President Trump wil Kevin Warsh benoemen tot nieuwe baas van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (Fed). Die bekendmaking volgt na aanhoudende aanvallen door Trump op het bestuur van de bank om de rente te verlagen. De huidige voorzitter Jerome Powell wilde daar lange tijd niet aan.

Warsh (55) is een voormalig Fed-bestuurder. Hij was van 2006 tot 2011 lid van de raad van gouverneurs van de Amerikaanse centrale bank en adviseerde Trump de afgelopen jaren over economisch beleid.

Warsh was in 2017 ook al in beeld als nieuwe Fed-voorzitter. Toen koos Trump, in zijn eerste termijn als president, uiteindelijk voor Powell, met wie hij kort na zijn benoeming in conflict raakte over het rentebeleid.

De benoeming van Warsh moet nog worden goedgekeurd door de Senaat. Als die goedkeuring er komt, volgt Warsh Powell in mei op. Powells termijn loopt dan af.

Trump heeft hoge verwachtingen van Warsh, postte hij op zijn Truth Social-platform. "Ik ken Kevin al lange tijd en twijfel er niet aan dat hij zal uitgroeien tot een van de grootste Fed-voorzitters, misschien wel de beste."

Afstand tot politiek

Sinds zijn aantreden een jaar geleden oefende Trump openlijk druk uit op de centrale bank om de rentes te verlagen. Zo'n verlaging kan op korte termijn leiden tot economische groei - wat Trump graag wil - maar op langere termijn de inflatie aanjagen. In september kondigde de Fed de eerste renteverlaging aan tijdens Trumps tweede termijn.

De Fed moet onafhankelijk van de politiek kunnen opereren, om ook een onpopulaire beslissing als een renteverhoging te nemen als dat nodig is. Die onafhankelijkheid wordt door economen gezien als cruciaal om inflatie onder controle te houden.

Opvallend is dat Warsh lange tijd bekendstond als een voorstander van hogere rentes om inflatie te beteugelen, terwijl dat juist niet is wat Trump wil. De afgelopen maanden schaarde hij zich echter achter Trumps oproep om de rente te verlagen, ondanks de aanhoudend hoge inflatie in de Verenigde Staten.

Dagvaarding Powell

Warsh lijkt op steun te kunnen rekenen van een deel van de Republikeinse senatoren, maar er is ook weerstand. Senator Thom Tillis, een belangrijke Republikeinse senator en lid van de Bankcommissie van de Senaat, heeft laten weten dat hij elke Fed-kandidaat van Trump zal tegenhouden zolang het Amerikaanse ministerie van Justitie nog onderzoek doet naar de renovatie van het hoofdkantoor van de centrale bank.

Dat onderzoek richt zich op de kosten van de verbouwing en op Powells verklaringen daarover tegenover het Congres. De huidige Fed-voorzitter werd daarvoor gedagvaard. Volgens Powell is het onderzoek niet alleen bedoeld om duidelijkheid te krijgen over de kosten, maar ook een manier van de regering-Trump om druk uit te oefenen op de centrale bank om de rente sneller te verlagen.

De coalitie van D66, VVD en CDA wil "bouwen aan een beter Nederland". "Wij geloven dat de samenleving weer een politiek wil die laat zien dat mét elkaar meer oplevert dan tegen elkaar", staat in het voorwoord van Jetten (D66), Yesilgöz (VVD) en Bontenbal (CDA).

De drie partijen willen met stikstofbeleid en op de woningmarkt doorbraken bereiken. Tegelijkertijd waarschuwen zij dat dat "hard werken" wordt en dat elke euro maar een keer uitgegeven kan worden. Nederland moet daarom af en toe een "pas op de plaats maken", zodat er geld overblijft voor investeringen in de toekomst.

Voor defensie bijvoorbeeld wordt de komende jaren 19 miljard euro uitgetrokken. En er wordt ook flink bezuinigd, bijvoorbeeld op de zorg en de sociale zekerheid.

Voor alle plannen geldt: een Kamermeerderheid ontbreekt nog. Dus het hangt van de gesprekken met oppositiepartijen af of de plannen doorgaan of niet, of dat die nog worden aangepast.

