Nederland gaat samen met België en Luxemburg om een uitzonderingspositie vragen over de wolvenstand bij de Europese Commissie. Dat heeft demissionair staatssecretaris Rummenie op de valreep van zijn ambtstermijn met deze landen besproken.

"Wij zijn drie dichtbevolkte en dun beboste landen. De vraag is of wij aan dezelfde criteria moeten voldoen als de andere landen", zegt Rummenie. "Hier willen wij over praten." De Benelux-landen moeten aandringen op meer centraal gestuurd Europees wolvenbeleid omdat de wolf zich ook niet aan landsgrenzen houdt, vindt hij.

De Europese Commissie heeft twee ecologen onderzoek laten doen. Zij concluderen dat de Europese wolvenregio in totaal 500 roedels moet herbergen om de soort 'in het wild' te kunnen laten voortbestaan.

"Het is raar dat alle landen apart moeten vaststellen hoe de wolvenpopulatie in hun land moet overleven", vindt Rummenie. "De Europese Commissie zou meer actief moeten worden in een logische verdeling over de landen."

Doodbijten

Nog een week is Rummenies partij BBB vertegenwoordigd in het kabinet. De partij is voorstander van een "harde aanpak" van de wolf, omdat de roofdieren veel schapen en ander vee doodbijten en soms de confrontatie met mensen aangaat. In Drenthe werd vorige maand nog een wolf bij een basisschool gezien.

Rummenie waarschuwt daarvoor. "De situatie is zorgelijk. Ik blijf erbij: het is niet de vraag óf maar wannéér er iets gebeurt", zei hij na afloop van de laatste ministerraad. "Ik hoop dat het nieuwe kabinet snel met de nieuwe wetgeving aan de gang gaat."

Maar ook zit door het toenemende aantal wolven het ene 'natuurbehoud' het andere in de weg. Zo zijn op Park de Hoge Veluwe bijna alle moeflons door wolven gedood. De moeflon loopt daar al een eeuw rond om door begrazing het heidegebied open te houden.

Aanvallen in 2025

Tot halverwege november waren er 888 aanvallen op dieren geregistreerd, waarmee het record van 770 aanvallen in 2024 is gebroken. Dat blijkt uit een analyse van het ANP op basis van gegevens van BIJ12. Deze organisatie behandelt voor de provincies wolvenzaken.

Ruim de helft van de wolvenaanvallen vond plaats in Gelderland. De Gelderse gemeente Barneveld wordt ook wel de wolvenhoofdstad van Nederland genoemd.

Verder was er vorig jaar een opvallende toename van het aantal incidenten in Friesland. In die provincie werden in de gemeten periode 685 schapen, koeien en pony's gedood. Dat is twee keer zo veel als in 2024.

Die nieuwe wetgeving moet ervoor zorgen dat wolven eerder het etiket probleemwolf krijgen of dat er eerder sprake is van een probleemsituatie zodat ze mogen worden afgeschoten.

De BBB-staatssecretaris had dit nog graag voor zijn vertrek willen regelen maar een Kamermeerderheid, met ook de drie coalitiepartijen D66, VVD en CDA, hield dit tegen. De meningen lopen uiteen van "de wolf hoort niet in Nederland" tot "de wolf is een verrijking, ook in de stad".

De meeste partijen willen wachten tot het benodigde wetenschappelijke onderzoek klaar is zodat daar de juiste wetgeving op kan worden gebaseerd.

Ecologisch onderzoek

De universiteit van Wageningen onderzocht in 2024 hoeveel wolven zich theoretisch gezien in Nederland kunnen vestigen. Daar kwam uit: 23 tot 56 wolvenroedels. Er zijn er nu elf. Een ecologisch onderzoek waaruit moet blijken hoeveel wolven Nederland ook echt 'aankan' wordt verwacht in april of mei.

De universiteit onderzoekt verder hoe de wolf zich door Nederland beweegt. En er loopt ook nog een onderzoek naar het maatschappelijk draagvlak. In Vlaanderen, waar ook verzet is tegen de groeiende wolvenpopulatie, is zo'n maatschappelijk onderzoek ook onlangs van start gegaan.

De criminelen die bij Odido hebben ingebroken, kwamen binnen door in te loggen op het account van individuele klantenservicemedewerkers. Het wachtwoord wisten ze te verkrijgen via phishing, het per mail ontfutselen van inloggegevens. Dat melden bronnen aan de NOS.

Nadat ze het wachtwoord hadden bemachtigd, belden de criminelen de medewerkers op en deden ze zich voor als de ICT-afdeling van Odido. Daarbij wisten ze hen ertoe te verleiden om hun frauduleuze inlogpoging goed te keuren en zo een extra beveiligingsstap te omzeilen.

De accounts van meerdere medewerkers zouden op die manier zijn gehackt. Nadat de criminelen wisten in te loggen, zijn ze geautomatiseerd data van klanten uit het systeem gaan opslaan.

Het is niet waarschijnlijk dat ze daadwerkelijk alle klantendata hebben kunnen downloaden, stelt een bron bekend met de hack tegenover de NOS. "De data van alle klanten uit dit systeem halen duurt echt heel lang, al is het ook niet uit te sluiten."

