Nu de gehackte Odido-gegevens volledig zijn gelekt, staan data van ruim zes miljoen Nederlanders op het darkweb. De gestolen data blijken inmiddels op sociale media en het gewone internet te worden gebruikt. Zo worden statistieken uit de data gedeeld op X en zijn er websites gemaakt waarop bezoekers zelf kunnen checken of hun gegevens zijn gelekt.

De door de hackers gepubliceerde dataset bevat gevoelige informatie zoals adressen, paspoortnummers en bankgegevens. "Door erin te grasduinen vergroot je de schade voor mensen die al slachtoffer zijn van de hack", zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie.

"Er is ook een groot risico dat data verder worden gedeeld en dat gegevens op veel meer plekken terecht komen." Dat leidt weer tot een grotere kans op identiteitsfraude of doxing, het openbaar maken van persoonsgegevens om iemand te intimideren.

Het downloaden, gebruiken en verspreiden van gestolen data is strafbaar, al hangt het er wel vanaf welk doel iemand heeft.

"De data zijn natuurlijk door een misdrijf verkregen", zegt IT-jurist Arnoud Engelfriet. "In principe is bij het verspreiden van illegaal verkregen data sprake van heling." Toch is er een uitzondering op de wet: gestolen gegevens gebruiken mag als je te goeder trouw handelt in het algemeen belang.

Ethisch gebruik

Met dit in gedachte maakte ict'er Joost Schuttelaar zelf een website over de gelekte Odido-klantgegevens. Daar kunnen klanten checken of hun gegevens gelekt zijn. "Veel mensen willen dat weten, ik hoop er met deze tool aan bij te dragen dat mensen niet zelf op zoek gaan naar de gelekte data."

Schuttelaar probeert dit op een ethische en legale manier te doen door de data te versleutelen, zegt hij. "De tool bevat niet een emailadres of telefoonnummer maar een versleutelde variant daarvan. De site bevat daardoor geen kopie van de onderliggende persoonsgegevens, maar mensen kunnen wel veilig hun privégegevens checken." Op deze manier wordt het gevaar van verdere verspreiding beperkt, denkt Schuttelaar.

Volgens IT-jurist Engelfriet lijkt de site veilig met de gegevens om te gaan. "Maar ook als ik een gestolen fiets helemaal veilig maak, blijft het een gestolen fiets." Of deze tool echt het maatschappelijk belang dient, kan alleen door de rechter worden vastgesteld, zegt Engelfriet.

Inmiddels heeft de politie ook zelf een pagina online gezet waar je kunt controleren of je in de Odido-dataset voorkomt.

Ongefundeerde statistieken

De gegevens worden ook op sociale media gebruikt. Zo gaan er op X statistieken rond die gebaseerd zouden zijn op de Odido-gegevens. Volgens deze berichten zijn met hulp van een AI-model achternamen geanalyseerd om de relatie tussen etniciteit, fraude en wanbetaling te leggen. De conclusies die vervolgens worden getrokken leiden tot racistische reacties.

Doordat de gegevens met een AI-programma zijn geanalyseerd, worden de data aan dat AI-bedrijf gegeven, waarschuwt IT-jurist Engelfriet. Daardoor kun je volgens hem moeilijk spreken van een zorgvuldige behandeling van de gestolen gegevens.

Engelfriet vraagt zich af of het verwerken van gestolen gegevens niet sowieso beter overgelaten kan worden aan journalisten of onderzoekers. "Dit is een beetje zoals asbest en giftige grond", zegt hij. "Dat kun je dan zelf gaan afgraven, maar je hebt niet voor niks allemaal gecertificeerde mensen." Het is niet altijd makkelijk voor een leek om de regels te doorgronden, aldus de IT-jurist.

Mogelijke gevangenisstraf

De kans dat het gebruik van de Odido-gegevens leidt tot strafvervolging, lijkt overigens niet groot. Het Openbaar Ministerie laat weten zich te focussen op de criminelen die verantwoordelijk zijn voor de hack bij Odido.

Toch sluiten het OM het aanpakken van mensen die de gegevens gebruiken voor eigen doeleinden niet uit: "Het mag duidelijk zijn dat gebruik en zeker misbruik van die gegevens in bepaalde vormen strafbaar kan zijn. In voorkomende gevallen wordt daar tegen opgetreden." De straf kan variëren van een geldboete tot een maximale gevangenisstraf van een jaar.

Goedemorgen! De oorlog in het Midden-Oosten gaat onverminderd door, maar er is ook ander nieuws. Zo komt er vanochtend een uitspraak in de Barendrechtse zedenzaak. En Rijksambtenaren gaan 24 uur lang staken voor meer loon.

