Door de oorlog in Iran laait ook het conflict tussen Israël en Hezbollah weer op. Die bondgenoot van Iran vuurde afgelopen nacht raketten af op Israël,

Hezbollah voerde vannacht een raketaanval uit op het noorden van Israël, als vergeldingsactie voor het doden van de Iraanse ayatollah Khamenei. Een raket werd door Israël onderschept, de andere kwamen neer in open gebied, zegt Israël.

Bij Israëlische tegenaanvallen op Libanon die volgden werden zeker 31 mensen gedood. Ook raakten 149 mensen gewond, melden de Libanese autoriteiten. Bij een van die Israëlische aanvallen zou het hoofd van de politieke tak van Hezbollah Mohammed Raad, zijn gedood.

Vluchten

Israël heeft in het zuiden van Libanon en in de zuidelijke voorsteden van de hoofdstad Beiroet aanvallen uitgevoerd. Het Israëlische leger had inwoners van bijna vijftig plaatsen in het oosten en zuiden van het land opgeroepen om te evacueren.

In Beiroet vluchten inwoners de stad uit:

De Libanese premier Nawaf Salam heeft de Libanese aanval op sociale media veroordeeld. Hij noemt Hezbollah niet bij naam, maar schrijft dat "ongeacht wie erachter zit, de raketaanval vanuit Zuid-Libanon onverantwoordelijk is" en de veiligheid van Libanon daarmee in gevaar wordt gebracht.

De omstreden Britse docent Harry Pettit gaat niet aan de slag bij de Vrije Universiteit Brussel. De Belgische instelling meldt in een statement af te zien van zijn aanstelling. Eerder vertrok Pettit bij de Radboud Universiteit in Nijmegen wegens controversiële uitspraken.

De sociaal geograaf kwam vorig jaar onder vuur te liggen wegens uitspraken over Israël en Hamas. Om die reden vertrok hij in november nog bij de Radboud Universiteit, waar hij als docent werkte.

Pettit schreef destijds ook dat hij een nieuwe baan had. Dat leek vier dagen geleden in Brussel te zijn, toen de vice-rector van de VUB Petits zijn komst aankondigde via LinkedIn.

Op social media schreef Pettit in de afgelopen dagen onder meer dat Israël (stelselmatig tussen aanhalingstekens geschreven) en de Verenigde Staten "de ultieme reïncarnatie van het kwaad" waren. Volgens hem moeten ze "verslagen worden".

Ook zei hij dat de bij de aanvallen gedode ayatollah Khameini opstond tegen "de pedofiele kliek" van de VS en Israël. De geestelijk leider zou volgens hem voor volgende generaties de inspiratiebron blijven voor "het verzet tegen demonische krachten van het zionisme".

Haat of geweld

Volgens de VUB heeft Pettit online uitspraken gedaan die aanzetten tot haat of geweld. Die uitlatingen overschrijden volgens de universiteit "niet alleen wettelijke grenzen, maar ook normen en waarden die binnen de universitaire gemeenschap van de VUB gelden".

De VUB schrijft verder dat Pettit in strijd met gemaakte afspraken heeft gehandeld en daarom niet verder gaat met de "geplande aanstelling". De Brusselse universiteit zegt verder te staan voor de vrijheid van meningsuiting, "ook wanneer het om controversiële standpunten" gaat.

Vertrek bij Radboud

Pettit vertrok eind vorig jaar bij de Radboud Universiteit, na een volgens de instelling "intensief traject van maanden". De universiteit stelde dat Pettit uitingen deed die niet in lijn waren met de gedragscode van de universiteit.

Hij noemde de terreuraanslagen van 7 oktober 2023 van Hamas op Israël onder meer een "wettige daad van verzet". Een petitie waarin hem werd gevraagd afstand te nemen van uitspraken werd meer dan 10.000 keer ondertekend.

Pettits uitspraken over de oorlog in Gaza leidde daarnaast tot Kamervragen. Toenmalig minister Bruins noemde zijn uitspraken "abject", maar dat het niet aan hem was om vast te stellen was of de uitspraken strafbaar waren.

Hoe ziet Frankrijk zijn rol als enige kernmacht binnen de Europese Unie? President Macron zet dat vanmiddag uiteen in een langverwachte toespraak over de dissuasion nucléaire: nucleaire afschrikking. Vanaf het Bretonse schiereiland L'île Longue, de thuisbasis van Franse kernonderzeeërs, gaat Macron naar verwachting onderstrepen wat het belang is van de naar schatting 290 kernkoppen die in het land zijn gestationeerd. Voor Frankrijk én voor de rest van Europa.

