De Nationale Politie ziet voor dit jaar nu al een tekort van 46 miljoen euro aankomen. Daardoor ontkomt de korpsleiding er niet aan om te bezuinigen op het personeel, schrijft minister Van Oosten (Justitie en Veiligheid) aan de Tweede Kamer.

De afgelopen jaren was de politiek vooral bezig om het aantal politiemensen omhoog te krijgen. Dat er nu voor het eerst weer bezuinigd wordt op personeel is dus een trendbreuk.

Minder vacatures invullen

De politie wil het miljoenentekort vooral oplossen door nieuwe vacatures niet meer in te vullen en het aantal tijdelijke overplaatsingen terug te dringen. De basisteams en de instroom van aspiranten worden daarbij ontzien.

Er zal dus vooral gesnoeid worden bij andere functies, bijvoorbeeld in de communicatie, de coördinatie en het management. Daarbij zullen geen ontslagen vallen. Vooral de eenheden Oost-Nederland (10 miljoen euro) en Rotterdam (7 miljoen euro) zullen de kosten op hun personeel flink omlaag moeten brengen.

Uiteindelijk minder blauw op straat

Afgelopen verkiezingscampagne waarschuwde de Nationale Politie ervoor dat de tekorten komende jaren oplopen tot 350 miljoen euro per jaar. De korpsleiding liet toen weten dat dat uiteindelijk ook zal betekenen dat er minder blauw op straat zal zijn.

De komende tien dagen staan bibliotheken, boekhandels en scholen in het teken van voorlezen: de Nationale Voorleesdagen zijn weer begonnen. In Friesland is de aftrap extra bijzonder, want na dertig jaar maakt het bekende boekpersonage Tomke plaats voor twee nieuwe figuurtjes.

De peuter Tomke was het gezicht van een speciaal taalprogramma waarmee peuters en kleuters kennis maakten of meer leerden over de Friese taal. "Er was destijds behoefte aan meer Fries materiaal", zegt Hieke Rienstra van Afûk, een taalinstituut voor het Fries. "Voor de taalontwikkeling van kinderen is het belangrijk dat er veel voorgelezen wordt. Materiaal daarvoor in het Fries was er toen nog niet zo veel."

Samen met zijn hondje Romke werd Tomke een begrip in de provincie, schrijft Omrop Fryslân. Veel kinderen groeiden de afgelopen tientallen jaren op met het duo.

Jarenlang werd Tomke uitgezonden op Omrop Fryslân:

Tomke werd geïllustreerd door Luuk Klazenga. Hij overleed in de zomer van 2024 op 60-jarige leeftijd. "Hij was de enige tekenaar", zegt Rienstra in het NOS Radio 1 Journaal. "Uiteindelijk kozen we ervoor om in te steken op nieuwe karakters."

En nu nemen de figuurtjes Tys en Teske het stokje over. Zij zullen net als Tomke op verschillende plekken te zien zijn: in lesprogramma's, educatief materiaal voor peuters, in liedjes, boeken en filmpjes.

Hondje Romke

De figuren worden getekend door Willemke Brouwer uit Joure. "Teske is de wat stoere van de twee, en wat roekelozer dan Tys", zegt Brouwer. "Tys is voorzichtiger." Hij heeft een knuffeltje dat Romke heet, vertelt Brouwer. "Dat is een knipoog naar Tomke, want zo heette zijn hondje ook."

Tys en Teske zijn wat oudere peuters dan Tomke. "Hopelijk kunnen jongere peuters zich daaraan optrekken."

Bedreigde taal

De impact van Tomke, Tys en Teske op het Fries wordt onderzocht door de Fryske Akademy. Later dit jaar komen daar resultaten van, zegt onderzoeker Suzanne Dekker. "Ik kan wel al zeggen dat de mate waarin een taal wordt doorgegeven, afhankelijk is van de materialen die mensen daarvoor hebben."

De bijdragen van Tys en Teske lijken dus nuttig voor het behoud van de Friese taal. "Er is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in behoud van het Fries, waardoor de taalvaardigheid redelijk stabiel is gebleven", zegt Dekker. Ongeveer de helft van alle Friese ouders spreekt de taal ook tegen hun kinderen. "Maar voor het vasthouden van deze taalvaardigheid is het belangrijk dat er continu in wordt geïnvesteerd. Het Fries blijft een bedreigde taal."

In 2024 maakte het Rijk bekend tot aan 2029 zo'n 18 miljoen euro te uit te trekken om de Friese taal te bevorderen. Bijvoorbeeld voor Friestalig onderwijs, maar ook voor tweetalige verkeersborden, die eind vorig jaar werden gepresenteerd.

Gratis boekje

De onthulling van het eerste boekje van Tys en Teske was vanmorgen bij de start van de Nationale Voorleesdagen in de bibliotheek van Dronryp. Voor alle Friese kinderen ligt een gratis boekje klaar in de bibliotheek.

De machinistenvakbond in Spanje roept na de reeks treinongelukken van de afgelopen dagen op tot een landelijke spoorwegstaking. Vakbond Semaf eist dat de verantwoordelijken voor de veiligheid op het spoor strafrechtelijk worden vervolgd.

Semaf stelt dat de ongelukken gisteren in Catalonië werden veroorzaakt door objecten die door een storm op het spoor terecht waren gekomen, maar wijst ook nadrukkelijk op de slechte staat van de infrastructuur. "Wij zijn bij Semaf allen diepbedroefd en vinden deze voortdurende verslechtering van het spoorwegnet onaanvaardbaar. Er moeten dringend diverse maatregelen worden genomen op ons hele netwerk om de veiligheid van professionals en passagiers te garanderen."

Bij de treinongelukken kwamen ook drie machinisten om het leven, schrijft Semaf. "Gisteravond ontvingen we het tragische nieuws van het overlijden van alweer een collega. Ook raakten meerdere andere collega's en reizigers gewond, sommige ernstig."

Drie treinongelukken in drie dagen

Zondagavond ontspoorde een hogesnelheidstrein in de buurt van Adamuz, in de zuidelijke regio Andalusië. De trein kwam op een naastliggend spoor terecht en werd geraakt door een andere trein die uit tegengestelde richting kwam. Het dodental staat inmiddels op 42 en tientallen mensen liggen in het ziekenhuis. Ook worden er mensen vermist. Mogelijk liggen er nog mensen tussen de wrakstukken.

Gisteravond was er in de buurt van Barcelona in de noordoostelijke regio Catalonië weer een treinongeluk: een trein reed op brokstukken van een ingestorte keermuur. De machinist kwam om het leven en zeker 37 mensen raakten gewond, van wie vijf ernstig.

In de buurt van Blanes in dezelfde regio ontspoorde gisteravond nog een trein door stenen op het spoor. Voor zover bekend raakte daarbij niemand gewond.

De Rodalies-treinverbinding in Catalonië, die de voorsteden van Barcelona met elkaar verbindt, is vanwege de ongelukken stilgelegd. Semaf staat erop dat de verbinding pas wordt heropend als de veiligheid is gewaarborgd en juridisch is vastgelegd.