De Duitse binnenlandse veiligheidsdienst BfV mag de politieke partij Alternative für Deutschland voorlopig niet bestempelen en behandelen als rechtsextremistische organisatie. De bestuursrechtbank van Keulen heeft dat geoordeeld in een tussentijds vonnis. De dienst kan er nog tegen in beroep gaan.

Veiligheidsdienst BfV concludeerde vorig jaar dat de AfD extremistisch is en daar spande de partij een rechtszaak over aan. Totdat er straks een eindvonnis is, en dat kan lang duren, mag de dienst de partij niet meer classificeren en behandelen als extreemrechts.

In afwachting van het eindvonnis had de BfV zelf al besloten om de AfD voorlopig niet rechtsextremistisch te noemen. De veiligheidsdienst blijft achter zijn conclusie staan, maar zei uit tactische overwegingen de classificatie niet publiek te gebruiken.

'Sterke vermoedens'

In het tussenvonnis benadrukt de bestuursrechtbank dat er wel degelijk "sterke vermoedens" zijn dat de AfD "ongrondwettelijke activiteiten ontplooit". Er wordt bijvoorbeeld verwezen naar voorbeelden van discriminatie van moslims in het partijprogramma, maar in de spoedprocedure is nog niet vastgesteld dat de gehele partij als extreemrechts kan worden gekenmerkt.

De BfV is de binnenlandse geheime dienst die naleving van de Duitse grondwet controleert. Na een jarenlang onderzoek is wat de BfV betreft vastgesteld dat de AfD als geheel een bedreiging vormt voor de democratie. De partij wil volgens de dienst bepaalde bevolkingsgroepen buitensluiten en beschouwt specifiek Duitsers met een islamitische achtergrond als minderwaardig.

Gevierd als overwinning

De partijtop spreekt van een politiek gemotiveerde heksenjacht. Het tussentijdse vonnis is als een overwinning gevierd door de partijtop.

Correspondent Duitsland Charlotte Waaijers:

"Voor de AfD is dit oordeel een opsteker. Waarschijnlijk slaat het de discussie over een mogelijk partijverbod voorlopig dood.

Ook al is dit een tussenvonnis, het is al behoorlijk onderbouwd en niet voorzichtig geformuleerd. Daarmee lijkt het wel degelijk een signaal voor hoe de rechtbank tegen de zaak aankijkt: dat er nog te weinig bewijs is dat de AfD op grotere schaal concrete plannen heeft die tegen de grondwet ingaan. Dat bewijs is nodig om de partij in elk geval juridisch bewezen extreemrechts te kunnen noemen.

Dat wil niet zeggen dat er geen sterke vermoedens zijn dat zulke plannen er zijn. Een eerder oordeel van de veiligheidsdienst dat de partij tenminste een verdacht geval is, is al eens door de AfD aangevochten. De rechtbank gaf de veiligheidsdienst toen gelijk.

Als de partij concrete extreemrechtse plannen heeft, dan spreekt de AfD die volgens de huidige inschatting van de rechter in elk geval niet duidelijk uit. Een veel aangehaald begrip als 'remigratie', dat in neonazikringen naar grootschalige deportaties van mensen met een migratieachtergrond kan verwijzen, betekent volgens sommige partijleden niets meer dan het uitzetten van uitgeprocedeerde asielzoekers. Daarmee staat niet juridisch vast wat de partij ermee bedoelt."

Dat de Hongaarse premier Orbán Moskou verkiest boven Kyiv, was al lang duidelijk. Maar de afgelopen dagen heeft de relatie tussen de twee buurlanden een nieuw dieptepunt bereikt, met aantijgingen dat Oekraïne aanvallen voorbereidt op het Hongaarse energienetwerk.

Critici zien het vooral als een poging van Orbán om angst te zaaien in de aanloop naar de Hongaarse verkiezingen op 12 april, die zoals het er nu uitziet het einde kunnen betekenen van het tijdperk-Orbán.

Wat speelt er op de achtergrond? Sinds een maand loopt er geen Russische olie meer door de Droezjba-pijpleiding. Die verbinding vanuit Rusland levert via Oekraïne het leeuwendeel van de olie voor Hongarije en Slowakije. Een tussenstation op Oekraïense bodem raakte beschadigd, volgens Kyiv door Russische luchtaanvallen.

Hongarije en Slowakije betichten Oekraïne ervan bewust de olieleveranties tegen te houden. Deze spekken namelijk de Russische oorlogskas, Oekraïne heeft er dus baat bij om deze inkomsten te stoppen, en dat is ook onmiskenbaar zo. Niet voor niets voert Kyiv luchtaanvallen uit op olie-infrastructuur in Rusland.

Veto steunpakket

In een open brief roept Orbán Oekraïne vandaag op om "direct de pijplijn te openen en om af te zien van verdere aanvallen die de Hongaarse energieveiligheid treffen". Zelensky houdt vol dat Oekraïne de verbinding niet sneller kan repareren. "De Hongaren zouden bij de Russen moeten protesteren", reageerde Zelensky. De verstoring ligt volgens de Oekraïense leider volledig aan Russische aanvallen op de energie-infrastructuur.

Dat de olie niet meer stroomt, greep Hongarije deze week aan om een nieuw EU-steunpakket aan Oekraïne van 90 miljard euro te blokkeren, hoewel Hongarije er in december nog mee had ingestemd. Oekraïne kwam met een duidelijk antwoord: een drone-aanval op een pompstation Rusland dat gekoppeld is aan de Droezjba-verbinding.

