Flevoland, de jongste en twaalfde provincie van Nederland, bestaat vandaag precies 40 jaar. Met de vorming van één nieuwe provincie kwam op 1 januari 1986 een eind aan de bestuurlijke lappendeken in de polder. De eerste commissaris van de Koningin werd Han Lammers.

In de zomer van 1985 besloot de regering om wettelijk te regelen dat Flevoland een provincie zou worden, meldt Omroep Flevoland.

Op 1 januari 1986 was het op papier zover. Ruim een week later kwam koningin Beatrix naar de nieuwe hoofdstad Lelystad om de provincie ook officieel te proclameren. Ze liep daarbij samen met de eerste commissaris van de Koningin Han Lammers door de besneeuwde stad, toegejuicht door schoolkinderen met spandoeken 'Lelystad hoofdstad'.

Flevoland zelf is natuurlijk veel ouder dan 40 jaar, In 1891 presenteerde ingenieur Cornelis Lely zijn plannen voor inpoldering van de toenmalige Zuiderzee. Het duurde even, maar in het Staatsblad van 14 juni 1918 wordt de Wet tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee (Zuiderzeewet) afgekondigd. Dat was het startschot voor de Zuiderzeewerken.

Afsluitdijk

In 1932 kwam de Afsluitdijk gereed, tien jaar later viel de Noordoostpolder droog. Daarna kwamen Oostelijk Flevoland (1957) en Zuidelijk Flevoland (1968). Lelystad werd in 1967 gesticht, Almere in 1976.

Juist omdat het in fases ging, werd ook het bestuur stap-voor-stap geregeld. Op een gegeven moment was er een Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders en een Dienst der Zuiderzeewerken, die allebei onder de minister van Waterstaat vielen en alles wisten van inpolderen en uitgifte van land maar nauwelijks bestuurlijke ervaring hadden.

Om het nog ingewikkelder te maken vielen de twee gemeenten in de toenmalige Noordoostpolder (Urk was nog een aparte gemeente) onder de provincie Overijssel. Aan de andere kant was er de provincie Noord-Holland die ook zeggenschap wilde in het nieuwe land.

Lobby

De zes gemeenten in Flevoland waren die bestuurlijke lappendeken zat. Onder leiding van Han Lammers, toen burgemeester van Almere, begonnen ze een lobby voor een eigen provincie. In 1985 bleek die succesvol, al was het een dubbeltje op z'n kant. Het regeringsvoorstel voor de provincie Flevoland werd door de Eerste Kamer aangenomen met 38 tegen 33 stemmen.

Volgens Ton Horrevorts, destijds ambtenaar bij het ministere van Binnenlandse Zaken, ging de politiek vooral akkoord omdat de nieuwe bestuursvorm goedkoper zou uitpakken dan de bestuurlijke lappendeken, zo zegt hij op de website Flevolands geheugen.

Ruim een half jaar na het sturen van de eerste soldaten naar verschillende steden, heeft president Trump bekendgemaakt deze speciale strijdkrachten terug te trekken uit Chicago, Los Angeles en Portland. De aankondiging volgt kort op een uitspraak van het Amerikaanse hooggerechtshof. Dat hoogste hof legde Trump beperkingen op bij de inzet van de Nationale Garde voor politietaken.

Amerikaanse staten en steden hebben zich de afgelopen maanden steeds verzet tegen de door Trump opgelegde komst van de Nationale Garde. Doorgaans komen deze troepen op verzoek van een gouverneur, bijvoorbeeld om hulp te verlenen na rampen. Dat Trump nu op eigen houtje soldaten stuurde om de in zijn ogen buitensporige criminaliteit te bestrijden, noemden lokale leiders overbodig.

In een bericht op zijn eigen sociale medium Truth Social voegde de Amerikaanse president toe dat de federale strijdkrachten "zullen terugkomen, misschien in een heel andere en sterkere vorm, als de misdaad weer toeneemt". Die terugkeer van de troepen is volgens hem "slechts een kwestie van tijd".

'Illegale tactiek'

Trump, zelf een Republikein, stuurde de Nationale Garde uitsluitend naar steden met een Democratisch bestuur. Die reageren nu opgetogen op Trumps aankondiging. Volgens gouverneur Newsom van Californië betekent het "dat er eindelijk een einde zal komen aan deze illegale intimiderende tactiek" en dat Californië zelf weer zeggenschap krijgt over de inzet van de strijdkrachten.

Het kantoor van burgemeester Johnson van Chicago deelde na Trumps bericht de lokale criminaliteitscijfers over 2025 en concludeerde dat de stad in tien jaar tijd niet zo weinig misdaad heeft gezien als afgelopen jaar. Mede vanwege die cijfers had het hooggerechtshof vorige maand bepaald dat de inzet van de Nationale Garde in Chicago niet gerechtvaardigd was.

Daarmee kwam Trumps juridische onderbouwing voor de inzet van troepen elders in het land ook aan het wankelen. Kort voordat een federaal hof van beroep bekendmaakte dat Trumps regering honderden gardisten weer onder het gezag van de staat Californië moet plaatsen, kwam de president zelf met zijn aankondiging dat hij de troepen uit Chicago, Los Angeles en Portland terugtrekt.