Hieronder vind je een overzicht van de coalitieplannen per deelterrein:

"De overheid moet dingen makkelijker maken in plaats van moeilijker. En bovenal willen we eraan bijdragen dat de onderwijzer, de politieman, de verpleegkundige, de winkelier en al die andere mensen die ons land elke dag draaiende houden hun eigen toekomst met een gevoel van zekerheid tegemoet kunnen zien."

Daarbij geldt dat het verdienvermogen van Nederland moet verbeteren, zeggen de partijen. Nederland moet "koploper in digitale innovatie" worden.

Belangrijke nieuwe technologieën zoals AI moeten sneller worden ingezet en in Noord-Nederland moet een "AI-fabriek" worden gebouwd, waarvoor het demissionaire kabinet al geld reserveerde.

Economie

De hypotheekrenteaftrek blijft zoals hij is. In de woorden van de partijen: "Om het eigen huis betaalbaar te houden en rust op de woningmarkt te bewaren, blijft de fiscale behandeling van de eigen woning ongewijzigd."

Drie partijen willen de doorstroom in huurwoningen bevorderen. Ze willen daarom jaarlijks controleren wat het inkomen van een huurder is en op basis daarvan eventueel de huur verhogen. Voor nieuwe huurders in sociale huurwoningen wordt ook de vermogenstoets ingevoerd.

Wonen en vervoer

Veiligheid begint dichtbij, in je eigen huis en in je eigen straat, zeggen de drie partijen. "Wij willen een land waarin criminelen niet vrijuit gaan en waar gezag wordt gerespecteerd." De politie krijgt meer mogelijkheden voor lik-op-stukbeleid, er gaat meer geld naar gevangenissen.

Het gaat nu om 100 miljoen euro extra, volgens eerdere berekeningen is er eigenlijk meer geld nodig.

Sommige gevangenen moeten nu eerder vrijgelaten worden omdat de cellen vol zitten. De drie partijen willen het regime versoberen zodat aan deze praktijk een einde komt.

De nationale veiligheid is een belangrijk hoofdstuk. "Door groeiende geopolitieke onzekerheid en zien we een toename aan hybride, militaire en terroristische dreigingen."

Escalatie tussen Rusland en het Westen, sabotage, spionage en digitale aanvallen, vormen een toenemend risico. De partijen investeren daarom miljarden in defensie en de inlichtingendiensten. Burgers en bedrijven gaan via de belasting een vrijheidsbijdrage betalen, die op termijn meer dan 5 miljard euro per jaar oplevert.

Defensie en veiligheid

Op de zorg en sociale zekerheid wordt fors bezuinigd. Voor de zorg betekent dat dat er wel meer geld naartoe gaat, maar dat zou nog meer zijn als er niet wordt ingegrepen.

Het eigen risico gaat omhoog van 385 naar 460 euro. Dat is gunstiger voor jongeren omdat daardoor de ziektekostenpremies minder stijgen en zij door een lagere zorgbehoefte minder kans hebben dat zij dat eigen risico moeten betalen.

De mensen met lagere inkomens krijgen een hogere zorgtoeslag. Mensen met hogere inkomens en een grotere zorgbehoefte gaan de verhoging wel betalen. Het ligt dus voor een groot deel aan je persoonlijke omstandigheden wat je hiervan gaat merken.

De huishoudelijke hulp wordt nu nog vergoed voor iedereen ongeacht inkomen. Door die hulp inkomensafhankelijk te maken wil de coalitie 435 miljoen per jaar besparen. Het schrappen van belastingaftrek voor zorgkosten moet 618 miljoen euro per jaar opleveren. Het gaat bijvoorbeeld om steunzolen, gehoorapparaten, reiskosten naar de specialist en bepaalde medicijnen.

De AOW-leeftijd blijft stijgen en dan vanaf 2033 met de levensverwachting. Dat moet bijna 3 miljard per jaar opleveren. De WW-uitkering wordt verkort van twee naar een jaar. De hoogte van de uitkering gaat wel omhoog.

Zorg en sociale zekerheid

De drie partijen beloven dat zij "nu wél" grote stappen gaan zetten op asielbeleid. Nederland zal aansluiting zoeken bij andere EU-landen.

