In Parijs is de vloer van de hoogste verdieping van een gebouw naar beneden gekomen. Op dat moment vierde daar een vrouw haar zestigste verjaardag. Twintig gasten zijn gewond geraakt, van wie één ernstig.

Volgens de Franse zender RTL stortte de vloer van de vijfde verdieping in rond middernacht. Op dat moment werd volgens gasten net de verjaardagstaart aangesneden. "We waren net klaar met zingen toen plotseling de vloer instortte. Daarna lagen we op elkaar gestapeld", zegt een van de gasten.

De politie zegt dat er geen sprake was van een gaslek, maar dat de vloer waarschijnlijk naar beneden kwam doordat er mensen tegelijkertijd hebben gesprongen. In hoeverre de staat van het gebouw in orde was, is niet duidelijk. Volgens de beheerder was alles op orde. Er waren ongeveer vijftig mensen op het feest.

150 jaar oud gebouw

Het is niet duidelijk of onder de gewonden ook mensen zijn die op de vierde verdieping verbleven. De brandweer heeft die verdieping gestut en het hele gebouw geïnspecteerd. Er zou geen gevaar meer zijn voor de rest van het gebouw, dat meer dan 150 jaar oud is.

"Het was jammer. Het was een prachtig feest dat heel slecht eindigde", zegt een man die op het feest was.

Morgenmiddag bezoeken Deense en Groenlandse ministers NAVO-topman Rutte op het hoofdkwartier van de alliantie in Brussel. "There will be no media opportunity", meldt de site. Journalisten worden kortom niet te woord gestaan.

Het is tekenend voor de grote stilte die heerst vanuit de NAVO. "Ik geef in het openbaar nooit commentaar op discussies tussen bondgenoten", zei Rutte dinsdag in het Europees Parlement.

Sinds de belangrijkste verdragspartner, Amerika, zijn zinnen heeft gezet op Groenland, dat bij medelid Denemarken hoort, werkt Rutte achter de schermen aan een diplomatieke oplossing van de crisis.

Afgelopen week werden de contouren daarvan duidelijk. Er komt een 'werkgroep op hoog niveau', zei de Deens-Groenlandse delegatie na een afspraak in Washington. Uit solidariteit met de Denen stuurden tal van landen, waaronder Nederland, militairen naar Groenland. Zo laten de Europeanen Trump zien dat ze de veiligheid in het Noordpoolgebied serieus nemen.

Heffingen

De Denen hadden de missie met de Amerikanen afgestemd. Maar toch had die een averechts effect, waarmee de situatie verder escaleert. De Amerikaanse president stelde gisteravond dat de deelnemende landen "een zeer gevaarlijk spel spelen" en kondigde aan importheffingen op te leggen aan de deelnemende landen.

"Rutte zal zijn best gedaan hebben Trump en zijn entourage op andere gedachten te brengen de afgelopen weken, maar ze hebben duidelijk niet geluisterd," zegt Michelle Haas, onderzoeker Europese veiligheid aan de Universiteit Gent. "Zo'n werkgroep komt natuurlijk niet tegemoet aan de realiteit waarin de ene bondgenoot de soevereiniteit van de ander ontkent."

Grote woorden worden niet geschuwd. "Europeanen moeten nadenken over het ondenkbare", schreef buitenlandcommentator Gideon Rachman in de Financial Times. "Een alliantie waarvan het fundament is dat de leden elkaar te hulp komen, kan niet overleven als de ene bondgenoot de ander aanvalt. Amerikaanse veiligheidsgaranties aan Europa zouden waardeloos zijn. Zelfs als sommige Europeanen zich aan het NAVO-wrak zouden vastklampen, zou het uiteindelijk zinkend ten onder gaan in de golven van de Noord-Atlantische oceaan."

Drie tactieken

Hoe dit scenario te voorkomen? De Europeanen kunnen drie tactieken inzetten richting Trump, schrijft The Economist: afzwakken, afschrikken en afleiden. Een nieuwe NAVO-missie in het gebied zou de Amerikaanse zorgen over de bescherming van Groenland mogelijk afzwakken.

De tweede optie, Trump afschrikken, zou eventueel via de Europese Unie kunnen. Tot nu toe probeert die de kwestie Groenland vooral af te schuiven op het NAVO-bordje. Maar in achterkamertjes wordt wel degelijk gesproken over wilde plannen als het opschorten van delen van de handelsdeal tussen de VS en de EU, een verbod op het leveren van chipmachines van ASML aan Amerikaanse bedrijven en het sluiten van Amerikaanse bases in Europa.

Dat de VS Groenland wil hebben is geen nieuw idee:

Daarnaast is vernieuwde aandacht voor artikel 42.7 van het Europees verdrag. Deze 'solidariteitsclausule' doet denken aan het beroemde NAVO-artikel 5. Ook de Europese variant bepaalt dat landen elkaar moeten helpen als één van hen wordt aangevallen. En dat geldt ook voor Groenland, via EU-lid Denemarken, bevestigde de Europese Commissie deze week.

Probleem: de EU heeft geen leger, noch een commandostructuur zoals de NAVO, en geen enkel land gaat het opnemen tegen het oppermachtige Amerikaans leger, zeggen militair experts. Maar als Denemarken een beroep zou willen doen op de solidariteitsclausule hoeft Europese hulp niet per se militair te zijn, er zouden bijvoorbeeld ook economische sancties tegen de VS kunnen komen.