Het weer: vandaag wordt het opnieuw behoorlijk zonnig. Het kwik loopt op naar 13 graden aan de kust tot 16 graden in het binnenland. Met weinig wind voelt het lenteachtig aan. Vanuit het noorden neemt de bewolking wel wat toe, maar het blijft droog.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

In de oorlog van de VS en Israël met Iran gingen de aanvallen over en weer ook de afgelopen uren door. Het Israëlische leger zegt dat het luchtaanvallen heeft uitgevoerd op het gebouw van de Iraanse staatsomroep in Teheran. Volgens het leger is het gebouw van omroep IRIB "geraakt en ontmanteld". IRIB bevestigt de aanval, maar zegt dat de uitzendingen gewoon doorgaan.

De Amerikaanse ambassade in Saudische hoofdschat Riyad is aangevallen door drones. Er brak een kleine brand uit, maar er zijn geen berichten over slachtoffers. De ambassade heeft kort na de aanval Amerikanen in Saudi-Arabië opgeroepen om binnen te blijven.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft landgenoten in het Midden-Oosten opgeroepen om zo snel mogelijk te vertrekken. Het ministerie spreekt van ernstige veiligheidsrisico's, niet alleen in Iran, maar in alle landen in het Midden-Oosten. De Amerikanen moeten proberen om via lijnvluchten of andere commerciële routes weg te komen, het ministerie zegt niets over evacuatievluchten.

Ander nieuws uit de nacht

En dan nog even dit:

Om een oude verkrachtingszaak alsnog op te lossen, heeft de politie een 3D-model gemaakt van de verdachte. Dat wordt geprojecteerd bij een winkelcentrum in Bilthoven:

Fijne dinsdag!

De beruchte Italiaanse maffiabaas Benedetto 'Nitto' Santapaola is op 87-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Milaan. Italiaanse media melden dat hij ziek was en dat zijn gezondheid de laatste tijd verslechterde.

Santapaola zat sinds 1993 een levenslange gevangenisstraf uit. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor moorden op leden van de Siciliaanse maffia en vele anderen, onder wie journalist Giuseppe Fava en de rechter Giovanni Falcone.

De maffiabaas werd geboren in de stad Catania op het Italiaanse eiland Sicilië. Veel van zijn familieleden waren lid van de cosa nostra, de Siciliaanse maffia. Santapaola groeide uit tot een kopstuk van de maffia, mede dankzij zijn goede banden met de 'capo dei capi' (baas der bazen) Salvatore 'Toto' Riina en de Corleonesi-clan.

Geweld en corruptie

Tijdens zijn criminele carrière raakte Santapaola verwikkeld in verschillende bloedige oorlogen met andere maffiosi, zoals de groep van Alfio Ferlito. Die werd in 1982 gedood door schutters uit de clan van Riina. Dat gebeurde op het moment dat Ferlito van de ene naar de andere gevangenis werd verplaatst door de carabinieri, de Italiaanse nationale politie.

Kort na deze moord liet Santapaola een generaal van de carabinieri doden in Palermo. Deze generaal had een halt moeten toeroepen aan de oorlog tussen de verschillende maffiaclans. Hij had voordat hij werd vermoord ontdekt dat maffiabaas Santapaolo betaald werd door een groep van vier projectontwikkelaars die nauwe banden hadden met de Italiaanse regering.

Onderzoeksrechter Giovanni Falcone vond later een briefje met daarop informatie over deze ontdekking, Daarop besloot Falcone de projectontwikkelaars te laten onderzoeken. Uit dat onderzoek bleek dat er veel bewijs was dat de maffia, het bedrijfsleven en de politiek nauw met elkaar verweven waren.

Santapaola werd onder meer veroordeeld voor de moord op journalist Giuseppe Fava. Deze journalist had geschreven over de banden tussen de projectontwikkelaars en de maffia en werd in 1984 gedood door een neef van Santapaola.

Levenslange celstraffen

In 1987 kreeg Santapaolo bij verstek een levenslange gevangenisstraf opgelegd voor de moord op maffiabaas Ferlito. In 1993 werd hij gearresteerd op een boerderij nabij Catania, waar hij verscholen zat. Hij was toen al ruim tien jaar op de vlucht voor de autoriteiten.

In 1996 werd de maffiabaas ook veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor de moord op een hoge politieman. Een jaar daarna kreeg hij nogmaals levenslang voor de moord op rechter Falcone. Die moest zijn strijd tegen de maffia bekopen met de dood toen zijn auto in 1992 werd opgeblazen op een snelweg.

Later bleek dat de maffia springstof had aangebracht in de afwateringsbuizen onder de weg. Twee maanden daarna werd ook een andere rechter die streed tegen de maffia, Paolo Borsellino, vermoord. Voor deze aanslag is 'baas der bazen' Toto Riina veroordeeld.