"Zeehonden kunnen goed voor zichzelf zorgen en zijn heel flexibel. Dus de vraag is, zijn ze naar ander gebied gezwommen of zijn ze dood?", vraagt Renate Prins, marinebioloog bij het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) in Lauwersoog, het voormalige Pieterburen.

Het WEC ziet de laatste jaren een stijging van het aantal zeehondenpups in de Waddenzee maar juist een afname van de totale populatie.

In 2020 werden er bij de jaarlijkse telling ruim 7600 volwassen zeehonden geteld en in 2025 ruim 7200. Het aantal zeehondenpups nam juist toe van 2500 naar 2800.

Oorzaak

Waar dat door komt, is niet bekend. Het WEC gaat dat nu onderzoeken samen met de Universiteit Utrecht. Volgens Renate Prins zou een mogelijke oorzaak de opwarming van het water kunnen zijn. Vissen trekken naar koudere wateren, waardoor er minder voedsel is voor de zeehondenpups. Ze moeten verder zwemmen en dat kost energie. Mogelijk zijn ook windmolens op zee of de scheepvaart van invloed.

Sinds vorig jaar worden sommige dode zeehonden naar Utrecht gebracht voor pathologisch onderzoek aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. En ook het WEC doet necropsies bij dode zeehonden.

Ziektes of visnetten

Bioloog Lonneke IJsseldijk van de Universiteit Utrecht is blij met het onderzoek. Het bundelen van de krachten kan verschil maken. Ook voor haar is het nog gissen naar de oorzaken. Zo is het mogelijk dat zeehondenpups verstrikt raken in vissersnetten, maar ook ziektes kunnen een rol spelen.

In 1988 stierf de helft van de zeehondenpopulatie in de Waddenzee door een virus. Volgens IJsseldijk zijn er nu geen aanwijzingen voor massale sterfte door een virus. "Toen lagen de stranden vol met dode dieren, dat zien we nu niet."

De wetenschappers hebben wel zeehonden aangetroffen die besmet zijn geraakt met hoogpathogene vogelgriep. Daar moet ook meer onderzoek naar gedaan worden, vindt IJsseldijk.

Grijze en gewone zeehonden

In de Waddenzee leven twee soorten zeehonden: de grijze en de gewone zeehond. De grijze heeft een spitse snuit, de gewone heeft een rondere kop. Daarnaast hebben grijzen verticale neusgaten, bij de andere soort staan ze in een V-vorm. En grijze zeehonden zijn agressiever en assertiever.

Volgens bioloog IJsseldijk moet ook onderzocht worden of de grijze de normale zeehonden aanvallen. "We zien geregeld aanvallen van de grijze zeehond op bruinvissen en soms zelfs dolfijnen, mogelijk vallen ze ook de andere zeehonden aan."

Het onderzoek richt zich op de gewone zeehondenpopulatie want die neemt de laatste jaren af. De grijze zeehonden nemen juist toe.

Kanarie in de kolenmijn

Het Wereldnatuurfonds financiert een deel van het onderzoek. Volgens WWF-NL is het essentieel om meer inzicht te krijgen in het ecosysteem van de Waddenzee.

Kirsten Haanraads van WWF-NL zegt daarover: "De gewone zeehond is de kanarie in de kolenmijn voor de Waddenzee. Na veertig jaar succes door het terugdringen van jacht en vervuiling krimpt de gewone zeehondenpopulatie weer. Wij hopen dat de uitkomsten van het onderzoek ons kunnen leren hoe we meer kunnen betekenen voor de gewone zeehond en alles wat leeft in de Waddenzee."

In ieder geval twee van de drie grote energieleveranciers in Nederland stoppen deels met vaste energiecontracten vanwege de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Dat laten ze desgevraagd weten aan de NOS. Door de oorlog zijn de gasprijzen razendsnel gestegen en dat veroorzaakt onzekerheid voor de energiebedrijven.

Vattenfall was tijdelijk helemaal gestopt met het aanbieden van vaste contracten. Inmiddels worden er wel weer vaste contracten aangeboden, maar vooral aan bestaande klanten die nu voorrang krijgen. Veel klanten willen vanwege de gestegen prijzen overstappen, bijvoorbeeld van een variabel contract naar een vast contract.

Eneco is gestopt met het aanbieden van de vaste contracten voor drie jaar. Een jaarcontract wordt wel nog aangeboden. Essent biedt nog wel vaste contracten aan, maar kan niet garanderen hoelang het dat nog doet.

Straat van Hormuz

De energieleveranciers komen met de aanpassingen door de snel gestegen gasprijs als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Gisteren steeg de Europese gasprijs al met 36 procent en vandaag met 30 procent. Daarmee is de prijs nu ongeveer gelijk aan de gaspiek in 2025.

Iran heeft de Straat van Hormuz afgesloten. De zeestraat is een belangrijke route voor het vervoer van vloeibaar gas. Vanwege het conflict heeft ook Qatar, een van de grootste gasproducenten ter wereld, de productie stilgelegd.

