"Ik dacht: we worden beschoten", zegt Sanne Bienemann (41). De bewoonster van de Visscherssteeg in Utrecht was thuis toen daar vanmiddag een enorme explosie klonk. "Ik stond te bellen voor het raam, en werd door de kracht helemaal naar achteren geduwd."

De explosie was rond 15.30 uur, en werd gevolgd door een tweede. Daarop brak in de straat een grote brand uit. Zeker vier mensen raakten gewond, meldt de Veiligheidsregio.

Nu, aan het begin van de avond, is de hele buurt afgezet met politielinten. Buurtbewoners worden opgevangen in Grand Hotel Karel V.

Bienemann staat met haar hond en een paar buren voor het hotel. De kracht van de klap was volgens haar zo groot, dat haar oren nog steeds dicht zitten. "En bij mijn buurvrouw staat de luxaflex helemaal krom."

'Hele huis trilde'

Andere buren hebben zich verzameld op de zolder van het hotel, waar ze koffie en thee krijgen. Hier is ook Maggie (13), die met haar ouders en broertje in de Visscherssteeg woont.

Ze zat op het moment van de klap op haar slaapkamer, boven. "Het hele huis trilde", zegt ze. "Ik hoorde mensen schreeuwen en liep naar beneden, om te kijken wat er was gebeurd. Ik had geen idee." Eenmaal buiten kreeg ze door wat er was gebeurd. "Toen zag ik dat het hele huis was ontploft."

De buurt rondom de Visscherssteeg is volgens Bienemann heel hecht. "Iedereen ging daarom direct kijken en bellen om te checken of iedereen veilig was."

In het pand dat is ontploft, wonen volgens haar twee mannen van begin dertig. "We vroegen ons af: zijn de buurjongens nog binnen?" Uiteindelijk lukte het om hen telefonisch te bereiken. "Ze waren gelukkig niet thuis", zegt Bienemann.

'Kat nog binnen'

Amber Coebergh (21) woont met haar vijf huisgenoten aan de Springweg, om de hoek van de Visscherssteeg. "Ik lag in bed, toen het hele huis opeens bewoog", zegt ze. "En ik zag allemaal dingen voor het raam langs vliegen."

Coebergh ging daarop naar buiten, waar ze de tweede knal hoorde. "Ik hoorde mensen roepen en gillen en ging kijken bij de brand. Maar de politie zei dat ik verder weg moest gaan staan."

Inmiddels staat ze met haar huisgenoten te wachten naast een politielint, bij filmtheater Springhaver. "We wilden onze kat, Spoekie, ophalen, maar dat kan niet."

Wanneer dat wel kan, en of ze vanavond nog naar huis mogen, weten de huisgenoten niet. "Ik hoorde andere mensen al zeggen dat we waarschijnlijk niet thuis kunnen slapen."

Eerder op de dag deden omwonenden hun verhaal voor de camera:

"Als de wereld toen naar ons had geluisterd, zou dit nu niet gaande zijn. Hoeveel duizenden mensen moeten er nog gedood worden voordat iemand onze stem hoort? Hoe kunnen we nog duidelijker maken dat we af willen van de Islamitische republiek", zegt de Iraanse Elahe Tavakolian vanuit Italië.

Als iemand begrijpt wat de demonstranten in Iran nu doormaken, dan is zij het wel. In 2022 ging ze dagenlang de straat op want ook toen was er een grote protestgolf. Aangewakkerd door de dood van Mahsa Amini ontstonden massale protesten. 'Vrouw, leven, vrijheid,' klonk het door de straten van Iran.

"Wij kwamen voor een vreedzame demonstratie. Maar we werden beschoten. Hetzelfde gebeurt nu weer, maar het is nóg afgrijselijker", zegt de 35-jarige Tavakolian, die de huidige massaprotesten in Iran op de voet volgt.

Kogel in oog

Ze herinnert zich de chaos in haar stad, Esfariyan, in het najaar van 2022. Dag in dag uit ging ze naar demonstraties. Ze nam haar 10-jarige tweeling mee. "Het moment dat het gebeurde zal ik nooit vergeten", zegt ze. "Er was zo veel bloed, mijn kinderen dachten dat ik doodgeschoten was."

Het was een kogel in haar oog, afgeschoten door een agent van zo'n dertig meter afstand, vertelt ze. "Ik heb geluk gehad. Ik rende om iemand anders te helpen die net beschoten was. Toen ik me omdraaide om te kijken waar mijn kinderen waren, kwam de kogel binnen via het hoekje van mijn oog. Als ik mijn hoofd op dat moment niet had gedraaid, was ik dood geweest."

In lokale ziekenhuizen kon ze de urgente medische hulp die ze nodig had niet krijgen. Net als nu, weigerden artsen vaak demonstranten te helpen. Ook voelen slachtoffers zich niet veilig in ziekenhuizen. Drie weken lag Tavakolian te kermen in een donkere kamer. De infectie in haar oog werd alsmaar erger.

