De EU bereidt tegenmaatregelen voor nadat de Amerikaanse president Trump gisteren had aangekondigd dat hij importheffingen van 10 procent oplegt aan Europese landen die meedoen aan een Deense missie op Groenland. Dat meldt de Financial Times.

Voorzitter van de Europese Raad António Costa heeft bekendgemaakt dat hij vanwege de onenigheid over Groenland een extra top organiseert met de leiders van EU-landen. Dat overleg vindt donderdagavond plaats.

Het zou gaan om een pakket aan heffingen ter waarde van 93 miljard euro, dat nog klaarligt van vorig jaar. Toen onderhandelden de VS en de EU over een handelsakkoord dat eind juli werd bereikt.

Voor het geval dat niet was gelukt, had de EU een lijst met Amerikaanse goederen opgesteld waarop Europa importtarieven zou kunnen heffen. Het gaat om spullen als spijkerbroeken, motoren en vliegtuigen. Ook zou de Unie overwegen om Amerikaanse bedrijven de toegang tot de EU-markt te ontzeggen.

Spoedoverleg

De 27 EU-lidstatenambassadeurs spraken over de tegenmaatregelen tijdens een ingelast spoedoverleg. Deze bijeenkomst was georganiseerd na Trumps aankondiging van gisteren.

Europese landen uitten vandaag al eerder in een gezamenlijke verklaring kritiek op de plannen van Trump. "Dreigingen met invoerheffingen ondermijnen de trans-Atlantische betrekkingen", zei Commissie-voorzitter Von der Leyen gisteren al.

Deze boodschap werd vandaag in de officiële verklaring van de EU-landen die worden geraakt door de heffingen herhaald.

Correspondent Europese Unie en NAVO Ardy Stemerding:

"De tijd dat de EU Trump vooral wil paaien en steeds meebeweegt lijkt voorbij. Zo gaat de militaire oefening op Groenland gewoon door.

En de EU landen brengen Europese tegenmaatregelen in stelling. Hiermee willen ze duidelijk maken dat ze de strafheffingen van Trump nu niet zomaar bereid zijn te slikken.

De EU hoopt er nog altijd via diplomatie uit te komen. Tenslotte heeft Europa de VS nog altijd keihard nodig voor de verdediging van Oekraïne. De komende dagen zullen de EU-leiders en NAVO-secretaris-generaal Rutte met Trump spreken in het Zwitserse Davos. Door nu te dreigen met tegenmaatregelen komen die gesprekken onder hoge druk te staan."

De Amerikaanse president kondigde gisteren aan dat hij Nederland, Finland, Denemarken, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Zweden en Duitsland een importheffing van 10 procent oplegt voor alle goederen. Hij doet dat omdat deze landen meedoen aan een Deense missie in Groenland die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening.

Het leidde tot kritiek van de Europese Unie en landen die geraakt worden door de heffingen. Ook de Democraten in de Amerikaanse senaat zijn erop tegen.

Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat, zei vandaag dat de democraten de heffing willen blokkeren. Volgens de Democraten zijn de heffingen slecht voor de Amerikaanse economie en "onze bondgenoten in Europa".

Groenland inlijven

Trump heeft al vaak gezegd dat hij Groenland wil hebben. Het land, dat onderdeel is van het Deense koninkrijk, wordt wat hem betreft onderdeel van de VS. Trump stelt dat hij Groenland heeft voor de verdediging van de VS, vanwege de strategische ligging en omdat het belaagd wordt door China en Rusland, iets wat een verzinsel lijkt.

Ook zijn er belangrijke vaarroutes rond Groenland en is het rijk aan zeldzame grondstoffen zoals uranium, die in weinig landen te vinden zijn. Dit is volgens deskundigen een belangrijke reden waarom Trump het land wil inlijven.

"Groenland wordt Amerikaans, of ze dat nou willen of niet", zo stelde Trump vorige week. Het Witte Huis sluit een militaire optie voor het verkrijgen van Groenland niet uit.

Na dagen van gevechten zegt de Syrische regering een staakt-het-vuren te zijn overeengekomen met de door Koerden gedomineerde SDF. In het akkoord is afgesproken dat het staakt-het-vuren per direct ingaat, op alle fronten, meldt de Syrische staatstelevisie.

