Wonen en veiligheid: dat waren de belangrijkste thema's waarover zestien lijsttrekkers uit verschillende gemeenten met elkaar in debat gingen in het NOS-radiodebat. Lokale politici uit Den Haag, Tilburg, Groningen en Doetinchem debatteerden in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag. De gemeenteraadsverkiezingen zijn woensdag.

De lijsttrekkers uit Den Haag, Tilburg, Groningen en Doetinchem waren het veelal met elkaar eens. Zo klonken er volop instemmende woorden over de noodzaak om extra woningen te bouwen. Onderling waren er wel verschillen over hoe het gebrek aan passende woningruimte moet worden opgelost.

Leegstand en bouwen

De ene partij wees vooral op de leegstaande panden die ingezet moeten worden voor woningbouw. Ivan Otten (Voor Tilburg 013) wil bijvoorbeeld leegstand beboeten. Volgens hem zijn er in zijn stad 700 leegstaande panden.

Andere debaters hamerden vooral op het bouwen van nieuwe woningen. "Het gaat om het bouwen van passende woningen", zei Kavish Partiman (CDA) uit Den Haag. "Als je 10.000 woningen tekort hebt en je bouwt er 10.000 woningen bij, dan heb je het probleem niet opgelost." Er moet volgens hem goed bekeken worden naar welke woningen er vraag is.

Jim Lo-A-Njoe (D66) Groningen viel hem bij: de doorstroming bevorderen is wat hem betreft heel belangrijk. Zo kunnen ouderen hun gezinswoning verruilen voor een kleinere woning, waardoor hun huis weer beschikbaar komt voor starters. Hij zou ook graag zien dat zijn gemeente minder regels oplegt.

Voorrang of niet?

Wat betreft Theo Schennink (BBB Doetinchem) is het belangrijk dat "eigen inwoners of mensen die via hun werk betrokken zijn" bij zijn stad voorrang moeten krijgen. Gemeenten mogen bij sociale huurwoningen voorrang geven aan statushouders, en dat gebeurt ook.

Ook Yaneth Menger (Stadpartij 100 procent) uit Groningen is tegen voorrang voor statushouders. "Wij staan voor een humaan beleid, maar willen niet groepen voorrang geven." Wel pleit ze voor maatwerk, waardoor kwetsbare groepen urgentie krijgen.

Mariëlle Vavier noemde Schenninks argumentatie "onmenselijk". "In Doetinchem streeft de BBB naar dakloosheid van statushouders", aldus de lijsttrekker van GroenLinks-PvdA in Den Haag.

Eerder zocht de NOS uit hoeveel sociale huurwoningen er nu echt naar statushouders gaan:

Veiligheid en criminaliteit waren ook een thema in het debat. Hans van de Waard van SP Groningen zei vaak van inwoners te horen dat mensen zich onveilig voelen in buurten die volgens hem "jarenlang zijn vergeten door de politiek". Die wijken kregen minder geld van de gemeente dan andere wijken. Hij pleit er daarom voor om iets te doen aan die ongelijkheid.

Er is een verschil tussen je onveilig voelen en ook echt lastiggevallen worden, zei Otten uit Tilburg. Vooral aan het eerste kan de gemeente volgens hem makkelijker iets doen. "Als je het straatbeeld aanpakt, dan heb je al een heel stuk gewonnen."

Meerdere politici benadrukken daarnaast dat er meer handhaving moet komen. Ze wijzen daarvoor nadrukkelijk naar het Rijk, dat volgens hen hiervoor een oplossing moet zorgen.

De Nationale Politie kampt voor dit jaar al met een tekort van 46 miljoen euro:

Over de meeste onderwerpen waren de lijsttrekkers het roerend met elkaar eens. Wel stonden Vavier van GroenLinks-PvdA in Den Haag en Richard de Mos van Hart voor Den Haag lijnrecht tegenover elkaar toen het ging over de opvang van asielzoekers. Vavier vertelde dat er "behoorlijk draagvlak" is in haar stad voor de opvang van asielzoekers.

"Er is helemaal geen draagvlak", reageerde De Mos fel. Volgens hem heeft de stad het "absorptievermogen" bereikt. "Er is tekort aan alles, huizen, leraren en zorgpersoneel." Hij zei daarom om een uitzondering te willen vragen op de Spreidingswet, omdat volgens hem zijn stad die niet kan opvangen.

Haatreacties

Ook de veiligheid van de raadsleden zelf werd kort aangestipt. "De beste hondenbaan die er is", aldus CDA-lijsttrekker Partiman uit Den Haag. Zelf zei hij vooral nare reacties te krijgen vanwege zijn Surinaamse achtergrond en accent.

Hij zei zelf de haatberichten niet meer te lezen en wees erop dat er ook positieve reacties zijn. Lo-A-Njoe zei zelf dat de omgang in Groningen juist heel prettig is, zowel binnen als buiten de gemeenteraad.

Niels van Stappershof van de VVD in Tilburg benadrukte dat het belangrijk is dat politici zich tegen de "toetsenbordridders" uitspreken. "Ik vind dat we dit niet maar moeten laten passeren, maar ons moeten uitspreken."

Een olietanker met de vlag van Curaçao is eergisteren door de Straat van Hormuz gevaren. Dat blijkt uit een analyse van scheepsdata van website Marine Traffic door de NOS. Het is een van de weinige schepen die afgelopen dagen door de smalle zeestraat zijn gevaren.

Door de oorlog van Israël en de Verenigde Staten tegen Iran is de Straat van Hormuz een conflictgebied geworden. Als vergelding voor bombardementen in Iran valt dat land schepen aan op een van de belangrijkste scheepsroutes voor de wereldwijde olie- en gashandel.

