Denemarken en Groenland breiden per direct hun militaire aanwezigheid in en rond Groenland uit. Het gaat onder meer om vliegtuigen, schepen en militairen. Dat maakten de landen kort voor hun afspraak in Washington bekend.

De Zweedse premier Kristersson zegt dat er vandaag meerdere Zweedse militairen arriveren in Groenland. De militairen maken deel uit van een groep bondgenoten die op verzoek van Denemarken militairen stuurt naar Groenland. Hij specificeert niet om welke landen het gaat.

De Amerikaanse vicepresident Vance en buitenlandminister Rubio ontmoeten op dit moment de buitenlandministers van Denemarken en Groenland, Rasmussen en Motzfeldt, in Washington. De afspraak volgt op dreigementen van de Amerikaanse president Trump. Die wil Groenland, onderdeel van het Deense koninkrijk, in handen krijgen. "Of ze het nu willen of niet", zei hij hier dit weekend over.

De Deense minister van Buitenlandse Zaken Rasmussen liet weten onderweg te zijn naar het Witte Huis:

Trump is zelf niet bij de ontmoeting, maar liet voorafgaand aan de meeting nog eens zijn standpunt weten. "NAVO: zeg tegen Denemarken dat ze daar nu moeten vertrekken", schreef hij op Truth Social. "Twee hondensleeën zijn niet genoeg, alleen de VS kan dit", voegde hij daaraan toe.

Een aantal uur eerder herhaalde hij zijn eerdere stelling dat de VS Groenland nodig heeft voor de nationale veiligheid. "Het is cruciaal voor de Golden Dome die we bouwen", aldus Trump, refererend aan plannen voor een Amerikaans raketafweersysteem. De NAVO moet er volgens hem voor zorgen dat het land in handen komt van de VS.

NAVO-secretaris-generaal Rutte zei begin deze week dat de NAVO-lidstaten samen moeten zorgen dat Groenland beschermd wordt tegen landen als Rusland en China. Rutte zei dat alle lidstaten, dus ook de VS, het eens zijn over het belang van Groenland. De NAVO zou daarom werken aan "nieuwe stappen" om de veiligheid van het land te versterken.

Inval Venezuela

Dat Trump Groenland wil hebben is niet nieuw. Al in zijn eerste termijn als president had hij het al over het "kopen" van Groenland. Maar nadat de VS Venezuela was binnengevallen en president Maduro had ontvoerd, namen de zorgen hierover toe.

In deze video zie je welke belangen er spelen in en rond Groenland:

Groenland wil graag onafhankelijk worden van Denemarken, maar dat is even lager op de prioriteitenlijst beland. "Het is niet het moment om te gokken met ons recht op zelfbeschikking, nu een ander land het heeft over ons overnemen", zei de Groenlandse premier Nielsen in een interview met het tijdschrift Sermitsiaq.

Dat betekent volgens Nielsen niet dat ze deze wens opgeven. "Nu zijn we onderdeel van het koninkrijk en staan we achter het koninkrijk. Dat is cruciaal in deze ernstige situatie."

In de VS heeft de FBI huiszoeking gedaan in de woning van een journalist van The Washington Post. De huiszoeking vond plaats binnen een onderzoek naar een overheidsmedewerker die ervan wordt beschuldigd geheime overheidsdocumenten te hebben meegenomen. De journalist zelf zou niet de hoofdverdachte zijn.

In het huiszoekingsbevel dat de krant heeft ingezien staat dat het gaat om systeembeheerder Aurelio Perez-Lugones uit Maryland. Hij had een machtiging om topgeheime documenten in te mogen zien en zou onder meer vertrouwelijke rapporten van de inlichtingendienst mee naar huis hebben genomen. Deze rapporten werden volgens The Washington Post gevonden in zijn broodtrommel en in zijn kelder.

Wat de link is tussen deze overheidsmedewerker en de journalist Hannah Natanson, is niet bekendgemaakt.

'Zeer ongebruikelijk en agressief'

In het huis van Natanson in de staat Virginia werden volgens The Washington Post een telefoon, twee laptops en een smartwatch in beslag genomen.

The Washington Post noemt het "zeer ongebruikelijk en agressief dat de politie een huiszoeking uitvoert bij een journalist". De krant zegt de situatie nauwlettend te volgen.

Fluisteraar van de federale overheid

Natanson berichtte vorig jaar over de transformatie van de federale overheid onder de regering-Trump. Die liet duizenden overheidsmedewerkers ontslaan tijdens een conflict met de Democraten over de nieuwe begroting van de overheidsuitgaven. The Washington Post noemt het "de meest spraakmakende en gevoelige berichtgeving van The Washington Post gedurende het eerste jaar van de regering-Trump".