Tavakolian bemachtigde een humanitair visum en kreeg de kans om naar Italië te gaan voor medische behandelingen. Maar het was te laat. Haar oog was dusdanig geïnfecteerd dat het moest worden verwijderd, met een prothese ervoor in de plaats.

Hoewel ze zich in eerste instantie ongemakkelijk voelde met haar gewonde oog, begon ze al snel foto's te maken om de wereld te laten zien wat er met haar, en zoveel mede-demonstranten, is gebeurd. Verschillende operaties hebben tot nu toe weinig opgeleverd.

Pijn in haar hart

Wonden die tot op de dag van vandaag moeten genezen, Sima Moradbeigi, 28, weet er alles van. Ze werd destijds met hagelmunitie in haar arm geschoten. "Mijn elleboog heeft geen bot meer. Dat beperkt mij enorm. Er zitten nog altijd veel hagelresten in mijn arm, het doet vooral pijn als het buiten koud is. Ik neem zware medicatie en ik moet me concentreren op de zorg voor mijn jonge dochter. Door de pijn heb ik er niet altijd energie voor."

Ze is vooral dankbaar dat ze het op het nippertje heeft overleefd en ze droomt over haar terugkeer vanuit Duitsland naar een vrij Iran: "De pijn in mijn hart is nog groter dan mijn fysieke pijn. Het hoge aantal doden en gewonden brengt trauma's naar boven. Het brengt me terug naar het moment dat ik beschoten werd en ik mijn arm zag bungelen. Dit gruwelijke regime dat zijn eigen mensen op deze manier aanpakt, moet zo snel mogelijk weg. Waar wacht de wereld nog op?"

Ondanks de enorme risico's zouden Tavakolian en Moradbeigi nu liever in Iran op straat staan dan alles vanuit Europa te volgen. Hun verwondingen lijken hun strijdbaarheid alleen maar te hebben vergroot, hoewel ze hun tranen soms moeten bedwingen.

Tweeling niet mee

"Het was het dubbel en dwars waard en als ik het opnieuw moest doen dan zou ik hetzelfde doen. Wij blijven strijden totdat dit regime valt", zegt Tavakolian. Ook nu weer worden honderden, zo niet duizenden, demonstranten geraakt door kogels en ze voelt hun pijn. Ver van huis zijn haar trauma's vers en het verdriet enorm. Dat haar tweeling niet mee kon naar Europa en dat ze niet weet wanneer ze haar dertienjarige zoon en dochter ooit weer zal zien, steekt.

Moradbeigi: "De herinneringen komen nu constant boven. Al die mensen die net als Elahe en ik vreedzaam de straat op gaan. We willen de basics, een leven, vrijheid een toekomst voor onze kinderen maar dit regime voert oorlog tegen zijn eigen mensen. We smeken de EU al drie jaar om de Revolutionaire Garde op de terreurlijst te zetten. Ze doen het niet. Wat moet er nog meer gebeuren voordat de wereld luistert?"

De Nederlandse Pieter Wittenberg en 23 andere hulpverleners zijn in Griekenland vrijgesproken van mensensmokkel, lidmaatschap van een criminele organisatie en witwassen. De hulpverleners werden daarvoor vervolgd vanwege hun hulp aan vluchtelingen in Griekenland.

Vandaag stond de 78-jarige Wittenberg samen met de andere hulpverleners terecht op het eiland Lesbos. Voor de aanklachten konden zij maximaal twintig jaar celstraf krijgen.

"Ik ben ongelooflijk opgelucht", laat Wittenberg in een verklaring weten. "Na al die jaren van vervolging voelt deze vrijspraak als ademhalen na een lange duik." Hij noemt het echter "onverteerbaar" dat de jarenlange vervolging schade heeft aangericht voor vluchtelingen. "Dat maakt dat ik me leeg voel in plaats van euforisch en blij."

De juridische strijd sleepte zich jarenlang voort. "Het vonnis maakt een einde aan een zeven jaar durende juridische strijd die begon in 2018, toen vrijwilligers van de organisatie Emergency Response Center International werden gearresteerd vanwege hun zoek- en reddingsacties", laat mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) weten.

'Bitterzoete uitspraak'

De mensenrechtenorganisatie spreekt over een "bitterzoete" uitspraak voor de hulpverleners. Door de vervolging werd hun levensreddende werk vrijwel stilgelegd, zegt HRW. "Terwijl er nog steeds mensen verdrinken in de Egeïsche Zee."

De organisatie roept de Griekse autoriteiten op om te stoppen met het strafbaar stellen van de solidariteit en te stoppen met de pushbacks, het terugduwen van bootjes de zee op.

Nederlandse hulporganisaties zijn nog steeds actief in Griekenland, maar sinds de aanklacht tegen de hulpverleners staan ze niet meer aan de oevers als er bootjes aankomen.

"De uitspraak heeft veel te lang op zich laten wachten", reageert Amnesty International. Volgens de mensenrechtenorganisatie had de zaak nooit voor de rechter mogen komen. "De beslissing van vandaag geeft een duidelijk signaal af: het verlenen van levensreddende humanitaire hulp is een plicht, geen misdaad."