Of dat is gelukt, hangt ervan af hoelang ze binnen waren en hoeveel klantgegevens ze hebben weten buit te maken, zegt beveiligingsonderzoeker Sijmen Ruwhof. "Daar heb je met deze methode echt wel een aantal dagen voor nodig, en dat moet al die tijd onopgemerkt blijven."

Odido houdt die mogelijkheid nu nog wel open en waarschuwt 6,2 miljoen mensen, zowel huidige als voormalige klanten, van wie mogelijk gegevens zijn ontvreemd. Het bedrijf wil desgevraagd niet reageren op de bevindingen van de NOS.

Buitenlandse callcenters

Mogelijk ging het om medewerkers van buitenlandse callcenters die Odido inhuurt. Het lukte de aanvallers om in te loggen op Salesforce, een populair softwarepakket waarin klantgegevens worden bewaard. Door middel van scraping, het geautomatiseerd opvragen en opslaan van webpagina's, wisten ze de klantgegevens te bemachtigen.

Odido heeft het incident gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Getroffen klanten worden nog geïnformeerd; dat kan in totaal 48 uur duren. De telecomprovider bracht het datalek gistermiddag naar buiten. Ook klanten van sim-only-dochterbedrijf Ben zijn getroffen.

In München is de jaarlijkse veiligheidsconferentie geopend door de Duitse bondskanselier Merz. In zijn openingstoespraak benadrukte hij dat vrede in Europa niet langer vanzelfsprekend is.

Dit vraagt volgens Merz om een andere Europese houding, waarbij het van het grootste belang is dat Europa zijn positie binnen de NAVO versterkt. Europa moet soevereiner worden en minder afhankelijk van landen die misbruik kunnen maken van hun macht, bijvoorbeeld op het gebied van grondstoffen.

Hoewel Merz aangaf te begrijpen dat steeds meer mensen twijfelen aan de trans-Atlantische relatie met de Verenigde Staten, onderstreepte hij het cruciale belang van samenwerking met de VS voor zowel Europa als de NAVO.

Volgens de kanselier zijn de verschillen met de VS groot, maar hij stelde onomwonden: "Europa en Amerika zijn samen sterker dan ieder voor zich." Hij riep Amerika op om de banden met Europa weer aan te halen.

Franse kernwapens

Een opvallend moment in zijn toespraak ging over nucleaire samenwerking met Frankrijk. Binnen de Europese Unie is Frankrijk de enige kernmacht. President Macron liet eerder al doorschemeren dat Frankrijk zijn kernwapens zou willen inzetten om ook buiten de eigen landsgrenzen voor bescherming te zorgen. Merz erkent nu dat er geheime gesprekken zijn geweest over een dergelijke samenwerking. Europa kon decennialang rekenen op de afschrikwekkende werking van Amerikaanse kernwapens, maar die vanzelfsprekendheid lijkt onder president Trump af te nemen.

De top in München wordt ook wel het 'Davos van de veiligheid' genoemd. Dit jaar verwelkomt de organisatie zeker 60 wereldleiders en afgevaardigden uit ten minste 115 landen. De conferentie bestaat al sinds de jaren 60 en het belang ervan is na de val van de Muur alleen maar toegenomen. Daarmee werden immers ook de voormalige tegenstanders uit de Koude Oorlog welkom.

De conferentie draait vaak om verzoening en dialoog, maar kende in het verleden ook momenten waarop nieuwe conflicten werden ingeluid. Zo bekritiseerde de Russische leider Poetin in 2007 het Westen openlijk, wat achteraf een voorbode bleek van de huidige vijandige houding van Rusland tegenover veel Europese landen.

Confrontatie

Vorig jaar waren het de Verenigde Staten die de confrontatie zochten, toen vicepresident Vance Europa uiterst hard toesprak. Volgens Vance kwam de dreiging voor Europa niet uit China of Rusland, maar vanuit Europa zelf, door de manier waarop het continent omging met immigratie en de vrijheid van meningsuiting.

Dit jaar is Vance er niet, maar heeft de VS zijn minister van Buitenlandse Zaken gestuurd, Marco Rubio. Die staat bekend als iemand die meer de verbinding opzoekt. Daarvoor krijgt hij morgen de kans. Dan zal hij de conferentie toespreken.

Europa- en NAVO-correspondent Kysia Hekster:

"Merz sprak in het Duits over een 'grote kloof' tussen Europa en de VS, bijvoorbeeld op het gebied van politiek en handel. 'De Amerikaanse cultuuroorlogen zijn de onze niet, en wij geloven niet in importheffingen en protectionisme, maar in vrijhandel', aldus de Duitse bondskanselier, die hiermee ook namens de andere Europeanen sprak. Het leverde hem een luid applaus op.

Hij benadrukte eveneens het belang van de NAVO voor de Verenigde Staten. Om er zeker van te zijn dat de Amerikanen in de zaal de boodschap goed zouden begrijpen, hield hij dit korte deel van zijn toespraak in het Engels. De VS kunnen niet zonder de Europeanen, stelde hij. 'Het vertrouwen tussen de bondgenoten heeft er drie generaties lang toe geleid dat de NAVO de sterkste alliantie ooit werd. Laten we dat vertrouwen samen herstellen. Wij doen ons deel.' Ook dit werd met applaus ontvangen.

Daarnaast stak hij namens de Europeanen de hand in eigen boezem. Hij riep op tot een verenigd Europa met meer zelfvertrouwen; een continent dat op eigen benen kan staan."