Een nieuwe werkwijze van de Rotterdamse rechtbank waarbij een kind dat geen contact meer heeft met een of beide ouders een 'kinderadvocaat' krijgt toegewezen, heeft de interesse gewekt van andere rechtbanken in het land.

Dat zegt de Rotterdamse rechter Eelco Moerman, die zeer enthousiast is over de werkwijze: "We merken dat op deze manier kinderen veel eerder en duidelijker worden gehoord".

In de werkwijze, die sinds begin dit jaar geldt bij de rechtbank, wordt er in de zaken waarbij een kind geen contact meer heeft met een ouder direct een zogenoemde bijzondere curator aangesteld. Die dient in de zaak als een soort kinderadvocaat, die in gesprek gaat met alle partijen en de belangen van het kind behartigt.

Daarnaast schrijft de curator een rapport, dat dan meteen in de eerste zitting besproken kan worden.

Complexe zaken

De werkwijze van de Rotterdamse rechtbank begon in april 2024 als proef. Al snel zagen de familierechters de voordelen van de nieuwe manier van werken, zei Moerman vorige maand in het NOS Radio 1 Journaal.

"In het normale geval was het zo dat iedereen moest wachten tot er een zitting was, maar dat kan door alle drukte wel zes maanden duren", zo legt Moerman uit. In die periode is er veel onduidelijkheid voor het kind en de ouder, bijvoorbeeld of het contact er überhaupt nog gaat komen, zegt de rechter.

Daar komt bij dat het vaak gaat om complexe zaken, onderstreept Moerman. Een kind heeft geen contact meer met een ouder vanwege bijvoorbeeld verslavingsproblematiek, huiselijk geweld of omdat gescheiden ouders slecht over elkaar praten.

"Met die bijzondere curator wordt er gelijk ingezet op wat er wel en niet kan, zodat er dan ook veel meer duidelijk is over wat er is gebeurd in het verleden en hoe er verder moet worden gegaan als die zitting er dan is", zegt Moerman.

Kind eerder meegenomen

Rechter Moerman schreef met collega-juristen en -rechters van de rechtbank Rotterdam een artikel over de bijna vijftig pilotzaken in vakblad Relatierecht en Praktijk. Daarin onderstreepten ze dat zaken in de praktijk sneller werden afgehandeld.

Ook werd de stem van het kind eerder in de zaak meegenomen en was die "duidelijker hoorbaar" in de zittingszaal. Verder ontstond er bij ouders soms meer inzicht "in hun rol in het geheel", ook als het uiteindelijk niet lukte om het contact te herstellen. "Dus ook in zaken waarin de uitkomst verdrietiger was, zagen we een duidelijke meerwaarde", zegt Moerman.

Als voorbeeld wordt een zaak genoemd waarin een vader al zes jaar geen contact meer had met zijn dochter. Nadat de curator afzonderlijk met iedereen had gesproken, en ook de ouders voor het eerst in jaren weer samen om de tafel had gekregen, bleek contactherstel uiteindelijk alsnog niet mogelijk. Wel gaf de vader aan dat hij het verslag van de curator helder vond en dat hij zich "met pijn in zijn hart" neerlegde bij de uitkomst.

"Mensen hebben behoefte aan duidelijkheid en met die bijzondere curator ontstaat er ruimte om snel te handelen, waarbij mensen ook echt het gevoel hebben dat ze worden gehoord", zegt Eelco Moerman.

Dat geldt in het bijzonder voor het kind, benadrukt de rechter. Ook omdat de gesprekken met de 'kinderadvocaat' vaak plaatsvinden in een ontspannen omgeving buiten de rechtbank, waar het kind volgens hem "echt de tijd en ruimte" krijgt om zijn of haar verhaal te vertellen.

'Bij aanvang zaak veel meer duidelijk'

Moerman: "Ook in de rechtszaal spreken we natuurlijk met de kinderen, maar dat is soms maar een kwartiertje of een half uurtje. De bijzondere curator heeft veel meer tijd om die stem te horen. Daardoor merken we ook dat het gesprek op de zitting heel erg is veranderd.

"In de oorspronkelijke situatie was het echt het ene verhaal tegenover het andere verhaal. Maar met het rapport van de curator, en de gesprekken die zijn gevoerd, is er bij aanvang al veel meer duidelijk over wat er vroeger is gebeurd. Dus dan kunnen we in een zitting ook veel meer praten over het nu en de toekomst."

Als het aan hem ligt, nemen nog veel meer rechtbanken de werkwijze over. "Tegelijk is het zo dat het per rechtbank verschillend is wat er werkt en niet werkt. Zo kan het zijn dat ergens anders de wachttijden korter zijn, minder kinderadvocaten beschikbaar zijn of dat hulpverlening minder snel beschikbaar is. Maar we horen dus wel echt interesse vanuit andere rechtbanken om dit ook in te zetten."