De handtekeningen van de Syrische president Ahmed al-Sharaa en van het hoofd van de Koerdische strijdkrachten, Mazloum Abdi, staan onder het document. Abdi was tijdens het tekenen van de president niet in Damascus aanwezig.

In het akkoord staat dat de Syrische overheid de controle krijgt over IS-gevangenen, en verantwoordelijk is voor hun beveiliging. Dat geldt ook voor buitenlandse IS-gevangenen. Het is iets waar internationaal zorgen over zijn gezien het jihadistische verleden van de nieuwe machthebbers. Er zouden al direct IS-gelieerde gevangenen zijn vrijgelaten.

De SDF domineerde bijna tien jaar lang het noordoosten van Syrië, maar de afgelopen maand rukte het regeringsleger op. Gisteren werd duidelijk dat SDF-strijders zich terug zouden trekken tot achter de rivier de Eufraat. Er zou op meerdere plaatsen fel zijn gevochten, ook met zware wapens.

De Verenigde Staten hebben een grote rol gespeeld bij de totstandkoming van het staakt-het-vuren. De speciaal gezant voor Syrië, Tom Barrack, bemiddelde. De SDF heeft al jaren goede banden met de VS, en de nieuwe regering in Damascus sinds kort ook. De VS hief de economische sancties tegen Syrië op, nadat al-Sharaa in december 2024 de macht had gegrepen na het omverwerpen van het regime van Assad.

"Twee grote Syrische leiders, gedreven door de gedeelde visie om hun land en volk te bevrijden van tirannie, zijn nu samengekomen om een betere toekomst voor alle Syriërs te creëren", schrijft Barrack op X. "President al-Sharaa heeft bevestigd dat de Koerden een integraal onderdeel van Syrië zijn", vervolgt hij.

Barrack zegt dat de VS uitkijkt naar de samenwerking met hun "historische partner" in de strijd tegen IS en terrorisme.

Correspondent Midden-Oosten Daisy Mohr:

"Het gaat nu opeens erg snel. Over bepaalde punten die in deze staakt het-vurenovereenkomst staan, was de SDF buitengewoon sceptisch toen ik in december een week lang in dat gebied was. Individuele integratie van Koerdische strijders in het reguliere Syrische leger was toen bijvoorbeeld iets waar ze niets voor voelden.

Het lijkt alsof er, onder zware druk van de Amerikanen, niet veel andere opties voor ze zijn dan dit akkoord. Hoewel Mazloum Abdi zelf niet aanwezig was in Damascus om de overeenkomst te ondertekenen. Het wachten is ook nog op een verklaring van hem.

We zullen sowieso moeten afwachten hoe snel en effectief dit alles geïmplementeerd zal worden. Soepel zal het ongetwijfeld niet gaan en de zorgen onder Koerdische burgers in het gebied nemen nu met de dag toe. Ze hebben het afgelopen jaar gezien hoe het nieuwe Syrische leger met minderheden is omgegaan en ze vrezen voor hun veiligheid.

Zorgelijk zijn de berichten over gevangenissen in Raqqa en Tabqa waar gevangenen zijn vrijgelaten nadat het regeringsleger het gebied overnam. We moeten niet vergeten dat er in het noordoosten van Syrië tienduizenden IS-gerelateerde gevangenen vastzitten in gevangenissen die door de Koerden bewaakt werden. Wat de plannen van Damascus zijn voor deze gevangenen is niet geheel duidelijk. En welke gevangenen vandaag precies zijn vrijgekomen, ook niet.

De terugtrekking van de Koerdische strijdkrachten betekent terreinwinst voor het Syrische leger. Eerder vandaag veroverde het leger het grootste olieveld van het land, waardoor de Omar-faciliteit en de nabijgelegen gasvelden nu weer onder controle van de regering zijn.

In de gebieden Raqqa en Tabqa worden gevangenen door het Syrische leger vrijgelaten, nu dat daar de dienst uitmaakt. Het regeringsleger bevindt zich nog niet in gebieden waar ook Nederlandse gevangenen vastzitten.

Correspondent Daisy Mohr en cameravrouw Edmée van Rijn gingen er in december naartoe en spraken een Nederlandse gevangene.