Vorige maand voeren er nog dagelijks tussen de vijftig en tachtig schepen vol olie of vloeibaar gas door de Straat van Hormuz. Sinds het begin van het conflict is dat vrijwel stilgevallen.

Toch vaart er nog heel af en toe wel een schip over het smalste stuk zee tussen het Arabisch schiereiland en het Iraanse vasteland. De afgelopen zeven dagen maakten zeker 24 schepen de tocht, blijkt uit cijfers van Marine Traffic. Tien daarvan zijn gesanctioneerd of onderdeel van de schaduwvloot die Iran gebruikt om olie te verschepen.

Koninkrijksvlag

Een van die schepen vaart dus onder de vlag van Curaçao. Dat betekent normaal gesproken dat het schip ingeschreven is in het Curaçaose scheepsregister en met een vlag van het Koninkrijk der Nederlanden vaart.

Het gaat om de olietanker Lan Jing. Het schip vervoert al jaren ruwe olie van de Perzische Golf naar met name China en Singapore.

Ook woensdag zit de tanker weer volgeladen, als hij rond 03.00 uur 's nachts op de Straat van Hormuz afvaart.

Vlak voor de Lan Jing vaart dan een Thais schip dat van Dubai naar India probeert te komen. Rond 04.30 uur komt het Thaise schip stil te liggen, midden in de Straat van Hormuz. Later blijkt dat het geraakt is door een Iraanse aanval.

De Lan Jing kan ongehinderd passeren. Inmiddels koerst het ten zuiden van Pakistan.

Schaduwvloot

Dat het Thaise schip wel beschoten wordt en de Lan Jing door kan varen, heeft waarschijnlijk te maken met de opdrachtgevers. Het schip dat onder de vlag van Curaçao vaart, staat sinds oktober 2024 op de Amerikaanse sanctielijst omdat het Iraanse olie zou vervoerd hebben. Het schip heette toen nog de Wen Yao.

Vorig jaar ontdekten onderzoeksjournalisten van Follow the Money dat olietankers uit de schaduwvloot vaker onder de vlag van Curaçao varen. Dat is gek. Want in het scheepsregister van Curaçao stonden op dat moment helemaal geen tankers ingeschreven, zei toenmalig minister Van Weel in een antwoord op Kamervragen over het misbruik van de vlag. "Dat betekent dat alle tankers die momenteel rondvaren onder Curaçaose vlag frauduleus zijn."

De pleegmoeder van de 15-jarige Jerryson die vorig jaar bij de McDonald's in Capelle aan den IJssel door een agent werd doodgeschoten, is onverwachts overleden.

De 59-jarige Marian Eisden werd deze week met spoed opgenomen in het LUMC in Leiden. Daar overleed ze gisteren in het bijzijn van haar familie. Ze maakte in september, na de dood van haar pleegzoon, nog grote indruk vanwege de verzoenende woorden die ze sprak. Ook werd ze politiek actief om zich voor jongeren in Gouda in te zetten.

Eisden, die in Gouda bekendstond als Dushi, was al jaren een zeer geliefde vrijwilliger bij buurtcentrum De Walvis, waar ze zich inzette voor de kansengelijkheid van jongeren.

Beheerder Bart Slob van het ontmoetingscentrum zegt tegen Omroep West dat ze vorige week nog soep- en noodpakketten heeft klaargemaakt. "Ze is een dag later nog koffie bij ons komen drinken, maar ze voelde zich daarna niet goed. Het is toen heel snel gegaan", vertelt hij.

Verbindende boodschap

Haar pleegzoon Jerryson werd in september gedood door een politiekogel nadat hij betrokken was geweest bij de roof van een fatbike. De 15-jarige eigenaar van de fatbike kreeg een vuurwapen op zijn hoofd gericht en werd geschopt en geslagen.

Uit onderzoek bleek dat Jerryson een omgebouwd gasalarmpistool bij zich had, dat ook een functionerend vuurwapen was.

Bij een herdenkingsmars voor de jongen viel de pleegmoeder op met haar verbindende boodschap. Zo zei ze dat ouders hun kinderen uit het oog verliezen, "door geen aandacht te geven". Ook zei ze dat er niet gekeken wordt wat iemand tot zijn daden brengt.

"We hebben allemaal een rugzakje. We hebben geen aandacht voor de problemen van kinderen. Wat brengt een persoon tot zijn daden?", zei Eisden. Ook sprak ze over de politie. "Mensen, we hebben ze nodig. We kunnen boos worden. Nee, ik ben niet van het gaan vechten."

De pleegmoeder sprak tijdens de herdenking verzoenende woorden:

Bij de talkshow Pauw & De Wit zei Eisden later dat de agenten "gewoon hun werk deden". Ze vroeg aandacht voor de problemen van jongeren: "We moeten wakker worden. We zijn onze kinderen aan het verliezen."

Op de kandidatenlijst

Na de dood van haar pleegzoon besloot Eisden politiek actief te worden. Bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen staat Eisden op plek 18 voor GroenLinks-PvdA in Gouda. Lijststrekker Claire Philips van de lokale afdeling zegt dat vanwege het overlijden de campagne drie dagen wordt stilgelegd.

"Alle mensen die normaal onzichtbaar zijn, gaf zij heel veel liefde", zegt Philips. "Na een zware periode door het overlijden van Jerryson was ze met volle overtuiging politiek actief geworden om iets positiefs te creëren voor onze Goudse jongeren. Die missie zetten wij voor haar voort."

De partij opent morgen het campagnehoofdkwartier om samen te rouwen. Er kan woensdag nog wel op haar worden gestemd, aangezien de kandidatenlijsten al definitief zijn.