Een Europese tanker geladen met een miljoen vaten Saudische olie dook gisteren ineens op voor de kust van India. Het schip bleek in het diepste geheim de Straat van Hormuz te zijn gepasseerd, ondanks het risico van een aanslag door Iran.

Het was een uitzondering, want zeer weinig tankers wagen die tocht sinds Iran vorige week de Straat van Hormuz dicht verklaarde en westerse olietankers begon aan te vallen. De scheepvaart geeft over het algemeen geen gehoor aan president Trump, die zegt dat de bemanning van tankers "meer lef" moet tonen omdat de Iraanse marine inmiddels zou zijn "vernietigd".

Een vijfde van het wereldaanbod olie en lng wordt door de Straat van Hormuz verscheept. Normaal passeren zo'n 140 tankers per dag de nauwe zeestraat, maar nu gebeurt dat nauwelijks meer. Met als gevolg enorme schommelingen in de wereldenergieprijzen en de financiële markten.

In 'donkere modus' varen

Door de Iraanse blokkade wachten meer dan duizend olietankers aan beide kanten van de zeestraat op verdere instructies omdat hun eigenaren en hun verzekeraars ze er niet doorheen willen laten varen. Varen zonder verzekering is een groot risico, maar de kans dat een Iraanse drone of raket inslaat en de bemanning in gevaar brengt is de grootste zorg, zegt een marktanalist tegen The Guardian.

Tot nu toe zijn maar een paar gevallen bekend van westerse tankers die undercover de straat durven doorvaren. Om een Iraanse aanval te vermijden, moeten ze proberen om onopgemerkt te blijven. Dat kan op twee manieren. De ene is door het uitzetten van de communicatiesignalen die tankers automatisch uitzenden over onder meer hun locatie en koers. De andere manier is door een valse naam op te geven, zodat de Iraniërs denken dat het schip eigendom is van een van hun bondgenoten, Rusland of China.

Een bijkomend gevaar voor de scheepvaart in de Straat van Hormuz is de verstoring van de gps-systemen die tankers nodig hebben om hun eigen locatie te bepalen. Zowel Iran als de VS en Israël verstoort die satellietsignalen, waardoor de bemanning van schepen moet terugvallen op veel primitievere navigatiemethoden, zoals radar en visuele waarneming.

Een klein aantal olietankers die banden hebben met Iran slaagt er ook in om de zeestraat te passeren, zeggen maritieme deskundigen. Ook die tankers gebruiken verschillende methodes om in de oorlogszone in de luwte te kunnen opereren, en zullen hun locatie pas weer melden als ze in de buurt van China zijn.

'Mijnleggers aanvallen'

Ondanks de suggestie van president Trump dat de Straat van Hormuz weer veilig is, wijst alles erop dat de strijd om de Iraanse wateren nog in alle hevigheid aan de gang is. De Iraanse veiligheidschef Larijani gaf zijn vijanden vandaag een waarschuwing. "De Straat van Hormuz kan een straat zijn van vrede en welvaart voor allen, of een straat van vernedering en leed voor oorlogszuchtigen", zei hij.

Kort daarvoor zei de Amerikaanse topgeneraal Caine dat de VS vijftig Iraanse oorlogsschepen tot zinken heeft gebracht of beschadigd. Op dit moment worden volgens hem Iraanse mijnleggers aangevallen.

'Militaire escortes'

Het gas- en olietransport is duidelijk een prioriteit voor Trump. Hij bood vorige week al aan om Amerikaanse staatsgaranties ter waarde van 17 miljard euro te geven voor olietankers waarvan de verzekeraar hun dekking vanwege de Iraanse dreiging heeft ingetrokken.

Daarnaast wil Trump olietankers door de Straat van Hormuz laten escorteren door de Amerikaanse marine. Maar meerdere schipeigenaren met tankers in de Perzische Golf zeggen dat ze zelfs met zo'n militaire escorte de doorvaart door de Straat van Hormuz niet zullen wagen, meldt nieuwssite Lloyd's List.

Ook Europa wil de situatie verlichten. De Britse premier Starmer besprak de blokkade vandaag met de Duitse bondskanselier Merz en de Italiaanse premier Meloni. Starmer liet weten dat de drie leiders verschillende opties overwegen om de vrije vaart te ondersteunen, maar verdere details gaf hij niet.

Ondertussen probeert Iran de wereldwijde zorgen om de olietoevoer als drukmiddel te gebruiken. Teheran bood vandaag vrije doorvaart aan voor de schepen van Arabische en Europese landen die de ambassadeurs van Israël en de VS hun land uit zetten. Tot nu toe zijn daar geen landen op ingegaan.

