Het medicijn lecanemab tegen beginnende alzheimer werkt niet goed genoeg voor patiënten, concludeert het Zorginstituut. Mensen met de ziekte van Alzheimer gaan ondanks het gebruik van het medicijn nog steeds achteruit, terwijl er risico is op ernstige bijwerkingen.

Het Zorginstituut adviseert de minister van Volksgezondheid om lecanemab niet te vergoeden uit het basispakket. Vorig jaar gaf de Europese Commissie toestemming voor de handel in lecanemab in de Europese Unie.

Klein effect

Uit onderzoek blijkt dat het medicijn maar een klein effect heeft op de ziekte. Zelfs zo klein dat patiënten amper verschil merken na een behandeling. Daar komt bij dat een behandeling met lecanemab als zeer zwaar wordt ervaren, onder meer omdat er vele bezoeken aan het ziekenhuis voor nodig zijn. Ook komen maar weinig patiënten in aanmerking voor het medicijn.

In Nederland krijgt zo'n een op de vijf mensen in Nederland dementie. De ziekte van Alzheimer is daarvan de meest voorkomende vorm. Ongeveer 217.000 Nederlanders hebben deze ongeneeslijke hersenziekte waarbij mensen informatie niet meer goed kunnen verwerken.

De oorzaken van alzheimer zijn nog niet helemaal duidelijk, maar wel bekend is dat patiënten eiwitophopingen hebben in de hersenen. Lecanemab hecht zich aan deze eiwitten, waardoor het lichaam ze gaat opruimen.

'Grote teleurstelling'

Voor bestuursvoorzitter Mark Janssen van het Zorginstituut is het een domper dat het medicijn niet goed werkt. "Het is voor patiënten en hun dierbaren een grote teleurstelling dat dit medicijn geen doorbraak is. Het is te hopen dat die doorbraak er wel komt in de komende jaren. Want er zijn meer medicijnen voor alzheimer in ontwikkeling."

In de bergen van de Amerikaanse staat Californië proberen reddingswerkers zes skiërs te bereiken die in onherbergzaam gebied verblijven nadat zij werden meegesleurd door een lawine. Tien andere skiërs worden nog vermist. De hulpdiensten zoeken onder zware weersomstandigheden verder naar de groep.

De zes skiërs staan in contact met de autoriteiten via hun noodsignaalzenders, waarmee ze sms-berichten kunnen versturen, vertelde de lokale sheriff aan Amerikaanse media.

"Ze hebben hun toevlucht gezocht in een geïmproviseerde schuilplaats gemaakt van een zeil en doen er alles aan om te overleven en op redding te wachten," vertelde de sheriff aan een televisiestation.

De lawine vond plaats in het Tahoe National Forest, in de bergketen Sierra Nevada. Volgens de autoriteiten ging het om een groep van zestien skiërs: twaalf toeristen en vier gidsen die op een meerdaagse tocht waren in de zogenoemde 'backcountry', buiten de geprepareerde skipistes.

De lawine werd rond 11.30 uur lokale tijd gemeld. Hulpdiensten rukten massaal uit, maar worden gehinderd door hevige sneeuwval, harde wind en aanhoudend lawinegevaar. De zes teruggevonden skiërs hebben instructies gekregen om beschutting te zoeken totdat zij veilig kunnen worden geëvacueerd.

Over de toestand van de tien vermisten is nog niets bekend.

Wegblijven uit risicogebieden

Volgens het lokale Sierra Avalanche Center was het lawinegevaar in het gebied al verhoogd door een recente winterstorm die in korte tijd veel nieuwe sneeuw bracht. Nieuwe sneeuwlagen kunnen instabiel zijn, vooral bij harde wind en sterke temperatuurverschillen.

De reddingsoperatie wordt voortgezet zodra de omstandigheden dat toelaten. Autoriteiten waarschuwen wintersporters om de adviezen over lawinegevaar strikt op te volgen en voorlopig weg te blijven uit risicogebieden.