Natanson omschreef zichzelf vorige maand in een persoonlijk verslag over die periode als de "fluisteraar van de federale overheid". Ze schreef over de honderden telefoontjes en berichten, dag en nacht, die ze kreeg van "federale ambtenaren die me wilden vertellen hoe president Trump hun werkplekbeleid herschreef, hun collega's ontsloeg of de missie van hun agentschap veranderde". Ze ging er bijna aan onderdoor, schreef ze.

Het bedrag (60 miljoen euro) is uitzonderlijk, maar het gebaar zelf niet. De miljoenenschenking die het Rijksmuseum ontvangt past in een trend. En die is essentieel voor Nederlandse musea om voort te bestaan, zegt directeur Taco Dibbits van het Rijksmuseum.

Want de Nederlandse musea staan al geruime tijd onder druk. De kosten lopen op door bijvoorbeeld inflatie terwijl tegelijkertijd de subsidies steeds meer slinken. "Om overeind te blijven zijn musea de afgelopen jaren heel actief geworden in fondsenwerving, want het is van levensbelang dat er schenkers zijn die ons een warm hart toedragen", aldus Dibbits.

Volgens de Museumvereniging zijn subsidies en kaartverkoop voldoende voor de basis, maar is extra geld van particulieren nodig voor innovaties en nieuwe ontwikkelingen in musea. Directeur Vera Carasso ziet dat het aantal particuliere schenkingen toeneemt. "Mensen schenken terwijl ze nog leven, maar ook steeds vaker in nalatenschap, omdat de vergrijzing toeneemt."

Toch zijn schenkingen van alle tijden, zegt Rijksmuseum-directeur Dibbits. "In Nederland zijn, door de hele geschiedenis heen, veel schenkingen gedaan aan musea zodat zij hun collectie konden uitbreiden. Zonder schenkers zou het Rijksmuseum er niet zo uitzien zoals het er vandaag uitziet."

De grootste giften aan Nederlandse musea

Kleinere musea

Voor kleinere musea zoals het Stedelijk Museum in Schiedam (78.000 bezoekers per jaar), is zo'n enorm bedrag natuurlijk iets om van te dromen. Directeur Anne de Haij kan enige jaloezie niet onderdrukken, maar is er tegelijkertijd ook blij mee. "Ik word gelukkig van elke gift aan kunst en cultuur. Wij kunnen het natuurlijk ook goed gebruiken, maar ik hoop vooral dat dit andere mensen kan inspireren ook te schenken aan kleinere instellingen."

Musea als het Rijksmuseum hebben speciale mensen in dienst die relaties onderhouden met donateurs. Voor kleinere musea is dat lastig omdat daar geen geld voor is. De Haij: "Het is wel een beetje het The Winner Takes It All-principe. Het Rijksmuseum is een fantastisch museum dat het heel erg goed doet. Het heeft een mooie collectie die veel publiek en sponsoren trekt. Met dat geld kunnen ze dan weer meer medewerkers aannemen voor fondsenwerving en donaties. Dat voordeel hebben kleinere musea minder."

Het museum in Schiedam heeft verschillende donateurs die het museum jaarlijks steunen. Eenmalige giften zoals het Rijksmuseum krijgt, komen minder vaak voor. Wel krijgt het museum vaak kunstwerken aangeboden. In 2021 schonk de Stichting Beheer SNS Reaal zelfs de hele bedrijfscollectie van bijna 600 kunstwerken van Nederlandse kunstenaars. "Daarnaast kregen we een bedrag om die collectie te onderhouden, dat ging om een paar ton", aldus De Haij.

Onafhankelijkheid

Kan de onafhankelijkheid van musea door schenkingen, zeker die van vele miljoenen, in gevaar komen? Rijksmuseum-directeur Dibbits vindt van niet. "Voor ons is het uitgangspunt dat de schenker niet bepaalt. Natuurlijk praat je samen over de invulling, maar wij bepalen uiteindelijk hoe het geld besteed wordt. Het is van essentieel belang dat musea onafhankelijk blijven."

De Haij is het daar mee eens. "We zijn een publieke instelling en daar moet je geen inmenging in krijgen. Ik heb tot nu toe niet meegemaakt dat een schenker of donateur vertelde wat er met het geld moet gebeuren."

De Museumvereniging is wel enigszins bezorgd. Directeur Carasso: "In Nederland zijn de subsidies voor musea relatief klein vergeleken met landen om ons heen. Dus we zijn wel degelijk afhankelijk van zulke geldstromen, dat is zorgelijk. Tegelijkertijd is het ook een manier om particulieren te betrekken en een mooie bijdrage voor de sector te krijgen."