In de provincies Drenthe, Friesland en Groningen zijn vannacht een tiental ongelukken gebeurd, zegt Rijkswaterstaat. Door temperaturen rond het vriespunt kan het tot het einde van de ochtend in het noorden van het land verraderlijk glad zijn op de weg.

Zo schoot op de N31 bij Harlingen in Friesland een vrachtwagen de berm in. Op de N33 in Groningen raakte een busje van de weg en botste tegen een boom. Voor zover bekend zijn er geen gewonden.

Tot 11.00 uur geldt voor de drie provincies en voor Overijssel en de Waddeneilanden code oranje vanwege de gladheid. Het kan later vanochtend ook gaan sneeuwen.

Ook na de ochtend kan het de rest van het weekend nog glad blijven in het noorden. Code geel geldt voor het noorden nog tot morgenochtend.

Gisternacht werd er ook al gewaarschuwd voor gladde wegen. Toen gebeurden er ook al enkele ongelukken. Een politieauto botste in het Drentse Valthermond bijvoorbeeld op een andere auto toen agenten te hulp wilden schieten.

Op het Indonesische eiland Java zijn zeven mensen omgekomen door een aardverschuiving. Tientallen anderen worden nog vermist.

De aardverschuiving vond plaats in een dorp ten westen van de stad Bandung. "Het aantal vermisten is hoog, we zullen vandaag al onze zoek- en reddingsteams inzetten", zegt het Indonesische rampenbestrijdingsagentschap.

Het Indonesische weerbureau had eerder al gewaarschuwd voor hevige regenval in het gebied. Het extreme weer kan nog de hele week aanhouden.

Belangrijke ecosystemen staan wereldwijd "op het punt om in te storten". Deze waarschuwing komt dit keer niet van klimaat- en natuuronderzoekers: het zijn de Britse inlichtingendiensten die de noodklok luiden. Zij waarschuwen dat dit de nationale veiligheid van het Verenigd Koninkrijk in gevaar brengt.

Het rapport is grotendeels opgesteld door de Joint Intelligence Committee, de overheidscommissie die de geheime diensten MI5 en MI6 overziet. De bevindingen zullen veel klimaatwetenschappers ongetwijfeld bekend in de oren klinken, want zij kwamen eerder tot vergelijkbare conclusies.

Waar dit rapport in afwijkt, zijn de bron en de methoden. Niet eerder schreven de Britse inlichtingendiensten een rapport over het instorten van ecosystemen vanuit een veiligheidsoogpunt. De auteurs benadrukken dat dit geen wetenschappelijk onderzoeksrapport is, maar een risicoanalyse waarbij ze methoden gebruiken die gangbaar zijn bij de inlichtingendiensten.

Zes cruciale ecosystemen

Zij wijzen op zes ecosystemen die van cruciaal belang zijn voor de Britse nationale veiligheid: de gletsjers in het Himalayagebergte, de regenwouden in het Amazonegebied, het rivierbekken van de rivier de Congo in Centraal-Afrika, de bossen in het hoge noorden van Canada en Rusland en de koraalriffen en mangrovegebieden van Zuidoost-Azië.

Al deze ecosystemen staan onder druk door een combinatie van klimaatverandering, ontbossing, intensieve landbouw en een groeiende wereldbevolking.

De opstellers van het rapport benadrukken dat het moeilijk is te voorspellen hoe snel dit proces van desintegratie verloopt. Toch waarschuwen ze dat de ineenstorting van ecosystemen op afzienbare termijn kan gebeuren. Zo denken ze bijvoorbeeld dat het kantelpunt voor de noordelijke bossen en de koraalriffen al in 2030 kan plaatsvinden. Daarna is herstel niet meer mogelijk.

Het rapport constateert dat nu al steeds meer oogsten mislukken, weerextremen toenemen en steeds vaker besmettelijke ziektes uitbreken. Dit proces zal zich alleen maar versnellen met grote gevolgen voor de Britse nationale veiligheid.

Meer conflicten, voedseltekorten en pandemieën

Zo leidt het smelten van de gletsjer tot het opdrogen van de rivieren in het Himalayagebied, waarvan naar schatting twee miljard mensen afhankelijk zijn voor de watervoorziening. Dit kan migratiestromen vanuit Zuid-Azië richting het Verenigd Koninkrijk op gang brengen, aangezien de Britten al een grote Zuid-Aziatische gemeenschap hebben.

De mensheid is in grote mate afhankelijk van deze ecosystemen. Een scherpe afname van natuurlijke hulpbronnen leidt tot meer internationale conflicten, waarbij ook de Britten betrokken kunnen raken. Ook wordt de kans op pandemieën groter.

De auteurs zijn het meest bezorgd over de voedselveiligheid van het Verenigd Koninkrijk. De Britten zijn verre van zelfvoorzienend als het gaat om voedsel. Op dit moment halen ze 40 procent van hun voedsel uit het buitenland en importeren ze het grootste deel van kunstmest voor hun landbouw. Zonder actie kan dit in de nabije toekomst tot voedseltekorten en stijgende prijzen leiden.

Opvallend genoeg probeerde de regering dit rapport onder het tapijt te vegen. Het rapport zou eigenlijk afgelopen herfst al moeten verschijnen. Maar Downing Street hield het tegen, omdat het de conclusies volgens dagblad The Times "te negatief" vond.

Afbrokkelende consensus

De denktank Green Alliance diende eerder deze week een Freedom of Information Request in, de Britse variant van een Woo-verzoek. Aanvankelijk weigerde de regering, maar na aandringen publiceerde ze een verkorte versie van het rapport.

"We hebben nog nooit eerder zo'n rapport gezien in het Verenigd Koninkrijk", zegt Ruth Chambers van de Green Alliance tegen de NOS. "Veel conclusies kennen we al. Maar het feit dat dit van de regering zelf komt, maakt het significant. De invalshoek is ook nieuw: inlichtingendiensten die dit probleem door de veiligheidslens bekijken."

In het VK bestond jarenlang brede politieke consensus over de aanpak van klimaatverandering en het beschermen van ecosystemen. Alle grote partijen committeerden zich aan de zogeheten net zero-doelstelling. De Britten streven ernaar CO2-neutraal te zijn in 2050.

Consensus brokkelt af

Het rapport komt uit op een moment dat de politieke consensus aan het afbrokkelen is. De Conservatieven hebben gezegd het aangekondigde verbod op diesel- en benzineauto's in 2030 te willen terugdraaien.

Ook de Labour-regering maakt voorzichtig een terugtrekkende beweging. Ondanks eerdere beloftes maakte Londen op de klimaattop in Brazilië geen geld vrij voor een speciaal klimaatfonds om regenwoud te beschermen.

Chambers vindt dat dit rapport daarom op een goed moment komt. "Juist omdat dit afkomstig is van de inlichtingendiensten zou dit tot gefronste wenkbrauwen moeten leiden bij alle partijen. Dit moet verplicht leesmateriaal zijn voor iedereen in de politiek."