Op papier lijken de Japanse parlementsverkiezingen van morgen een formaliteit. De laatste peilingen geven aan dat de regeringspartij, de Liberaal-Democratische Partij (LDP), kan rekenen op een ruime meerderheid: 300 van de 465 zetels.

Maar de stembusgang markeert ook een verschuiving in politieke toon. Veel kiezers maken zich zorgen over de toename van immigranten en premier Sanae Takaichi speelt daar met harde woorden op in. Tegelijkertijd houdt haar regering de deur wagenwijd open voor tientallen miljoenen toeristen.

Economische noodzaak

De straten van Tokio hangen vol verkiezingsposters met leuzen als "herstel de orde" en "begrens buitenlanders". Voor zijn huis staat Chris Kied (29) stil om ernaar te kijken. "Japan schiet zichzelf hiermee in de voet", verklaart de Deense datawetenschapper. Hij woont inmiddels zeven jaar in Japan. "Buitenlanders doen het werk waarvoor te weinig mensen zijn, of dat Japanners niet willen doen."

Japan stond lang bekend om zijn strenge immigratiebeleid. Dat is de afgelopen tien jaar veranderd om problemen rond de vergrijzing aan te pakken. Bijna een derde van de bevolking is ouder dan 65 jaar.

Door die demografische scheefgroei financieren twee werkenden het pensioen van één gepensioneerde. In de jaren 60 waren dat er negen. Tegelijk krimpt de beroepsbevolking. Naar schatting komt Japan in 2040 ruim 11 miljoen arbeidskrachten tekort.

Om de economie in leven te houden werd, onder leiding van de LDP, de oplossing toch gezocht in immigratie. In 2015 telde Japan ongeveer 900.000 buitenlandse werknemers, tien jaar later zijn dat er 2,57 miljoen. Bijna een verdrievoudiging.

Voor toeristen gelden andere regels

En niet alleen het aantal migranten groeit. "Vorig jaar ontvingen we 42 miljoen toeristen", verkondigde LDP-minister Yasushi Kaneko in januari trots. Een verdubbeling in tien jaar. De ambitie ligt nog hoger: in 2030 wil Japan 60 miljoen buitenlandse bezoekers ontvangen. Dat staat gelijk aan bijna de helft van de eigen bevolking.

"Ik schrok ervan", vertelt de Nederlandse Vera Henskens, die ruim tien jaar in Japan werkt. "Ineens zag je overal toeristen." De Japanse overheid zet actief in op toerisme vanwege de grote economische opbrengsten: in 2024 gaven bezoekers naar schatting zo'n 50 miljard euro uit.

Maar in de publieke perceptie slaat het sentiment om. Op sociale media circuleren dagelijks filmpjes van overvolle straten en toeristen die zich misdragen. Tegelijkertijd vervaagt in het publieke debat het onderscheid tussen toeristen en migranten.

Desinformatie

Die vermenging maakt kiezers in verkiezingstijd extra vatbaar voor desinformatie. Volgens onderzoek kregen zes op de tien Japanners tijdens de vorige verkiezingen misleidende berichten over buitenlanders te zien, bijvoorbeeld over vermeende stijgingen in criminaliteit of misbruik van gratis medische zorg. De cijfers spreken dit tegen, maar toch nam een derde van de ondervraagden deze verhalen voor waar aan.

Die onrust vormt nu een voedingsbodem voor radicaal-rechtse partijen, zoals Sanseito, die die onvrede gebruiken om strengere standpunten over immigratie te verkopen. Met slogans als "Japanners eerst" en pleidooien voor een plafond voor het aantal buitenlanders wist de partij bij de vorige verkiezingen onverwacht veertien zetels te winnen.

Onder leiding van Takaichi koos de LDP ervoor om deze agenda over te nemen om stemmen terug te winnen. Na haar aantreden als premier eind vorig jaar stelde ze een speciaal ministerschap in voor het zogenoemde 'buitenlandervraagstuk'.

Hoewel een groot deel van de maatschappelijke onrust samenhangt met overtoerisme, verlegt de aangewezen minister, Kimi Onoda, de aandacht naar migranten, en zegt ze te willen voorkomen dat Japan "een immigratieland wordt".

Maatregelen

Sindsdien zijn visa en verblijfsverlengingen fors duurder geworden, in sommige gevallen meer dan 560 procent. Ook is het aantal deportaties verdubbeld. Toeristen blijven grotendeels buiten schot.

Critici wijzen erop dat deze wetswijzigingen vooral laagbetaalde buitenlandse werknemers treffen, juist de groep die de Japanse economie draaiende houdt, terwijl geen van de maatregelen daadwerkelijk een rem zet op de problemen rond toerisme.

Toch werkt het: onder het publiek zijn het populaire maatregelen. Ongeveer zeven op de tien Japanners zegt, mede hierom, de premier te steunen. "Als ze wint, is dat slecht voor mij, omdat ik een immigrant ben", zegt Henskens. "Maar als dit is wat ze willen, kunnen we alleen maar toekijken hoe dat uitpakt."

In Zwolle is een autobestuurder dwars door de muur van een schuur gereden. Die schuur zat vast aan een huis. De automobilist liep geen ernstige verwondingen op.

Volgens RTV Oost is de schade aan de schuur en de auto enorm. Waarschijnlijk moet de schuur aan de Binnengasthuisstraat, nabij het centrum van Zwolle, worden gesloopt.

De vrouw zou de macht over het stuur zijn verloren. Waardoor dat kwam, is niet duidelijk. Ze is in de ambulance nagekeken, maar hoefde niet mee naar het ziekenhuis.

In Pakistan zijn vier mensen opgepakt die achter de zelfmoordaanslag op een moskee in Islamabad zouden zitten. Daarbij vielen gisteren in totaal 32 doden. Onder de arrestanten is volgens de Pakistaanse autoriteiten ook het brein achter de aanslag.

De vier werden opgepakt na een klopjacht in de plaatsen Peshawar en Nowshera, ten westen van hoofdstad Islamabad. De aanslag werd gisteren al opgeëist door een regionale tak van Islamitische Staat (IS). Volgens de Pakistaanse minister van Binnenlandse Zaken Naqvi is het brein achter de aanslag een Afghaan die banden heeft met IS.

Gisteren opende iemand het vuur bij een sjiitische moskee en pleegde er vervolgens een zelfmoordaanslag met een bom tijdens het vrijdaggebed. Daarbij raakten zeker 169 mensen gewond. Met 32 doden was het de dodelijkste aanslag in Islamabad sinds 2008.

Begrafenis

Vandaag werd in Islamabad een aantal slachtoffers begraven. Zo'n 2000 mensen waren daarbij. Een van de aanwezigen was een man die zijn 21-jarige neef verloor bij de aanslag. "Wat voor zonde heeft deze jonge man begaan dat hij zo'n zinloze dood moet sterven", zei hij tegen persbureau Reuters.

Volgens het Britse persbureau was de beveiliging opgevoerd. Zo waren er politiecheckpoints langs alle belangrijke wegen van de stad.

De laatste tijd laait het geweld in Pakistan weer op. Ook is de spanning met buurland Afghanistan opgelopen, wat in het grensgebied tot gevechten leidt.