"Dit is een belangrijk moment", zegt vice-admiraal b.d. Jean-Louis Lozier, adviseur bij het Franse instituut voor internationale betrekkingen IFRI. "Dat gold eerder voor toespraken van voorgangers van Macron, maar vandaag al helemaal, gezien wat er nu in de wereld gebeurt: een imperialistisch Rusland dat oprukt naar het westen, en de Verenigde Staten die duidelijk afstand nemen van Europa."

Alternatief voor Amerika

De nucleaire bescherming van Europa tegen kerngrootmacht Rusland is van oudsher een taak van de Amerikanen. Maar de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten heeft in Europa een flinke knauw gekregen: door steeds minder mensen wordt het land gezien als bondgenoot, onder meer vanwege president Trumps dreigende taal richting Denemarken en toenadering tot de Russische president Poetin.

De Duitse bondskanselier Merz voert al gesprekken met Macron over het Franse nucleaire arsenaal, zei hij enkele weken geleden. Eerder sprak hij ook over de optie van Duitse gevechtsvliegtuigen met Franse kernbommen. Vergelijkbare discussies spelen ook in Polen, Zweden en andere landen in het noorden en oosten van de EU. In Nederland schreef de nieuwe regering in het coalitieakkoord dat ons land 'constructief' staat tegenover het versterken van Europese nucleaire afschrikking.

In Europa bezit naast Frankrijk ook het Verenigd Koninkrijk kernwapens. De twee landen ondertekenden vorig jaar zomer een pact om hun nucleaire samenwerking op te voeren, door de eventuele inzet van hun kernwapenarsenaal met elkaar te coördineren. "Net als de Britten kan Frankrijk kernwapens alleen inzetten als er sprake is van zeer extreme omstandigheden", benadrukt Lozier. "Met andere woorden: wij beschouwen onze nucleaire afschrikking als strikt defensief. Het is geen dwang- of politiek drukmiddel."

Concrete plannen nog onduidelijk

Eerder werkte Lozier als bevelvoerder van meerdere nucleaire onderzeeërs en was hij directeur van de nucleaire divisie van de Franse regering. Hij verwacht dat Macron in zijn toespraak nadrukkelijk zal benoemen dat de Franse nucleaire afschrikking bijdraagt aan de verdediging van heel Europa. "Nu is de vraag in hoeverre de president die Europese dimensie concreet gaat invullen: blijft het bij verklaringen, of worden er concrete plannen aangekondigd?"

Het Élysée, het presidentieel kantoor, laat daar niets over los. Een mogelijk scenario is dat Europese bondgenoten worden uitgenodigd om deel te nemen aan de Franse 'Poker'-oefeningen, waarbij een nucleaire aanval wordt gesimuleerd.

Een ander potentieel gebaar is dat Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen, waarvan een deel kernwapens kan dragen, in strategische landen worden gestationeerd. Daarnaast is het mogelijk dat kernraketten op land weer terugkomen. Die waren na de Koude Oorlog afgeschaft.

Een uitbreiding van het aantal kernkoppen is niet uitgesloten, maar is onwaarschijnlijk, stelt Emmanuelle Maitre, onderzoeker bij de Franse Stichting voor Strategisch Onderzoek. "Wat bijzonder is aan de Franse aanpak, is dat de president zelf oordeelt wat 'strikt toereikend' is. Dat wil zeggen: dat wat hij absoluut nodig acht om er zeker van te zijn dat daarmee een land als bijvoorbeeld Rusland onaanvaardbare schade kan worden toegebracht."

Politieke erfenis

Dat Macron binnenkort begint aan zijn laatste jaar als president, speelt op de achtergrond ook een rol. Meer militaire slagkracht binnen Europa is voor hem altijd een belangrijk thema geweest, waarvoor hij in de afgelopen jaren vanuit het buitenland steeds meer erkenning heeft gekregen.

Maar dat hij voor zijn vertrek de Franse nucleaire paraplu binnen Europa wil uitbreiden, stuit zijn politieke tegenstanders tegen de borst. Zo maakt het rechts-radicale Rassemblement National - dat bovenaan de peilingen staat - er een punt van dat de Franse nucleaire macht niet moet worden gedeeld.

Daarvan zal volgens Maitre sowieso geen sprake zijn. "De Franse president blijft altijd degene die beslist over de inzet van kernwapens", zegt ze. "Frankrijk behoudt zelf de capaciteit om onderzeeërs, kernkoppen en wapens te produceren. Het zal belangrijk zijn om dat te benadrukken, want we weten dat dit politiek heel gevoelig ligt."