Natuur- en faunabescherming in Kenia is een succesverhaal. Waar in het verleden veel olifanten werden gestroopt om hun ivoor, nemen hun aantallen nu juist weer toe. Goed voor de soort en voor het safaritoerisme. Maar het toenemende aantal olifanten brengt ook problemen met zich mee. Op zoek naar meer leefruimte maken ze het boeren lastig.

Emmanuel Kilianka Mwisi loopt over zijn maisveld. Een deel van zijn oogst ligt op de grond. Platgewalst door een kudde olifanten. Grote pootafdrukken staan in de modder. "Ze komen vooral 's nachts. Ze hebben een kwart van mijn mais opgegeten. Olifanten zijn mooie dieren, maar het zijn mijn vrienden niet meer."

Mwisi's akker ligt aan de rand van een groot natuurpark. Het is een gebied waar steeds meer olifanten zijn gekomen. En een regio waar ook steeds meer landbouw wordt bedreven aan de randen van wildparken. Omdat hun natuurlijke leefgebied kleiner wordt, wandelen olifanten steeds vaker dorpen of landbouwgebieden binnen en vernietigen oogsten.

Mens en dier uit elkaar houden

Soms zijn de confrontaties dodelijk. Mensen worden gedood door olifanten en op hun beurt worden olifanten slachtoffer van boze boeren die wraak willen nemen voor hun verlies aan oogst, of omdat er iemand in hun dorp door een olifant is verwond of gedood. Maar in het zuiden van Kenia, bij en rondom het nationale park Amboseli, lukt het steeds beter om mens en dier uit elkaar te houden.

In de controlekamer van de organisatie Big Life Foundation houden parkwachten een twintigtal olifanten in de gaten die een gps-halsband om hebben. Via een kaart op hun computer kunnen ze precies zien waar ze zijn. "Zie je die daar, dat is Collins", wijst het hoofd van de beveiliging Francis Legei. "Die gaat vaak 's nachts op rooftocht, vooral watermeloenen vindt hij lekker."

Legei werkt al decennia in het natuurbehoud en beschermt 2700 olifanten in dit gebied. Ze proberen hier van alles om ze in het natuurpark te houden: hekken, greppels, lichten die lijken op leeuwenogen. Maar de olifanten zijn niet te stoppen.

Drones zorgen voor doorbraak

Toch is er vooruitgang. In 2023 werden er vijf mensen gedood door een olifant in deze regio. Die olifanten laten de Keniaanse parkautoriteiten doorgaans inslapen om meer menselijke doden te voorkomen. In dat jaar werden er ook tien olifanten verwond door boeren, onder meer met speren. In 2025 kwamen er twee mensen om het leven, en raakten geen olifanten gewond. Ook schade aan gewassen is verminderd.

De doorbraak is het gebruik van drones, zegt Legei. Daarmee houden de autoriteiten vooral ook de olifanten in de gaten die geen gps-halsband hebben. Ze waarschuwen boeren en gemeenschappen als de olifanten dichtbij komen en gaan er met de drone op af.

De drones zijn uitgerust met een warmtebeeldcamera waardoor ze de olifanten ook 's nachts kunnen zien, vertelt dronepiloot David Ntinina. Om middernacht staat hij in de bush. Hij is opgeroepen om een kudde olifanten te lokaliseren.

De beesten zijn door een hek tussen het natuurpark en de akkers gebroken. Hij gaat met de drone boven de olifanten hangen. De drone heeft lichten en zoemt. De olifant is bang en keert om. Zo drijft Ntinina hem terug naar het natuurpark.

Noodmaatregel

Dat de drones zo goed werken, komt volgens hem vooral door het geluid. "We denken dat ze de zoemende propellers van de drone associëren met bijen en bang zijn om gestoken te worden. Zodra ik erboven ga hangen, keren ze direct om." Soms is hij de hele nacht bezig in een groot gebied. De organisatie hoopt dat ze in de toekomst meer drones kunnen inzetten.

Toch is het ook niet meer dan een pleister, een noodmaatregel. "We zetten het in in terwijl we ook langetermijnplannen proberen te maken hoe olifanten en mensen het land kunnen delen, want het worden er steeds meer", zegt hoofd beveiliging Legei. "We huren in toenemende mate ook land van boeren en verbouwen er dan geen gewassen op, maar laten dat juist natuur."

Maar boer Mwisi, wiens mais deels was opgegeten, wil voorlopig door met landbouwen. "Dit is mijn stuk land, dit voedt mijn kinderen, ik kan niet zomaar ergens anders heen. Stuur me dat kleine vliegtuigje. Dat werkt en dan kan ik weer rustig slapen."

Een ambtenaar van de gemeente Haaksbergen heeft haar buren geholpen in een bezwaarprocedure tegen de gemeente. Na bijna veertig jaar raakt ze daarom haar baan kwijt. Dat heeft de kantonrechter in Enschede besloten. Een geëiste schadevergoeding van 700.000 euro krijgt ze niet.

Eind 2023 besloot de gemeente om een zogenoemd voorkeursrecht te vestigen op stukken grond aan de rand van Haaksbergen. Zo kreeg de gemeente als eerste het recht om de grond te kopen. Haaksbergen wilde de grond gebruiken voor de bouw van honderden woningen.

Voor sommige inwoners had dat besluit grote gevolgen. Onder hen was een groep buren van de ambtenaar, die bezwaar maakte tegen het besluit van de gemeente, schrijft RTV Oost.

De rechtbank verwijt de ambtenaar niet alleen de opsteller van het bezwaarschrift te zijn geweest, maar ook dat de vrouw de belangenbehartiger van 42 bewoners in de buurt was, tegen haar werkgever.

