De Poolse president Nawrocki heeft zijn veto uitgesproken tegen een wet waarmee Polen 44 miljard euro kan lenen van de Europese Unie. Het geld was bedoeld voor versterking van de Poolse defensie. Nawrocki wil niet dat Polen de lening aangaat, omdat hij vreest voor een grotere afhankelijkheid van Brussel.

EU-lidstaten kunnen bij de Europese Unie tegen gunstige voorwaarden geld lenen voor defensieprojecten. In de pot zit 150 miljard euro. Polen zou met 44 miljard het grootste bedrag lenen. De regering wilde er onder meer anti-dronewapens, raketten, helikopters en schepen van kopen.

Vetorecht

Nawrocki is een conservatieve nationalist en is kritisch over de invloed van Brussel, iets waarmee hij zich voor zijn verkiezing in 2025 profileerde. Hij heeft heel andere opvattingen dan de liberale premier Tusk. Als president kan Nawrocki wetsvoorstellen tegenhouden.

Dat heeft hij nu dus gedaan. "De veiligheid van Polen mag niet afhangen van beslissingen van buiten", zei Nawrocki. Hij kwam ook met een alternatief plan: het geld voor defensie zou uit opbrengsten van de goud- en deviezenvoorraden van de centrale bank kunnen komen.

Extra kabinetsberaad

Tusk heeft op X boos gereageerd. "De president heeft de kans laten lopen om zich als patriot te gedragen", schreef hij daar. Vrijdagochtend is er extra kabinetsoverleg over de kwestie. Volgens Tusk is het Europese geld essentieel voor het afweren van dreigingen uit Rusland.

Nawrocki verbond zich voor zijn verkiezing aan de conservatieve PiS-partij, al is hij geen lid. PiS-leider Kaczynski is ook fel tegen de Europese miljarden. Hij verspreidt al weken het narratief dat EU-landen die meedoen straks door Duitsland worden gedomineerd en dat de Duitse defensie-industrie het meeste zou profiteren.

Extreem natuurgeweld komt vaker voor in Japan, maar een gigantische pijp die zomaar uit het wegdek oprijst is zelfs daar bijzonder. Het gevaarte brak door een laag asfalt op een kruispunt in de miljoenenstad Osaka.

De 3,5 meter brede en 30 meter hoge metalen pijp werd ondergronds gebruikt bij werk aan het riool. Bouwlieden waren daar bezig buizen aan te sluiten op een kanaal om overtollig regenwater op te slaan om overstromingen te voorkomen.

De cilinder was 's nachts dwars door het wegdek gebroken en stak 13 meter omhoog. Een voorbijganger zag dat en sloeg woensdagochtend alarm.

Op beelden is te zien hoe bouwlieden de buis weer een stuk terug laten zakken:

Om de pijp weer in de grond te laten zakken hebben werklieden de buis met water gevuld. Dat ging een tijdje goed, maar uiteindelijk bleef de kolos steken terwijl er nog 1,6 meter boven de weg uitstak. Dat deel zal worden afgezaagd, meldt de Japanse omroep NHK.

De komende tijd is het kruispunt afgesloten. Een verhoogde snelweg boven het kruispunt is sinds woensdag ook tijdelijk dicht, wat tot veel verkeersoverlast leidt.

De oorzaak van het incident is nog onduidelijk. Mogelijk speelden werkzaamheden van een dag eerder een rol. Er was grondwater weggepompt dat zich had opgehoopt in de pijp. De autoriteiten onderzoeken nog of dat ermee te maken had.

Op de dertiende dag van de oorlog in het Midden-Oosten heeft de nieuwe hoogste leider van Iran, Mojtaba Khamenei, voor het eerst van zich laten horen. Ook zijn opnieuw schepen aangevallen in de Perzische Golf, olietankers ditmaal. De G7-landen onderzoeken olietankers en vrachtschepen kunnen gaan begeleiden door de Straat van Hormuz.

Liveblog

In dit artikel zetten we de ontwikkelingen van vandaag op een rij. Alle updates over de oorlog vind je in ons liveblog.

Een eerste verklaring van Mojtaba Khamenei, de tweede zoon van de geliquideerde ayatollah Ali Khamenei, werd vandaag door een nieuwslezer voorgelezen op Iraanse staatstelevisie. Hij benadrukte dat de Straat van Hormuz gesloten moet blijven om druk te zetten op tegenstanders van Iran. Hij wil zo Israël en de Verenigde Staten dwingen hun aanvallen te stoppen.