In maart vorig jaar werd al een akkoord bereikt tussen de SDF en de Syrische regering, maar dit kwam niet van de grond omdat beide partijen elkaar beschuldigden van schending van de overeenkomst.

Al-Sharaa sprak met de Koerden af dat het SDF-gebied uiteindelijk weer onder het gezag van de regering in Damascus zou vallen. In ruil daarvoor beloofde hij dat de grote Koerdische minderheid in Syrië meer rechten zou krijgen. Onder Assad werden de Koerden gediscrimineerd en vervolgd.

Koerdisch als nationale taal

Gisteren erkende de Syrische president voor het eerst officieel rechten van Koerden. In een ondertekend decreet erkende hij bijvoorbeeld het Koerdisch als nationale taal.

Het decreet is de eerste formele erkenning van Koerdische nationale rechten sinds de onafhankelijkheid van Syrië in 1946. De Koerden zijn het grootste volk zonder eigen staat. Ze wonen verspreid over vooral Turkije, Iran, Irak, en Syrië.

Al-Sharaa riep in een televisietoespraak de Koerden in het land op om "actief deel te nemen aan de opbouw van deze natie".

De Iraanse president Pezeshkian heeft op X gewaarschuwd dat een aanval op geestelijk leider ayatollah Khamenei "een totale oorlog tegen Iran" betekent.

Het bericht van Pezeshkian lijkt bedoeld als dreigement aan de Amerikaanse president Trump, die gisteren zei dat het "tijd is om op zoek te gaan naar nieuw leiderschap" in Iran.

Ook zei Trump dat de hoogste Iraanse leider "een zieke man is en moet stoppen met het vermoorden van zijn mensen". Volgens de Amerikaanse president is "Iran de slechtste plek ter wereld om te wonen", en dat is volgens Trump te wijten aan het leiderschap van de ayatollah.

Massale protesten

In Iran werden massale protesten tegen het streng-islamitische regime, waarvan ayatollah Khamenei de opperste leider is, keihard neergeslagen. De betogingen waren wellicht nog groter dan de demonstraties na de dood van Mahsa Amini in 2022.

De Iraanse regering staat zwaar onder druk door de demonstraties en de economische crisis en boven de protesten hangt ook nog de dreiging van een militaire aanval van de VS. De afgelopen dagen heeft Trump meermaals gehint op ingrijpen.

Alle opties, waaronder een militaire aanval op Iran, liggen volgens de Amerikanen op tafel.

Ook riep Trump Iraniërs op om te blijven demonstreren en "instellingen over te nemen". Er zou "hulp onderweg zijn", een uitspraak die hij volgens Politico een dag later terugnam.

Duizenden doden

Bij de demonstraties zijn duizenden doden gevallen, zo erkende Khamenei gisteren. Mensenrechtenorganisaties schatten dat er zo'n 3000 mensen om het leven zijn gekomen. Volgens de in de VS gevestigde Iraanse mensenrechtenorganisatie HRANA zijn er zeker 3300 mensen gedood en worden nog 4400 mogelijke sterfgevallen onderzocht. HRANA stelt dat zeker 24.000 mensen zijn gearresteerd.

Een Iraanse overheidsfunctionaris zei vandaag dat er minstens 5000 mensen zijn gedood bij de protesten, onder wie 500 veiligheidsmedewerkers. Dat is volgens hem niet door het regime gedaan: hij beschuldigt "terroristen en gewapende demonstranten" ervan onschuldige Iraniërs te hebben vermoord.

Ook Khamenei stelt dat de demonstranten zijn gedood door "gewapende relschoppers" die zouden doen alsof ze demonstranten zijn. Volgens hem zijn de Verenigde Staten en Israël schuldig aan het opruien van de betogers.

Huurlingen van de Israëlische geheime dienst Mossad en de Amerikaanse CIA hebben volgens de ayatollah moskeeën en onderwijsinstellingen vernietigd, een bewering die uitermate onwaarschijnlijk is en waarvoor geen enkel bewijs is.

De afgelopen dagen lijkt de omvang van de demonstraties af te nemen. Maar dat is moeilijk met zekerheid vast te stellen omdat het regime het internet heeft afgesloten en onafhankelijke journalistiek in het land onmogelijk is.