De partijleiders van D66, CDA en VVD hebben het hele weekend onderhandeld, en vanochtend gingen ze daarmee verder. De laatste fase van de onderhandelingen over een coalitieakkoord lijkt de moeilijkste, nu er pijnlijke keuzes moeten worden gemaakt over de financiën. Hoe gaan de investeringen in defensie, stikstofbeleid en energietransitie worden betaald?

Er zit veel druk op de ketel, want de drie partijen hebben zichzelf een deadline opgelegd. Vandaag of morgen moeten ze het eens worden, willen ze vrijdag het akkoord kunnen presenteren en op 23 februari een nieuw kabinet op het bordes hebben staan.

In podcast De Dag vertelt Arjan Noorlander, politiek duider bij Nieuwsuur, hoe die financiële plaat eruitziet. Omdat deze partijen geen minderheden in de Eerste en Tweede Kamer hebben, moeten ze nu al rekening houden met wat de oppositie wil.

Deze aflevering van De Dag kun je luisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel

Redactie: Lisa Konings

Voor het tweede jaar op rij is het aantal asielaanvragen in Nederland gedaald. Toch duren asielprocedures steeds langer. De wachttijd voor een beslissing op een asielaanvraag was nog nooit zo lang als nu, schrijft Trouw.

Tot en met november vroegen zo'n 22.000 mensen voor het eerst asiel aan in Nederland, blijkt uit cijfers van het CBS. Cijfers van december zijn nog niet bekend. Al eerder in het jaar bleek dat er veel minder aanvragen waren dan in het jaar ervoor. Maar die afname vertaalt zich vooralsnog niet in een snellere procedure.

Dik twee jaar

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vermeldt de gemiddelde wachttijden op de website. Op een eerste gesprek met de IND moeten mensen al zeventien weken wachten. Daarna volgt nog een tweede gesprek. De gemiddelde wachttijd daarvoor is op dit moment negentig weken. Bij elkaar is dat dus ruim twee jaar.

In de praktijk is het nog langer, want de aanvragen die volgens de IND nu aan de beurt komen, zijn van voor september 2023. Volgens Trouw zijn er bijna 25.000 mensen die al langer dan vijftien maanden wachten op een beslissing over hun asielaanvraag. Volgens de wet moet de IND daarover binnen een half jaar beslissen.

De IND heeft nog niet gereageerd op vragen van de NOS. Maar op de website staat: "Het aantal vluchtelingen blijft hoger dan het aantal beslissingen dat de IND neemt. Daardoor blijft het aantal aanvragen stijgen." De IND kwam vorig jaar tot ongeveer 1500 beslissingen per maand. Dat zouden er ruim 3300 moeten zijn, is de opdracht van het Rijk.

Meer afwijzingen

De oplopende vertraging kan komen door de toename van het aantal afwijzingen, suggereert Trouw. Volgens de krant wordt tegenwoordig nog maar bij drie van de tien aanvragen een verblijfsvergunning toegewezen, terwijl dat enkele jaren geleden nog bij acht op de tien was. Een afwijzing kost veel meer tijd, omdat de beslissing goed beargumenteerd moet worden.

Omdat het werk ingewikkeld is, duurt het ook langer voordat nieuw IND-personeel is ingewerkt. Het aannemen van nieuwe medewerkers heeft dus niet direct een zichtbaar effect op het verkorten van de wachttijden, meldt de dienst. Er worden ook medewerkers aangenomen die bijvoorbeeld de administratie van beslismedewerkers kunnen overnemen, zodat die meer tijd hebben voor hun kerntaken.

Nieuwe asielwetten

De Eerste Kamer behandelt binnenkort de nieuwe asielwetten. Het stokpaardje van oud-minister Faber (PVV) kwam vlak voor kerst alsnog door de Tweede Kamer, nu het helpen van mensen die illegaal in Nederland zijn niet meer strafbaar wordt.

Op de wetsvoorstellen kwam veel kritiek, om te beginnen vanuit de IND zelf. Die voorzag juist veel méér werk. Bijvoorbeeld doordat de dienst allerlei nieuwe criteria voor nareizigers moet toetsen. En door de maatregel om de duur van een verblijfsvergunning te verkorten van vijf naar drie jaar, moet de IND vaker met een nieuwe beoordeling komen.

Ook de Nationale ombudsman, de Kinderombudsman, de Raad van State, het COA en Vluchtelingenwerk zijn niet enthousiast. Veel organisaties voorzien een verdere opstapeling van problemen. In een raming van het ministerie van Asiel en Migratie staat dan ook dat het aantal opvangplekken dat nodig is, voorlopig waarschijnlijk blijft stijgen.

Het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar is gevonden in Gaza, meldt het Israëlische leger. Gisteren zei premier Netanyahu dat er op een begraafplaats in Noord-Gaza werd gezocht naar de stoffelijke resten van Ran Gvili. Die zijn nu gevonden.

Het terughalen van alle gijzelaars, levend of overleden, is een belangrijk onderdeel van de eerste fase van het staakt-het-vuren. De familie van Gvili drong er bij de Israëlische regering op aan pas door te gaan naar de volgende fase als zijn resten waren gevonden en teruggebracht.

Er werd onder anderen een team van experts met speciale graafapparatuur ingezet. Twee maanden geleden werd voor het laatst een lichaam van een gijzelaar door Hamas overgedragen aan Israël. Hamas en Israël wijzen naar elkaar om de schuld waardoor het bij Gvili zo lang kon duren.

Israël en Hamas worden door bemiddelaars, waaronder de VS, onder druk gezet om snel over te gaan op de tweede fase van het staakt-het-vuren. Daarin moet onder meer worden gewerkt aan een internationale stabilisatiemacht, een tijdelijke Palestijnse regering en het ontwapenen van Hamas.