De Tweede Kamer gaat oud-Kamervoorzitter Bergkamp of andere Kamerleden niet vervolgen voor het lekken over een onderzoek naar oud-Kamervoorzitter Arib. Volgens een adviesgroep bestaande uit Kamerleden is er onvoldoende bewijs om zo'n strafzaak tot een goed einde te brengen.

Ook voor een strafaanklacht tegen Bergkamp op voorstel van de PVV is onvoldoende steun. Alleen PVV, FVD en Groep Markuszower vinden dat er wel voldoende feiten op tafel liggen voor zo'n zaak.

Het gaat deze partijen om het mogelijk plegen van een ambtsmisdrijf door Bergkamp "omdat zij mogelijk betrokken is bij het lekken van ambtsvertrouwelijke informatie".

Niet haalbaar

Simpel gezegd kunnen alleen Kamerleden besluiten tot het vervolgen van andere Kamerleden voor een ambtsmisdrijf. Dat is een extra juridische bescherming van gekozen volksvertegenwoordigers.

De adviesgroep, bestaande uit Kamerleden van D66, PVV, VVD, GL-PvdA, CDA, FVD en BBB, gaat ervan uit dat er over Arib naar de pers is gelekt. Maar nu nog bewijzen wie dat was of waren is niet haalbaar, zegt de adviesgroep.

De wettelijke voorbereidingstijd voor deze zaak is te kort is en naast Bergkamp en andere Kamerleden zijn er nog meer betrokkenen die over het onderzoek hadden kunnen lekken.

Hoger beroep

Hiermee is de kwestie nog niet tot een einde gekomen. Arib vecht nog de rechtmatigheid van het onderzoek aan.

Haar advocaat Geert-Jan Knoops is in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de rechter dat het onderzoek rechtmatig was.

Het is aan het nieuwe kabinet om kritisch kijken naar de regels die moeten voorkomen dat er enorme datacenters worden gebouwd op plekken waar de overheid dat niet wil. Dat zei Mona Keijzer, demissionair minister van Ruimtelijke Ordening, vandaag tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer.

Het onderwerp staat opnieuw op de politieke agenda. Gisteren meldde NRC dat er een nieuw groot datacentrum in Amsterdam volledig gebruikt gaat worden door Microsoft. "Deze vergunning is vijf jaar geleden al verleend", zegt minister Keijzer. "Dus daar kan ik niks meer aan doen."

Verschillende partijen zijn kritisch. Jantine Zwinkels van het CDA: "De stroomcapaciteit is heel beperkt, wij vinden dat dat niet ten koste mag gaan van Nederlandse en lokale partijen."

"Het wrange is: er zijn op dit moment 10.000 huizen die niet worden gebouwd, bedrijven die in de rij staan en die kunnen wachten tot sint juttemis, maar Microsoft kan dit opeens wel", zegt Pieter Grinwis van de ChristenUnie. "Ik kan er met mijn verstand niet bij."

Landelijke verbod

In 2022 besloot het vorige kabinet tot een landelijk verbod op enorme datacenters. Het gaat om datacenters die een elektriciteitsaansluiting hebben van minimaal 70 megawatt én een oppervlakte vanaf 100.000 vierkante meter (m2). Die datacenters worden hyperscales genoemd.

Vaak gaat het om datacenters die door maar één bedrijf worden gebruikt. De regels werden opgesteld nadat kritiek was ontstaan over plannen van Meta, het bedrijf achter Facebook, Instagram en WhatsApp. Dat wilde in Flevoland een enorm datacentrum voor zichzelf bouwen. Het ging uiteindelijk niet door.

Amsterdam

Het datacentrum in Amsterdam heeft een aansluiting van in totaal 78 megawatt. De vergunning werd al in 2019 aangevraagd, maar de regels voor hyperscales lijken ook niet geschikt om dit soort projecten in de toekomst tegen te houden. Het bestaat namelijk uit drie torens van 85 meter hoogte. Daardoor past het datacentrum op ongeveer 23.000 vierkante meter grond, een stuk minder dan de ondergrens die een aantal jaar geleden is vastgesteld.

De grens voor een hyperscale ligt op 100.000 vierkante meter, zegt ook de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Dat is de overheidsorganisatie die de vergunning voor de bouw heeft gegeven. "De drie torens samen maken dit datacenter dus niet tot een hyperscale volgens de definitie van het Rijk."

Definitie aanpassen

Als het nieuwe datacenter in Amsterdam gebruiktmaakt van zijn volledige elektriciteitsaansluiting, verbruikt het in een jaar tijd net zoveel stroom als een kleine stad. Daarom vraagt Grinwis zich af of de regels niet strenger moeten worden. "De definitie van een hyperscale is én 10 hectare én meer dan 70 megawatt", zegt hij. "Is het niet tijd om die definitie wat aan te scherpen? Dat het óf meer dan 10 hectare óf meer dan 70 megawatt moet zijn?"

Dat kun je je inderdaad afvragen, zegt Keijzer. "Ik denk dat je daar best kritisch naar mag kijken, maar dat is echt aan een nieuw kabinet."