In Venezuela is aan 379 politieke gevangenen amnestie verleend. Dat heeft parlementariër Jorge Arreaza, de opsteller van een deze week goedgekeurde amnestiewet, bekendgemaakt in een televisie-interview.

Donderdag was de amnestiewet door het parlement aangenomen en bekrachtigd door interim-president Rodríguez. Volgens Arreaza heeft het Openbaar Ministerie inmiddels verzoeken tot amnestie ingediend bij de bevoegde rechtbanken. De gevangenen worden de komende dag vrijgelaten, meldt persbureau AFP.

De amnestiewet was beloofd door president Rodríguez nadat ze de macht had overgenomen toen voormalig president Maduro op 3 januari bij een Amerikaanse militaire operatie werd ontvoerd. De maatregel kwam tot stand onder druk van de Verenigde Staten. Er zijn ook hervormingen van het rechtssysteem aangekondigd.

Deskundigen plaatsen vraagtekens bij de reikwijdte van de wet. De regeling geldt niet automatisch voor de volledige periode van 1999 tot 2026, die de regeringsjaren van Hugo Chávez en zijn opvolger Maduro omvat. In plaats daarvan verwijst de wet naar dertien specifieke tijdvakken.

Amnestie niet automatisch

Daardoor zouden honderden gedetineerden mogelijk buiten de boot vallen. Bij gevangenissen in het land wachten familieleden al weken op duidelijkheid over de mogelijke vrijlating van hun naasten. "Velen van ons weten dat de amnestiewet niet van toepassing is op onze familieleden", zegt Hiowanka Avila tegen AFP. Haar broer zit sinds 2018 vast op verdenking van betrokkenheid bij een aanslag op Maduro.

Volgens de mensenrechtenorganisatie Foro Penal zijn sinds begin januari al 448 politieke gevangenen vrijgelaten onder voorwaardelijke regelingen. Toch zouden nog bijna 650 mensen vastzitten.

Foro Penal-directeur Alfredo Romero zei op een persconferentie dat de amnestie niet automatisch wordt toegekend, maar dat er een gerechtelijke procedure aan vooraf moet gaan.

'Stap naar vrijer Venezuela'

Oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa, die eerder deze maand werd vrijgelaten en korte tijd later opnieuw werd vastgezet, heeft bekendgemaakt dat hij inmiddels weer op vrije voeten is. Hij is een bondgenoot van oppositieleider María Corina Machado.

Rodríguez noemde de amnestiewet eerder een stap richting een "democratischer, rechtvaardiger en vrijer Venezuela". Ook defensieminister Vladimir Padrino sprak van een belangrijke stap voor de stabiliteit van het land.

Thuiszorgorganisatie Tzorg geeft medewerkers een alarmknop. Aanleiding is de toenemende agressie tegen zorgverleners, zegt directeur René Akkermans in het AD.

Tzorg werkt in 310 Nederlandse gemeenten. Waar er in 2022 nog 185 meldingen werden gedaan over agressie, waren dat er vorig jaar bijna 300.

Als de alarmknop wordt ingedrukt door een thuiszorgmedewerker, kunnen collega's op afstand meeluisteren. Wordt de knop langer ingedrukt, dan wordt 112 gebeld.

"Al geven de alarmknoppen onze mensen maar een veiliger gevoel, dan is het dat al waard", zegt Tzorg-directeur Akkermans. "Ik hoop natuurlijk dat die knoppen niet nodig zullen zijn, dat mensen niet echt 112 hoeven te bellen."

'Deur op slot'

Eind vorige maand schreef Akkermans al op de site van Tzorg over de problemen. Zo spreekt hij van "een cliënt met schuim op de mond vanwege verdovende middelen, veel verbale agressie, en een cliënt met een geweer".

Hij zegt dat medewerkers zich geregeld onveilig voelen. Zo doen sommige cliënten de deur op slot zodra de thuiszorgmedewerker binnen is. En ook krijgen medewerkers te maken met "onbeschofte, totaal verwarde, boze of verslaafde" mensen thuis.

Vakbond voor zorgprofessionals NU'91 maakt zich ook zorgen over het welzijn van thuiszorgmedewerkers. "Juist deze groep is zo kwetsbaar, ze zijn een-op-een samen met een cliënt", zegt woordvoerder Michel van Erp tegen het AD.

Volgens Tzorg zijn er naast de alarmknop al meer maatregelen genomen. Zo worden medewerkers getraind in omgaan met moeilijke cliënten en is naar cliënten een brief gestuurd met gedragsregels.