Nu zegt Orbán dat Oekraine verdere acties voorbereidt om het Hongaarse energienet te verstoren, nu dus in Hongarije zelf. Militairen en politie gaan extra patrouilleren rond energiecentrales en andere locaties.

EU-correspondent Kysia Hekster

"In Brussel is veel woede over Orbáns veto over de lening die Oekraïne zo hard nodig heeft. Eerder had de Hongaarse premier juist gezegd dat hij die niet zou tegenhouden. Dat hij dat op de valreep alsnog doet, valt helemaal verkeerd. "

Toch heeft niemand zin hem al te hard tegen de schenen te schoppen. Dat zou immers een cadeau zijn aan Orbáns verkiezingscampagne, is hier de vrees. De Hongaarse premier gebruikt Brusselse boosheid graag om zich in eigen land af te zetten tegen de EU om daarmee stemmen te winnen.

En dus kiezen ze hier voorlopig voor diplomatie, in ieder geval tot de Hongaarse verkiezingen achter de rug zijn en duidelijk is of de EU verder moet met Viktor Orbán, of dat er een kans komt op een nieuwe, betere relatie met Hongarije als Peter Magyar Orbán verslaat."

Een Oekraïense aanval op een buurland lijkt vergezocht, al helemaal gezien de oorlog met Rusland die deze week het vijfde jaar in ging.

Critici van Orbán zeggen dat de premier de spanningen gebruikt voor politiek gewin, namelijk om zijn achterstand op Peter Magyar in de peilingen in te lopen. Er zijn zelfs zorgen dat Hongarije een 'false flag' zal uitvoeren, een in scene gezette aanval waarvan het vervolgens Oekraïne de schuld kan geven. Dat zou Orbán politiek kunnen uitbuiten in de aanloop naar de verkiezingen.

Het sluit ook aan op de steeds hardere toon die de premier aanslaat ten opzichte van Oekraïne. Volgens Orbán vormt het buurland een grotere dreiging voor Hongarije dan Rusland. In een interview woensdag noemde de premier Oekraïne bovendien een "staat die niet bestaat", een zin die zo uit het Kremlin zou kunnen komen.

Magyar loopt uit in peilingen

In de tussentijd probeert Orbán zijn tegenstander Peter Magyar af te schilderen als een marionet van Brussel en van Kyiv. Overal in het land hangen posters waar de oppositieleider met Von der Leyen en Zelensky wordt neergezet als iemand die de Hongaarse belangen schaadt.

De aanvallen van de Hongaarse premier hebben vooralsnog geen succes. Magyar staat al een jaar stevig voor in de peilingen. Een betrouwbare laatste peiling stelt vast dat onder kiezers die hun beslissing al hebben gemaakt, het verschil is uitgelopen tot 20 procentpunt. Magyar zou afstevenen op 55 procent van de stemmen.

"Laat geen drone per ongeluk binnenvliegen", zei Magyar over een mogelijke fals flag. "De regering gebruikt psychologische terreur tegen haar eigen burgers (...) om zowel jongeren als ouderen bang te maken."

De rechtbank in Rotterdam heeft een extreemrechtse activist veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, waarvan één jaar voorwaardelijk. De politie vond vorig jaar augustus een grote verzameling antieke vuurwapens en munitie bij hem thuis in het Brabantse dorp Erp.

De 25-jarige man is lid van de Geuzenbond, die door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid wordt aangemerkt als extreemrechts.

De politie kwam hem op het spoor na een tip van inlichtingendienst AIVD. De Brabander zou gezegd hebben dat hij "kogels wilde gebruiken tegen Antifa". Het Openbaar Ministerie kon daar geen bewijs van vinden. Daarom werd hij uiteindelijk ook niet aangeklaagd voor terrorisme.

'Thrill seeker'

De man omschrijft zichzelf als een 'thrill seeker'. Al op jonge leeftijd zou duidelijk zijn geweest dat hij spanning niet uit de weg gaat en grenzen opzoekt, maar de wapens heeft hij niet willen gebruiken, zegt hij. Die had hij alleen als verzamelaar en liefhebber. Hij zegt ook dat hij geen extremist is en dat hij geen geweld wil gebruiken.

De reclassering ziet dat anders. De jongeman zou zich "in een grijs gebied tussen een extreme vorm van activisme en rechtsextremisme" bevinden. Hij organiseerde evenementen en uitjes van de Geuzenbond en hij zou wel degelijk bereid zijn om wapens te gebruiken. Dat wordt volgens de reclassering bevestigd door zijn aanmelding bij een militaire opleiding in Oekraïne om te strijden tegen de Russen.

Denkbeelden spelen mee

De rechtbank heeft het advies van de reclassering overgenomen en stelt ook dat de man van plan was om de wapens te gebruiken. Ook al waren het vooral antieke vuurwapens, ze waren gewoon bruikbaar. Ook had hij zelf een gaspistool omgebouwd tot een werkend vuurwapen en bezat hij een grote hoeveelheid munitie. Zijn interesses en denkbeelden spelen ook mee in de hoogte van de straf.

Als hij vrijkomt, moet hij onder meer verplicht behandeld worden en meewerken aan huisbezoeken van de reclassering. De wapens worden in beslag genomen, behalve twee hagelgeweren die niet verboden zijn. Die geweren krijgt de man terug.