Een Amerikaanse klimmer heeft een wolkenkrabber van 101 verdiepingen beklommen in de Taiwanese hoofdstad Taipei. Alex Honnold deed dat zonder dat hij was gezekerd met touwen of dat er een vangnet was.

Duizenden mensen keken toe en moedigden hem aan, terwijl hij een van de hoogste gebouwen ter wereld beklom. De 'free solo'-beklimming werd ook live uitgezonden op Netflix. "Sick", zei de 40-jarige Honnold toen hij na 91 minuten de top had bereikt.

Tegen verslaggevers zei hij: "Wat een prachtig uitzicht over Taipei." Het gebouw is 508 meter hoog en is een toeristische trekpleister. Het domineert de skyline van de stad.

Na 91 minuten bereikte Honnold de top van de wolkenkrabber:

Toen de wolkenkrabber in 2004 werd voltooid was die het hoogste gebouw ter wereld. Die titel werd in 2010 overgenomen door de Burj Khalifa in Dubai, met een hoogte van 828 meter.

Volgens de producent van de uitzending is het uitzonderlijk dat een gebouw een klimmer toestemming geeft voor een dergelijke actie.

Positieve aandacht

Taiwanese politici bedankten Honnold en Netflix op sociale media voor de positieve aandacht die het land hierdoor krijgt. Taiwan komt meestal in het nieuws als het gaat om militaire dreiging vanuit China of vanwege de productie van halfgeleiders.

"Felicitaties aan de dappere, onbevreesde Alex voor het voltooien van deze uitdaging", schreef president Lai Ching-te op zijn sociale media. Hij voegde eraan toe dat de wereld niet alleen de wolkenkrabber te zien kreeg, maar ook de warmte en passie van de Taiwanezen en het mooie landschap.

Honnold is een professionele klimmer, die vooral bekend is vanwege zijn beklimming van steile bergwanden. Hij was niet de eerste die de Taipei 101 zonder zekering beklom. De Franse klimmer Alain Robert, bekend als Spiderman, ging hem in 2004 voor.

De Amerikaanse president Trump heeft de Britse militairen in Afghanistan geprezen, na zijn onwaarheden over de inzet van de NAVO-troepen daar. Hij noemt de Britse militairen op sociale media nu "geweldig" en "zeer dapper".

Trump zei deze week in Davos en vrijdag nogmaals bij Fox News dat hij "niet zeker wist" of NAVO-bondgenoten er zouden zijn als de VS hen nodig heeft. "Ze zullen zeggen dat ze wat militairen naar Afghanistan hebben gestuurd", zei Trump. "En dat deden ze ook, maar ze bleven een beetje op de achtergrond en een beetje weg van de frontlinies."

Die uitspraken leidden tot woede en verontwaardiging bij Europese leiders en veteranen, onder wie Nederlandse veteranen. "Trump gaat voorbij aan het feit dat we daar mannen en vrouwen zijn verloren", zei voormalig landmachtmajoor Henry Beukers. "We hebben met de Amerikanen schouder-aan-schouder gewerkt in de eerste linie."

'Ronduit verschrikkelijk'

De Britse premier Starmer noemde Trumps woorden "beledigend en ronduit verschrikkelijk" en suggereerde dat de Amerikaanse president zijn excuses moest aanbieden.

De ISAF-missie in Afghanistan

Na de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten werd artikel 5 van het NAVO-verdrag geactiveerd. Het was de enige keer in de geschiedenis van de NAVO dat het werd ingeroepen. Het artikel stelt dat een aanval op één bondgenoot geldt als een aanval op het hele bondgenootschap.

Uit Amerikaans onderzoek bleek dat al-Qaida achter de aanslagen van 9/11 zat. De terreurorganisatie van Osama Bin Laden opereerde vanuit Afghanistan. In oktober 2001 viel de VS het land binnen om de terroristen te verdrijven.

