Voor de tweede keer in een week is brand uitgebroken op de afvalstortplaats van Bonaire. Hoewel Den Haag al betrokken is bij oplossingen, groeit onder bewoners de roep om sneller en dwingender ingrijpen vanuit het Rijk.

Gitzwarte rook trekt opnieuw over woonwijken bij Lagun. Bewoners hebben hun huizen verlaten zoals ze bij eerdere branden ook deden. De brandweer laat het vuur deels uitbranden, maar probeert de brand wel af te dekken.

Dat de afvalverwerking op Bonaire al jaren problematisch is, weet vrijwel iedereen op het eiland. De frustratie zit volgens bewoners vooral in het tempo: er wordt al lang gesproken over oplossingen, maar de situatie verandert nauwelijks.

Bewoners: dit is geen lokale crisis meer

Volgens stichting Pro Lagun is de grens bereikt. De stichting vindt dat het afvalprobleem te groot is om dat nog langer door het eilandsbestuur alleen te laten oplossen. Den Haag moet volgens Pro Lagun het dossier overnemen.

"Dit kun je niet overlaten aan een dorp als Bonaire," zegt Jan Verbeek van de stichting. "Als dit op een van de Waddeneilanden zou gebeuren, was er allang ingegrepen."

Bewoners pleiten voor een noodscenario. Hun voorstel is om afval tijdelijk af te voeren naar Nederland, waar het verder kan worden gesorteerd en verwerkt. Dat is duur en ingewikkeld, erkennen ze, maar volgens hen onvermijdelijk. "Niemand wil ongesorteerd afval hebben," zegt Verbeek. "Maar desperate times ask for desperate measures."

Tegelijk willen bewoners dat Bonaire meteen begint met afvalscheiding aan de bron. Door groente-, fruit- en tuinafval en bouwpuin apart te verwerken, kan een deel lokaal worden hergebruikt en hoeft minder afval te worden afgevoerd. Doorgaan met storten, waarschuwen zij, leidt op termijn alleen tot hogere kosten door branden, gezondheidsrisico's en milieuschade.

'Alternatief systeem nodig'

Het eilandsbestuur ziet de urgentie, maar kiest een andere route. Gedeputeerde Clark Abraham, verantwoordelijk voor milieu en afvalverwerking, benadrukt dat stoppen met storten alleen kan als er eerst een alternatief systeem is.

Volgens Abraham werkt het bestuur aan afvalscheiding, sortering en nieuwe vormen van verwerking, mogelijk ook buiten het eiland of in regionaal verband. Het doel is om uiterlijk in 2028 te stoppen met storten. Tot die tijd blijft het risico op incidenten bestaan.

"Zolang we afval blijven storten, blijven dit soort situaties voorkomen," zegt Abraham. "Er is geen stortplaats in de wereld waar nooit brand uitbreekt."

Volgens het bestuur ligt de focus daarom op beheersing: branden zo snel mogelijk onder controle krijgen en de overlast voor omwonenden beperken, terwijl tegelijk wordt gewerkt aan structurele oplossingen.

Juridische ondergrens volgens bewoners

Volgens Jan Verbeek van Pro Lagun moet de overheid ook kijken naar de veiligheid van omwonenden als structurele oplossingen uitblijven. "Als de stortplaats niet kan sluiten, dan moeten bewoners worden weggehaald," zegt hij.

Verbeek verwijst naar het College voor de Rechten van de Mens, dat eerder vaststelde dat omwonenden te maken hebben met een onveilige leefomgeving.

De tegenstelling tussen de standpunten van de bewoners en het lokale bestuur zit niet in de analyse van het probleem, maar in het tempo en de manier waarop wordt ingegrepen. Het Rijk is al betrokken via afspraken, financiering en ondersteuning, maar volgens bewoners gaat dat te langzaam en blijft de uitvoering te veel bij het eiland liggen.

Waar het eilandsbestuur en Den Haag inzetten op een meerjarig traject richting 2028, vinden bewoners dat de situatie vraagt om directer en dwingender optreden vanuit Nederland. Zij zien afval als een onvermijdelijke kostenpost en waarschuwen dat uitstel uiteindelijk duurder uitpakt.

Zangduo Suzan & Freek heeft de Popprijs van 2025 gewonnen. De artiesten kregen de prijs uitgereikt op het festival Eurosonic Noorderslag in Groningen.

Volgens de jury drukte niemand het afgelopen jaar een grotere stempel op de Nederlandse popmuziek dan Suzan & Freek. In een jaar dat hun eigen leven "een gitzwarte wending kreeg" bleven ze in verbinding staan met hun fans, aldus de jury. "Suzan & Freek verenigen mensen in een tijd van polarisatie. Daarmee brengen ze iets in de samenleving teweeg dat verder gaat dan alleen popmuziek en hits."

Het duo, dat sinds 2023 is getrouwd, bestaat uit Freek Rikkerink en Suzan Stortelder. Ze leerden elkaar kennen op de middelbare school in Groenlo en brachten onder meer covers van bekende nummers uit op sociale media. In 2018 volgde de doorbraak met het eigen nummer Als Het Avond Is. Sindsdien scoorden ze meer hits, zoals Blauwe Dag (2019), De Overkant (met Snelle) in 2020, Honderd Keer in 2022 en Vas-y (met Claude) in 2023.