"Leuke gedachte-experimenten allemaal", zegt een EU-diplomaat, "maar kansloos, er is helemaal geen eenheid onder de EU-landen voor dit soort vergaande stappen. Die zouden ons bovendien veel harder raken dan Amerika".

Een NAVO-collega vult aan: "We hebben Trump helaas nog veel te hard nodig. Het lijkt erop dat hij nu eindelijk aan boord is voor veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Dat mogen we niet in de waagschaal stellen door hem boos te maken. De veiligheid van 40 miljoen Oekraïners en de identiteit van 56.000 Groenlanders, die mag je natuurlijk niet tegenover elkaar zetten, maar dat zijn afwegingen die wél meespelen."

Afleiden

Blijft over: Trump afleiden. Hij heeft geen lange spanningsboog, er komen belangrijke tussentijdse verkiezingen in november, en de Amerikaanse president heeft zijn handen vol aan de crisis in Iran, hopen diplomaten.

"In een bestcasescenario had hij de verhoogde Europese inzet gebruikt als een uitweg om toch te kunnen verkopen dat hij gelijk had en Groenland nu hoger op de agenda staat", zegt onderzoeker Haas. "Maar daar lijkt het niet op. Het verhaal zal een vervolg hebben. Al is er nu geen enkele aanleiding een militaire aanval te verwachten, het gaat om grote diplomatieke schade, een gigantische vertrouwenscrisis in de NAVO."

Europese landen moeten volgens haar achter de schermen benadrukken dat verdere escalatie geen zin heeft. "En ondertussen blijven werken aan het verminderen van hun militaire en economische afhankelijkheid van de VS, want dat maakt ons kwetsbaar."

De omroep AVROTROS heeft de documentaireserie Hila voorbij de Taliban offline gehaald. De reeks was eind vorig jaar op tv, maar is nu niet meer te zien op NPO Start en NL Ziet. Aanleiding is de arrestatie door de Taliban van een Afghaanse vrouw die in de serie zat.

Een woordvoerder van de omroep meldt: "We hebben de serie offline gehaald in het belang van de veiligheid van de vrouwen."

Ruim een week geleden pakten de Taliban de vrouwelijke journalist Nazira Rashidi en sportlerares Khadija Ahmadzada op. Die laatste werd in de documentaire gevolgd, was openhartig over de onderdrukking van vrouwen en herkenbaar in beeld.

Afghaanse media melden dat de sportlerares en haar vader op 13 januari in de westelijke provincie Herat werden opgepakt door de inlichtingendienst van de Taliban. Het is niet bekend of de Taliban haar heeft opgepakt vanwege haar aandeel in de documentaire.

Volgens AVROTROS heeft de lokale journalist Rashidi geen link met de serie.

Grote zorgen over arrestaties bij VN

De arrestaties worden ook gemeld door Richard Bennett, speciaal rapporteur voor mensenrechten in Afghanistan bij de Verenigde Naties. In een bericht op X schreef hij gisteren dat hij "extreem bezorgd is over de gevangenneming van Nazira Rashidi en Khadija Ahmadazada." Hij vraagt om hun onmiddellijke vrijlating.

De AVROTROS schrijft in een reactie: "Het feit dat een vrouw die aan onze serie heeft meegewerkt nu vastzit, raakt ons diep en verplicht ons om alles te doen wat in ons vermogen ligt."

Verder wil de omroep er niet veel over kwijt: "Zolang deze zaak loopt, is ons nadrukkelijk verzocht om, in het belang van haar veiligheid, grote terughoudendheid te betrachten. Om die reden doen wij op dit moment geen verdere uitspraken."

Vrouwenrechten

Voor de docu-serie reisde presentatrice Hila Noorzai naar haar geboorteland Afghanistan. Ze onderzocht hoe het gaat met de vrouwen in het land. De Taliban zijn er sinds 2021 aan de macht en perken de rechten van vrouwen en meisjes steeds verder in.

Zo mogen vrouwen geen gebruikmaken van het openbaar vervoer en niet op straat komen of een auto besturen zonder dat er een echtgenoot of mannelijk familielid bij is. Vrouwen mogen ook niet praten of zingen in het openbaar en bijna niet meer werken. Meisjes mogen alleen nog naar de lagere school. De middelbare school, beroepsonderwijs en universiteiten zijn voor hen verboden.

Praten met media gevaarlijk

Die onderdrukking maakt het ook gevaarlijk voor vrouwen om met de media te praten. Vooraf werd daar rekening mee gehouden, zei Noorzai op 29 december in radioprogramma Met het Oog op Morgen: "Je gaat ernaartoe met de prioriteit dat je de vrouwen veilig wilt achterlaten. Het beeld was dat we daar heel voorzichtig mee moesten omgaan. (...) We hebben er ook bewust voor gekozen om niet alles te vertellen."

In juli vorig jaar vaardigde het Internationaal Strafhof arrestatiebevelen uit tegen twee leiders van de Taliban. Ze worden verdacht van "een misdaad tegen de menselijkheid door de vervolging van meisjes en vrouwen op basis van hun geslacht", omdat zij vrouwen onder meer het recht op onderwijs, privacy en andere vrijheden, zoals bewegingsvrijheid, meningsuiting en godsdienst, ontnemen.