Zeker zeventig Nederlanders zijn betrokken bij het sadistische online Com-netwerk. De meeste van hen zijn minderjarig, staat in een publicatie van het onderzoekscentrum HCSS. De onderzoekers zeggen dat de veiligheidsdreiging door het netwerk toeneemt.

De 'Com', oftewel 'Community', bestaat uit verschillende chatgroepen. Leden wereldwijd ronselen kwetsbare jongeren via sociale media of gamingplatforms om ze vervolgens te dwingen tot onder meer moord, aanslagen, (dieren)mishandeling en seksueel misbruik. Ook wordt binnen dat netwerk extreem beeldmateriaal verspreid. Daders hebben volgens de onderzoekers vaak mentale problemen.

De daders zijn vaak jonge mannen en jongens en de meeste slachtoffers zijn meisjes en jonge vrouwen. Toch lopen volgens het onderzoek de rollen van dader en slachtoffer door elkaar.

Slachtoffers die zelf ooit geronseld zijn, kunnen later anderen aanzetten tot misbruik of geweld. Dit kan volgens het onderzoek te maken hebben met het verhogen van de eigen status binnen de gemeenschap. Er zouden in Nederland twintig meisjes slachtoffer zijn, van wie sommigen ook dader zijn.

Kans op aanslagen

De onderzoekers zeggen dat er een risico bestaat dat er aanslagen worden gepleegd doordat het Com-netwerk jongeren radicaliseert. Ook kunnen kinderen en jongeren langdurige fysieke en mentale schade oplopen en wordt binnen sommige online subculturen geweld steeds normaler gevonden.

De onderzoekers pleiten daarom voor meer preventie en bewustwording over het probleem. Ook moeten ouders en scholen meer betrokken zijn bij wat jongeren online bezighoudt en moeten er meer wettelijke mogelijkheden komen, zodat instanties snel kunnen ingrijpen.

Meerdere verdachten

De politie en Openbaar Ministerie zien de opkomst van Com-groepen al langer als een groeiend probleem. Op dit moment worden in Nederland meerdere mensen strafrechtelijk vervolgd omdat ze betrokken zouden zijn bij Com. Zo wordt een 25-jarige man uit Eindhoven vervolgd voor deelname aan een terroristische organisatie.

Justin B. was volgens het OM oprichter van het sadistische online netwerk No Lives Matter en zou anderen hebben aangezet tot onder meer extreem geweld en zelfbeschadiging. Ook verheerlijkte B. terroristen als Anders Breivik, dader van de aanslagen in Noorwegen in 2011.

Ook een 23-jarige man uit Hoofddorp wordt vervolgd omdat hij meerdere slachtoffers zou hebben gedwongen om zichzelf te verminken. Zo dwong Mert A. volgens het OM hen om zijn online naam in hun lichaam te kerven. Als ze dat niet deden dan dreigde A. naaktbeelden van de slachtoffers openbaar te maken.

Pieter Elbers, de voormalige baas van KLM, stopt per direct als CEO bij de Indiase vliegmaatschappij IndiGo. In december kwam de luchtvaartmaatschappij in zwaar weer terecht omdat het bedrijf duizenden vluchten annuleerde.

Eind vorig jaar veranderden de regels voor piloten in India en werden zij onder meer verplicht om langer te rusten. Ook mochten ze minder nachtlandingen maken. Daardoor ontstond bij IndiGo krapte in de roosters. De luchtvaartmaatschappij moest noodgedwongen duizenden vluchten schrappen, waardoor door het hele land honderdduizenden reizigers strandden.

De problemen waren dusdanig groot dat het Indiase luchtvaartministerie zich ermee bemoeide. Het ministerie gaf de Nederlander in januari een officiële waarschuwing en vond dat hij had "gefaald in zijn plicht" om eerder maatregelen te nemen. Elbers bood toen zijn excuses aan voor de chaos op de Indiase vliegvelden.

Met Elbers als topman breidde IndiGo fors uit, maar in het laatste kwartaal van 2025 kelderde de omzet door de vele problemen. Medeoprichter Rahul Bhatia neemt de taken van Elbers over, totdat er een nieuwe CEO is aangesteld.

Honderden nieuwe toestellen

De Nederlanders stond ruim drie jaar aan het roer bij de grootste vliegmaatschappij van India. Zijn komst in 2022 ging gepaard met grote ambities: hij moest IndiGo internationaal op de kaart zetten. Hij zette vol in op de groei, onder meer door honderden nieuwe vliegtuigen aan te schaffen.

Voordat Elbers bij IndiGo werd aangesteld werkte hij dertig jaar bij KLM, waarvan de laatste acht jaar als topman. Hij moest daar vertrekken, omdat zijn contract niet werd verlengd.

Door de oorlog in het Midden-Oosten staat de wereldhandel op z'n kop. In Nederland merken we de gevolgen van de oorlog vooralsnog vooral aan de olie- en gasprijzen die de afgelopen week hard gestegen zijn. Maar ook voor onze export is de regio een belangrijke afzetmarkt. Dat strekt zich uit van geneesmiddelen tot verse groenten en van zuivel tot machines.

