De opknapbeurt van de Poldertoren in Emmeloord is bijna klaar. De oude, achthoekige watertoren stond de laatste jaren leeg en was in verval geraakt. Nu komt er onder meer een hotel waarbij je vanuit badkamer en toilet uitzicht hebt op de hele Noordoostpolder.

"Vroeger waren mensen al snel negatief. De toren zou veel geld kosten, en zo lek zijn als een mandje", zegt Evert de Graaff uit Emmeloord bij Omroep Flevoland. "Nu zijn mensen juist blij. Het is een deel van onze identiteit geworden. Groningers hebben d' Olle Grieze (de Martinitoren, red.), Zwolle heeft de Peperbus. Wij hebben de Poldertoren."

De Poldertoren was van begin af aan een bijzondere verschijning op een van de vlakste stukjes Nederland. Met z'n 65,3 meter lengte was hij bij de bouw in de jaren 50 het hoogste gebouw van de Noordoostpolder. En dat was ook precies de bedoeling. De Poldertoren is gebouwd als watertoren, maar ook als herkenningspunt. De toren kreeg een carillon met 48 klokken, een groot uurwerk én een windvaan. Bovendien zit er op grote hoogte een uitkijkplatform.

Overwinning op water

"Een markant, van grote afstand te herkennen 'baken' aan een groot plein, dat kan worden beschouwd als het hart van Emmeloord en de Noordoostpolder", schreef de VVV. "Dit symbool van de eenheid van de polder en de overwinning op het water."

Zoals bij alle andere watertorens, werd ook de Poldertoren op een gegeven moment overbodig voor de watervoorziening. In 2005 kocht de gemeente de toren en vestigde daar onder andere de VVV. Opvallendste huurder was een tijdlang restaurant Sonoy, dat pal achter het uurwerk zat. Het restaurant voerde een Michelinster.

Te duur

Maar in 2013 kwam de klad erin. De gemeente zag dat er sprake was van achterstallig onderhoud, maar vond het te duur om dat te herstellen. De Poldertoren kwam leeg te staan. Daar veranderde de benoeming tot Rijksmonument in 2014 niets aan.

Het gebouw raakte in verval en kampte met grote scheuren aan de buitenkant en lekkages binnen. Bij een van de stormen in februari 2022 viel het cijfer 3 van een van de klokken naar beneden.

150 tot 200 meter scheuren

Het duurde tot 2024 voordat de gemeenteraad besloot dat de Poldertoren voor toekomstige generaties bewaard moest worden en in april 2025 begon de renovatie. Die kostte 4 miljoen euro. Dat was een stuk duurder dan gepland, vooral omdat zo'n 150 tot 200 meter aan scheuren moest worden gedicht.

"Maar het is al het geld waard geweest", zegt De Graaff, die 25 jaar geleden een website opzette over de toren. "Anders ben je zo'n gebouw heel snel kwijt. En daar kan ik me echt niks bij voorstellen."

De steigers zijn inmiddels weggehaald, in april wordt de toren heropend. Achter het uurwerk komt een aantal luxe hotelsuites met uitzicht. Voor de verdiepingen daaronder wordt nog een huurder gezocht.

Binnen de BBB is groot verzet ontstaan tegen de koers van de partij en het besluit om Mona Keijzer als partijleider af te wijzen. Een groep van zestig prominente BBB'ers heeft een brief aan het partijbestuur geschreven waarin de terugkomst van Keijzer wordt gevraagd en allerlei maatregelen worden voorgesteld om de partij te reorganiseren.

De brief is opgesteld door onder anderen Provinciale Statenleden, Eerste Kamerleden, gedeputeerden en medewerkers van de Tweede Kamerfractie. Onder de ondertekenaars zijn ook voormalige Kamerleden en bewindslieden, zoals Gijs Tuinman, Nicki Pouw-Verweij, Gouke Moes en Eddie van Marum.

De brief bevat een opsomming met stevige kritiek: "democratische processen" hebben geen "borging", er is geen professionele organisatie en bestuur, de koers wordt te veel bepaald door de korte termijn en de actualiteit en er is geen ruimte voor interne tegenspraak. Verder constateren de opstellers dat "individuele posities" prevaleren boven het "bredere partijbelang".

Opvolger

Er is grote ontevredenheid over het vertrek van Keijzer, eind vorige maand. De voormalige minister en vicepremier van de BBB in het kabinet-Schoof besloot als zelfstandig Kamerlid verder te gaan. Ze deed dat een paar dagen nadat bekend was geworden dat Kamerlid Henk Vermeer was aangewezen als opvolger van partijleider Caroline van der Plas.

"Een dieptepunt", vinden de BBB-prominenten het vertrek. "Niet vanwege een inhoudelijke koerswijziging, de koers behoort immers aan de leden - maar vanwege het proces dat heeft geleid tot de keuzes rond het partijleiderschap."

In de brief wordt gevraagd om Keijzer terug te halen door middel van onafhankelijke mediation. Ook moet er een onafhankelijke evaluatie van de gang van zaken komen.

'Kamp-BBB'

De ondertekenaars zeggen in de brief dat ze niet kiezen voor "persoonsgerichte framing of interne tegenstellingen". "Dit is geen kwestie van kampen of individuen. Wij zijn het kamp-BBB."

Het is niet de eerste keer dat prominente BBB'ers het partijbestuur een brief sturen met stevige kritiek. Dat gebeurde vorige maand ook nadat de partij in een persbericht had bekendgemaakt dat Vermeer het leiderschap overnam van Van der Plas.

Het bestuur maakte de keuze voor Vermeer naar verluidt omdat Van der Plas erop vertrouwde dat hij haar lijn zou voortzetten. Gehoopt werd dat de partij met Vermeer aan de leiding geen PVV-light zou worden, valt binnen de partij te horen.

De opstellers hebben naar eigen zeggen gehoord dat ze een gesprek krijgen met het partijbestuur. Het bestuur is nog niet bereikbaar voor commentaar.

Vegaburgers hoeven geen nieuwe naam te krijgen. Maar verwijzingen naar dieren of onderdelen van dieren mogen straks niet meer gebruikt worden voor vegetarische producten. Vegakip of vegaspek moet straks dus onder een andere naam in de winkelschappen liggen.

In oktober pleitte een meerderheid van het Europees Parlement nog voor het verbieden van de term vegaburger. Zulke termen zijn volgens veel Europarlementariërs en de vleesindustrie verwarrend voor consumenten.

Na onderhandelingen tussen de EU-landen en het parlement is het verbod iets afgezwakt en mogen enkele termen, zoals vegaburger en vegaworst, toch blijven. Wel komt er een lijst met 31 woorden die straks alleen voor echt vlees gebruikt mogen worden.

'Zwarte lijst'

Volgens BBB-Europarlementariër Jessika van Leeuwen is dit akkoord heel belangrijk voor boeren, omdat het hun "betere bescherming" biedt. Wel had ze liever gezien dat ook de burger en de worst op de lijst van verboden termen waren gekomen.

Voor de Nederlandse producent de Vegetarische Slager heeft de beslissing gevolgen. De Vegetarische Kipstuckjes die het bedrijf maakt, zullen van naam moeten veranderen. Volgens algemeen directeur Rutger Rozendaal zullen nieuwe namen voor vegaproducten minder begrijpelijk zijn en verwarring veroorzaken. Bovendien zal het 'vleesterm'-verbod volgens hem leiden tot "onnodige kosten voor producenten die juist inzetten op verduurzaming".

Europarlementariër Anna Strolenberg (Volt) is opgelucht dat vegaburger nog mag. "Helaas is er een aantal woorden die wel op de zwarte lijst belanden. Zonde, Europa zou innovatieve ondernemers juist moeten steunen in plaats van blokkades opwerpen."

Kweekvlees

Het akkoord van vandaag heeft niet alleen gevolgen voor vegetarische producten, maar ook voor kweekvlees. Dat wordt in een laboratorium gemaakt van dierlijke cellen. Ook dat zal een naamswijziging moeten ondergaan, wanneer het een van de 'dierlijke' woorden gebruikt.

"Symboolpolitiek", vindt VVD-Europarlementariër Jeannette Baljeu. Ze benadrukt dat Nederland vooroploopt in deze voedseltechnologie. "Een fantastisch voorbeeld van voedselinnovatie, dat we juist moeten stimuleren in plaats van de nek omdraaien."

Vega-verpakkingen met vleestermen hoeven niet direct te worden aangepast. De regels gaan over drie jaar in.

Wat mag er wel en niet?

Namen die verwijzen naar dieren of onderdelen van dieren mogen niet meer, zoals:

- Rundvlees

- Kalfsvlees

- Varkensvlees

- Kip

- Drumstick

- Steak

- Vleugel

- Lever

- Borst

- Ribeye

- Bacon/spek

Algemene benamingen mogen nog wel, zoals:

- Burger

- Schnitzel

- Worst