De concurrentie tussen bedrijven in Nederland is de afgelopen jaren steeds verder afgenomen, stelt de Autoriteit Consument en Markt (ACM) in de Staat van de Markt. De waakhond maakt zich zorgen en wil daarom nieuwe bevoegdheden om eerder te kunnen ingrijpen.

"Concurrentie is geen doel op zich, maar een belangrijk instrument om markten beter te laten werken", zegt bestuursvoorzitter Martijn Snoep. Concurrentie is er wanneer meerdere bedrijven met dezelfde soort klanten op een markt actief zijn.

Hoe minder bedrijven een markt bedienen, hoe meer lagere prijzen en de kwaliteit van producten en diensten onder druk komen te staan. Ook zijn bedrijven daardoor minder geneigd om te innoveren. Consumenten worden daarvan de dupe.

Van drankindustrie tot dierenartsenpraktijken

In de afgelopen jaren zag de ACM dat er steeds minder nieuwe bedrijven zijn toegetreden tot de markt en ook minder bedrijven zijn uitgestroomd.

Volgens de waakhond speelt dat met name in 'sterk geconcentreerde sectoren'. "Je ziet in Nederland die geconcentreerde sectoren bijvoorbeeld bij de drankindustrie, de telecomsector en de elektronische industrie, waarvan ASML een onderdeel is", zegt Snoep. Een klein aantal bedrijven in een sector hoeft in eerste instantie niet te leiden tot oneerlijke prijzen, maar kan volgens Snoep wel een aanwijzing zijn.

Als concreet voorbeeld noemt Snoep de dierenartsensector, waar de ACM de afgelopen tijd al onderzoek naar deed. Veel praktijken zijn de afgelopen jaren overgenomen door commerciële ketens. De prijs van behandelingen gaat dan meestal omhoog.

Afhankelijkheid VS

Hoewel de ACM nog niet specifiek heeft onderzocht waarom die concurrentie is afgenomen, kan het te maken hebben met technologische veranderingen en een andere houding van bedrijven. Zo ziet de ACM dat er meer fusies en overnames plaatsvonden de afgelopen jaren, waarin grotere spelers de kleinere bedrijven overnamen die voor hen een uitdaging vormden. Vaak wordt een succesvolle start-up dan van de markt gehaald door een groter bedrijf.

De komende tijd gaat de ACM vooral kijken naar markten waarin de geopolitieke ontwikkelingen een grote rol speelt. "Die ontwikkelingen, zoals in Amerika, maken het nog urgenter", zegt Snoep. Zo is de afhankelijkheid van het bedrijfsleven en de overheid van niet-Europese clouddiensten erg groot en wil de ACM op zoek naar alternatieven om die afhankelijkheid te verkleinen.

Nieuwe bevoegdheden

Om het tij te keren, wil de ACM 'extra gereedschap' om in te kunnen grijpen bij problemen waar ze nu nog niets aan kan doen. Momenteel controleert de ACM al bedrijven met een omzet in Nederland boven 30 miljoen en met deze nieuwe bevoegdheid wil de toezichthouder ook kleinere overnames kunnen beoordelen.

Daar bovenop wil de ACM, als zij na een marktonderzoek ziet dat er te weinig sprake is van concurrentie, maatregelen kunnen opleggen in specifieke markten.

De bevoegdheid om kleinere overnames te beoordelen ligt op dit moment als wetsvoorstel bij de Tweede Kamer.

In Venezuela zijn afgelopen weekend opnieuw ruim honderd politieke gevangenen vrijgelaten. Dat meldt mensenrechtenorganisatie Foro Penal, die de vrijlatingen bijhoudt. De Venezolaanse autoriteiten zeggen niet wie het zijn.

Interim-leider Rodríguez claimt dat inmiddels ruim 600 mensen zijn vrijgelaten. Ook zei ze contact op te willen nemen met VN-mensenrechtenchef Volker Türk om de cijfers te laten verifiëren.

"Het zou ideaal zijn als de overheid een lijst publiceert van de vrijlatingen", schrijft Alfredo Romero, directeur van Foro Penal op X.

Bevrijd maar 'niet vrij'

"Ze worden vrijgelaten, maar zijn niet vrij", zegt Foro Penal tegen de NOS. Velen mogen Venezuela niet verlaten en moeten zich wekelijks melden bij de autoriteiten. Als ze niet akkoord gaan met een lange lijst van voorwaarden, kunnen ze zo weer meegenomen worden. Zo zouden ze ook niets over hun gevangenschap mogen vertellen.