Er werd een internationale vredesmacht opgericht, die vanaf 2003 werd geleid door de NAVO. In totaal deden 51 landen mee aan de ISAF-missie in Afghanistan, waaronder Nederland. Tot 2021 kwamen ruim 3500 NAVO-militairen om het leven, onder meer tijdens vuurgevechten.

De Verenigde Staten leden in Afghanistan veruit de grootste verliezen: ongeveer 2500 Amerikanen sneuvelden. Daarna volgt het Verenigd Koninkrijk met 457 doden. In dat land vielen de uitspraken van Trump dan ook bijzonder slecht.

"Duizenden levens zijn voorgoed veranderd. Moeders en vaders hebben hun zonen en dochters begraven", was te lezen in een verklaring van prins Harry, die zelf als soldaat in Afghanistan diende. "Als Trump zegt dat ze niets deden, waarom kwamen ze dan terug in een kist?", zei de moeder van een omgekomen Britse soldaat tegen de BBC.

Starmer spreekt Trump

Premier Starmer heeft gisteren met Trump over de kwestie gesproken. "De premier heeft benoemd dat dappere en heldhaftige Britse en Amerikaanse soldaten zij aan zij vochten in Afghanistan en dat velen nooit meer naar huis terugkeerden. We mogen het offer dat zij hebben gebracht nooit vergeten", staat in een verklaring van Downing Street.

Na het gesprek plaatste Trump een bericht op zijn socialemediaplatform Truth Social waarin hij, wat betreft de Britse inzet in Afghanistan, lijkt terug te komen van zijn eerdere uitspraken.

"In Afghanistan kwamen 457 Britse militairen om het leven en velen raakten gewond. Zij hoorden bij de grootste krijgers aller tijden", staat in het bericht. "Het Britse leger, met zijn enorme hart en ziel, is het allerbeste (na de VS). We houden van jullie allemaal en dat zullen we altijd blijven doen!"

Online boodschappen doen bij Albert Heijn, mailen met je huisarts, het artikel dat je nu leest; als de Verenigde Staten van president Trump het zouden willen, kan dat worden stilgelegd, want alle data ervoor staan op servers van Amerikaanse bedrijven.

Het Amerikaanse cloud-infuus waar de Nederlandse samenleving aan ligt, is groot, blijkt uit data-onderzoek van de NOS. Het speelt bovendien veel breder dan alleen bij het Nederlandse techbedrijf Solvinity, dat onder meer verantwoordelijk is voor de werking van DigiD en dat wordt overgenomen door een Amerikaanse branchegenoot.

Van de 16.500 onderzochte domeinnamen die door Nederlandse overheden, zorginstellingen, scholen en vitale bedrijven worden gebruikt, is maar liefst 67 procent aan minimaal één Amerikaanse clouddienst gekoppeld.

Het kan dan gaan om de website die op een server van een Amerikaans bedrijf staat, maar ook om de e-mail of bijvoorbeeld Microsoft Teams. Ook de NOS heeft zijn mail bij Microsoft staan en de website bezoeken gaat via Amazon.

'Afhankelijkheid ontspoord'

In oktober maakte het demissionaire kabinet nog bekend dat ook de Belastingdienst zijn mail naar Microsoft gaat verplaatsen. Onder meer de Eerste Kamer, de Tweede Kamer, de Autoriteit Financiële Markten en de Nederlandse Zorgautoriteit deden dat al.

"Ons land ligt aan het infuus van de techbro's van Trump en de helft daarvan bij één merk. Dat dit zo ontspoord is, is onbegrijpelijk", zegt Tweede Kamerlid Barbara Kathmann van GroenLinks-PvdA die als een van de weinige Kamerleden een speerpunt heeft gemaakt van minder digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten.

Het marktaandeel van Microsoft onder de onderzochte domeinnamen is maar liefst 49 procent. Ter vergelijking: het marktaandeel van het mogelijk over te nemen Solvinity is onder die domeinnamen minder dan 1 procent.