'Overwinning voor heel Amerika'

Burgemeester Johnson van Chicago toont zich opgelucht over het besluit van het hof en spreekt van "een overwinning voor steden in heel Amerika". De uitspraak voorkomt volgens hem dat de grondwet "wordt uitgehold door een autoritaire leider" en laat zien dat "er ten minste een andere tak van de overheid is die erkent dat de buitensporige bevoegdheden van de president een echte bedreiging vormen voor onze democratie".

Welke ondemocratische stappen heeft Trump de afgelopen maanden gezet? Nieuwsuur zet het op een rij in deze video:

Trump begon vorig jaar juni soldaten naar Democratische steden te sturen toen er protesten gaande waren tegen zijn migratiebeleid, en zijn pogingen om meer migranten uit te zetten. De strijdkrachten kregen de opdracht federale eigendommen en overheidspersoneel te beschermen tegen de betogers. Lagere rechters floten de president de afgelopen maanden al meermaals terug.

Of er nu een eind komt aan de opgelegde inzet in alle Amerikaanse steden, is de vraag. Over de strijdkrachten in steden als Washington en Memphis liet Trump zich niet uit. Ondertussen kwamen gisteren 350 leden van de Nationale Garde aan in New Orleans, met goedkeuring van Republikeinse én Democratische lokale politici. Dit met het oog op de dodelijke aanslag tijdens de nieuwjaarsnacht van vorig jaar.

Verwoestend, gewelddadig en intens. Zo typeren de Nederlandse hulpdiensten de jaarwisseling. Hulpverleners in Nederland hebben een pittige avond en nacht achter de rug. Van vrolijk het glas heffen en genieten van vuurwerk was geen sprake.

De politie laat weten dat afgelopen avond en nacht 250 mensen zijn aangehouden. "Het geweld tegen hulpverleners en de politie was wederom hevig", valt te lezen in een persbericht. De impact van het vuurwerk en branden was op sommige plekken "ronduit verwoestend".

Plaatsvervangend korpschef Paulissen blikt terug op een zware nacht. "Het begon anders dan andere jaren al vroeg: halverwege de avond moest de mobiele eenheid al op veel plekken ingrijpen." In Nijmegen en Aalsmeer vielen er doden als gevolg van zwaar vuurwerk, in Rotterdam en Bergen op Zoom kwamen mensen om het leven door andere oorzaken. "Collega's hebben soms verschrikkelijke dingen gezien en meegemaakt."

De nieuwjaarsnacht begon al met een landelijk NL-Alert met de boodschap om alleen 112 te bellen in het geval van levensbedreigende situaties vanwege extreme drukte op de hulplijn. De politie verklaart dat het 112-nummer overbelast raakte omdat er te veel meldingen van branden binnenkwamen.

Brandweer Nederland had het dit jaar opnieuw drukker dan voorgaande jaren. Er kwamen 4286 meldingen van brandincidenten. Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen er 4106 meldingen waren. Uit een eerste inventarisatie blijkt dat de belasting op de meldkamer groot was. Afvalbranden, containerbranden en autobranden voerden weer de boventoon.

Voorzitter Jolanda Trijselaar van Brandweer Nederland prijst iedereen voor "de coördinatie en inspanning op alle fronten". Ze spreekt haar afgrijzen uit over het buitensporige geweld waar hulpverleners gedurende de nieuwjaarsnacht mee te maken kregen.

Trijselaar: "Ook dit jaar hebben we te maken gehad met agressie tegen onze mensen, zijn we belaagd en is met vuurwerk en ander materieel naar de brandweer gegooid." Ze hamert erop dat brandweermannen en brandweervrouwen, zowel beroepsmedewerkers als vrijwilligers, veilig moeten kunnen uitrukken, maar ook weer veilig thuis moeten komen. "Dit moet stoppen, onze mensen zijn er om te helpen, niet om doelwit van geweld te zijn."

Veiligheidsregio's

Afzonderlijke veiligheidsregio's sluiten zich aan bij de woorden van zowel de politie als de brandweer. Regio Rotterdam-Rijnmond spreekt van een "krankzinnig drukke nacht" met een recordaantal meldingen.

Veiligheidsregio's zien hoe het geweld tegen hulpverleners "extreem is toegenomen". Zo laat de regio Midden- en West-Brabant weten dat in Tilburg, Breda, Roosendaal en Bergen op Zoom de politie en mobiele eenheid moesten ingrijpen.

Ziekenhuizen

Het complete overzicht van de verwondingen die de spoedeisendehulpafdelingen moesten behandelen heeft Yara Basta, voorzitter van de SEH-beroepsvereniging, nog niet. Maar de berichten die Basta van collega's uit het hele land ontvangt, bevestigen het beeld van een rumoerige nacht waarin geweld geen uitzondering was. "Zo lijkt het er in Amsterdam op dat er meer letsel moest worden behandeld als gevolg van mishandelingen in vergelijking met vorig jaar."

Ook uit andere delen van het land komt het bericht dat het drukker was op de SEH dan vorig jaar. Het Martini Ziekenhuis in Groningen heeft tijdens de jaarwisseling opvallend veel jongeren binnen zien komen in zijn brandwondencentrum.

Negentien patiënten werden daar behandeld, ongeveer twee keer zoveel als vorig jaar. Tien zijn jonger dan 15 jaar, onder wie drie 7-jarigen. Het Martini Ziekenhuis zegt dat veertien patiënten poliklinisch werden behandeld. Zij konden na de ingreep weer naar huis. Vijf patiënten moesten worden opgenomen.