Het wereldberoemde schilderij Meisje met de parel van Johannes Vermeer verhuist tijdelijk van het Mauritshuis in Den Haag naar Japan. Dat gebeurt vanwege een geplande verbouwing, waardoor het museum in augustus en september is gesloten. In die periode is het werk te zien in Osaka.

Voor veel Japanners is dat goed nieuws, want dan hoeven ze niet zo'n eind te reizen om hun favoriete schilderij te zien. "Wij ontvangen elk jaar duizenden Japanse toeristen die dol zijn op Vermeers Meisje met de parel", zegt directeur Martine Goselink bij Omroep West.

Het Mauritshuis sluit van maandag 24 augustus tot en met zondag 20 september de deuren voor publiek. Omdat het schilderij uit 1665 dan toch niet in Den Haag te zien is, is besloten het tijdelijk uit te lenen. Dat gebeurt alleen bij hoge uitzondering, benadrukt Goselink.

Het wordt in die periode getoond in het Nakanoshima Museum of Art in Osaka. De presentatie wordt georganiseerd én betaald door Asahi Shimbun, de op één na grootste krant van Japan. Het Mauritshuis werkt al jarenlang samen met deze partner.

Geld naar verbouwing

De financiële bijdrage van Asahi Shimbun wordt door het Mauritshuis ingezet voor de verbouwing. Ook gaat het geld naar de inrichting en exploitatie van het pand dat het Mauritshuis heeft aangekocht aan de Korte Vijverberg. Daar opent in 2028 een nieuw Mauritshuis Educatie Centrum.

Directeur Gosselink noemt de reis bijzonder. "Voor het Mauritshuis is deze reis een unieke kans om het schilderij, misschien wel voor de allerlaatste keer, met het Japanse publiek te delen", zegt ze.

Toch is het niet de eerste keer dat het Meisje met de parel op reis gaat. Tijdens de verbouwing van het Mauritshuis tussen 2012 en 2014 maakte het schilderij een wereldtournee.

2,2 miljoen bezoekers

Die leverde toen geld op voor de renovatie van het museum. In die jaren zagen 2,2 miljoen bezoekers het werk in onder meer Japan en de Verenigde Staten.

In 2023 werd het schilderij ook acht weken uitgeleend aan het Rijksmuseum in Amsterdam voor de grote Vermeer-tentoonstelling.

De politie heeft twee jongens van 16 en 17 jaar uit Schiedam aangehouden voor de dood van een 60-jarige Schiedammer die maandag bij een metrostation om het leven kwam. Volgens de politie is er mogelijk ruzie ontstaan na het gooien van sneeuwballen en zijn er klappen uitgedeeld.

Op basis van camerabeelden zijn de twee jongens herkend. De 16-jarige verdachte kwam vandaag aangifte doen op het politiebureau. De andere verdachte werd volgens de politie kort daarna aangehouden in zijn woning. De jongens worden verhoord.

De 60-jarige man uit Schiedam overleed maandag na een mishandeling. Hij zou mensen hebben aangesproken die bij metrostation Nieuwland sneeuwballen gooiden naar voorbijrijdende auto's. Volgens omstanders werd de man daarna neergeslagen.

De politie hield kort na de mishandeling twee jonge mannen aan. Zij bleken niets met de mishandeling te maken te hebben en zijn een dag later vrijgelaten.

"Dogma is de vijand van progressie, u kent het misschien wel." Het zijn de woorden van de nieuwe rector van de universiteit van Gent, Petra De Sutter, in haar inauguratiespeech uit september. Ze refereert in haar speech aan Einstein: "Deze woorden - 'dogma is de vijand van progressie' - sprak Einstein uit in zijn toespraak aan de Sorbonne in 1929."

Wat blijkt: Einstein deed een dergelijke uitspraak nooit. Het citaat is gecreëerd met kunstmatige intelligentie, bevestigt de rector na berichtgeving van onderzoeksjournalisten van Apache.

Behalve het vermeende citaat van Einstein gebruikte ze ook nep-citaten uit "de rectorale rede" van de Joodse Duits-Amerikaanse filosoof Hans Jonas, een toespraak die hij in 1979 hield aan de universiteit van München. Daarnaast gebruikte De Sutter stukken uit een essay van psycholoog Paul Verhaege. Ook de citaten van hem bleken na onderzoek fout.

"Ik betreur dat ik in deze val ben gelopen, ik kan dit niet ongedaan maken. Dit is een goede les en zal het debat rond AI verder aanzwengelen", reageert de rector tegenover VRT. De Sutter is een bekende Belg. Voordat ze rector werd bij de universiteit, was ze leider van de progressieve partij Groen.

Speech Einstein bestaat niet, Jonas was nooit rector

Einstein gaf in 1929 aan de universiteit van Sorbonne een technische lezing over een van zijn theorieën. Online is slechts één citaat van Einstein te vinden uit die periode. Dat komt uit een dankwoord na de uitreiking van een eredoctoraat, maar de woorden van De Sutter kwamen daar niet in voor.

Hans Jonas, wiens 'rectorspeech' werd gebruikt, was nooit rector aan de universiteit van München. Een citaat halen uit zijn rectorale rede is daarom onmogelijk. Jonas maakte zich hard voor de ecologische beweging in Duitsland, en was daarom volgens Apache wellicht interessant voor De Sutter, als voormalig partijleider van Groen.

Verkiezingsprogramma

In België worden rectoren gekozen. In het verkiezingsprogramma van De Sutter, in de campagne om het rectoraat, stond juist een waarschuwing voor het gebruik van AI. Ze stelt dat de output van AI "niet blind mag worden vertrouwd" en dat door AI-gegenereerde teksten "niet altijd makkelijk te onderscheiden zijn van originele werken".

De speech werd in oktober al aangepast, na vragen van studenten van universiteit van Gent. Dat gebeurde subtiel: citaten werden niet meer als letterlijke citaten gepresenteerd. De video van de inauguratiespeech kon niet meer worden aangepast en staat nog online.

Inmiddels is de toespraak van De Sutter nogmaals aangepast, na vragen van nieuwsmedium Apache. De citaten van Einstein en Jonas zijn eruit gehaald. Ook staat er een disclaimer bij.