Midden-Oosten-correspondent Daisy Mohr noemt het opmerkelijk dat Khamenei zijn verklaring niet zelf uitsprak en enkel op een foto te zien was. Er is de afgelopen dagen veel speculatie over de toestand van Khamenei. Hij is sinds zijn benoeming nog niet in het openbaar gezien. Op basis van Iraanse en Israëlische bronnen schreef The New York Times gisteren dat Khamenei bij een aanval gewond is geraakt aan zijn benen.

Aanvallen op Libanon

In Libanon gaat het Israëlische leger onverminderd door met zijn aanvallen. Israël valt voornamelijk zuidelijke buitenwijken in hoofdstad Beiroet aan, omdat zich daar Hezbollah-strijders zouden schuilhouden. Bij een aanval op een strand even ten zuiden van Beiroet zijn zeker acht doden gevallen.

De Israëlische minister Katz van Defensie waarschuwde Libanon voor toekomstige aanvallen. "Als de Libanese regering niet weet hoe ze het gebied onder controle moet houden en niet kan voorkomen dat Hezbollah Noord-Israël bedreigt, dan zullen wij het gebied innemen en zullen we Hezbollah zelf in toom houden", zei hij.

Tot nu toe zijn tijdens deze oorlog in Libanon 687 mensen gedood bij Israëlische aanvallen, aldus cijfers van de Libanese regering. Honderdduizenden mensen zijn op de vlucht geslagen.

Olietankers aangevallen bij Irak

Voor de kust van Irak, in de Perzische Golf, zijn vannacht twee olietankers aangevallen en vervolgens in brand gevlogen. Volgens de havenautoriteiten in Irak is daarbij een bemanningslid omgekomen en zijn tientallen anderen gered. Over hun nationaliteit is niets bekendgemaakt.

Verder maakte de Thaise marine vandaag bekend dat na een aanval op een Thais schip drie bemanningsleden worden vermist. Volgens de rederij zitten zij mogelijk vast in de machinekamer. Twintig bemanningsleden zijn gered door de marine van Oman. De in totaal 23 opvarenden kwamen uit Thailand, volgens het Thaise ministerie van Buitenlandse Zaken.

Israël en de VS blijven Iran intussen bestoken met raketten en drones. Het Israëlische leger stelt dat het een "cruciale" locatie voor de ontwikkeling van kernwapens heeft aangevallen.

Ondanks de grootschalige aanvallen van de afgelopen dagen denken Amerikaanse inlichtingendiensten dat het Iraanse regime nog grotendeels intact is. In rapporten zou staan dat het regime nog altijd de controle heeft over de Iraanse bevolking.

Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie zijn sinds het begin van de oorlog 3,2 miljoen mensen in Iran ontheemd geraakt.

Vergeldingsacties door Iran in de regio blijven ook doorgaan. Zo werden vandaag explosies gehoord in Dubai, in de Verenigde Arabische Emiraten, en werd de luchthaven van Koeweit aangevallen. Bij de vliegbasis werd "materiële schade" gemeld.

Ondertussen gaat het kabinet door met het repatriëren van in de Golfregio gestrande Nederlanders. Afgelopen nacht zijn 75 Nederlanders vanuit Oman overgevlogen naar Egypte. Vanuit daar kunnen zij terugvliegen naar Nederland.

Volgens minister Berendsen van Buitenlandse Zaken richt het kabinet zich nog op het repatriëren van enkele honderden Nederlanders die in kleine groepjes in veel verschillende landen verblijven. Volgens Berendsen hebben ongeveer 3000 landgenoten de afgelopen dagen zelfstandig het Midden-Oosten kunnen verlaten.

Wel begrip, geen steun

De Nederlandse politiek is verdeeld over hoe om te gaan met de oorlog in het Midden-Oosten. Het kabinetsstandpunt is dat Nederland wel "begrip" heeft voor de militaire actie van de Verenigde Staten en Israël, maar die niet steunt, bleek uit een debat vandaag.

Zo benoemde D66-fractievoorzitter Paternotte dat hij er begrip voor heeft "dat je het moorddadige regime in Iran weg wilt hebben", maar hij heeft geen begrip voor wat hij noemt een aanval zonder plan en een onduidelijk doel, die bovendien in strijd is met het internationaal recht.

Volgens oppositiepartijen op zowel links als rechts wijkt D66 met zijn standpunt af van de standpunten van coalitiepartners, die hoorbaar meer begrip hebben voor de militaire ingreep. Paternotte stelde dat er hooguit verschil is in toon.

De G7, de zeven economische grootmachten wereldwijd, onderzoeken opties of ze oorlogsschepen kunnen inzetten om olietankers en vrachtschepen door de Straat van Hormuz te begeleiden. Gisteren sprak premier Jetten met de Franse president Macron over mogelijke Nederlandse steun.