Het gaat onder meer om 29 van de circa 70 ziekenhuizen met een zogenoemd patiëntenportaal, waarmee patiënten hun dossier kunnen opvragen. In 28 gevallen is het elektronisch patiëntendossier aan een server van Microsoft gekoppeld, in één geval aan de infrastructuurgigant Cloudflare.

Dat betekent dat als mensen inloggen bij hun patiëntendossier, de informatie door een Amerikaanse server stroomt. Waar het achterliggende dossier staat, verschilt per geval. Chipsoft, de grootste leverancier van patiëntendossiers, laat weten dat in ieder geval drie ziekenhuizen hun dossiers helemaal naar Microsoft-servers hebben verplaatst. "Dat is een eigen afweging van ziekenhuizen", laat Chipsoft weten.

Deze week trapte de Tweede Kamer op de rem, toen ze door experts waren bijgepraat over de overname van Solvinity. Internetkenner en autonomie-activist Bert Hubert, die al jaren aandacht vraagt voor zogenoemde digitale autonomie, is blij met de aandacht, maar: "Het is ook wel belachelijk laat. Dit is al vijf jaar aan de gang."

Het probleem is volgens Hubert dat afgeschreven ICT-systemen vaak worden vervangen door een Amerikaanse clouddienst. "Ook systemen die je prima nog zelf kunt draaien, zijn we in moordend tempo naar de Amerikaanse cloud aan het verhuizen."

VS vraagt om data

Over afhankelijkheid van Amerikaanse technologie leven al langer zorgen. De data worden vaak wel in Europa opgeslagen, maar dat biedt geen garantie tegen de Amerikaanse inlichtingen- en opsporingsdiensten. Amerikaanse wetgeving biedt hen ook dan toegang.

Uit een rapport van Microsoft blijkt dat dat ook gebeurt. In de tweede helft van 2024, de meest recent gerapporteerde periode, blijkt dat de Amerikaanse opsporings- en inlichtingendiensten 57 keer om data vroegen die buiten de VS waren opgeslagen. In vijf gevallen ging het daarbij om bedrijven. Microsoft benadrukt in een reactie dat dat alleen kan in "uitzonderlijke omstandigheden waarin een vermoeden van een ernstig misdrijf wordt vastgesteld".

Strafhof kreeg al sancties

Sinds het aantreden van president Trump zijn daar extra zorgen bijgekomen. Als het tot een conflict tussen Nederland en de VS komt, zouden sancties de techbedrijven kunnen dwingen om de diensten aan Nederlandse klanten te staken. Tot voor kort leek dat een theoretisch scenario, maar het Internationaal Strafhof in Den Haag is getroffen door dergelijke sancties.

"We zitten in de houdgreep. We kunnen ons daar alleen uitworstelen door rap digitaal onafhankelijker te worden", zegt Tweede Kamerlid Kathmann.

De discussie over Groenland, waarbij de VS het op grondgebied van een bondgenoot heeft gemunt, verandert ook wel wat, denkt autonomie-activist Hubert. "Ik heb de indruk dat bedrijven nu wel de pauzeknop indrukken, behalve binnen de overheid. Ik heb niet het idee dat het daar een thema is, ook niet binnen de formatie."

Verantwoording

Voor dit artikel verzamelde de NOS de zogenoemde DNS-gegevens van 16.500 websites van maatschappelijk relevante sectoren, zoals de vitale infrastructuur, de overheid, zorginstellingen en het onderwijs.

Met die DNS-gegevens kan worden bekeken waar de infrastructuur achter een website is ondergebracht. We keken naar de DNS-gegevens die worden gebruikt voor websites en mail, maar ook naar andere zogenoemde DNS-records die relevant zijn.

In technische termen: we keken naar A-, MX-, NS- en CNAME-records. Vervolgens keken we waarnaar de IP-adressen achter de records verwezen. Op basis van de WHOIS-database van de regionale IP-registraties koppelden we die informatie aan concrete leveranciers. Ook keken we naar TXT-records, waaronder ook SPF-records, maar ook domeinverificatiesleutels voor bijvoorbeeld Office 365.