De aanklachten tegen de vrijgelaten gevangenen zijn ook niet ingetrokken, zegt Foro Penal. Onderzoeken tegen hen lopen nog, waardoor het regime hen en hun familie nog nauw in de gaten houdt, zegt de organisatie.

Buiten El Helicoide, een beruchte martelgevangenis in de hoofdstad Caracas, staan familieleden dag en nacht te wachten op hun dierbaren, nadat de voorzitter van het parlement had aangekondigd dat er een "substantieel aantal" mensen zou worden vrijgelaten. De term 'politieke gevangenen' viel niet, het regime ontkent dat het burgers wegens politieke doeleinden vasthoudt.

Onder de nieuw vrijgelaten gevangenen zitten veel mensen die na de presidentsverkiezingen van 2024 zijn opgepakt. Onder hen ook Kennedy Tejeda, die als advocaat werkte voor Foro Penal. Hij zat al anderhalf jaar vast in de Tocoron-gevangenis in het noorden van het land. Afgelopen week eiste Amnesty International zijn vrijlating en die van de nog ruim 700 mensen die vastzitten.

Sinds de Amerikaanse aanvallen begin deze maand is het opvallend stil in Venezuela. Na de ontvoering van Maduro ontstond een klopjacht op 'verraders', waardoor veel Venezolanen zich niet durven uit te spreken. Ook is de zorg om in de dagelijkse levensbehoeften te voorzien, zoals voedsel, nog altijd groot. De angst is ook groot voor de colectivos, gewelddadige gewapende groepen die nog steeds de dienst uitmaken.

Maar het regime schetst een andere realiteit. Regelmatig organiseert het demonstraties om de vrijlating van president Maduro te eisen. Ook zijn er grote posters opgehangen in de hoofdstad, waarop de oud-leider en zijn vrouw te zien zijn.

In ruil voor aanwezigheid bij de demonstraties krijgen burgers toegang tot voedselpakketten van de staat.

Klaar met bevelen uit Washington

Interim-leider Rodríguez lijkt zich niets aan te trekken van een eventuele Amerikaanse overname van het land. Bij een toespraak gisteren uitte ze zich fel richting de Verenigde Staten. "Het is klaar met buitenlandse inmenging," zei ze tegenover oliearbeiders. Ook sprak ze over grote hervormingen in de olie- en gasindustrie.

Eerder deze maand sprak ze zich ook al kritisch uit. Als ze ooit als interim-leider naar Washington zou moeten, dan "doe ik dat staand of lopend, niet gesleept", zei Rodríguez.

Of er na de ontvoering van president Maduro binnen het dictatoriale regime een andere wind is gaan waaien, is nog de vraag. Het regime lijkt onder Rodríquez vooral de rust in het land te willen bewaken, maar structurele veranderingen blijven uit. Volgens de Venezolaanse grondwet moesten er binnen dertig dagen verkiezingen worden uitgeroepen. Voor Venezolanen in het binnen- en buitenland, blijft het afwachten of dat gebeurt.

De musical Soldaat van Oranje wordt op 12 juli voor het laatst opgevoerd, heeft de producent bekendgemaakt. Daarmee komt er na bijna zestien jaar een eind aan de langstlopende musical van Nederland.

De musical gaat over de oorlogsjaren van verzetsstrijder Erik Hazelhoff Roelfzema, die in 2007 overleed. De reeks voorstellingen ging van start in oktober 2010 en werd meermaals verlengd.

De musical is straks zo'n 4000 keer opgevoerd, met 29 verschillende casts.

Grappen

De makers verzekeren dat de musical in de TheaterHangaar van Katwijk na zondag 12 juli echt niet meer terugkomt. "Er zijn heel veel grappen over gemaakt, maar wij hebben nooit gezegd dat we zouden stoppen", zegt investeerder Alex Mulder in Het Parool. "Wat we keer op keer hebben gemeld, is dat de kaartverkoop was verlengd, maar we hebben nooit gezegd dat we zouden stoppen. Nu wel."

Producent Fred Boot noemt het een "grote beslissing". "Soldaat is al meer dan 20 jaar vanaf het eerste contact met Erik Hazelhoff Roelfzema zo'n belangrijk onderdeel van mijn leven dat ik me bijna niet kan voorstellen hoe het 'zonder' Soldaat gaat zijn. Al jaren zeg ik tegen collega's: 'Laten we het nooit normaal gaan vinden'."