Ondanks allerlei initiatieven voor het terugdringen van agressie in de zorg blijft het onverminderd vaak voorkomen. Bijna zes van de tien medewerkers in de zorg- en welzijnssector zeiden in 2024 dat ze te maken hadden gehad met agressie door patiënten of hun familie en vrienden, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Ten opzichte van een vorige meting uit 2020 is er nagenoeg geen verschil. Ook in 2019, het jaar voor de covid-pandemie uitbrak, lag dat percentage op zo'n 60 procent.

In 2024 legden zorgverleners door het hele land 2 minuten het werk neer uit protest tegen geweld tegen zorgverleners. Het was een reactie op een fatale steekpartij van een ggz-medewerker in Heerlen.

Ziekenhuizen zijn strenger gaan optreden bij agressie tegen hun personeel en er zijn meldpunten opgezet waar medewerkers agressie-incidenten kunnen melden. Ook zetten steeds meer zorginstellingen beveiligers in.

Deze zorgmedewerkers deelden vorige maand hun ervaringen met Nieuwsuur:

In de Tweede Kamer werden de afgelopen jaren diverse malen Kamervragen gesteld over agressie in de zorg. Zoals in 2023 over agressie in de jeugdzorg, in 2024 over agressie bij spoedeisende hulpartsen en in 2025 over agressie bij zorgmedewerkers in het algemeen. En in juni vorig jaar lanceerde de Rijksoverheid de campagne 'Blijf jezelf, tel even tot 11'. Maar het heeft dus allemaal niet geleid tot minder agressie tegen medewerkers in de zorg- en welzijnszorg.

Uit de enquête van het CBS onder zorgpersoneel blijkt dat bijna de helft van de medewerkers die agressie ervoer, te maken kreeg met verbale agressie, zoals schreeuwen en schelden. Een kwart van hen meldde pestgedrag en een op de vijf medewerkers in de zorg en welzijnssector had te maken met fysieke agressie. Bedreiging of intimidatie werd door zo'n 10 procent van de zorgmedewerkers genoemd.

Vooral sociaal werkers en groeps- en woonbegeleiders hebben vaak te maken met agressie. Bijna acht op de tien medewerkers in deze beroepsgroep melden dit. Sociaal werkers en groeps- en woonbegeleiders zijn vaak werkzaam in de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidszorg. Verzorgenden ervaren relatief vaak seksuele intimidatie en fysieke agressie. Specialisten, zoals maatschappelijk werkers en psychologen, vooral bedreiging en discriminatie.

Mannen vaker gestalkt

Het aandeel mannen en vrouwen in de sector zorg en welzijn dat te maken krijgt met agressie van patiënten of hun naasten is ongeveer even groot. Tussen de specifieke vormen van agressie bestaan wel verschillen tussen mannen en vrouwen. Zo krijgen mannen vaker te maken met bedreiging of intimidatie, zoals stalken, chanteren, dreigbrieven of dreiging naar gezinsleden.

Vrouwen hebben juist weer vaker te maken met seksuele intimidatie. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om nafluiten, seksueel getinte opmerkingen, blikken en handtastelijkheden tot aanranding of zelfs verkrachting. Verder hebben jongere werknemers vaker te maken met agressie door patiënten of hun naasten dan oudere collega's.

Ook hebben werknemers in zorg en welzijn die een te hoge werkdruk ervaren vaker te maken met agressie door patiënten dan collega's die hun werkdruk als goed ervaren: 68 procent tegen 54 procent.

Ook last van collega's

Niet alleen de patiënten en hun naasten kunnen lastig zijn, zo'n een op de drie medewerkers zegt ook last te hebben van collega's of leidinggevenden. Het gaat dan meestal om pestgedrag, zoals beledigen, treiteren, bespotten, roddelen of buitensluiten.

Toch zijn zorgmedewerkers die te maken hebben met agressie bijna net zo enthousiast over hun werk als hun collega's die hier niet mee te maken hebben. Wel hebben ze vaker last van psychische vermoeidheid: 19 procent zegt zich opgebrand te voelen door het werk, tegen 12 procent van werknemers die niet met agressie te maken hebben. Ook zeggen ze vaker gefrustreerd te zijn over hun werk.