Vorig jaar werden in de nieuwe cao voor thuiszorg en verpleeghuizen al afspraken gemaakt over de veiligheid van medewerkers. Zo hoeven ze niet langer hun achternaam te vermelden op hun badge en niet meer alleen op thuisbezoek als ze zich daarbij onveilig voelen.

De uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof over importheffingen heeft een nieuwe discussie over de kwestie ontketend. Vrijwel meteen nadat het hof een streep had gezet door de juridische basis voor de oude heffingen, greep president Trump naar een nieuw middel in zijn gereedschapskist: heffingen op basis van een andere wet. Het maakt de economische chaos alleen maar groter.

Bedrijven die veel met de VS handelen, sprongen een gat in de lucht toen ze hoorden dat het Hooggerechtshof de heffingen had verboden. "Voor ons is dat fantastisch", zei Harm-Jan van Dijk van Fishtales, een bedrijf dat duurzaam geconserveerde vis verkoopt, waarvan veel in Amerika.

Ook bij FineField, een landbouwmachineverkoper, waren ze "op zich positief" over het nieuws, vertelt directeur Marcel Beelen. "Elk tarief minder is beter."

Maar Trump heeft alweer een einde gemaakt aan die opluchting. "Buitenlandse landen die ons al jaren oplichten, zijn dolblij. Ze zijn zo gelukkig. Ze dansen op straat, maar dat zal niet lang duren, dat kan ik je verzekeren", zei hij boos.

Op een persconferentie kondigde hij aan dat hij nu een andere wet uit de kast trekt, waarmee hij alle landen een heffing van 10 procent oplegt. Die maatregel geldt maximaal 150 dagen en kan met toestemming van het Congres worden verlengd.

Stoppen met auto-deal?

Die heffing van 10 procent is een stuk lager dan waar het ooit mee begon. Op 2 april vorig jaar was het 'Liberation Day', zoals de president het noemde: in de tuin van het Witte Huis kondigde Trump een reeks aan importheffingen aan. Zo kreeg de Europese Unie een heffing van 20 procent in het vooruitzicht gesteld.

In juli sloten de VS en de EU een handelsdeal en werd de heffing verlaagd naar 15 procent. De EU voerde geen extra tegenheffingen in. Volgens die deal werd ook een ander soort heffing verminderd: de sectorheffingen. Die blijven nu, ondanks de uitspraak van het Hooggerechtshof, gewoon van kracht.

Zo heeft Trump op bijvoorbeeld aluminium, staal en auto's een extra heffing ingesteld. Voor auto's was een heffing van 25 procent van kracht, ook in de EU. Nadat de deal was gesloten werd de heffing voor Europa verlaagd naar 15 procent.

Dat maakt de reactie van de EU op deze uitspraak interessant, zegt Rabobank-econoom Maartje Wijffelaars. De handelsdeal tussen de EU en de VS is nog niet rond, want het Europees Parlement moet er nog over beslissen. "Europa kan zeggen: we stoppen nu met de deal. Dat kan, maar wat gebeurt er dan met die auto-tarieven? Als Europa zich niet aan de afspraak houdt, wat gaat de VS dan doen?"

150 dagen zekerheid

Voor de komende 150 dagen heeft Trump dus een oplossing gevonden met een andere wet, een handelswet uit 1974, artikel 122. Met die wet, die nooit eerder is ingezet, mag hij een heffing van maximaal 15 procent invoeren, maar Trump kiest niet voor het maximum en voert 10 procent in.

Daarnaast grijpt de Amerikaanse president naar twee andere wetten. Met artikel 301 uit dezelfde handelswet kan hij heffingen invoeren vanwege oneerlijke handelspraktijken, maar die kunnen alleen worden ingevoerd na een onderzoek naar die praktijken.

"Er lopen al allerlei onderzoeken, naar bijvoorbeeld chips en farmaceutische producten", vertelt Wijffelaars. Voordat er zekerheid is of Trump daarvoor heffingen gaat invoeren, moeten de onderzoeken door een regeringsorganisatie zijn afgerond en dat kan nog maanden duren.

Voor de komende 150 dagen is er voor ondernemers zekerheid, want dan geldt er een heffing van 10 procent. Voor de periode daarna is het nog alles behalve zeker. "Er zijn nog heel veel onduidelijkheden. De kans dat die helemaal verdwijnen en dat daar niks voor in de plaats komt, is klein", denkt Wijffelaars.