Een voormalig gynaecoloog van het ziekenhuis Rijnstate in Arnhem verwekte in de jaren 70 en 80 met zijn eigen zaad zeker zestien donorkinderen. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek van het ziekenhuis.

De gynaecoloog heeft toegegeven dat hij zijn eigen sperma gebruikte om om vrouwen via kunstmatige inseminatie zwanger te maken. De man deed dat zonder dat de wensouders dit wisten.

De arts werkte in de kliniek van het Elisabeth Gasthuis dat later samen met twee andere ziekenhuizen Rijnstate werd. Het is onduidelijk om hoeveel donorkinderen het precies gaat. Tot nu toe zijn er zestien donorkinderen bekend, aldus Rijnstate.

Het Arnhemse ziekenhuis roept mogelijke donorkinderen van de gynaecoloog op om hun DNA te geven aan expertisecentrum Fiom.

Documentaire

Waarom de man zijn eigen sperma gebruikte, is volgens het ziekenhuis vooralsnog onduidelijk. De gynaecoloog heeft tegen de onderzoekers gezegd dat hij zijn eigen zaad gebruikte als de donor het liet afweten.

Uit het onderzoek blijkt ook dat de arts drager is van een erfelijke aandoening. Dat kwam eerder al aan het licht in de documentaire Sporen van een Spermabank van KRO-NCRV.

"Onacceptabel"

Tot in de jaren 90 was er in Nederland geen wet- en regelgeving over fertiliteitsbehandelingen, wel bestonden er algemene professionele richtlijnen en gedragsregels voor artsen. Daarin stond bijvoorbeeld dat een arts "niet verder doordringt in de privésfeer van de patiënt dan in het kader van de hulpverlening noodzakelijk is".

"Wij vinden het handelen van de dokter ook in het licht van die tijd onacceptabel. Er is geen twijfel dat het gebruik van eigen zaad door een arts bij fertiliteitsbehandelingen van patiënten in strijd is met deze gedragsregels", aldus Hans Schoo, bestuurder van het ziekenhuis.

De onderzoekers concluderen ook dat Rijnstate zich te weinig heeft ingeleefd in de gevolgen van kunstmatige inseminatie voor donorkinderen en ouders. "Mensen hebben vaak het gevoel gehad dat hun vragen onbeantwoord bleven. Dat betreuren we", aldus Schoo.

Eerder bleek dat ook in andere ziekenhuizen artsen eigen zaad hebben gebruikt bij kunstmatige inseminatie. Zo zijn tientallen donorkinderen verwekt met het zaad van Jan Karbaat, die een vruchtbaarheidskliniek had in het Zuiderziekenhuis in Rotterdam en MC Bijdorp in Barendrecht.

De beroepsvereniging van gynaecologen (NVOG) bevestigde na recent onderzoek van Nieuwsuur dat de nieuwe werkwijze van Nederlandse fertiliteitsklinieken sinds 2004 heeft geleid tot zeker 85 massadonoren. Klinieken hielden zich lang niet altijd aan de richtlijn van maximaal twaalf gezinnen per donor, die sinds 2018 van kracht is.

De Edison Pop Oeuvreprijs gaat dit jaar naar de band Di-rect. De bandleden hebben de prijs vanavond in ontvangst genomen tijdens het Edison-gala in het AFAS Theater in Leusden.

Volgens de jury heeft de band zich in de afgelopen 25 jaar ontwikkeld "tot een toonaangevend instituut binnen de Nederlandse popmuziek" en is daarbij ieder bandlid "een onmisbare schakel".

Kakkerlakken

Di-rect werd in 1999 opgericht en brak twee jaar later door met de single Just The Way I Do, toen nog met leadzanger Tim Akkerman. Toen die aangaf te willen stoppen, nam Marcel Veenendaal het stokje na een zoektocht via een tv-show over. Met de nieuwe zanger sloeg de band ook artistiek een nieuwe richting in.

Veenendaal was emotioneel bij de uitreiking. Hij wees op de hoogte- en dieptepunten van de band, die de droom om ooit in de Kuip te spelen wist waar te maken en na 27 jaar nog steeds relevant is. "We weten dat we de kakkerlakken zijn van de Nederlandse muziekindustrie", grapte de zanger.

De band Kensington, die net als Di-rect van zanger is gewisseld, kreeg de Edison in de categorie rock. De belangrijke prijs voor de beste single ging naar Frenna voor het nummer ZAAZAA.

Samuel Welten

Roxy Dekker was net als Kensington genomineerd voor het beste album, maar die prijs ging naar Sef voor zijn plaat Lieve monsters.

Dekker, vorige week ook al de grote winnaar van de 3FM Awards, won wel de Edison voor de categorie pop. "Ik weet niet wat ik moet zeggen, ik had het zo niet verwacht. Het betekent veel voor me dat ik me nou echt een credible artiest mag noemen."

