De Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa zet het leger in om de politie te ondersteunen bij de bestrijding van georganiseerde misdaad. Ramaphosa zei in zijn jaarlijkse 'state of the nation'-toespraak dat criminele bendes de meest directe bedreiging zijn voor "de democratie, de samenleving en de economische ontwikkeling" in het land.

Het leger wordt de komende dagen ingezet in de provincies West-Kaap en Gauteng, waar Kaapstad en Johannesburg liggen. In West-Kaap zijn schietpartijen tussen drugsbendes aan de orde van de dag. In Gauteng kampen autoriteiten vooral met gewelddadige groepen die actief zijn in de illegale mijnbouw.

Zuid-Afrika heeft een van de hoogste moordcijfers ter wereld. Gemiddeld worden er gemiddeld ongeveer zestig mensen per dag gedood. Vuurwapens zijn het meest gebruikte wapen bij geweldsdelicten, vaak gaat het om illegale wapens. In Kaapstad raken geregeld ook omstanders, onder wie kinderen, gewond bij schietpartijen tussen rivaliserende bendes.

Naast de inzet van het leger kondigde Ramaphosa aan dat er 5500 extra politieagenten worden aangenomen en dat de inlichtingendiensten worden versterkt. Ook worden bepaalde misdaadsyndicaten specifiek aangepakt.

Regering onder druk

De president erkende dat criminaliteit niet alleen levens kost, maar ook economische gevolgen heeft. Volgens hem zorgt het geweld voor angst in de samenleving en houdt het investeerders tegen.

Ramaphosa staat sinds 2018 aan het hoofd van Zuid-Afrika en leidt sinds juni 2024 een coalitieregering. De regering staat onder druk om de veiligheid en de dienstverlening te verbeteren, terwijl het land ook kampt met hoge werkloosheid en problemen met de watervoorziening.

De Noorse oud-premier Thorbjørn Jagland is aangeklaagd voor "grove corruptie" vanwege zijn banden met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. Dat meldt de Noorse politie.

Uit recent vrijgegeven e-mails uit de zogenoemde Epstein-files blijkt dat Jagland meerdere keren contact had met Epstein en plannen maakte voor reizen naar zijn huizen in Parijs, New York en Palm Beach. Een familievakantie naar Epsteins privé-eiland in 2014 ging niet door omdat Epstein ziek werd. Ook zou Jagland Epstein hebben gevraagd om hulp bij een banklening voor een huis in Oslo.

De Noorse financiële opsporingsdienst doorzocht deze week drie woningen van Jagland. Het onderzoek moet uitwijzen of hij voordelen, zoals geschenken of reizen, heeft ontvangen.

Jagland was premier van 1996 tot 1997, oud-voorzitter van het Noorse Nobelcomité en van 2009 tot 2019 secretaris-generaal van de Raad van Europa. Die laatste functie gaf hem immuniteit, waardoor hij niet strafrechtelijk vervolgd of onderzocht kon worden.

De Raad van Europa had woensdag aangekondigd dat Jaglands diplomatieke immuniteit zou worden opgeheven vanwege de documenten.

Jagland heeft eerder al gezegd dat het contact met Epstein onverstandig is geweest, maar dat hij nooit op het privé-eiland of in de privéjet van Epstein is geweest. Ook heeft hij verklaard dat hij niet betrokken is geweest bij Epsteins privéleven en zijn misdaden.

Groter Noors onderzoek

Het onderzoek naar Jagland past in een bredere schokgolf in Noorwegen na de vrijgave van de documenten. Ook prinses Mette-Marit, diplomaat Mona Juul, haar partner Terje Rød-Larsen en WEF-topman Børge Brende zijn onder de loep genomen vanwege contacten met Epstein.

Prinses Mette-Marit bood eerder al een "diepe verontschuldiging" aan voor haar vriendschap met Epstein, die plaatsvond nadat hij al was veroordeeld voor seksueel misbruik.

Wie was Jeffrey Epstein?

Jeffrey Epstein (1953-2019) was een steenrijke Amerikaanse zakenman die bekend werd door zijn invloedrijke contacten en ernstige (seksuele) misdrijven. Hij vergaarde zijn fortuin onder meer door investeringen en het beheren van vermogen van extreem rijke cliënten. Dankzij zijn rijkdom en netwerk had hij toegang tot politici, beroemdheden en royals over de hele wereld.

In 2008 werd Epstein veroordeeld voor gedwongen prostitutie. Hij werd toen ook verdacht van het misbruiken van tientallen minderjarige meisjes, maar daarvoor werd hij niet vervolgd vanwege een deal met de openbaar aanklager. Hierdoor ontliep hij een jarenlange gevangenisstraf.

In 2019 werd hij opnieuw gearresteerd op verdenking van seksueel misbruik van minderjarigen. Een maand later werd hij dood aangetroffen in zijn cel, vermoedelijk door zelfdoding, nog voordat zijn proces kon beginnen.

De vrijgegeven Epstein-files hebben wereldwijd tot onderzoeken geleid naar mensen met banden met Epstein, waaronder prominente politici en publieke figuren. Zijn zaak staat symbool voor machtsmisbruik en het uitbuiten van kwetsbaren door invloedrijke personen.

Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) ligt onder vuur vanwege de verkoop in de officiële fanshop van T-shirts met een ontwerp van de Olympische Zomerspelen in 1936 in Berlijn. Die Spelen werden door het naziregime van Adolf Hitler gebruikt als propagandamiddel om het idee van 'Arische superioriteit' uit te dragen.

Het bewuste shirt toont het originele afficheontwerp van kunstenaar Franz Würbel: een mannelijke figuur met lauwerkrans, boven zijn hoofd de olympische ringen en daaronder de Brandenburger Tor met de tekst "Germany Berlin 1936 Olympic Games". Het T-shirt is inmiddels uitverkocht.

In Duitsland klinkt kritiek op de verkoop. Klara Schedlich, sportwoordvoerder van de Groenen in het Berlijnse deelstaatparlement, noemt de keuze voor het ontwerp "problematisch en ongeschikt voor een T-shirt zonder context". Volgens haar reflecteert het IOC onvoldoende op zijn eigen geschiedenis en de rol die de Spelen van 1936 speelden als centraal propagandamiddel van het naziregime.

Het IOC heeft in een verklaring de verkoop verdedigd door te zeggen dat het shirt deel uitmaakt van een zogeheten 'Heritage Collection', waarin originele affiches, emblemen en andere ontwerpen uit alle edities van de Olympische Spelen zijn opgenomen. Volgens het comité wordt daarmee "130 jaar aan olympische kunst en vormgeving belicht".

Historische context

Tegelijkertijd wijst het IOC erop dat tijdens de Spelen van 1936 ongeveer 4500 atleten uit 49 landen deelnamen aan 149 medaille-evenementen. Onder hen was ook de Amerikaanse atleet Jesse Owens, die vier gouden medailles won en daarmee het nazistische idee van rassensuperioriteit ondermijnde.

Volgens het IOC wordt in het Olympisch Museum in Lausanne uitgebreid stilgestaan bij de historische context van de Spelen van 1936.

Bekijk hieronder een terugblik op de Olympische Spelen van 1936: