Geschrokken reacties, boosheid en steunbetuigingen volgen op de brandstichting bij de synagoge in de Rotterdamse wijk Blijdorp. Vannacht rond 03.45 uur was er een explosie en woedde korte tijd brand. Nog in dezelfde nacht werden vier verdachten opgepakt.

's Ochtends komt rabbijn Jehoeda Vorst van de Joodse Gemeente Rotterdam langs om de schade persoonlijk op te nemen. De toegangsdeur is zwartgeblakerd, binnen lijkt de materiele schade mee te vallen.

Maar de schade zit zeker niet alleen in de kapotte deur, zegt de rabbijn. "Het is heftig dat zoiets gebeurt. Ik ben persoonlijk niet bang. Maar iedereen staat er op zijn eigen manier in. Er zijn ook mensen die bang zijn. Dat is logisch. Het had ook verkeerd kunnen aflopen."

Het pand wordt met camera's beveiligd. Daarnaast zijn er andere veiligheidsmaatregelen. "De samenwerking met de veiligheidsdiensten en de burgemeester is heel goed. Helaas is het nodig. Als we hier op sjabbat-ochtend naar sjoel komen, dan staan her en der tien man marechaussee." Sjabbat is de joodse rustdag, die grotendeels valt op zaterdag.

Veel gemeenteleden zijn geschrokken, zegt Vorst. "Ik ben al de hele dag in contact met onze leden. Mensen bellen me of sturen berichtjes. We proberen ze moed in te spreken en zo gaan we verder."

Buurtgenoot Alex hoorde 's nachts in zijn bed een knal. "Daar werd ik wakker van. Daarna zat ik op mijn telefoon te scrollen en zag ik dat het hier was." Hoewel er wel vaker explosies zijn in de buurt is dit toch anders. "Dit heeft een speciale lading. Ik word er heel erg boos van. Het gaat niet goed, laat ik het daar maar bij houden. Ik vind het moeilijk om er genuanceerd over te praten, je valt al gauw terug in ongenuanceerdheid."

Gedurende de dag komen er mensen een bloemetje brengen. Onder hen is Frank van Oordt van de stichting Christenen voor Israël. "Wij hebben nauwe relaties met de Joodse gemeenschap in Nederland. We zijn meteen gekomen om een hart onder de riem te steken. Want dit komt heel hard binnen. Zo'n aanval doet iets met de mensen. Het belangrijkste is dan dat je er bent. Ze waren blij met de bloemen, de secretaris schoot net vol."

Rond 13.00 uur komt burgemeester Carola Schouten langs. Ze staat de media te woord en gaat ook kort naar binnen. Ze noemt de explosie afschuwelijk voor de Joodse gemeenschap in Rotterdam. "De onveiligheid, de angst die dit oproept. Het is heel belangrijk dat we dit snel onderzoeken en kijken wat hier is gebeurd."

De emotionele schade is groot, zegt de burgemeester. "Ik heb vanochtend heel wat mensen gesproken. Er was al angst en die is nu alleen nog maar meer toegenomen. Daarom doen wij er alles aan om Joodse objecten te bewaken. Wij gaan daar samen met de veiligheidsdiensten opnieuw goed naar kijken."

Ondanks de explosie wil rabbijn Jehoeda Vorst zich niet laten intimideren. "We gaan krachtig verder. We laten ons niet klein maken. Zodat deze vreselijke daad van vannacht uiteindelijk geen impact heeft op de Joodse gemeenschap."

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid noemt de brandstichting "vreselijk nieuws". Ook spreekt hij van "intimidatie en geweld tegen de Joodse gemeenschap". Volgens Van Weel ligt het "zeer voor de hand dat het een antisemitisch gedreven incident is".

"Het leidt weer tot heel veel angstgevoelens bij de Joodse gemeenschap en in heel Nederland", zei premier Jetten op zijn wekelijkse persconferentie. Er is in Nederland "geen plaats voor intimidatie, haat of geweld tegen welke religieuze minderheid dan ook", vindt hij.

De oorlog in het Midden-Oosten kent veel economische verliezers, maar één land is dat zeker niet: Rusland. De Russische staatskas en oliebedrijven worden flink gespekt door de crisis op de oliemarkt. De Britse zakenkrant Financial Times berekende dat Moskou zo'n 150 miljoen dollar per dag extra verdient. En dat wordt waarschijnlijk nog meer. Door een uitzonderlijke stap van de Amerikaanse president Trump wordt het voor de Russen makkelijker om olie te verhandelen.

Trump besloot vandaag om de sancties tegen Rusland te versoepelen. Tot en met 11 april is het voor Amerikanen weer toegestaan om Russische olie die nu nog op zee ligt, te kopen. Dat geldt ook voor de schepen van de Russische schaduwvloot. Die schepen proberen de sancties te omzeilen door onder een valse vlag te varen of de transponder van het schip uit te zetten om zo onzichtbaar te blijven. Door de versoepeling van Trump mogen die schepen ook weer verzekerd worden door Amerikaanse bedrijven.

De versoepeling is vooral voor Aziatische landen belangrijk. Die haalden veel olie uit het Midden-Oosten, maar door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz kan er geen olie vervoerd worden. Omdat olietransacties vaak in dollars worden gedaan, moeten die zich ook houden aan de Amerikaanse sanctiewetgeving. Met deze versoepeling wordt het makkelijker om weer Russische olie te verhandelen.

Paniekvoetbal

In tegenstelling tot de VS versoepelt de EU de sancties niet. "Het is een eenzijdige actie", zegt sanctierechtadvocaat Yvo Amar. Voor Amerikaanse bedrijven in Azië betekent de versoepeling wel veel: zij mogen weer Russische olie die op zee ligt inkopen. "Maar Europese bedrijven die in bijvoorbeeld India handelen, mogen van de VS van alles, maar van Europa niet."

Dat Trump deze stap zet, heeft waarschijnlijk te maken met oplopende benzineprijs in zijn land. Hoewel de VS zelf olie produceert, heeft het land wel last van de krappe wereldmarkt. Door het wegvallen van de olie uit het Midden-Oosten zijn landen massaal op zoek naar alternatieve leveranciers. Daardoor is de vraag hoger en het aanbod lager, waardoor de prijs stijgt. En dat merken Amerikanen ook aan de pomp.

"Het lijkt wel een beetje paniekvoetbal wat dat betreft. Hij ziet in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november dat de olieprijs in de VS heel erg aan het stijgen is", vertelt Amar. "Er moet nu ingegrepen worden en dan zijn dit noodgrepen."

Het is de vraag of deze greep van Trump ook echt invloed gaat hebben op de wereldwijde olieprijs. "Wat er is weggevallen door de blokkade van de Straat van Hormuz is zo'n grote hoeveelheid. Dit drukt wel wat op de prijs, maar je moet je er ook niet te veel bij voorstellen", zegt energie-expert Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.

Rusland profiteerde al volop van het Iran-conflict. Volgens zakenkrant FT zou Moskou al tussen de 1,3 en 1,9 miljard dollar extra hebben gekregen vanwege de grotere behoefte aan Russische olie in met name India en China. De prijs voor een vat Russische olie ligt ook beduidend hoger dan voor de oorlog in het Midden-Oosten.

Begin februari sloot India nog een handelsakkoord met de VS waarin ook werd afgesproken dat het Aziatische land geen olie meer van Rusland zou kopen. De Indiërs zijn een belangrijke afnemer van de Russen. "India had de inkoop ook al een beetje verminderd, maar dat hoeven ze nu niet meer te doen", zegt Van den Beukel.

Europa teleurgesteld

In Rusland werd blij gereageerd op de Amerikaanse versoepeling. "Zonder de grote hoeveelheid Russische olie is de stabilisatie van de markt onmogelijk", zei een Kremlin-woordvoerder. Europese landen reageerden teleurgesteld. "De huidige situatie laat het niet toe om de sancties te verlichten", zei de Franse president Macron. Bondskanselier Merz van Duitsland noemde de koerswijziging van de VS "verkeerd" en vroeg zich af welke motieven leidend waren voor de VS.

Voorlopig geldt de versoepeling voor een maand. "De vraag is of deze vergunning wordt verlengd. Het geldt nu voor een maand en dat kan langer worden", zegt Amar. "Maar ik denk niet dat de sancties nog verder verlicht worden."

Marleen is weer terug in de studio om samen met Joost de Haagse week door te nemen. Die werd gedomineerd door de oorlog in het Midden-Oosten, waar op verschillende dagen over gedebatteerd werd. Het kabinet heeft gekozen voor de inzet van een fregat, maar wat betekent dat? En wat kan dat fregat allemaal wel - en naar later bleek - niet?

Ook ging het in de Kamer over de prijzen aan de pomp. Marleen zag partijen grote woorden gebruiken om elkaar te overtoepen, maar echte actie lijkt er nog niet te komen vanuit het kabinet.

Marleen en Joost constateren verder dat het kabinet-Jetten er nog geen maand zit, maar dat de prullenbak al aardig vol begint te raken. Veel plannen moeten onder druk van de oppositie van tafel of worden aangepast. Hoe het kabinet zich ten opzichte van de oppositie moet opstellen, is opnieuw punt van discussie in de podcast.

En natuurlijk gaat het over de gemeenteraadsverkiezingen, die woensdag al worden gehouden. Zet de groei van lokale partijen zich voort? Een mooie vraag voor de voorspelling.

Dat en meer in podcast De Stemming

Deze aflevering van De Stemming van Vullings en De Rooy is hier te beluisteren via NPO Luister

Daar vind je ook alle vorige afleveringen. Net als bij alle andere bekende podcastkanalen.

Over deze podcast

Politiek journalisten Joost Vullings (EenVandaag, AVROTROS) en Marleen de Rooy (NOS) nemen elke vrijdag de Haagse week door, met scherpe analyses, geruchten en voorspellingen. Wil je reageren? Mail dan naar destemming@nos.nl.