De 19-jarige Samuel Welten won in twee categorieën, Hollands en beste nieuwkomer. Andere Edisons gingen naar Afrojack (in de categorie dance), Bente (Nederlandstalig), Cho (hiphop) en Froukje & S10 (alternative).

Ruim twee jaar geleden kregen ze het nieuws dat niemand wil krijgen. "Officieren stonden aan de deur en vertelden ons dat ze was omgekomen bij een drone-aanval", zegt Oneina Oliver-Sanders over haar dochter Kennedy, die was uitgezonden naar Jordanië. De wonden zijn nog niet geheeld, zeker niet met de nieuwe oorlog die Amerika nu voert in het Midden-Oosten.

"Ik moest meteen denken aan de mensen die hetzelfde bezoek krijgen als wij", zegt Oneina. "Aan waar zij de rest van hun leven mee moeten leven. Als moeder voel ik nu mee met iedereen die zo'n zelfde verlies moet meemaken. Of dat nou aan de goede of de foute kant is van dit conflict: dit soort pijn wens ik geen enkele ouder toe."

Rekruteringsbureau naast Subway

Het voelt nog vers, het moment dat hun Kennedy zich in Waycross, Georgia, aansloot bij het leger. "Ze ging naar de Subway voor een broodje", weet moeder Oneina. "Het rekruteringskantoor van het leger zat daarnaast: ze gaven haar een aanbieding die ze niet kon afslaan, en dus zei ze: Waarom niet?" Een keuze voor een carrière met veel kansen en met aanzien, in een regio waar gemiddeld genomen veel militairen vandaan komen.

"Het was de kans waar ze naar zocht", zegt vader Shawn. "Op goed onderwijs, bijvoorbeeld." Zorgen maakten ze zich op dat moment niet. "Ik heb zelf ook gediend", zegt hij, achteroverleunend in een schommelstoel. "De afgelopen decennia waren we voortdurend betrokken bij oorlogen, maar we zaten juist net in een periode waarin we ons hadden teruggetrokken. We hadden al een tijd geen soldaten verloren."

Na Afghanistan en Irak leken de risico's te overzien, wil hij maar zeggen. "Natuurlijk ben je bezorgd, maar ik had een vals gevoel van veiligheid omdat ze in elk geval niet naar Syrië hoefde", zegt ook Oneina. Vanuit Jordanië, niet ver van de grens met Irak en Syrië, werd Kennedy gestationeerd bij 'Tower 22'. Daar maakte ze deel uit van de door Amerika geleide missie tegen Islamitische Staat.

Dodelijke aanval

Begin 2024 gaat het daar toch mis: Kennedy en twee van haar collega's komen om het leven bij een aanval van een Iraanse drone, waarschijnlijk afkomstig van de door Iran gesteunde terreurorganisatie Kataib Hezbollah. De dodelijkste aanval op Amerikaanse soldaten sinds de chaotische terugtrekking uit Afghanistan.

De aanval wordt nu door het Witte Huis aangehaald als een van de redenen om af te rekenen met decennia van Iraans terrorisme tegen Amerikaanse staatsburgers. "Veel mensen geven Iran de schuld van de dood van onze dochter", zegt Shawn. "Er is absoluut geen empathie voor Iran. Maar wanneer je echt een conflict aangaat, weet je dat er levens geofferd zullen moeten worden", zegt hij over de huidige oorlog. "En je wilt geloven dat, als je iemand verliest, die persoon heeft gevochten voor iets wat juist is. Ik geloof niet dat er voldoende is gedeeld met het publiek over het waarom van deze acties."

Vrees voor Iraanse kernbom

Dat een Iran met kernwapens een grote bedreiging zou vormen, ziet de overgrote meerderheid van de Amerikanen wel. Maar Amerika is een stuk verdeelder als wordt gevraagd naar nut en noodzaak van Trumps ingrijpen. In een peiling van publieke omroepen PBS en NPR geeft 56 procent van de Amerikanen aan tegen militaire actie in Iran te zijn. Onder Republikeinen is er juist veel steun: 79 procent schaart zich achter Trumps acties in Iran.

"Ik denk dat het geweldig is", zegt Damon Koff. Hij zat op school met Kennedy Sanders, was infanterist bij het leger en diende onder meer in Koeweit. "Bush en Obama hebben hun best gedaan, maar die afspraken hielden geen stand, stelt Koff. "President Trump kiest voor een gewelddadigere oplossing, maar ik geloof dat dat wel een permanentere oplossing kan zijn."

De familie Sanders kijkt daar anders naar. De circa 50.000 Amerikaanse soldaten worden mogelijk "onnodig in gevaar gebracht", meent Shawn. Zijn vrouw Oneina wijst naar het huis verder op op de Kennedy L. Sanders-weg, zoals de straat waar ze wonen nu heet. Hun buurjongen is ook naar het Midden-Oosten uitgezonden. "Ik zal niet zeggen dat we bezorgd zijn, maar we bidden dat hij veilig weer thuis mag komen."