Er komt meer controle en een verminderde instroom van asielmigranten. Als de toestroom plotseling toeneemt en de opvang volloopt komt er een tijdelijke asielstop. Aan de andere kant wordt er geïnvesteerd in meer en betere opvang en moeten statushouders sneller mee kunnen doen in de samenleving.

Asiel en migratie

De coalitie noemt het aanpakken van de "netcongestieproblemen", het overvolle stroomnet, de hoogste prioriteit. Het elektriciteitsnet wordt sneller uitgebreid en er komt een Crisiswet Netcongestie.

Ons verdienvermogen staat door de "file op het elektriciteitsnet" onder druk, zeggen de partijen, en dat raakt ons allemaal. De overheid neemt daarbij meer dan nu de regie in handen.

Energie, klimaat

De coalitiepartijen willen dat het onderwijs beter wordt ingezet op wat de economie in de toekomst nodig heeft. Daarbij hoort dat de basisvaardigheden van kinderen moeten verbeteren, zeggen zij.

"Er moet iets veranderen. We zien dat kinderen steeds minder goed kunnen lezen, schrijven en rekenen. Op internationale lijsten blijft Nederland achter. Dit gaat ten koste van de talenten en kansen van onze kinderen, en heeft daarmee ook effect op onze toekomstige economie en op de krappe arbeidsmarkt, die juist talent nodig heeft", staat er in het coalitieakkoord.

Het vmbo vraagt extra aandacht omdat daar de kinderen worden opgeleid die gaan werken in de sectoren waar nu tekorten zijn. De coalitie wil ook meer aandacht besteden aan de leerkrachten, docenten, onderwijsassistenten en schoolleiders, zodat zij voor het onderwijs behouden blijven en niet afhaken.

De bezuinigingen in het onderwijs gaan van tafel. Komend jaar willen ze juist 1 miljard euro meer vrijmaken en dat loopt na een aantal jaar op tot 1,5 miljard.

Onderwijs en wetenschap

En nogmaals, voor alle plannen geldt dat het minderheidskabinet er steun voor moet verwerven van oppositiepartijen in de Tweede en vervolgens Eerste Kamer. Het is dus niet zeker of de plannen doorgaan of niet, of dat zij worden aangepast.

Het opladen van de elektrische bussen van Qbuzz in Groningen gaat zodanig moeizaam, dat de vervoerder weer diesels gaat inzetten. Minder duurzaam, zegt de provincie, maar "beter dat dan helemaal geen bussen".

Er is al weken gedoe met het openbaar vervoer in de stad. Vooral het opladen van de bussen zorgt voor die problemen, omdat er te weinig oplaadpunten zijn. Ritten vallen regelmatig uit of zijn vertraagd, schrijft RTV Noord. De dieselbussen moeten de komende tijd voor verbetering zorgen.

"We hebben voldoende chauffeurs om onze dienstregeling uit te voeren", zegt een woordvoerder van Qbuzz. Dat er afgelopen tijd veel ritten uitvielen, vindt hij vervelend. "Dat spijt ons enorm."

Groeiende vloot

De stadsbussen in Groningen rijden al een paar jaar volledig elektrisch, dat had de provincie geëist. Het begon in 2019 met 160 bussen en dat aantal groeit. "Qbuzz is hier serieus en voortvarend mee bezig", zegt Erwin Stoker van het OV-bureau Groningen Drenthe, de opdrachtgever van het openbaar vervoer in Groningen. Het aantal laadpunten moet alleen wel meestijgen, zegt hij.

Bovendien werken de laadpalen die er wel al zijn vaak niet goed. Ze zijn minder stabiel dan was beloofd, zei Qbuzz eerder tegen de regionale omroep. De bussen raken bijvoorbeeld snel weer leeg, waardoor ze vaker moeten laden. "En daardoor zijn de palen weer minder vaak beschikbaar", aldus de woordvoerder.

Diesels

Groningen is niet de enige plek waar Qbuzz dieselbussen inzet. In Zuid-Holland rijdt de vervoerder ook met zestien diesels in de regio's Leiden, Alphen aan den Rijn en Gouda.

Dat komt door leveringsproblemen van elektrische bussen. Het bedrijf waar Qbuzz die in eerste instantie had besteld, ging failliet. Er werd een nieuwe leverancier gevonden die een deel heeft geleverd, het overige deel komt de komende maanden.