"Landen in het Midden-Oosten importeren gemiddeld zo'n 80 procent van hun voedsel", zegt Niels de Hoog. Hij is econoom en volgt de regio voor Atradius, een verzekeraar van exportgoederen. "Maar de meeste landen hebben wel een voorraad voor een aantal maanden of meer, dus tekorten zullen we op de korte termijn niet zien."

Vervoer via zee en lucht

Het vervoer van goederen naar het Midden-Oosten gebeurt veelal over zee, wat door de blokkade van de Straat van Hormuz nagenoeg onmogelijk is geworden. Grote zeevrachtbedrijven zoals Maersk en MSC hebben laten weten op dit moment geen nieuwe opdrachten van, naar of via de regio aan te nemen.

"Alle goederen die al onderweg waren blijven steken in de omliggende havens. Dat zorgt voor opstopping en het kan nog wel maanden duren voordat dat is weggewerkt", zegt Casper Roerade van Evofenedex, de branchevereniging voor logistiek. Op dit moment gaat er 80 procent minder vracht - via lucht en zee - naar de regio, ziet hij.

Ook de luchtvracht wordt flink beperkt door de oorlog. Meerdere landen houden hun luchtruim al dagen gesloten en grote luchtvaartmaatschappijen moesten noodgedwongen bijna alle vluchten naar de regio schrappen. "Ongeveer de helft van alle luchtvracht maakt normaalgesproken een stop in het Midden-Oosten, dat kan nu nog amper'', zegt Roerade.

De impact is voelbaar voor het bedrijf van Robert Lesmeister. Hij is commercieel directeur van Squiby Foods, een Nederlands bedrijf dat allerlei voedingsmiddelen, zoals kaas en vis, naar het Midden-Oosten exporteert. "Ongeveer 80 procent van onze omzet komt uit die regio."

Nu blijft veel vracht dus onderweg steken. "Wij hebben nog ongeveer 25 containers verspreid over de route op het water liggen. Zolang de Straat van Hormuz dicht blijft, is het afwachten wat er met die vracht gaat gebeuren de komende weken." Ook in de loods van het bedrijf staan tientallen pallets met goederen die eigenlijk al onderweg hadden moeten zijn.

Hoewel de meeste vracht van Squiby Foods via zee wordt vervoerd, maakt het bedrijf ook gebruik van luchtvracht. "De tocht naar het Midden-Oosten per schip kan een paar weken duren. Dat is voor onze houdbare producten geen probleem, maar voor verse producten mag het vervoer niet te lang duren", legt Lesmeister uit.

Kwetsbare zendingen

Een ander Nederlands bedrijf dat veel naar het Midden-Oosten exporteert, is Koppert. Dat bedrijf kweekt insecten en mijten die wereldwijd als biologische gewasbestrijding worden ingezet, als alternatief voor chemische bestrijdingsmiddelen. "Onze zendingen zijn heel kwetsbaar. Het zijn levende organismen, dus die moeten zo snel mogelijk bij de klant terechtkomen", aldus Martijn van de Waarsenburg, manager wereldwijde logistiek bij Koppert.

"Toen de oorlog uitbrak, stonden er tien zendingen van ons klaar om per vliegtuig naar of via het Midden-Oosten te worden vervoerd", zegt hij. "Ondertussen hebben we alternatieve routes gevonden voor onze bestemmingen in Afrika, maar we kunnen het Midden-Oosten nog steeds niet bereiken."

Het vervoer gaat via partijen als KLM Cargo. Een deel van de vracht gaat met passagiersvliegtuigen mee en voor een ander deel worden aparte cargovliegtuigen ingezet. Het bedrijf zegt dat er voor de oorlog bijna dagelijks drie vliegtuigen met vracht naar de getroffen gebieden vlogen.

"Het gaat om tijdkritische goederen, dan moet je denken aan medicijnen, verse producten als vis, maar ook essentiële onderdelen om fabrieken draaiende te houden", zegt Charlotte Elpers, hoofd van de wereldwijde vrachtoperatie bij KLM.

Belangrijk knooppunt

Daarnaast is het Midden-Oosten een knooppunt voor de wereldwijde handel, vooral voor de handel met andere delen van Azië. "We vliegen nu met grotere vliegtuigen om direct naar bestemmingen in die regio te kunnen vliegen", legt Elpers uit.

Roerade zegt dat vervoerders druk bezig zijn om hun routes te verleggen, zodat de handel door kan gaan. "Dan kun je denken aan transport via land vanuit Saudi-Arabië, waar een aantal luchthavens wel nog open zijn."

Ook Lesmeister van Squiby Foods zegt dat hij flexibel moet blijven en ondanks de situatie blijft hij positief. "We doen dit al dertig jaar. We hebben al oorlogen, de financiële crisis en coronaperiode meegemaakt, dus we zijn ondertussen gewend om te werken onder dit soort omstandigheden".