Ook deed het tweetal mee aan het programma Beste Zangers in 2020 en zijn ze sinds dit jaar te zien als coaches in The Voice of Holland.

Longkanker

Vorig jaar mei maakte het duo bekend dat Rikkerink uitgezaaide longkanker heeft en dat er geen kans is op genezing. Drie optredens in de Ziggo Dome in Amsterdam werden afgelast. Rikkerink begon met levensverlengende medicijnen en in juni keerde het tweetal terug op het podium. Later volgde ook weer nieuwe muziek. In mei van dit jaar staat een concertreeks gepland in het GelreDome.

Het nummer Lichtje Branden was vorige maand de hoogste nieuwe binnenkomer in de Radio 2 Top 2000 en Suzan & Freek stonden in totaal met vijftien nummer in de lijst. Het jaar ervoor waren dat er zes.

Emotionele avond

Op het podium in Groningen zei Rikkerink met zijn vrouw aan zijn zijde dat het een emotionele avond was voor het duo. "Niet in de laatste plaats omdat dit na zeven weken ons allereerste uitje is als kersverse ouders."

Hij bedankte producers, collega-artiesten en fans voor hun bijdragen en steun, vooral in het laatste jaar. "Het is voor ons een ongelooflijke eer om hier vanavond de Popprijs in ontvangst te mogen nemen, omdat we weten wat de betekenis ervan is, maar ook omdat het ons om veel meer gaat dan het winnen van de Popprijs", benadrukte hij. "Wij hebben het geluk gehad dat er de afgelopen tien jaar mensen zijn geweest die in ons hebben geloofd."

Suzan & Freek volgen Roxy Dekker op, die de Popprijs vorig jaar won. Onder de eerdere winnaars zijn Herman Brood (1989), 2 Unlimited (1994), Anouk (2001), Spinvis (2006), De Jeugd van Tegenwoordig (2011) en Martin Garrix (2016).

De importheffingen die president Trump heeft opgelegd aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Trump schreef vandaag op Truth Social dat hij een heffing van 10 procent instelt op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Ze benadrukt dat de Deense oefening, die volgens haar vooraf was afgestemd met de VS, juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Als Trump Groenland voor juni niet heeft kunnen kopen, verhoogt hij de heffingen naar 25 procent.

Van Weel

Ook demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zegt dat de missie, die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening, juist gericht is op het bijdragen aan de veiligheid in die regio. Hij zegt kennisgenomen te hebben van Trumps aankondiging, maar veroordeelt de opgelegde heffingen in zijn X-bericht niet. Hij verwijst daarin naar de verklaring van Von der Leyen.

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt voor de Deense missie. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend dat zij militairen sturen naar Groenland.

Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de opgelegde heffingen.

'Heffingen zijn onacceptabel'

Vanuit andere Europese landen is steviger gereageerd op de aankondiging van Trump. Zo schreef de Zweedse premier Kristersson dat "we ons niet laten chanteren, en dat alleen Denemarken en Groenland besluiten nemen over zaken die deze landen aangaan". Volgens hem zijn de opgelegde heffingen "een kwestie die veel meer landen aangaat dan alleen de naties die nu door Trump genoemd worden".

Ook de Franse president Macron reageert verontwaardigd. Hij noemt de heffingen van 10 procent "onacceptabele handelstarieven". Hij staat "volledig" achter de Franse deelname aan de missie, en zegt ook dat het hem gaat om de veiligheid van het Noordpoolgebied. In zijn bericht op X schrijft hij dat Frankrijk de soevereiniteit van landen heel belangrijk vindt en dat "geen enkele intimidatie of bedreiging ons zal beïnvloeden".

"Helemaal verkeerd", noemt de Britse premier Starmer het opleggen van de importheffingen door Trump. Ook hij benadrukt dat de missie gericht is op de veiligheid van het Noordpoolgebied. Hij vindt dat de veiligheid ervan zaak is "voor de hele NAVO". Het bondgenootschap moet zich volgens hem gezamenlijk inzetten om de dreiging van Rusland in het gebied aan te pakken. Hij zegt dat hij zijn ongenoegen nog zal bespreken met de Amerikaanse regering.

'Scheuring NAVO voorkomen'

Nieuwe Amerikaanse heffingen kunnen gevolgen hebben voor het handelsverdrag dat de EU met de VS heeft gesloten, waarschuwt Manfred Weber. Hij is leider van de Europese Volkspartij, de grootste fractie in het Europees Parlement, dat het handelsverdrag nog moet goedkeuren.

"De EVP is voorstander van het handelsakkoord tussen de EU en de VS, maar gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland is goedkeuring in dit stadium niet mogelijk", schrijft Weber op sociale media.

Ook in Nederland is er gereageerd. Commandant der Strijdkrachten Eichelsheim zegt dat moet worden voorkomen dat er scheuring ontstaat in de NAVO door spanningen tussen de VS en Europa. "Dat speelt Poetin in de kaart" en andere landen zouden kunnen denken dat de NAVO zwakker wordt, zei Eichelsheim in Nieuwsuur. "Dat is het slechtste scenario dat je kunt bedenken."

Morgen komen vertegenwoordigers van alle lidstaten van de Europese Unie samen om met elkaar te praten over de Amerikaanse heffingen.