deel van de stad. Toen duurde het zes dagen. Deze keer zijn ze al elf dagen druk in de weer met pannetjes water en is het getroffen gebied veel groter. En het einde is nog niet in zicht. Pas als de bacterie na meerdere tests niet meer wordt gevonden vervalt het kookadvies, zegt waterbedrijf Vitens.

Vitens zegt er alles aan te doen om de bacterie uit het water te krijgen. Afgelopen weekend werd een plek ontdekt waar de enterokokken mogelijk vandaan kwamen, een voorraadkelder voor water in Amersfoort. Die werd leeggepompt, schoongemaakt en buiten gebruik gesteld, maar toch blijft de bacterie elders opduiken bij het testen.

'Weerbarstige bacterie'

"Het is een erg weerbarstige bacterie die heel lastig uit het leidingnetwerk verdwijnt ", zegt een woordvoerder van Vitens. "We spuien en sluiten schone secties van leidingnetwerk af om er zeker van te zijn dat de bacterie zich niet kan verspreiden."

Bewoner Maarten Bouterse heeft inmiddels een vaste routine met pannen en waterflessen:

Intussen wordt er continu getest, maar daar gaat wel tijd overheen. "Enterokokken groeien langzaam. Pas na twee dagen kun je een betrouwbare telling doen", meldt Vitens op de website, en dan zijn er ook nog eens meerdere 'schone' resultaten nodig voordat het sein veilig mag worden gegeven. Op 20 januari komt het bedrijf met een update.

Bij sommigen rijst inmiddels de vraag of ze hun water wel moeten blijven koken. De enterokokkenbacterie komt van nature in de darmen voor en is ongevaarlijk voor gezonde mensen. Toch wél doen, adviseert Roberta Hofman, onderzoeker waterbehandeling bij wateronderzoeksinstituut KWR.

Het gaat namelijk niet alleen om de enterokokken. Er wordt doorgaans gemeten op twee bacteriën, de enterokok en de E.coli, omdat die veelvuldig voorkomen en makkelijk te vinden zijn. "Als die er zijn, zul je ze gegarandeerd vinden", zegt Hofman. "En als je die vindt, is er een risico dat er ook gevaarlijkere bacteriën aanwezig zijn, waar je wel ziek van kan worden."

Zwembad vol

Daarom zijn de normen in Nederland heel streng. "Als het gaat om die echt ziekmakende bacteriën, dan is daar de regel voor dat maar één op de tienduizend mensen daar ziek door zou mogen worden. Dat betekent dat er in een zwembad vol drinkwater één of twee van die ziekmakende bacteriën mogen rondzwemmen. Dat kun je niet eens meer meten."

Daarom wordt er dus gemeten op zogenaamde indicatorbacteriën zoals de enterokok. De norm daarvan is dat op 100 milliliter water er nul in mogen zitten.

Zelfs van die enterokokken kan iemand met een zwakke gezondheid toch last hebben. "Dat wil je voorkomen. Je wilt niet dat iemand heel ziek wordt en mensen daardoor het drinkwater niet meer vertrouwen", merkt de onderzoeker op, die het water zelf ook zou koken. "Maar alleen het water dat je drinkt, of waar je je tanden mee poetst. Het water voor de bonen kookt sowieso al langer dan drie minuten en douchen is natuurlijk ook geen probleem."

Dan maar mineraalwater?

Ze snapt wel dat het Vitens tijd kost om van de bacterie af te komen. "Als je bij het testen één keer geen bacterie vindt, wil je het voor morgen en overmorgen ook wel zeker weten. Dan ben je zo een aantal dagen verder."

Bovendien is Vitens nog op zoek naar de bron van de besmetting. "Ze hebben een paar keer die bacterie aangetroffen. Dan moet je toch gaan zoeken naar de oorzaak, en kijken of je het opgelost kunt krijgen."

Is het voor de gedupeerde huishoudens intussen niet een idee om mineraalwater te gaan gebruiken? Nee, zegt Hofman. "Het is veel duurder, het heeft een veel hogere milieu-impact en als je kijkt naar de kwaliteit: drinkwater wordt veel strenger gecontroleerd dan mineraalwater. Ik zou het niet doen, tenzij je echt niet in de gelegenheid bent om het water te koken."

De Ugandese oppositieleider Bobi Wine is met geweld uit zijn woning gehaald en met een legerhelikopter naar een onbekende locatie gebracht. Dat heeft zijn partij bekendgemaakt. Wine deed mee aan de presidentsverkiezingen die gisteren plaatsvonden. Hij was de grootste uitdager van de huidige president Museveni.

Volgens Wines partij NUP hebben de autoriteiten tijdens de verkiezingen de elektriciteitskabels naar zijn woning afgesneden en probeerden agenten met geweld in te breken. De woning van Wine in de hoofdstad Kampala werd gisteren door het leger en de politie omsingeld, waardoor de presidentskandidaat onder huisarrest werd geplaatst, meldde NUP eerder.

Het leger en de regering hebben nog geen commentaar gegeven, meldt persbureau Reuters.

Gisteren werden de presidentsverkiezingen in Uganda gehouden. Museveni lijkt de grote winnaar te worden, blijkt uit de voorlopige uitslagen. Hij zou volgens de kiescommissie ruim 74 procent van de stemmen hebben, terwijl Wine achterblijft met 23 procent. De 81-jarige Museveni regeert het land al veertig jaar en wil zijn bewind verlengen.

Gisteren zei de huidige president dat hij verwachtte de verkiezingen met 80 procent van de stemmen te zullen winnen "mits er niet wordt gefraudeerd". Wine, een voormalige popster, riep zijn aanhangers op om de aangekondigde "nep-uitslagen" te negeren en de straat op te gaan. Volgens hem is er gefraudeerd met de uitslagen. De populaire oppositieleider heeft een grote aanhang onder jongeren.

De autoriteiten blokkeerden voorafgaand aan de verkiezingen het internet om het verspreiden van "desinformatie" te voorkomen. Volgens de oppositie werd dat gedaan zodat de wereld zo min mogelijk meekrijgt van de vermeende verkiezingsfraude en de onderdrukking van tegenstanders.

Partijleden gedood

Een prominent partijgenoot van de 43-jarige Wine vertelde aan Reuters dat tien partijleden in zijn woning in Butambala door de autoriteiten zijn gedood. Volgens Muwanga Kivumbi gebeurde dat toen honderden aanhangers bij zijn woning op de uitslagen zaten te wachten. Hij sprak van een bloedbad.

Een woordvoerder van de lokale politie zei dat bewapende oppositieleden een lokaal telbureau en een politiebureau hadden aangevallen en dat er 25 mensen zijn opgepakt. Volgens de woordvoerder schoot de politie uit zelfverdediging.