De energiebedrijven spreken van "een momentopname", omdat de situatie rond de gasprijs telkens verandert.

Vattenfall was ook gestopt met het aanbieden van de variabele contracten. Dat zijn de contracten die een keer per kwartaal meebewegen met de marktprijs. De verkoop van die contracten wordt morgen weer aangepast. Bestaande klanten krijgen daarbij opnieuw voorrang.

Bij vergelijkingssite overstappen.nl zagen ze dat na het weekend bij vrijwel alle energiebedrijven er aanpassingen zijn gedaan aan de aanbiedingen. Ook veel kleinere leveranciers bieden geen vast contract meer aan of hebben hun aanbod aangepast.

"De markt schiet nu alle kanten op", vertelt energie-expert Rick Boenink. "Daardoor is het voor de leveranciers best moeilijk om goed in te kopen. Ze willen niet op de piek gas gaan inkopen, want dat krijg je aan de straatstenen niet verkocht."

De rechtbank heeft drie mannen uit Den Bosch tot jarenlange celstraffen veroordeeld voor het plaatsen van een "zwaar en verwoestend" explosief bij de voordeur van een woning in Nieuwkuijk. Bij de ontploffing raakte een vrouw binnen in de woning zwaargewond. Zij moet haar onderbeen missen.

De man die door de rechtbank wordt gezien als opdrachtgever krijgt 15 jaar cel. Een 57-jarige kennis van hem moet twaalf jaar de cel in. De 34-jarige man die het explosief plaatste, werd veroordeeld tot acht jaar cel, maar krijgt geen tbs met dwangverpleging zoals eerder was geëist, meldt Omroep Brabant.

De zaak gaat terug tot november 2024. Volgens justitie kon de 33-jarige opdrachtgever Othman H. het niet verkroppen dat zijn ex een nieuwe relatie had. Hij vroeg een 57-jarige kennis van hem om een explosief bij het huis van de man in Nieuwkuijk te plaatsen.

Maar toen die kennis het explosief zag, weigerde hij. Volgens de rechtbank had Othman H. eerder gesproken over een explosie met cobra's, maar haakte hij af omdat er "veel zwaardere explosieven" klaar bleken te liggen.

300 euro en halve gram coke

Het is nooit vastgesteld waaruit die veel zwaardere explosieven bestonden. Wel is duidelijk dat de kennis van de opdrachtgever er een derde man bij haalde. Het ging om de zwakbegaafde en drugsverslaafde Gerrit de J. (34). Hij kreeg 300 euro en een halve gram cocaïne om het explosief af te steken.

Maar De J. plaatste het explosief op de verkeerde plek. Hij legde het niet bij de voordeur van het beoogde doelwit in Nieuwkuijk, maar bij de buren.

Die buren - vader, moeder en zoon - werden gealarmeerd door de 16 seconden durende fluittoon die voorafging aan de explosie. Zij stonden met z'n drieën in de gang toen het explosief afging.

Door de klap werd de voordeur vernield en sloegen stukken hout het onderbeen van de vrouw weg. Doordat haar man haar benen snel afbond met riemen overleefde zij de aanslag. Ze werd naar het ziekenhuis gebracht waar haar onderbeen werd geamputeerd. Ze zit nu in een rolstoel.

Doodsangsten

Het leven van de slachtoffers is totaal op zijn kop gezet, stelt de rechtbank. De verwondingen van de vrouw waren levensbedreigend en zij stond doodsangsten uit. De man trof zijn partner zwaargewond aan en vreesde dat zij het niet zou overleven. Hij liep zelf gehoorschade op en kampt nog altijd met tinnitusklachten.

Ook de kinderen zagen hun moeder maandenlang vechten voor haar leven. "Het gezin is door de explosie en de gevolgen daarvan in een nachtmerrie beland", aldus de rechtbank.

Volgens de rechtbank heeft Gerrit de J. het explosief aangestoken, maar zijn alle mannen even schuldig. Zij hadden zich terug kunnen trekken, maar gingen juist door met de uitvoering van hun plan. Ze aanvaardden de kans dat doden konden vallen.

"Ze hadden het explosief met honderden grammen flitspoeder lang in hun bezit en hadden kunnen afwegen hoe zwaar de explosie zou zijn", oordeelt de rechtbank. "Othman regelde het explosief, Max V. vond het explosief te zwaar en gaf desondanks de opdracht door aan Gerrit de J."

Poging tot moord

Volgens de rechtbank is poging tot moord te bewijzen. Tegen Othman H. was zestien jaar cel geëist, maar de rechtbank legde vijftien jaar cel op. Max V. kreeg met twaalf jaar dezelfde straf als was geëist. Gerrit de J. kreeg acht jaar cel, maar geen tbs. Volgens de rechtbank is zo'n strenge maatregel niet nodig voor de man met een verstandelijke beperking en een drugsverslaving. Hij wordt na zijn celstraf onder toezicht geplaatst.

De rechtbank stelde ook dat de drie mannen de slachtoffers schadevergoedingen moeten betalen van in totaal ruim 470.000 euro.