'Niet integer'

Nadat twee collega's van de juridisch ambtenaar bij hun teamleider melding hadden gedaan van "mogelijk niet integer handelen" door hun collega, werden in maart 2024 de werklaptop en telefoon van de vrouw in beslag genomen.

Volgens de gemeente had ze haar werklaptop gebruikt bij het opstellen van de bezwaarschriften van haar buren, die vol staan met ambtenarenjargon. Het bezwaarschrift werd vervolgens door de echtgenoot van de ambtenaar voorgedragen tijdens een hoorzitting. Hij voerde die dag het woord namens de buren.

Om de bezwaarprocedure op touw te zetten, bekeek de ambtenaar tientallen keren interne documenten. Ook zou ze stukken hebben geprint op een printer in het gemeentehuis en probeerde ze een hoorzitting uit te stellen.

Volgens de rechter lijkt de schrijfstijl van het bezwaarschrift verdacht veel op dat van een juridisch ambtenaar. Ook mailde de vrouw met haar echtgenoot over de hoorzitting. Uit het bericht maakt de rechter op dat de ambtenaar wel degelijk meehielp aan de zaak tegen haar voormalig werkgever.

'Zware periode'

Nog in maart 2024 werd de vrouw op non-actief gesteld. In het bijzijn van collega's met wie ze soms al bijna veertig jaar samenwerkte, werd ze naar de deur van het gemeentehuis begeleid. De gemeente Haaksbergen probeerde haar nog een andere functie te geven, maar die poging werd abrupt beëindigd.

In de rechtbank verzet de ambtenaar zich fel tegen het handelen van de gemeente. Het valt haar nog altijd zwaar dat haar werkspullen onder het oog van haar collega's werden ingenomen.

Ze heeft maanden thuisgezeten, terwijl de gemeente onderzoek deed. Het was voor de vrouw ook verboden om contact te hebben met haar collega's. "Deze periode was zwaar en leidde tot eenzaamheid en depressieve gevoelens", zei ze in de rechtbank.

De vrouw erkent dat ze niet integer heeft gehandeld en dat spijt haar. "Maar het was de buurman die het bezwaarschrift schreef en haar man die de buurman heeft geholpen", zei de advocaat van de vrouw tegen de rechter.

Contract ontbonden

Het contract van de vrouw is door de rechter ontbonden vanwege de verstoorde arbeidsrelatie. Wel krijgt ze een transitievergoeding van ruim 90.000 euro, omdat de vrouw bijna veertig jaar lang vlekkeloos bij de gemeente in dienst was. Daarmee krijgt ze de tijd om nieuw werk te vinden.

De schadevergoeding van 700.000 euro voor geleden schade, krijgt ze ze niet. "Omdat de ontbinding het gevolg is van een verstoorde verstandhouding waar beide partijen een aandeel in hebben gehad, is hier geen reden voor", vindt de rechtbank.

Noord-Korea hervat na zes jaar de treinverbinding met buurland China. De spoorlijn, een van de weinige routes naar het buitenland vanuit de gesloten dictatuur, werd in 2020 stilgelegd vanwege de coronapandemie. Nu kunnen reizigers vanuit de Chinese grensplaats Dandong weer de oversteek maken naar Sinuiju.

Reizigers in China konden vandaag voor het eerst weer een kaartje kopen. De eerste trein die staat gepland, voor aanstaande donderdag, is al volgeboekt. Voor de volgende reis op 18 maart zijn nog wel tickets beschikbaar.

Omdat China het opstarten van de dienstregeling nog niet officieel heeft bevestigd, is nog niet duidelijk hoe vaak de treinen zullen rijden. Naar verluidt is het vier keer per week. Een woordvoerder wil dat niet bevestigen, maar noemde de treinverbinding in het algemeen wel "van groot belang voor de onderlinge relaties".

Zakenmensen en diplomaten, geen toeristen

De verbinding zou in de eerste plaats bedoeld zijn voor diplomaten en zakenmensen, zij krijgen voorrang bij het boeken. Alleen als er daarna nog kaartjes over zijn, komen anderen ervoor in aanmerking, zoals Noord-Koreanen die in China studeren of werken.

Noord-Korea was altijd al moeilijk bereikbaar vanuit het buitenland, maar in een poging covid tegen te houden, legde het land in 2020 alle internationale verbindingen stil. Twee jaar later werd het vrachtverkeer per spoor weer opgestart, maar het personenverkeer bleef geschorst. Wel waren toeristen weer welkom vanaf eind 2024.

Van oudsher komt de grootste groep toeristen in Noord-Korea uit China, al heeft Pyongyang zich de afgelopen jaren ook gericht op de Russische markt. Vorig jaar kwam een recordaantal van 10.000 buitenlandse bezoekers uit Rusland. Voor toeristen lijkt het ook nu nog niet mogelijk het land met de trein te bezoeken, wel gaan er vluchten.

Marathon geannuleerd

Toerisme is in Noord-Korea vaak onderhevig aan de grillen van de dictatuur. Zo moeten buitenlanders waken voor draconische maatregelen als ze de regels overtreden.

Gisteren annuleerde het land nog zonder opgaaf van reden de Pyongyang Marathon die voor volgende maand gepland stond. Dat is een van de weinige evenementen waarbij ook buitenlanders aanvankelijk welkom waren.

Vorig jaar werd die wedstrijd voor het eerst sinds de pandemie weer gehouden. Aan die editie deden ongeveer 200 buitenlandse deelnemers mee.