Chinese inlichtingenschip

Inlichtingendeskundigen meldden vandaag de komst van een "drijvende Chinese supercomputer" in de Golf van Oman, vlakbij de Straat van Hormuz. De vorig jaar afgebouwde Liaowang-1 heeft zeer geavanceerde satelliet-tracking, rakettelemetrie en radarinstallaties.

Formeel is het schip bedoeld om de Chinese ruimtevaart te ondersteunen, maar volgens experts is het bij uitstek bruikbaar om de luchtbewegingen van Israël en de VS rechtstreeks te volgen. De zorg leeft bij sommige deskundigen dat China het Iraanse leger van hoogwaardige inlichtingen kan voorzien, al is daar vooralsnog geen concreet bewijs voor.

In Safaripark Beekse Bergen zijn in vijf maanden tijd 39 Afrikaanse pinguïns doodgegaan door een infectie. Een woordvoerder van de dierentuin heeft dat bevestigd tegen Omroep Brabant, na berichtgeving van pretparksite Looopings.

Bij de dieren is een darminfectie vastgesteld. Die wordt veroorzaakt door een bacterie die vermoedelijk door wilde vogels is overgebracht. De dierentuin heeft inmiddels maatregelen genomen om verdere verspreiding van de infectie tegen te gaan.

Van de kolonie Afrikaanse pinguïns in de Beekse Bergen zijn er nu nog achttien over. Daarmee gaat het goed. De dieren worden extra in de gaten gehouden door dierenartsen en verzorgers.

Achter de schermen

De overgebleven pinguïns zijn al sinds december niet meer te zien voor bezoekers. Zij verblijven vanwege de winterperiode achter de schermen. "Zodra de situatie weer helemaal goed is en het weer het toelaat, mogen ze weer naar buiten", laat de woordvoerder weten.

Vorig jaar moest het dierenpark in Hilvarenbeek ook al afscheid nemen van veertien pinguïns. Die waren overgeplaatst vanuit een Friese dierentuin en werden daarna ziek. Waaraan die pinguïns zijn doodgegaan, is niet bekend. "Maar we hopen niet dat er ieder jaar pinguïns komen te overlijden", aldus de woordvoerder.

Een opmerkelijke stemmingsuitslag in de Tweede Kamer over bezuinigingen op de gehandicaptenzorg. Een meerderheid bleek voor het schrappen van deze bezuinigingen, maar met maar één zetel verschil. Welke gevolgen het heeft is lastig in te schatten.

Na twee keer fractiegewijs stemmen zonder dat dat een beslissing opleverde, werd er hoofdelijk gestemd, dat wil zeggen per Kamerlid. Toen was de uitslag: 75 Kamerleden voor de motie om de bezuinigingen te schrappen en 74 tegen.

De VVD wil als coalitiepartij de bezuinigingen nu niet schrappen. VVD-Kamerlid Becker is op werkbezoek in het buitenland en kon niet meestemmen. Zij was ook niet 'gepaird', zoals dat in de Kamer wordt genoemd. De stemmen van een voor- en tegenstander worden dan als het ware tegen elkaar weggestreept. Dat gebeurt heel regelmatig, maar vandaag dus niet.

Was Becker er geweest dan was het 75/75 geworden. Als haar stem was 'gepaird' met een tegenstander dan was het 74/74 geworden.

Signaal naar kabinet

Hoewel de meerderheid heel krap is, kan dit toch gezien worden als signaal naar het kabinet: de bezuinigingen zijn bepaald niet populair. Maar het is voor coalitiepartijen D66, VVD en CDA ook weer niet heel lastig om dit voorlopig even naast zich neer te leggen. Het is dus niet gezegd dat na deze stemming de bezuinigingen op de gehandicaptenzorg helemaal van tafel zijn.

Wel is zeker dat er binnen de coalitie over gediscussieerd gaat worden. Want de betreffende bezuiniging moet dan ergens anders worden gevonden, vinden de drie partijen. CDA-leider Bontenbal zegt dat dit nu eenmaal situaties zijn waar een minderheidscoalitie mee te maken krijgt.

Prinsjesdag

"We hebben hier elke week debatten over de begroting, die uiteindelijk ook financieel moet kloppen. Daar moet het gesprek met de oppositie ook over gevoerd worden." Bontenbal verwacht dat in de Miljoenennota voor Prinsjesdag veel discussies over bezuinigingen "samenkomen" en dus als totaalplaatje opgelost moeten worden.

De motie om de bezuinigingen te schrappen is van CU-leider Mirjam Bikker. Zij vindt dat voor gehandicapten de bezuinigingen zich te veel opstapelen. Als alle plannen van de coalitie doorgaan, moeten zij bijvoorbeeld ook meer eigen risico betalen. De bezuinigingen van het vorige en dit kabinet samen komen op ongeveer 500 miljoen euro.